Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng giá trị hợp lý trong kế toán tại các doanh nghiệp việt nam

Trongăxuăth ăh iănh p, qu căt ăh a hi nănayă cácădoanhă nghi păVi tăNamă c năcungăc păđ căBCTCăphùăh păv iăthôngăl ăqu căt ,ămàă ăđ ăthôngătinăc aătàiăs năvàă n ăph iătr ăđ căyêuăc uătrì

B ăGIỄOăD CăVĨă ĨOăT O

TR NGă IăH CăKINHăT ăTHĨNHăPH ăH ăCHệăMINH

-NGU NăTH NHăTỐNG

VI CăV NăD NGăGIỄăTR ăH PăLụ TRONGăK ă TOỄNăT IăCỄCăDO NHăNGHI PăVI TăN M

LU NăV NăTH CăS KINHăT

TP H ăCHệăMINHăậ N Mă2014

B ăGIỄOăD CăVĨă ĨOăT O

TR NGă IăH CăKINHăT ăTHĨNHăPH ăH ăCHệăMINH

-

NGU NăTH NHăTỐNG

VI CăV NăD NGăGIỄăTR ăH PăLụ TRONGăK ă TOỄNăT IăCỄCăDO NHăNGHI PăVI TăN M

ChuyênăngƠnh:ăK ăTOỄN

Mƣăs :ă60340301

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP.ăH ăCHệăMINHăậ N Mă2014

L IăC Mă O N

Tôiăcamăđoanăr ngălu năv năth căs ăkinhăt ăắ ánhăgiáăcácănhơnăt ă nhăh ngăđ nă

vi căv năd ngăgiáătr ăh pălỦ t iăcácădoanhănghi păVi tăNam”ălàăcôngătrìnhănghiênă

c uăc aătôi.ă

Nh ng thôngătinăs ăd ngăđ căch ărõăngu nătríchăd nătrongădanhăm cătàiăli uăthamă

kh o.ăK tăqu ănghiênăc uănàyăch aăđ căcôngăb ătrongăb tăk ăcôngătrìnhănghiênăc uănàoăt ătr căđ nănayăvàăhoànătoànăch uătráchănhi măv ătínhăxácăth căc aălu năv n.ă

Tp.ảCM, ngày… ỏháng… n m 2014

Tácăgi

Nguy năThanhăTùng

M CăL C

Trangăph ăbìa

L iăcamăđoan

M căl c

Danhăm căcácăkỦăhi u,ăt ăvi tăt t

PH NăM ă U 1

CH NGă1: T NGăQU NăV ăTỊNHăHỊNHăNGHIểNăC UăCịăLIểNăQU Nă Nă LU NăV N 5

1.1 Cácănghiênăc uăcôngăb ă ăn căngoƠi 5

1.2 Cácănghiênăc uăcôngăb ă ătrongăn c 9

1.2.1 CácăbƠiăbáoăkhoaăh c,ăcôngătrìnhănghiênăc uăkhoaăh c 9

1.2.2 Cácălu năv năth căs ,ălu năánăti năs 12

1.3 Nh năxétăv ăcácănghiênăc uătr căvƠăxácăđ nhăv năđ ăc nănghiênăc u 16

1.3.1 iăv iăcácăcôngătrìnhănghiênăc uăn căngoƠi 16

1.3.2 iăv iăcácăcôngătrìnhănghiênăc uătrongăn c 16

1.3.3 Xácăđ nhăv năđ ăc nănghiênăc u 17

K TăLU NăCH NGă1 18

CH NGă2: C ăS ăLụăTHU TăV ăCỄCăNHỂNăT ă NHăH NGăV NăD NGă GIỄăTR ăH PăLụăTRONGăK ăTOỄN 19

2.1 Cácăkháiăni măc ăb n 19

2.1.1 Kháiăni măđ nhăgiáătrongăk ătoán 19

2.1.2 Cácăph ngăphápăđ nhăgiáătrongăk ătoán 19

2.1.3 Cácăh ăth ngăđ nhăgiáătrongăk ătoánăvƠănh ngăv năđ ăt năt i 20

2.1.4 Cácăgi ăđ nhăvƠănguyênăt căk ătoánă nhăh ngăđ năvi căđ nhăgiá 22

2.2 Giáătr ăh pălỦătheoăchu năm căk ătoánăqu căt 23

2.2.1 L chăs ăhìnhăthƠnhăvƠăphátătri n 23

2.2.2 Giáătr ăh pălỦătrongăcácăchu năm căk ătoánăqu căt ăc ăth 25

2.2.3 Kháiăni măgiáătr ăh pălỦ 26

2.2.4 oăl ngăgiáătr ăh pălỦătheoăIFRSă13 27

2.2.5 Cácătr ngăh păghiănh nătheoăgiáătr ăh pălỦ 29

2.2.6 êuăc uătrìnhăbƠyăvƠăcôngăb ăthôngătinăgiáătr ăh pălỦ 29

2.3 V năd ngăgiáătr ăh pălỦă ăcácăqu căgiaătrênăth ăgi iăvƠăbƠiăh căkinhănghi măchoă

Vi tăNam 30

2.3.1 V năd ngăgiáătr ăh pălỦă ăMalaysia 30

2.3.2 V năd ngăgiáătr ăh pălỦă ăTrungăQu c 30

2.3.3 V năd ngăgiáătr ăh pălỦă ă nă 31

2.3.4 BƠiăh căkinhănghi măchoăVi tăNam 32

2.4 Nh ngăy uăt ă nhăh ngăđ năvi căv năd ngăk ătoánăgiáătr ăh pălỦătheoăCMKTă qu căt 32

2.4.1 uăt ăv ăv năhóa,ăxƣăh i 32

2.4.2 uăt ăv ămôiătr ngăphápălỦăvƠăchínhătr 33

2.4.3 uăt ăv ămôiătr ngăkinhădoanh 33

2.4.4 uăt ăv ătrìnhăđ ăng iălƠmăngh ăk ătoán 34

2.4.5 Cácăy uăt ăkhác 34

K TăLU NăCH NGă2 35

CH NGă3: PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 36

3.1 Khungănghiênăc u 36

3.2 Cácăph ngăphápănghiênăc uăs ăd ng 38

3.2.1 Nghiênăc uăđ nhătính 38

3.2.2 Nghiênăc uăđ nhăl ng 39

3.3 Gi ăthuy tănghiênăc u 39

3.4 Quyătrìnhănghiênăc u 40

3.4.1 Xơyăd ngămôăhìnhănghiênăc uăl nă1 40

3.4.2 Nghiênăc uăs ăb ăb ngăph ngăphápănghiênăc uăđ nhătính 41

3.4.3 Nghiênăc uăchínhăth căb ngăph ngăphápănghiênăc uăđ nhăl ng 43

K TăLU NăCH NGă3 47

CH NGă4: K TăQU ăNGHIểNăC UăVĨăGI IăPHỄPăV NăD NGăGIỄăTR ă H PăLụăT IăCỄCăDO NHăNGHI PăVI TăN M 48

4.1 Th cătr ngăc ăs ăphápălỦăv ăgiáătr h pălỦăt iăVi tăNam 48

4.1.1 Theoăchu năm căk ătoánăVi tăNam 48

4.1.2 ánhăgiáăth cătr ng 53

4.2 Th cătr ngăv năd ngăGTHLăt iăcácădoanhănghi păVi tăNam 54

4.2.1 Kh oăsátăth cătr ngăv năd ngăGTHLăt iăcácădoanhănghi păVi tăNam 54

4.2.2 ánhăgiáăth cătr ng 57

4.3 K tăqu ănghiênăc uăv ăcácănhơnăt ă nhăh ngăđ năvi căv năd ngăGTHLăt iăcácă

doanhănghi păVi tăNam 58

4.3.1 Môăt ăm uănghiênăc u 58

4.3.2 ánhăgiáăđ ătinăc yăc aăthangăđoăthôngăquaăh ăs ăCronbach’să lpha 62

4.3.3 Phân tích nhân t ăkhámăpháăEF 65

4.3.4 Phơnătíchăh iăquyătuy nătínhăb i 67

4.4 Gi iăphápăv năd ngăgiáătr ăh pălỦăt iăcácădoanhănghi păVi tăNam 69

4.4.1 Nhómăgi iăphápănơngăcaoămôiătr ngăphápălỦ 69

4.4.2 Nhómăgi iăphápănơngăcaoămôiătr ngăkinhădoanh 74

4.4.3 Nhómăgi iăphápănơngăcaoămôiătr ngăv năhóa,ăxƣăh i 77

4.4.4 Nhómăgi iăphápănơngăcaoăvaiătròăc aăcácăt ăch c,ăh iăngh ănghi p 78

4.4.5 Nhómăgi iăphápănơngăcaoătrìnhăđ ăhi uăbi tăc aăng iălƠmăngh ăk ătoánăv ă giáătr ăh pălỦ 79

K TăLU NăCH NGă4 81

CH NGă5: K TăLU NăVĨăKI NăNGH 82

5.1 K tălu n 82

5.2 Ki năngh 83

5.2.1 iăv iăQu căh i 83

5.2.2 iăv iăB ăTƠiăchính 84

5.2.3 iăv iăH iăngh ănghi p 84

5.2.4 iăv iăcácăc ăs ăđƠoăt o 85

5.2.5 iăv iăcácădoanhănghi păVi tăNam 85

5.2.6 iăv iăcácăt ăch căqu căt 85

5.3 Nh ngăh năch ăc aăđ ătƠiăvƠăh ngănghiênăc uăti pătheo 85 TƠiăli uăthamăkh o

Ph ăl c

D NHăM CăCỄCăKụăHI U,ăT ăVI TăT T

PH NăTI NGăVI T

BTC:ăB ăTàiăchính

BCTC: Báo cáo tài chính

CMKT: Chu năm căk ătoán

C KT:ăCh ăđ ăk ătoán

CSDL:ăC ăs ăd ăli u

GTHL:ăGiáătr ăh pălỦ

TK: Tàiăkho n

TPHCM:ăThànhăph ăH ăChíăMinh

TSC : Tàiăs năc ăđ nh

PH NăTI NGăN CăNGOĨI

ASEAN :ăAssociationăofăSoutheastăAsianăNations:ăHi păh iăcácăqu căgiaă ôngăNamăÁ

CoCoA: Continuously contemporary accounting: H th ng k toán đi u ch nh liên t c

theo hi n t i

FASB: Financial Accounting Standard Board:H iăđ ngăCMKT tàiăchínhăHoaăK

IAS: International Accounting Standards: CMKT qu căt

IASB: International Accounting Standard Board: H iăđ ngăCMKT qu căt

IFRS: International Financial Reporting Standard: Chu năm c BCTC qu căt

Ind AS: IndianăAccountingăStandard:ăChu năm căk ătoánă nă

GAAP: Generally Accepted Accounting Principles: Cácănguyênăt căk ătoánăđ căch pă

nh năr ngărưi

MCA: MinistryăofăCorporateăAffairs:ăB ăN iăv ădoanhănghi pă nă

MFRS: Malaysian Financial Reporting Standard: Chu năm căBCTC Malaysia

MASB:Malaysian Accounting Standard Board: H iăđ ngăCMKT Malaysia

PERS: Private Entity Reporting Standard: BCTC riêng

VAS:ăVietnameseăAccountingăStandard:ăCMKTăVi tăNam

VAA:ăVietnamăAssociationăofăAccountantsăandăAuditors:ăH iăk ătoánăki mătoánăVi tă

Nam

VACPA: Vietnam Association of Certified Public Accountants:ăH iăki mătoánăviênăhànhăngh ăVi tăNam

D NHăM CăCỄCăB NGăBI U,ăBI Uă ,ăS ă

B ngă2.1:ăS ăd ngăGTHLătrongăđoăl ngătàiăs nădàiăh n 25

B ngă2.2:ăS ăd ngăGTHLătrongăđoăl ngătàiăs năng năh n 25

B ngă3.1:ăMôăhìnhănghiênăc uăđ ăxu tăl nă2ăv ăcácăy uăt ătácăđ ngăđ năvi căăv năd ngă GTHLăt iăcácădoanhănghi păVi tăNam 45

B ngă4.1:ăQuyăđ nhăs ăd ngăGTHLătrongăcácăCMKTăVi tăNam 49

B ngă4.2:ăCácăthôngăs ăth ngăkêăc aăt ngăbi nătrongăph ngătrình 68

BI Uă Bi uăđ ă4.1:ăQuyămôăv năc aădoanhănghi păkh oăsát 59

Bi uăđ ă4.2:ăV ăv ătríăcôngăvi căc aăng iăđ căkh oăsát 59

Bi uăđ ă4.3:ăTrìnhăđ ăchuyênămônăc aăng iălàmăcôngătácăk ătoán 60

Bi uăđ ă4.4:ăHi uăbi tăc aăđ iăt ngăkh oăsátăv ăGTHL 60

Bi uăđ ă4.5:ăHi uăbi tăc aăđ iăt ngăkh oăsátăv ăquyăđ nhătrongăCMKTăVi tăNam 61

Bi uăđ ă4.6:ăT ăl ăthamăgiaăvàoăcácăt ăch căngh ănghi p 61

S ă S ăđ ă3.1:ăKhungănghiênăc uăc aălu năv n 37

S ăđ ă3.2:ăMôăhìnhănghiênăc uăđ ăxu tăl nă1ăv ăcácăy uăt ătácăđ ngăđ năvi căăv năd ngă GTHLăt iăcácădoanhănghi păVi tăNam 41

S ăđ ă3.3:ăMôăhìnhănghiênăc uăđ ăxu tăl nă2ăv ăcácăy uăt ătácăđ ngăđ năvi căăv năd ngă GTHLăt iăcácădoanhănghi păVi tăNam 43

S ăđ ă4.1:ăT măt tăcácăph ngăphápăđoăl ngăgiáătr ăh pălỦ 72

S ăđ ă4.2:ăS ăđ ăt ăch căCSDLătr cătuy n 76

S ăđ ă4.3:ăS ăđ ăx ălỦătínhăGTHLăc aăph năm măk ătoán 77

PH N M ă U

1 TệNHăC PăTHI TăC ă ăTĨI

Giáătr ăh pălỦă(GTHL)ălàăm tăthu tăng ăm iătrongăl nhăv căk ătoán.ăC ăs ătínhăgiáă nàyă b tă đ uă đ că s ă d ngă r ngă rưiă t ă nh ngă n mă 1990ă khiă yă bană so nă th oă

CMKT qu că t ă nghiênă c uă bană hànhă m iă vàă s aă đ iă cácă CMKT nh :ă côngă c ă tàiăchính,ăthanhătoánătrênăc ăs ăc ăphi u,ầ nănayă GTHL đưăđ căch pănh năvàăv nă

d ngă ăh uăh tăcácăqu căgiaătrênăth ăgi i.ăTheoăm tăđi uătraăđ căth căhi năb iăcôngătyăki mătoánăDeloitteă(2010)ăv iă173ăqu căgia,ăk tăqu ăchoăth yă123ăqu căgiaăb tăbu căvàă yêuă c uă ápă d ngă IAS/IFRSă trong đ ă c ă yêuă c uă v nă d ngă nguyênă t că k ă toán

GTHL

Trongănhi uănghiênăc uăc aăcácătácăgi ă ăcácăqu căgiaătiênăti nătrênăth ăgi iăđưă

ch ngăminhăr ngăk ătoánăGTHLălàăm tăxuăh ngăphátătri năt tăy u.ă ăVi tăNam,ăt ă

n mă 1996ă đ nă nayă B ă Tàiă chínhă đưă ti nă hànhă nghiênă c uă vàă ph ă bi nă r ngă rưiă cácăchu năm căk ătoánăqu căt ăIAS/IFRS, đ ngăth iăl aăch năcácăchu năm căc ăkh ăn ngăápăd ngăt iăVi tăNamăđ nghiênăc u so năth oăvàăban hành các CMKT Vi tăNam.ă nă

nay B ăTàiăchính đưăban hành 5ăđ tăv iă26ăCMKT.ăTrongăs ăđ ăc ănhi uăchu năm căđưăđ ăc păđ năvi căth căhi năđoăl ngătheoăGTHL

Trongăxuăth ăh iănh p, qu căt ăh a hi nănayă cácădoanhă nghi păVi tăNamă c năcungăc păđ căBCTCăphùăh păv iăthôngăl ăqu căt ,ămàă ăđ ăthôngătinăc aătàiăs năvàă

n ăph iătr ăđ căyêuăc uătrìnhăbày theo nguyênăt c GTHLănhi uăh nălàăgiáăg c.ăTuyănhiênăth căt ăGTHLăl iăđ c r tăítăcácădoanhănghi păVi tăNamăv n d ng, chínhăđi uănàyăđưăc nătr ăquáătrìnhăthamăgiaăvàoăth ătr ngăv nătoànăc uăc aăcácădoanhănghi pă

Vi tăNam,ăđánhăm tăl iăth ăc nhătranhătrong m tăcácănhàăđ uăt ăqu căt ăsoăv iăcácădoanhănghi păc aăm tăs ăqu căgiaăkhácătrongăkhuăv cănh ăMalaysia,ăSingaporeăhayăTrungăQu c

V iămongămu năc ăth ăhi uăđ căb năch tăc aăv năđ ,ăxácăđ nhăđ c các nguyên

nhân và quaăđ ăđ aăraăcácăgi iăphápăchoăvi căs ăd ngăk ătoánăGTHLăt iăcácădoanhă

nghi păc aăVi tăNam, tácăgi ăđưăđiăđ năquy tăđ nhăl aăch năđ ătàiăắ ánhăgiáăcácănhơnă

t ă nhăh ngăđ năvi căv năd ngăgiáătr ăh pălỦ t iăcácădoanhănghi păVi tăNam”ăđ ă

làmălu năv năth căs ăc aămình

2 M CăTIểUăNGHIểNăC U

2.1 M cătiêu chung

M cătiêuăchungăc aăđ ătàiălàăđánhăgiáăđ căcácănhânăt ă nhăh ngăđ năvi căv nă

d ngăGTHL t iăcácădoanhănghi păVi tăNamăhi nănay,ăt ăđ ăđ aăraăcácăgi iăphápăvàă

ki năngh ăđ ănângăcaoăvi căv năd ngănguyênăt căk ătoánăGTHLăvàoăvi căghiănh năvàă

trình bàyăthôngătinătrênăBCTCăc aădoanhănghi p

2.2 M cătiêuăc ăth

Lu năv năđ căth căhi nănh măđ tăđ căcácăm cătiêuăc ăth ăsau:

 T ngăquanăđ căcácănghiênăc uătr căđâyăc ăliênăquanăđ năn iădungăc aăđ ătài đ ăxácăđ nhăcácăk tăqu ănghiênăc uăđưăđ tăđ căvàăch aăđ tăđ c

 H ăth ngăh aăđ căc ăs ălỦălu năv ăGTHL trong CMKT qu căt ăc ngănh ătrongă

CMKT Vi tăNamăhi năt i

 Xâyăd ngăđ cămôăhìnhănghiênăc uăv ăcácănhânăt ă nhăh ngăđ năvi căv năd ngă

GTHL t iăcácădoanhănghi păVi tăNam

 Nghiênăc uăth cătr ngăv năd ngăGTHLăt iăcácădoanhănghi păVi tăNam,ăs ăd ngăcôngăc ăth ngăkêătoánăđ ăđoăl ngăm căđ ătácăđ ngăc aăcácănhânăt

 aăraăđ căcácăgi iăphápăvàăki năngh ăgiúpăc iăthi năvi căv năd ngăGTHLăt iăcácă

doanh nghi păVi tăNamăhi nănay

 Câuă h iă nghiênă c u 4:ă C nă c ă cácă gi iă phápă nàoă đ ă t ngă c ngă vi că v nă d ngă

GTHL t iăcácădoanhănghi păVi tăNam hi nănay?

4 IăT NGăVĨăPH MăVIăNGHIểNăC U

4.1 iăt ngănghiênăc u

 iăt ngănghiênăc uăchínhăc aălu năv nălàăcácănhânăt ă nhăh ngăđ năvi căv nă

d ngăGTHL t iăcácădoanhănghi păVi tăNam Cácănhânăt ămàăđ ătàiănghiênăc uăbaoă

g m c ăcác nhân t ăch ăquanăl n kháchăquanănh : đ cătínhăv năh aăxưăh i,ăđi uă

ki năl chăs ,ăchínhătr ,ăpháp lý, trìnhăđ ăng iălàmăcôngătácăk ătoánầăcó nhăh ng

đ năvi căv năd ngăGTHL t iăcácădoanhănghi păVi tăNam

4.2 Ph măviănghiênăc u

 Lu năv nănàyăđ căgi iăh nănghiênăc uăv ăGTHL trongăph măviăk ătoánătàiăchínhădoanhănghi p,ăkhôngăđ ăc păđ năcácăl nhăv căk ătoánăkhác.ăC ăth :

 H ăth ngăh aăc ăs ălỦălu năv ăđ nhăgiáătrongăk ătoán

 Nghiênăc uăv ăGTHL theo CMKT qu căt ăc ngănh ăyêuăc uăv năd ngăGTHL

trong CMKT Vi tăNam

 Lu n v n ch ăth căhi nănghiênăc uăđ iăv iăcácăy uăt ăc ăth ăkh oăsátăvàăth că

hi năđoăl ngăđ cătrongăkhuônăkh đánhăgiáăs ă nhăh ngăc aăcácăy uăt ănàyă

đ năvi căv n d ngăGTHL vào công tácăk ătoánăt iăcácădoanhănghi păVi tăNam

 Bênăc nhăđ , lu năv năc ngăc ăgi iăh năv ăth iăgianăvàăkhôngăgianănh ăsau:

 V ỏh i gian: cácăv năb năphápălỦătrongăvàăngoàiăn căđ cătácăgi ăs ăd ngăđ ă

thamăchi uăđ căbanăhànhăchínhăth cătínhăđ năngàyă30ăthángă5 n mă2014.ăCácă

s ăli uăđ cătácăgi ăth căhi năkh oăsátătrongăkho ngăth i gian t tháng 10/2013

đ năthángă6/2014

 V Ệhông gian: ătàiănghiênăc uătrênăc ăs ăs ăli uăkh oăsátăđ căt ăcácădoanhă

nghi p niêm y tă trênă sàn giaoă d chă ch ngă khoánă Tp.HCMă vàă sànă giaoă d chă

ch ngăkhoánăHàăN i

5 PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U

Trongălu năv nănàyătácăgi ăs ăd ngăđ ngăth iăc ăhaiăph ngăphápănghiênăc uă

đ nhătínhăvàăđ nhăl ng

Nghiên Ế Ố đ nh ỏính:ăb ngăvi căth căhi năcácăph ngăphápănghiênăc uăc ăth ă

nh ăph ngăphápănghiênăc uătàiăli u,ăt ngăh p,ăphânătích,ăsoăsánh,ăl yăỦăki năchuyênăgia,ăth ngăkêămôăt ăđ ăt ngăquátăhóa c ăs ălỦăthuy tăv ăk ătoánăGTHL,ăxácăđ nhăs ăb ă

cácănhânăt ă nhăh ngăđ năvi căv năd ngăGTHL t iăcácădoanhănghi păVi tăNamăhi nă

nay

Nghiên Ế Ố đ nh ệ ng: kh oăsátăBCTC cu iăn mă2013ăc aăcácădoanhănghi p

(ph ăl că6) xâyăd ngăb ngăcâuăh iăkh oăsátăth cătr ngăsauăđ ăs ăd ngămôăhìnhăphânătíchănhânăt ăkhámăpháă(EFA)ăđ ăki măđ nhămôăhình,ăki măđ nhăthangăđo,ăđoăl ngă

m căđ ătácăđ ngăc aăcácănhânăt ăđ năvi căv năd ngăGTHL t iăcácădoanhănghi păVi tăNamăhi nănay.ăTrênăc ăs ăđ ăđ ăxu tăcácăgi iăpháp,ăki năngh phùăh păđ ănângăcaoă

vi căv năd ngăgiáătr ăt iăcácădoanhănghi păVi tăNamăhi nănay

6 NH NGă ịNGăGịPăKHO ăH C VĨăTH CăTI N C ăLU NăV N

 H ăth ngăh aăc ăs ălỦălu năv ăGTHL theo CMKT qu căt

 Xâyă d ngă đ că môă hìnhă nghiênă c uă cácă nhână t ă nhă h ngă đ nă vi că v nă d ngă

GTHL t iăcácădoanhănghi păVi tăNam,ămôăhìnhăc ăgiáătr ăthamăkh oătíchăc căđ iă

v iăcácănghiênăc uăđ nhăl ngăv ăsauătrongăcùngăch ăđ

 K tăqu ănghiênăc uăc aălu năv năc ăgiáătr ăthamăkh oăđ iăv iăcácăc ăquanăh uăquană

c aănhàăn c,ăcácăt ăch căhi păh iăngh ănghi p,ăcácădoanhănghi păvàăng iălàmăcôngătácăk ătoánăđ ăc ăcáiănhìnăbaoăquátăvàăs ăchu năb ăc năthi tăcácăđi uăki năc năchoăvi căv năd ngăgiáătr ăh p lý t iăcácădoanhănghi păVi tăNamătheoăCMKT qu că

t

7 K TăC UăC ăLU NăV N

Lu năv năđ căth căhi năbaoăg măt ngăc ngă86 trang (ch aăk ăph năm ăđ u,ăcácădanhăm c,ăph ăl c,ătàiăli uăthamăkh o), 5 b ng bi u, 6 bi u đ , và 6 s đ minhăh a.ă

Lu năv năđ căk tăc uăthànhă5ăch ngănh ăsau:

 Ch ng 1: T ng qỐan ố ỏình hình nghiên Ế Ố có liên qỐan đ n ệỐ n ố n

CH NGă1: T NGăQU N V ăTỊNHăHỊNH NGHIểNăC U CÓ LIÊN

QU Nă NăLU NăV N

Ch ngănàyătrìnhăbàyăm tăcáchăt ngăquanăv ăcácăcôngătrìnhănghiênăc uăc aăcácătácăgi ătrongăvàăngoàiăn căv ăcácăv năđ ăc ăliênăquanăđ năn iădungăc aălu năv n.ăV iă

s ăh năch ăv ăth iăgianăvàăki năth c,ătácăgi ăc ăg ngăthuăth p,ănghiênăc uăm tăcáchă

t ngăđ iăđ yăđ ăcácănghiênăc uăc a cácănhàăkhoaăh cătrongăn căvàăqu căt ăđưăth că

hi năv ăm tăs ăn iădungăc ăliênăquanăđ năh ngănghiênăc uăc aălu năv n,ăquaăđ ăxácă

đ nhăkheăh ănghiênăc uălàmăc ăs ăchoăvi căl aăch năn iădungăvàăm cătiêuănghiênăc uă

c aălu năv n

1.1 Cácănghiênăc uăcôngăb ă ăn căngoƠi

Trình bày BCTC theoăchu năm căBCTC qu căt ăIAS/IFRS nói chung hay k ătoán

GTHL nói riêng đưăđ căv năd ng ănhi uăqu căgiaătrênăth ăgi i.ăChínhăvìăth ,ăđâyălàă

ch ă đ ă đ că kháă nhi uă tácă gi ă l aă ch nă nghiênă c u.ă Trong s ă đ , ph iă k ă đ n các nghiênăc u:

[1] Bewley, Graham, Peng, 2013 Toward Understanding How Accounting Principles Become Generally Accepted: The Case of Fair Value Accounting Movement in China In: Financial reporting and auditing as social and organizational practice Workshop 2 London, December 16-17, 2013

- Nghiênăc uătìmăhi uăv ăquáătrìnhăv năd ng CMKT qu căt ăc ngănh ăch pănh nă

k ătoánăGTHLă ăTrungăQu c S ăd ngăph ng pháp nghiênăc uătìnhăhu ngăk tă

h păv iăcácăph ngăphápăt ngăh p,ăsoăsánhăv ămôiătr ngăchínhătr ,ăxưăh iăvàăkinhăt ătrongă2ăl năđ a GTHLăvàoăv năd ngă ăTrungăQu c,ătácăgi ămu năch ăraălỦădoăt iăsaoăGTHLăđưăđ căch pănh nă ăTrungăQu cătrongăgiaiăđo năhaiă(2001-

2006) và nguyên nhânăc aăs ăthànhăcông

- Nghiênă c uă đưă ch ă raă r ngă thànhă côngă c aă ắcu că c iă cách”ă GTHLă l nă th ă 2ă ă

TrungăQu călàădoăy uăt ăxưăh iăh nălàăkinhăt ăN ălàăthànhăcôngăc aăs ăk tăh păbaăbênă(B ăTàiăchínhăTrungăQu c,ăIASBăvàăNgânăhàngăTh ăgi i)ătrênăc ăs ătônă

tr ngăvàăchiaăs ăl iăíchăl nănhau.ăS ăk tăh pănàyăđưănh năđ căs ă ngăh ăt ăcácăchuyênăgiaăvàăt oănênă1ăphongătràoăk ătoánăGTHLă ăTrungăQu căđ aăn ăđ nă

thành công

[2] Pawan Jain, 2013 Fair Value Accounting: Adoptability in Indian Corporate Financial Reporting Scenario International Journal of Accounting, and Business Management (IJABM), Volume 1, Issue 1

- Bàiăvi tănghiênăc uăv ăkh ăn ngăápăd ngăGTHLă ă nă ă- m tăph nătrongăti nătrìnhăh iăt ăhoànătoànăc aăCMKT nă ă(IndăAS)ăv iăIFRS.ăTácăgi s ăd ngă

ph ngăphápăsoăsánhăgi aăIndăASăv iăIFRS

- Tácăgi ăđưătrìnhăbàyăs ăl căv ăl chăs ăhình thành vàăphátătri năc aăGTHLă ă nă

,ăcáchăti păc năc aă nă ătrongăvi căh iăt ăv iăIFRSăn iăchung vàăv năd ngă

k ătoánăGTHLăn iăriêng.ăQuaănghiênăc uătácăgi ăđ ăxu tăm tăs ăgi iăphápăv nă

d ngăbaoăg m:ăc iăthi nămôiătr ngăphápălỦ,ăđàoăt oăngu nănhânăl căhi uăbi tăv ăGTHL,ănângăcaoănh năth căc aădoanhănghi păv ăGTHL,ăthi tăl păph ngăphápăđoăl ngărõăràng

[3] Phan Thi Phuoc Lan, 2013 The meaning and effect of not applying all IAS / IFRS, practical research in Vietnam MBA thesis The Maastricht School of Management, Netherlands

- Bàiănghiênăc uăđưăkhámăpháăvàămiêuăt ăb iăc nhăc ăth ăc aăVi tăNamăd aătrênă

vi căphânătíchămôiătr ngăXưăh i,ăChínhătr ,ăKinhăt ,ăCôngăngh ăvàăPhápălu tăc aă

đ tăn căd năđ năvi căl aăch năkhôngăápăd ngătoànăb ăIAS/IFRS.ăQuaănghiênă

c uă b ngă ph ngă phápă ph ngă v nă chuyênă giaă làă cácă nhàă so nă th oă v nă b nă

CMKT Vi tăNam,ătácăgi ăchoăr ngănguyênănhânăch ăy uălàăxu tăphátăt ălỦădoăxưă

h i,ăchínhătr ,ăkinhăt ăc aăđ tăn c.ăTrongăđ , tácăgi ăchoăr ngănhânăt ăh ăth ngăphápălu tălàăkhôngăc ă nhăh ngăvìăđ căl păv iăh ăth ngăthu ,ătàiăchính,ăk ătoán.ă

Nhìn chung, nghiênăc uăđưăch ăraăđ cănh ngănguyênănhânăc năb năvìăsaoăVi tăNamăch aăv năd ngăđ yăđ ăIAS/IFRSătuyănhiênăvi căch pănh năhayălo iăb ăcácănhânăt ăm iăd aăvàoăđ nhătính,ăm tăs ăđi măch aăthuy tăph căcao

[4] Zehri & Chouaibi, 2013 Adoption determinants of the International Accounting Standards IAS/IFRS by the developing countries Journal of Economics, Finance and Administrative Science, 18: 56-62

- Nghiênăc uăc aă2ătácăgi ăđưăch ăraăcácăy uăt ăquy tăđ nhăđ năvi căv năd ngăcácăCMKT qu căt ăIAS/IFRSă ăcácăqu căgiaăđangăphátătri n.ăTácăgi ăđưăth cănghi mătrênăm uă74ăqu căgiaăvàăvùngălưnhăth ă ă4ăchâuăl c.ăTácăgi ăđ aăraă7ăgi ăthuy tă

nghiênăc uăvàăsauăkhiăki măđ nhămôăhìnhănghiênăc uăk tăqu ăch ăraăcácănhânăt :ă

s ỏ ng ỏr ng Ệinh ỏ , ỏrình đ giáo ế Ế và h ỏh ng pháp ệỐ ỏ c ă nhăh ngă

đángăk ătrongăkhiăđ ăcácănhânăt :ă môi ỏr ng ố n hóa, h ỏh ng Ếhính ỏr , ỏh

ỏr ng ố n l iăkhôngă nhăh ngănhi u.ă

- i măy uăc aănghiênăc uălàătácăgi ăđ nhăl ngătrênăngu năd ăli uăth ăc pălàăch ă

y u,ăcácăthôngătinănàyăc ăth ăđ căcungăc păkhôngăminhăb ch.ăBênăc nhăđ ,ădoă

đ căthùăhoànăc nhăkinhăt ,ăchínhătr ,ăxưăh iăm iăqu căgia,ăm iăkhuăv căkhácănhauănênăs ăd ngăchungămôăhìnhănghiênăc uăc ăth ăkhôngăphùăh p

[5] Benjamin, Niskkalan & Marathamuthu, 2012 Fair Value Accounting and the Global Financial Crisis: The Malaysian Experience Jamar Vol.10, 53-68 pp

- Bàiăbáoănh mănghiênăc uăb năch tăc aăvi căv năd ngăGTHLătrongăđoăl ngăb tă

đ ngăs năđ uăt ătrongăsu tăgiaiăđo năkh ngăho ngătàiăchínhă ăMalaysia 2008)ăc aă11ăcôngătyăđ uăt ăb tăđ ngăs nătrênăth ătr ngăch ngăkhoánăMalaysiaăđưăn păBCTC.ăK tăqu ,ătrongăn mă2008ă(trongăgiaiăđo năkh ngăho ngătàiăchính)ă

(2007-c ă8/11ă(2007-côngătyăghiăt ngăGTHL kho năm (2007-căb tăđ ngăs năđ uăt ,ă3ă(2007-côngătyăkhôngăghiă nh nă thayă đ i.ă Trongă n mă 2009ă (n m v nă cònă ch uă nhă h ngă c aă cu că

kh ngăho ng)ăc ă9/11ăcôngătyăv năghiăt ngă GTHL c aăb tăđ ngăs năđ uăt ,ă2ăcôngătyăkhôngăbáoăcáoăb tăk ăs ăthayăđ iănào.ă i uănàyălàătráiăng căv iăcácăcôngătyă ăchâuăÂu,ăM ,ăSingapore.ă

- K tălu nătácăgi ăchoăr ngăv năđ ăn mă ăch ăc ăs ăkhácănhauăv ăvi căhi uăvàăv nă

d ngăGTHL theo ố ỏrí đ a ệý, s pháỏ ỏri n Ế a n n Ệinh ỏ , đ nh h ng, ố n hóa

Vàăvi căghiănh năGTHLăc năđ călàmăsángăt ăđ iăv iăcácăđ iăt ngăs ăd ngăBCTCăkhácănhauădoăc ăs ăkhácăbi tăth măchíălàăđ iăl păv ăl iăích

- Bênăc nhăđ ăbàiăbáoăc ngăgi iăthi uăm tăs ăítăcácăCMKT Malaysiaăchoăphépăđoă

l ngătheoăGTHL,ăc ngănh ăđ aăraăcácătranhălu năxungăquanhăGTHL vàăgiáăg c

[6] Laux and Leuz, 2009 The crisis of fair-value accounting: Making sense of the recent debate Accounting, Organizations and Society, 34:826ậ834

- Nghiênă c uă ch ă raă nh ngă tranhă cưiă ch ă y uă v ă GTHL nh :ă khiă cácă d ă li uă th ă

tr ngăkhôngăth ăthuăth p,ăvi căs ăd ngăcácăthôngătinăch ăquanăphiăth ătr ngăc ă

th ălàmăchoăGTHL b ăxácăđ nh saiăl chăho căkhôngăđúng.ăVàăvìăGTHL d aătrênă

các môăhìnhănênăthi uătínhătinăc y;ăv năđ ăghiănh năc aăcácătàiăs nătrongăth iăk ă

kh ngăho ng;ănhàăqu nălỦăc ăth ăđ iăm tăv iăvi căb kh iăki năv ăGTHLăchoădùă

n ăc ăth ăxácăđ nhăphùăh p;ăGTHL khôngăphùăh păvàăti mă nănh ngăsaiăl chăđ iă

v iănh ngătàiăs nădoăcôngătyăn măgi ălâuădài

- K ătoánăGTHL làmăgiaăt ngătínhăch tăkhôngă năđ nhăvàăgâyă nhăh ngăx uăđ nă

th ătr ng.ăXu tăphátăt ăcu căkh ngăho ngătàiăchínhă2007ă ậ 2009,ănhi uăquană

đi măchoăr ngăGTHL làmătr mătr ngăcu căkh ngăho ngăb iăvi căb tăbu căghiă

gi măgiáătr ăcácătàiăs năắt t”ădoăs ăgi măgiáăc aăth ătr ng

- H ă c ngă ch ă raă nh ngă kh ă kh nă doă thôngă tină b tă cână x ng,ă ng iă qu nă lỦă c ăthôngătinăt tăh nănhânăviênăki mătoánăvàă yăbanăch ngăkhoánăM ă(SEC).ăDoăđ ă

các c ăquan qu nălỦ khôngăbi tăkhiănàoăc năvàăkhôngăc năđ aăraăcácăph nă ng

- Tácăgi ăc ngăchoăr ngă u đi m c a GTHL là ph năánhăđi uăki năth ătr ngăhi nă

t i,ăcungăc păthôngătinăkhôngăb ăl iăth i,ăt ngăc ngătínhăminhăb chăvàăkhuy năkhíchăcácănhàăqu nălỦăđi uăch nhăhànhăviăthíchăh p

[7] Vera Palea (2013) Fair value accounting and its usefulness to financial statement users Theă Departmentă ofă Economicsă andă Statisticsă ắCognettiă

deMartiis”,ă27/13

- Nghiênă c uă c aă tácă gi ă ch ă raă lỦă doă t iă saoă l iă s ă d ngă GTHL,ă cácă kháiă ni m xung quanh GTHL,ăc ăs ăhìnhăthành c ngănh c s ăđoăl ngăGTHLătheoăIFRSă

13 và FAS 157

- Tácăgi ăđưăt ngăh păcácăb ngăch ngăth cănghi măv ătínhăh uăíchăc aăGTHLăchoă

côngăc ătàiăchính,ătàiăs năphiătàiăchínhăc ngănh ănh ngătranhălu năxungăquanhă

GTHL hi nănay

- K tălu n,ătácăgi ăchoăr ngăgiáăg căvàăGTHLăkhôngăđ căxemălàăcácăđ iăth ăc nhă

tranh vì chúngăph căv ăchoăcácăm căđíchăkhácănhau.ăGiáăg căcungăc păthôngătină

v ăchiăphíăkho năđ uăt ătrongăkhiăGTHLăđoăl ngăcáiămàănhàăqu nălỦămongăđ iă

nh năl iăt ăkho năđ uăt ,ăđánhăgiáăhi uăqu ăqu nălỦ

- Tácăgi ăđ ăchoăr ngăc năcungăc păthôngătinătheoăc ăgiáăg c vàăGTHL,ăvàăch ăkhiă

đ ăcácănhàăđ uăt ăm iăđ căcungăc păthôngătinăđ yăđ ăvàăh uăích Tácăgi ăđ ă

xu tănênăđ aăđi uănàyăraăth oălu năvàăbanăhànhătiêuăchu n

[8] PWC, 2013 A Global Guide to Fair Value Measurement

- Nghiênăc uălàăm tătàiăli uăthamăkh oăr tăh uăíchăchoăng iălàmăk ătoánăvàăcácăbênăliênăquanătrongăvi cătìmăhi uăv ăGTHL.ăNghiênăc uăbaoăg mă9ăch ngăvàă

ph năph ăl căgi iăthíchăchoăcácăcâuăh iăvàăk tăqu ătrongăcácăcu căth oălu n, tài

li uănghiênăc u g nănh ăt măl cătoànăb ănh ngăkháiăni m,ăh ngăd năliên quan

đ n s ăd ngăGTHLătheoăCMKT M ăvàăCMKT qu căt

1.2 Cácănghiênăc uăcôngăb ă ătrongăn c

H iăt ăk ătoánăVi tăNamăv iăk ătoánăqu căt ăc ngănh ăđoăl ngătheo GTHL hi năđangălàăch ăđ ăn ngăh iăt iăVi tăNam,ăcùngăv iăđó B ăTàiăchínhăđang xây d ng d ă

th oăcác CMKT Vi tăNamăm iătheoăIFRSăvàăc pănh tăcácăchu năm căhi năhành.ăNh ă

đ ăchu năb ăchoănh ngăthayăđ iăt tăy uătrongăt ngălaiăg n,ăđưăc ăr tănhi uăcác công trìnhănghiênăc uăv ăch ăđ ătrênăđ căcácănhàăkhoaăh cătrongăn căcôngăb ăTrongăđ ă

ph iăk ăđ năcác nghiênăc uăsau:

1.2.1 CácăbƠiăbáoăkhoaăh c,ăcôngătrìnhănghiênăc uăkhoaăh c

[1] Nguy năThuăHoài,ă2009.ăCácănhânăt ă nhăh ngăđ năvi căv năd ngăph ngăphápă

tínhăgiáătrongăk ătoán.ăT p Ếhí Ệi m ỏoán,ăs ă1

- Trongă nghiênă c uă nàyă tácă gi ă đưă ch ă raă đ că cácă nhână t ă tácă đ ngă ho că nhă

h ngăđ năvi căv năd ngăph ngăphápătínhăgiáătrongăk ătoánăbaoăg m: cácăgi ă

đ nhăv ăs ăt năt iăc aădoanhănghi p,ăm căđ ăth nătr ngăl căquanăc aăxuăh ngăxưă

h i,ă m căđíchăs ăd ngăc aăcácăđ iăt ngătínhăgiá,ă m căđíchăc aăđ iăt ngăs ă

d ngăthôngătinăk ătoán

[2] Nguy năTh ăL c,ă2010.ăTínhăthíchăh păvàăđángătinăc yăc aăắGTHL”ătrongăh ă

th ngăchu năm căBCTC qu căt ăT p Ếhí ẫháỏ ỏri n & ả i nh p,ăs ă3

- Trongănhiênăc uănàyătácăgi ăđưăt măt tăđ căl chăs ăhìnhăthànhăvàăphátătri năc aă

GTHL trong CMKT qu căt ăTácăgi ătríchăd nătheoăIFRSăc ă3ătr ngăh păs ă

d ngăGTHL: GTHL làăc ăs ăđ ăxácăđ nhăgiáăg c,ăGTHL làăc ăs ăđ ăxácăđ nhăgiáă

tr ăsauăkhiăghiănh năbanăđ u,ăGTHL làăs ăs ăđ ăxácăđ nhăs ăgi măgiáătàiăs n

- Trongă nghiênă c uă c aă mìnhă tácă gi ă đ aă raă câuă h iă b ă ng ă v ă tínhă h pă lỦă c aăGTHL trongătr ngăh păd ăli uăđ uăvàoăc păđ ă2ăvàă3ăngh ălàăkhiăcácăthôngătină

th ătr ngăkhôngăs năc ,ăvàăkhiăđ ăvi căápăd ngăGTHL d aăvàoăcácăcôngăth că

toánăh căthu nătúyătrongăcácămôăhìnhăđ nhăgiáăs ălàmăgi mătínhăd ăhi uăvàăđángătinăc yăc aăthôngătinătrìnhăbàyătrênăBCTC

[3] Nguy năThànhăH ng,ă2011.ăTraoăđ iăv ăk ătoánăGTHL trongăph năánhăvàăghiă

nh năcácăkho năđ uăt ătàiăchínhă ăcácădoanhănghi p.ăT p Ếhí Ệi m ỏoán,ăs ă3

- Trongănghiênăc uăc aămìnhătácăgi ăđưăch ăraănh ngăb tăc pătrongăvi căghiănh nă

cácăkho năđ uăt ătàiăchínhătheoăgiáăg c,ăvàăđ aăraăđ ăxu tăghiănh năcácăkho nă

đ uăt ătàiăchínhă( TTC)ătheoăGTHL v iăcácăgi iăphápăc ăth ănh :ăth ănh t,ăthi tă

l pămôăhìnhăxácăđ nhăGTHL c aăcácăkho nă TTCăv năd ngătheoăIASă39ăắCôngă

c ătàiăchính:ăGhiănh năvàăđoăl ng”;ăth ăhai,ăhoànăthi năvi căghiănh năbanăđ uă

đ iăv iăcácăkho nă TTC;ăth ăba,ăhoànăthi năvi căghiănh năvàătrìnhăbàyăcácăkho năTTCătrênăBCTCăt iăth iăđi măk tăthúcăk ăk ătoán

[4] MaiăNg căAnh,ă2011.ăC ănênăs ăd ngăGTHL làăc ăs ătínhăgiáăduyănh tătrongăk ă

toán tài chính T p Ếhí Nghiên Ế Ố Ệhoa h Ế Ki m ỏoán,ăs ăthángă3

- Trongănghiênăc uănàyătácăgi ăchoăr ngăs ăd ngăGTHL làmăc ăs ăđ nhăgiáăs ăđápă

ngăt tăcácăm cătiêuăcungăc păthôngătinătàiăchínhămàăcácăBCTC h ngăt iănh ătínhăthíchăh p c aăthôngătinătàiăchính.ă

- Tuyănhiên,ătácăgi ăc ngă ch raăr ngătrongătr ngăh păkhôngăc ăth ătr ngăho tă

đ ngăthìăvi căs ăd ngăcácăgi ăđ nhăvàămôăhìnhătínhătoánăs ăkh ăđ tăđ căđ ătină

c yăvàăvi căxácăđ nhăGTHL làăkháăph căt p

- Tácă gi ă c ngă choă r ngă vi că s ă d ngă GTHL gâyă kh ă kh nă choă vi că soă sánhă vàă

đánhăgiáăhi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăđ năv ătheoăth iăgianăc ngănh ăgi aăcácăđ năv ăv iănhau

- K tălu n,ătácăgi ăchoăr ngăkhôngănênăs ăd ngăGTHL làăm tăc ăs ăđ nhăgiáăduyă

nh tăchoăm iătàiăs năvàăn ăph iătr ămàănênăduyătrìămôăhìnhăk tăh păcácăc ăs ăđ nhă

giá khác nhau

[5] Võă V nă Nh ă vàă Lêă Hoàngă Phúc,ă 2011.ă S ă hoàă h pă gi aă CMKT Vi tă Namă vàă

CMKT qu că t ă - Th că tr ng,ă nguyênă nhână vàă đ nhă h ngă phátă tri n.ă T p Ếhí

Ki m ỏoán,ăs ă12

- Trong nghiênă c uă này,ă tácă gi ă đ aă raă m tă s ă nguyênă nhână t nă t iă s ă khácă bi tă

gi aăCMKT Vi tăNamăvàăqu căt ănh ăs ăkhácăbi tăv môiătr ngăk ătoán bao

g m:ăv năhoáăc aăng iăVi tăNamălàătránhăr iăroăvàăs ăkhôngăch căch n,ăn nă

kinhăt ăth ătr ngă ăVi tăNamăcònăkháănonătr ăch aăliênăthôngăv iăth ătr ngăv nătrênăth ăgi i,ăVi tăNamălàăm tăn cătheoăh ngăđi năch ălu tă(codeălaw)ăhayălu tăthànhăv nă(civilălaw) Bênăc nhăđ ,ătácăgi ăc ngăch ăraăcácătháchăth cănh :ăv ăđ iă

ng ănhânăviênăk ătoán,ăchiăphí,ăth ătr ngăch aăphátătri n

- Cu iăcùngătácăgi ăđ aăraăm tăs ăđ nhăh ngăchoăvi căphátătri năCMKT Vi tăNamăhòaăh păv iăCMKT qu căt ă

[6] LêăHoàngăPhúc,ă2012.ăTh cătr ngăvàăđ nhăh ngăs ăd ngăGTHL trongăh ăth ngă

k ătoánăVi tăNam.ăT p Ếhí Ệi m ỏoán,ăs ă1

- Trongă nghiênă c uă này,ă tácă gi ă trìnhă đưă bàyă kháiă quátă v ă GTHL,ă l chă s ă hìnhă

thành,ăth cătr ngăs ăd ngăGTHL trongăh ăth ngăk ătoánăVi tăNamănh :ăch aăxácă

đ nhăm tăcáchărõăràngăvàănh tăquánăv ătínhăt tăy uăc aăvi căs ăd ngăGTHL làăc ă

s ăđ nhăgiáăch ăy uătrongăk ătoán;ă nhăngh aăGTHL ch aărõăràng,ăch aăđ yăđ ;ăCácăquyăđ nhăv ăGTHL vàăs ăd ngăGTHL trongăk ătoánăn măr iărácătrongăcácăchu năm c,ămangătínhăch păvá,ăthi uătínhăh ăth ng;ăCh aăc ăh ngăd năchínhă

th că vàă th ngă nh tă v ă ph ngă phápă xácă đ nhă GTHL trongă k ă toán;ă GTHL s ă

d ngăch y uăchoăghiănh năbanăđ u,ăch aăs ăd ngăđ ătrìnhăbàyăcácăkho năm căsauăghiănh năbanăđ u,ădoăđ ăch aăđ tăđ căm căđíchăghiănh năvàătrìnhăbàyăcácăkho năm cătheoănh ngăthayăđ iăc aăth ătr ng

- Tácăgi ăc ngăđưăđ aăraăm tăs ăđ nhăh ngătrongăng năh năc ngănh ădàiăh n

[7] Tr năV năTùng,ă2013.ăM tăs ăđ ăxu tătri năkhaiăGTHL trongăk ătoánăt iădoanhă

nghi păVi tăNamătheoăCMKT qu căt ăKinh ỏ ốà ế ẽáo,ăs ă22: 48-52

- Trongă nghiênă c uă nàyă tácă gi ă đưă trìnhă bàyă kháiă quátă v ă l chă s ă hìnhă thànhă vàă

ph ngăphápăđoăl ngăGTHL theo CMKT qu căt

- Tácăgi ăc ngăđưăti năhànhăkh oăsátăvàăđoăl ngăcácănhânăt ă nhăh ngăđ năvi cătri năkhaiăGTHL t iăcácădoanhănghi păVi tăNamănh :ăChínhăsách; Môiătr ngăk ă

toán; Ph ngăphápăđ nhăgiá; Môiătr ngăkinhădoanh; TâmălỦăng iăk ătoán,ănhàă

qu nălỦăvàăđ iăt ngăs ăd ng;ăL iăíchăkinhăt

[8] Nguy năTh ăKimăCúc,ă2013.ăV năd ngăGTHL trongăvi căghiănh năvàătrìnhăbàyăthôngătinăc aăm tăs ăkho năm cătrênăBCTC c aădoanhănghi păVi tăNam ătàiănghiênăc uăkhoaăh căc păc ăs ă iăh căKinhăt ăThànhăph ăH ăChíăMinh

- Trong côngătrìnhănghiênăc u nàyătácăgi ăđưăt ngăk tăcácăph ngăphápăđoăl ngă

m tăs ăkho năm cătrênăBCTC theo GTHL.ăBênăc nhăđ ,ătácăgi ăc ngăđưăch ăraă

đ căm tăs ăt năt iătrongăquyăđ nhăk ătoánăhi năhànhăc aăVi tăNamăliênăquanăđ nă

GTHL ăm tăs ăkho năm c Quaăđ ,ătácăgi ăđ aăraăm tăs gi iăpháp,ăki năngh ă

v i c ăquanăqu nălỦăNhàăn c v ăvi c banăhành,ăh ngăd năc ăth ăv ph ngăphápăk ătoánăc ăliênăquanăđ năGTHL

1.2.2 Cácălu năv năth căs ,ălu năánăti năs

[9] Lêă V ă Ng că Thanh,ă 2005.ă nh h ng ố ối Ế s ế ng GTHL ỏrong Ệ ỏoán

ếoanh nghi p Vi ỏ Nam.ăLu năv năTh căs ă iăh căKinhăt ăThànhăph ăH ăChíă

Minh

- Lu năv năđưăt ngăk tăc ăs ălỦăthuy tăv ăGTHL theo các CMKT qu căt đ năcùngă

th iăđi m Lu năv năc ngăđưătrìnhăbàyăđ căth cătr ngăv ăvi căđ nhăgiáăc ngănh ă

s ăd ngă GTHL trongă cácăquyăđ nhă c aăk ătoánăVi tăNam,ăvàăth căt ăs ăd ngă

GTHL t iăcácădoanhănghi păVi tăNamăt iăcùngăth iăđi m

- Lu nă v nă ch ă y uă đ ă xu tă ki nă ngh ă v ă vi că ph iă hoànă thi nă cácă yêuă c uă v ăGTHL trong các CMKT Vi tăNam hi năhành,ăt oăs ănh tăquánăvàăhoànăthi năv ă

m tăđ nhăgiá,ănhanhăch ngăbanăhànhăcácăCMKT quanătr ngăđ ăc ăc ăs ăđ nhăgiáătheoăk păs ăphátătri năc aăn năkinhăt ,ătuyănhiênătácăgi ch aăđ ăc păc ăth ălàă

nh ngăchu năm cănào

[10] T ngă Th ă Thanhă Th y,ă 2009.ă Quá trình hòa h p – h i ỏ Ệ ỏoán qỐ Ế ỏ ốà

Thànhăph ăH ăChíăMinh

- ăm tăkhíaăc nhăc ăth ,ătrongălu năv nătácăgi ăđưăt ngăk tăcácănghiênăc uăvàăch ăraăđ căs ăkhácănhauăgi aăh ăth ng k ătoánăc a cácăqu căgiaăc ăliênăquanăđ năcácănhânăt ăv ămôiătr ngăv năh aă(kho ngăcáchăquy năl c,ăch ăngh aăcáănhân,ă

s ănéătránhănh ngăv năđ ăch aărõăràng,ăđ nhăh ngădàiăh n);ăCácănhânăt ăv ămôiă

tr ngăphápălỦăvàăchínhătr ă(h ăth ngălu tăpháp,ăchínhăsáchăthu ,ăvaiătròăc aăt ă

ch căngh ănghi p);ăCácănhânăt ăthu căv ămôiătr ngăkinhădoanhă(ngu năcungă

c pătàiăchính,ăl măphát,ălaoăđ ng)

- Bênăc nhăđ ătácăgi ăc ngăphânătíchăđánhăgiáăcácă uăvàănh căđi măc aăh ăth ngă

k ătoánăVi tăNamăvàăsoăsánhăv iăcácăCMKT qu căt t iăcùngăth iăđi m

- T ngă k t,ă tácă gi ă choă r ngă Vi tă Namă c nă c ă g ngă nghiênă c uă vàă d aă vàoă kinhă

nghi măc aăcácăqu căgiaăđiătr căđ ăc ăđ cănh ngăph ngăh ngăxâyăd ngăh ă

th ngăCMKT phùăh păv iăm cătiêuăđ ăra,ăc năti păthuăc ăch năl căcácăCMKT

qu căt ăvàăxâyăd ngăh ăth ngăCMKT qu căgiaăphùăh păv iăđ căđi măriêngăc aă

Vi tăNam

[11] NgôăTh ăThùyăTrang,ă2012.ăẫh ng h ng ốà gi i pháp ố n ế ng GTHL trong

Ệ ỏoán ếoanh nghi p Vi ỏ Nam.ăLu năv năTh căs ă iăh căKinhăt ăThànhăph ă

H ăChíăMinh

- Lu nă v nă đưă t ngă quană c ă s ă lỦă thuy tă v ă GTHL theo CMKT qu că t ,ă kinhă

nghi măs ăd ngăGTHL trong các CMKT qu căt ăvàăCMKT M

- Lu năv năc ngănghiênăc uăth cătr ng c s pháp lý v GTHL trongăcácăchu nă

m căvàăch ăđ ăk ătoánăVi tăNam,ăđ ngăth iănghiênăc uăph ngăphápăđ nhăgiáă

theo các tiêu chu n th m đ nh giá

- Lu năv năc ngăđ ăraăcácăgi iăphápăth căhi nănh :ăb ăsungăđi uăch nhălu tăk ătoánă

vàăchu năm căchung,ăbanăhànhăcácăchu năm căm i,ăk tăh păcácăc ăs ăđ nhăgiáăkhácănhau,ăvàănângăcaoăvaiătròăc aănhàătr ngăvà cácăt ăch căngh ănghi p

[12] Tr năTh ăPh ngăThanh,ă2012.ă nh h ng Ệ ỏoán GTHL ỏ i Vi ỏ Nam.ăLu nă

v năTh căs ă iăh căKinhăt ăThànhăph ăH ăChíăMinh

- Lu năv năđã t ngăk tăđ căc ăs ălỦălu năv ăGTHL, đ ngăth iătácăgi ăc ngănghiênă

c uăvàătrìnhăbày đ c kinhănghi măápăd ngăGTHL t iăTrungăQu căvìălàăqu căgiaă

c ănhi uăđi măt ngăđ ngăv iăVi tăNam

- Lu năv năc ngă t ngăk tăl chăs ,ăth cătr ngăcácăquyăđ nhăv ăđ nhăgiáăvàă GTHL

trongăh ăth ngăphápălỦăk ătoánăVi tăNamăc ngănh ăkh oăsátăth căti năápăd ngă

GTHL trongăcácădoanhănghi păVi tăNam

- Tácăgi ăđ aăraăcácănguyênănhânăGTHL ch aăđ căápăd ngăr ngărưiăt iăVi tăNamă

hi nănayănh :ăđ căthùăn năkinhăt ăchínhătr ,ăh ăth ngăchu năm căch măthayăđ i,ătâmălỦăvàătrìnhăđ ăng iăhànhăngh ăch aăđápă ngăđ căyêuăc u

- Lu năv năđ aăraăm tăs ăgi iăphápănh :ănângăcaoănh năth căv ăGTHL choăng iă

s ăd ng;ăđi uăch nh,ăbanăhànhălu tăk ătoánăvàăCMKT liênăquan;ăxâyăd ngăhoànăthi năc ăs ăh ăt ngăchoăđ nhăgiá

[13] Hu nhăTh ăXuânăThùy,ă2013.ăẢi i pháp ố n ế ng GTHL đ ỏh Ế hi n đo ệ ng

ẾáẾ Ệho n đ Ố ỏ Ếh ng Ệhoán ỏ i ẾáẾ Công ỏy Ế ph n niêm y ỏ ỏrên s giao

ế Ếh Ếh ng Ệhoán Tẫ.ảCM.ăLu năv năTh căs ă iăh căKinhăt ăThànhăph ăH ă

Chí Minh

- Lu năv năđưăh ăth ngăc ăs ălỦălu năv ăGTHL,ăph ngăphápăđoăl ngătheoăIFRSă13ăc ngănh ăđoăl ngăcácăkho năđ uăt ătàiăchínhătrênăc ăs ăCMKT qu căt

- Quaăkh oăsátăth cătr ngăt iăcácăcôngătyăc ă ph năVi tăNam,ătácă gi ăc ngăch ăraă

đ căm tăs ăt năt i trongăđoăl ngăcácăkho năđ uăt ătàiăchínhăt iăVi tăNam

- Lu năv năc ng đ a raăđ căcácăgi iăphápăchoăvi căghiănh năban đ u,ăghi nh n sauăbanăđ uăđ iăv iăcácăkho năđ uăt ătàiăchính.ă ngăth iăc ngăđ aăraăcácăki năngh ăv iăc ăquanăqu nălỦănhàăn c,ădoanhănghi p,ăng iălàmăcôngătácăk ătoán,ăt ă

ch căgiáoăd căd yăngh ,ăhi păh iăngh ănghi p

[14] D ngăLêăDi măHuy n,ă2013.ăM ỏ s gi i pháp hoàn ỏhi n ẾáẾ qỐy đ nh ố s

ế ng GTHL ỏrong h ỏh ng Ệ ỏoán ếoanh nghi p Vi ỏ Nam.ăLu năv năTh căs ă

iăh căKinhăt ăThànhăph ăH ăChíăMinh

- Lu năv năh ăth ngăc ăs ălỦălu năv ăGTHL,ăph ngăphápăđoăl ng theo IFRS 13, bênăc nhăđ ălu năv năc ngătrìnhăbàyăquyăđ nhăGTHL trong CMKT Malaysia

- Lu năv năc ngăt ngăk tăđ căth cătr ngăv năd ngăGTHL trongăh ăth ngăk ătoánădoanhănghi păVi tăNam,ăkh oăsátăth căt ăápăd ngăGTHL t iă30ăcôngătyăl nănh ă ănhi uă l nhă v că khácă nhau.ă K tă qu ă 60% doanhă nghi pă choă r ngă GTHLă làă c năthi t,ăr tăquanătr ngăđ ăđ măb oăch tăl ngăBCTC

- Tácăgi ăchoăr ngăc năhoànăthi năcácăquyăđ nhăGTHL nh mănângăcaoăch tăl ngă

thông tin BCTC v iăcácăgi iăphápănh :ăhoànăthi năc ăs ăh ăt ngălàmăn năt ngăchoăvi căđ nhăgiá;ăNângăcaoăs ăhi uăbi tăv ăGTHL c aăng iălàmăcôngătácăk ătoán;ăCh nhăs aăLu tăk ătoánăvàăcácăCMKT liênăquan;ăNghiênăc uăvàăxâyăd ngă

các chu năm c: đoăl ngăGTHL,ăgi măgiáătr ătàiăs n,ăk ătoánăcôngăc ătàiăchính

[15] LêăTh ăM ngăLoan,ă2013.ăGTHL nh h ng đ n s Ếợn ẽ ng gi a đ ỏin Ế y ốà

ỏhíẾh h p ẾáẾ ỏhông ỏin ỏrên BCTC Ế a ẾáẾ Ếông ỏy ỏ i Vi ỏ Nam.ăLu năv năTh că

s ă iăh căKinhăt ăThànhăph ăH ăChíăMinh

- Lu năv năđưătrìnhăbàyăđ căcácămôăhìnhăđ nhăgiáătrongăk ătoánăc ngănh ă uăvàă

nh căđi măc aăt ngămôăhình

- Lu năv năc ngăđưătrìnhăbàyăcácăv năđ ăc ăb năv ăGTHL, cácăyêuăc uăđ căđi mă

ch tăl ngăđ iăv iăBCTC vàăkinhănghi măc aăM ,ăMalaysiaăkhiăápăd ngăk ătoánă

GTHL

- Tácăgi ăđưăti năhànhăkh oăsátăm uă100ădoanhănghi păđ ăđánhăgiáăs ă nhăh ngă

c aăGTGLăđ năs ăcânăb ngăc aăhai đ căđi măch tăl ng:ăđ ătinăc yăvàătính thích

h păc aăthôngătinătrênăBCTC

- Tácăgi ăđưăđ aăraăki năngh ăv ăvi căđi uăch nhălu tăk ătoán,ăki năngh ăs aăđ iăb ă

sungăm tăs ăCMKT

[16] LêăTh ăKim D ng,ă2013.ăV n ế ng GTHL đ ỏrình ẽày ỏhông ỏin ỏrên BCTC Ế a

ẾáẾ ếoanh nghi p Vi ỏ Nam.ăLu năv năTh căs ă iăh căKinhăt ăThànhăph ăH ă

Chí Minh

- Lu nă v nă đưă trìnhă bàyă cácă v nă đ ă c ă b nă nh ă ph mă viă s ă d ng,ă cáchă xácă đ nhăGTHL theo CMKT qu căt ăLu năv n c ngăphânătíchătínhăh uăíchăc aăGTHL đ iă

v iăvi cătrìnhăbàyăthôngătinătrênăBCTC

- Tácăgi ăđưăkh oăsátăvàăđánhăgiáăth cătr ngăv ăvi căl păvàătrìnhăbàyăthôngătinătrênă

BCTCăt iăcácădoanhănghi păVi tăNam,ăch ăraăm tăs ănguyênănhânăt năt i

- Tácăgi ăđ aăraăgi iăphápăv năd ngăc ăgiáăg căvàăGTHL đ ătrìnhăbàyăthôngătinătrênă

BCTC,ăvàăki năngh ăm tăs ăs aăđ iătrongămôiătr ngăphápălỦ,ăki năngh ăđ iăv iădoanhănghi p,ăh iăngh ănghi p

[17] D ngăTh ăTh o,ă2013.ă M ỏ s gi i pháp hoàn ỏhi n ẾáẾ qỐi đ nh ố s ế ng

GTHL trong ch đ Ệ ỏoán ếoanh nghi p Vi ỏ Nam hi n nay.ăLu năánăTi năs ă

H căvi năTàiăchính

- Lu năánăđưăt ngăk tănh ngăv năđ ălỦălu năchungăv ăGTHL,ăt ngăk tăkinhănghi mă

s ăd ngăGTHL trongăk ătoánăqu căt Lu năánăc ng t ngăk tăth cătr ngăquiăđ nhă

v ăs ăd ngăGTHL trongăCh ăđ ăk ătoánădoanhănghi păVi tăNamăvàăth căt ăv nă

d ngăt iăcácădoanhănghi păVi tăNamăhi nănay

- Sauăkhiăphânătíchăs ăc năthi tăápăd ngănguyênăt căk ătoánătheoă GTHL t iăVi tă

Nam,ălu năánăđ aăraăm tăs ăđ ăxu tăs ăd ngăGTHL trongăch ăđ ăk ătoánădoanhă

nghi păVi tăNamătrongăng năh năvàătrongădàiăh n.ăTrongăđ ,ăđ iăv iăng năh n

lu năánăđ aăraăcácăđ ăxu tăchiăti tăđ iăv iăcôngăc ătàiăchính,ăhàngăt năkho,ăTSC ,

b tăđ ngăs năđ uăt ,ădoanhăthu,ăt ngălo iăhìnhădoanhănghi p.ăTrongădàiăh n,ălu nă

ánă đ ă xu t:ă Bană hànhă CMKT - oă l ngă GTHL, các CMKT liênă quană đ nă

GTHL màăVi tăNamăhi nănayăch aăc ,ăhoànăthi năcácăCMKT hi nănay,ăràăsoátăvàăhoànăthi năcácăquiăđ nhăv ăd ăphòngăgi măgiáăhàngăt năkhoăvàăd ăphòngăgi măgiáăcácăkho năđ uăt ătàiăchính.ă ngăth iălu năánăc ngăđ aăraăcácăki năngh ăv iăcácăc ăquanăNhàăn c,ăcácăH iăngh ănghi păvàădoanhănghi păv ăcácăđi uăki năđ ăápăd ngănguyênăt c k ătoánătheoăGTHL

1.3 Nh năxétăv ăcácănghiênăc uătr c vƠăxácăđ nh v năđ ăc nănghiênăc u

Tóm ệ i, sau quá trình t ng quan cácănghiênăc uăkhoaăh căchínhăcó liênăquanăđ nă

n iădungăd ăki năth căhi năc aălu năv n,ătácăgi ănh năđ nhăđ cănh ng m tăđưăgi iăquy tăđ căvàănh ng m t còn h năch ,ăt năt iăc aăcácănghiênăc uăk ătrênănh ăsau:

1.3.1 iăv iăcácăcôngătrìnhănghiênăc uăn căngoài

 Ph nănhi uăcácănghiênăc uăc aăcácătácăgi ăt pătrungăvàoăcácătranhălu năxungăquanhă

GTHL,ă c ngă nh ă nghiênă c uă nhă h ngă c aă n ă lênă ch tă l ngă thôngă tină trênă

BCTC Các tácă gi ă c ngă t pă trung phână tíchă v ă k ă thu t đoă l ngă GTHL theo

CMKT qu căt (IAS) hay Chu năm căBCTCăqu căt ă(IFRS) và m căđ ătinăc yăc aă

nó M tăs ănghiênăc uăth căhi nănghiênăc uăv ă nhăh ngăc aăvi c v năd ngăIFRSă

đ năcácăn căđangăphátătri năho cănghiênăc uă nhăh ngăc aăvi căv năd ngăGTHL

đ năm tăs ăqu căgiaăc ăth nh ăTrungăQu c,ă n ,ăMalaysiaănh ngăch ăd aăvàoă

các ph ngă pháp nghiên c u đ nhă tính Cácă nghiênă c uă c aă nh mă cácă doanhănghi pă Bigă 4ă ch ă y uă trìnhă bàyă v ă cácă kháiă ni mă vàă k ă thu tă đoă l ngă GTHL,ămangătínhăch tăc aăm tătàiăli uăh ngăd n

 C ngăc ănghiênăc uăv ăvi căv năd ngă ăVi tăNamănh ngăđ ăc păchungă ăm căđ ă

v năd ngăchu năm c,ăch aăc ăcôngătrìnhănghiênăc uăv ăcácănhânăt ă nhăh ngăđ nă

vi căv năd ngăGTHL c aăcácădoanhănghi păVi tăNam

1.3.2 iăv iăcácăcôngătrìnhănghiênăc uătrongăn c

Cácăcôngătrìnhănghiênăc uătrongăn căv ăGTHL đưăđ cătácăgi ăt ngăh păkháă

đ yăđ trongăquáătrìnhăt ngăquanătàiăli uănghiênăc u C ăth ăt măl căcácănghiênăc uănàyănh ăsau:

 Cácătácăgi ătrongăn căđưăc ănh ngăk tăqu nghiênăc uănh tăđ nhătrongăl nhăv că

h iăt ăk ătoánăVi tăNamăv iăk ătoánăqu căt ăn iăchungăc ngănh ăvi căv năd ngă

GTHL ăVi tăNamăn iăriêng.ăCácătácăgi ăđưăt ngăh p, soăsánhăh ăth ngăCMKT

Vi tă Namă vàă k ă toánă qu că t ă liênă quană v ă GTHL, h ă th ngă h aă đ că c ă s ă lỦăthuy t v ăGTHL,ăch ăraăđ cănh ngăc ăh iăvàătháchăth c,ăc ngănh ăđ aăraăđ că

m t s gi iăpháp,ăki năngh ăc ăth ăchoăvi cătri năkhaiăv năd ngăGTHL t iăVi tăNamătrongăng năh năvàădàiăh n Bênăc nhăđó,ăcácătácăgi ăc ngănghiênăc uăc ăth ăv ăm tăhayăm tăs ăCMKT Vi tăNamăđòiăh iăph iăv năd ngăđoăl ngătheoăGTHL

 Các tácăgi ăc ng nghiênăc uăv ă nhăh ngăc aăGTHLăđ năch tăl ngăthôngătinătrênă

BCTC hay nghiênăc uăv ăcácănhânăt ă nhăh ngăđ năvi căv năd ngăph ngăphápătínhăgiáătrongăk ătoán

 Tuy nhiên, nghiên c u c a các tác gi ph n nhi u m i là đ nh tính, các gi i pháp

ch y u t p trung vào môi tr ng pháp lý, ch a có nghiên c u t ng th v m c đ

nh h ng c a t ng nhóm nhân t , d n đ n các gi i pháp m i ch mang tính ch

quan, và thi u s bao quát

1.3.3 Xácăđ nhăv năđ ăc nănghiênăc u

V iăt ngăth ănh ngănghiênăc uătrongăvàăngoàiăn cănh ătrên,ătácăgi ăđưăxácăđ nhă

đ căkheăh ănghiênăc uăc aăch ăđ ănghiênăc uă đây làăm cădù đưăc ănhi uătácăgi nghiênăc u v ăvi căv năd ngăGTHLăt iăVi tăNam,ănh ngăh u nh ăch aăc ănghiênăc uă

v ắCáẾ nhợn ỏ nh h ng đ n ối Ế ố n ế ng GTHL ỏ i ẾáẾ ếoanh nghi p Vi t Nam”

Thêmăvàoăđ ,ăh uănh ăcácănghiênăc uăk ătrênăch ăth căhi nănghiênăc uătheoăph ngăphápăđ nhătính,ăth ngăkêămôăt ăNgo iătr ăm tăbàiăbáoăkhoaăh căc aătácăgi ăTr năV năTùng,ăthìăch a có tác gi nào th căhi năxâyăd ngămôăhìnhănghiênăc uăv ăcácănhânăt ănhăh ngăvàăki măđ nhămôăhìnhăquaăcôngăc ăth ngăkêătoán

K TăLU N CH NGă1

ăch ngănàyătácăgi ăđưătrìnhăbàyăk tăqu ătìmăhi u và t ngăquanătàiăli uănghiênă

c uăliênăquanăđ năch ăđ ănghiênăc uămàătácăgi ăl aăch n.ăTácăgi ăđưăc ăg ngăthuăth pătàiăli uănghiênăc uăquaăcácăkênh: th ăvi nătr cătuy nătrongăvàăngoàiăn c,ătàiăli uăđ căcungăc păh ătr ăt ăgi ngăviênăh ngăd năvàăb năbèăđ ngănghi p V iăt ngăc ngă8 công trìnhănghiênăc uăn căngoàiăvàă17ăcôngătrìnhănghiênăc uăc aăcácătácăgi ătrongăn c đư

ph n nào bao quát đ c tình hình nghiên c u c a các tác gi đi tr c v ch đ nghiên

c u c a lu n v n

Dù cònăb gi iăh năv ăth iăgianăvàăn ngăl cănghiênăc uăc aăb năthân,ătácăgi ăđưă

c ăb năt măt tăđ căph ngăphápănghiênăc uăvàăk tăqu ănghiênăc uăc aăcácăcôngătrìnhănghiênăc uătr căđây c ăliênăquanăđ năn iădungăđ ătài,ăt ăđ ăxácăđ nhăđ căv năđ ăc n nghiênăc uăvàăxácăđ nhăm cătiêuănghiênăc uăc aălu năv n

CH NGă2: C ăS ăLụăTHU TăV ăGIỄăTR ăH PăLụ

TRONGăK ăTOỄN

Ch ngănàyătácăgi ătrìnhăbàyăcácăkháiăni măc ăb năliênăquanălàmăn năt ngăchoă

vi c đ nhăgiá,ăkháiăni măv ăcácăh ăth ngăđ nhăgiáăc ngănh ăcácălo i giáăđ căs ăd ngătrongăk ătoán, kháiăni măv ăGTHLăc ngănh ăk ăthu tăđ nhăgiáătheoăCMKT qu căt Tácăgi ăc ngăphânătíchăcácăbàiăh căqu căt ăv ăápăd ngăGTHL,ăt ngăh păcácătranhălu nă

xung quanh GTHL.ăCu iăcùng,ătácăgi ăđưăt ngăh păl iăcácănhânăt ăc ăb năđ c xem là

c ă nhăh ngăđ năvi căl aăch năph ngăphápăđoăl ngăk ătoánă ăVi tăNam

2.1 Cácăkháiăni măc ăb n

2.1.1 Kháiăni măđ nhăgiáătrongăk ătoán

Theoă khuônă m uă lỦă thuy tă c aă yă bană CMKTă qu că t ă (IASBă framework)ă thìă

đ nhăgiáălàăm tăti nătrìnhăxácăđ nhăgiáătr ăti năt ăc aăcácăy uăt ăBCTCăđ căghiănh năvàătrìnhăbàyătrênăb ngăcânăđ iăk ătoánăvàăbáoăcáoăk tăqu ăkinhădoanh

Hay đ nh ngh a: ắThôngăquaăđ nhăgiá,ăgiáătr ăc aăcácăđ iăt ngăk ătoánăc aădoanhănghi păđ căbi uăhi năd iăhìnhătháiăti năt ,ăxácăđ nhăđ căgiáătr ătàiăs n,ăngu năv n,ă

c ngănh ăk tăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aădoanhănghi p”1

2.1.2 Cácăph ngăphápăđ nh giáătrongăk ătoán

Quáătrìnhăphátătri năcácălỦăthuy tăvàăth căti năho tăđ ngăk ătoánăđưăd năđ năs ăraă

đ iănhi uălo iăgiáăkhácănhau,ătheoăh ăth ngăchu năm căBCTC qu căt ăIFRSăcácălo iăgiáăđ căphânăthành:

2.1.2.1

Ảiá g Ế ảisỏoriẾaệ Ếosỏ :ălàăs ăti năho căcácăkho năt ngăđ ngăti năđưătr ăhayă

GTHLăc aătàiăs năvàoăth iăđi mătàiăs năđ ăđ căghiănh n.ăGiáăg căcònăđ căcoiălàăgiáă

l chăs ,ăgiáăphíăhayăgiáăth căt

Ảiá hi n hành CỐrenỏ Ếosỏ hay giá ỏhay ỏh ậepệaẾemenỏ Ếosỏ :ălàăs ăti năho că

cácăkho năt ngăđ ngăti năs ăph iătr ăđ ăc ăđ cătàiăs năt ngăt ăt iăth iăđi măhi nă

t i.ăGiáăthayăth ăđ că cătínhăd aăvàoăgiáăth ătr ng,ăho căch ăs ăgiáăđ căbi t,ăho căs ăcăl ngăc aănhàăqu nălỦ

2.1.2.2 r

Ảiá ỏr ỏhỐ n Ếó ỏh ỏh Ế hi n Neỏ reaệizaẽệe ốaệỐe :ălàăs ăti năho căt ngăđ ngă

ti năthu năs ăthuăđ căkhiăbánătàiăs năho căs ăph iătr ăđ ăthanhătoánăn ăhi năt i.ăGiáătr ăthu năc ăth ăth căhi nălàăgiáăbánă cătínhătrongăđi uăki năkinhădoanhăbìnhăth ngătr ăchiăphíă cătínhăchoăvi căhoànăthànhăvàătiêuăth

ải n giá ẫresenỏ ốaệỐe :ălàăgiáătr ăhi năt iăchi tăkh uăc aăcácăkho năti năthu nă

nh năđ căt ăvi căs ăd ngătàiăs năho căs ătr ăđ ăthanhătoánăn

2.1.2.3 K

Ảiá ỏh p h n gi a giá g Ế ốà giá ỏh ỏr ng CM – Lower of cost and market

value):ăth ngăđ căápăd ngătrongăh ăth ngăk ătoánăM ătrìnhăbàyăkho năm căhàng t năkho.ăGiáăth ătr ngătrongăLCMălàăgiáăthayăth ăn mătrongăph măviăgiáătr năvàăgiáăsàn.ăGiáătr nălàăgiáătr ăthu năc ăth ăth căhi n;ăgiáăsànălàăgiáătr ăthu năc ăth ăth căhi nătr ăl iănhu nă cătính

Ảiá ỏh p h n gi a giá g Ế ốà giá ỏr ỏhỐ n Ếó ỏh ỏh Ế hi n Neỏ reaệisable

value):ăgiáănàyăđ căđ ăc pătrongăCMKTăqu căt ătrìnhăbàyăkho năm căhàngăt năkho

2.1.3 Cácăh ăth ngăđ nhăgiáătrongăk ătoán vƠănh ng v năđ ăt năt i

H ăth ngăđ nhăgiáăk ătoánăxu tăhi năt ălỦălu năv ăv năvàăb oăt năv n.ăTrongăm iă

h ăth ngăk ătoán,ăcácălo iăgiáăkhácănhauăđ căs ăd ngăph iăh păđ ăđ nhăgiáăcácăđ iă

t ngăk ătoán.ăTheoăkhuônăm uălỦăthuy tăc aă yăbanăCMKTăqu căt ,ăhi nănayăc ăb nă

h ăth ngăđ nhăgiáăk ătoánă[28

2.1.3.1 H ăth ngăk ătoánăd ătrênăgiáăg c

D aătrênăgiáămuaăvàoăquáăkh ăđ ăghiănh năcácăgiaoăd chăvàăl păBCTC.ăH ăth ngănàyăs ăd ngăgiáăg călàăch ăy uăvàăk tăh păv iăcácălo iăgiáăkhác:ăGTHL,ăgiáătr ăthu nă

c ăth ăth căhi n,ăhi năgiá.ă

CáẾ ố n đ ỏ n ỏ i:

 Tài s năthu nătínhătheoăgiáăg căs ăkhôngăph năánhăđ căgiáătr ăkho năđ uăt ăt iăth iă

đi măhi năt i

 K ătoánăgiáăg căph năánhăs ăt ngătr ngăc aătàiăs năthu nătheoăgiáătr ăti năt ădanhăngh aămàăkhông ph năánhătheoăs cămuaăhayăn ngăl căho tăđ ng

 L iănhu năk ătoánătínhătheoăgiáăg căb ăphêăphánăv ăỦăngh aăkinhăt ăc aăn ,ăđ căbi tălàădoanhănghi păs năxu tăvìătheoăkinhăt ăh c,ăchiăphíădùngăđ ătínhăraăl iănhu nălàă

chiăphíăc ăh i Cácăgi ăđ nhăc ăb nălàmăn năt ngăchoăgiáăg căb ăchoălàăphiăhi năth că

nh :ăgi ăđ nhăv ătínhăho tăđ ngăliênăt c,ănguyênăt căphùăh p

đ ăkhácănhau

 Theoăm tăs ănghiênăc uăc aăDyckmană(1969),ăMorrisă(1975)ăchoăth yăk ătoánătheoă

m căgiáăchungăkhôngăcungăc păthôngătinăk ătoánăthíchăh p

2.1.3.3 r

D aătrênănguyênăt căb oătoànăv nătrênăn ngăl căs năxu t.ăGiáăhi năhànhăđưăđ că

đ ăc păr tăs mătrongăk ătoánănh ngăch ăđ cătrìnhăbàyăm tăcáchăh ăth ngăv iăcácăc ăs ălỦălu năđ yăđ ăvàoăth iăk ăquyăchu n,ăsongăsongăv iăvi căphêăphánăgiáăg c.ăTrongăth iă

k ăl măphát cao ăm tăs ăqu căgia, giáăhi năhànhăc ngăđ căs ăd ngăthayăth ăchoăm că

giá chung

CáẾ ố n đ ỏ n ỏ i:

 Vi căghiănh năl iănhu nădoăt ngăgiáătr ătàiăs năn măgi ăđ ăs ăd ngăb ăphêăphánălàăkhôngăh pălỦăvàăc ngăthi uătínhăkháchăquanădoăgiaoăd chăbánăch aăx yăra.ăVi căxácă

đ nhăgiáătr ăđ iăv iăcácătàiăs n đưăquaăs ăd ngătrênăth ătr ng c ăth ăkhôngăth că

hi năđ căho căs ăthi uătínhăkháchăquan

 Cácănghiênăc uăth cănghi măc ngăch ăraăr ngăthôngătinăk ătoánăt ăgiáăhi năhànhăkhôngă nhăh ngăđángăk ăđ năth ătr ngăch ngăkhoánă(Ro,ă1981)

2.1.3.4 r r

TheoăCoCoA,ăthìăt tăc ătàiăs năđ uăđ cătínhătheoăgiáăbánăraătrênăth ătr ng t iă

th iăđi măk tăthúcăniênăđ T tăc ăcácăkho năchênhăl chăgiáăgi aăgiáătr ătrênăs ăsáchăvàoăcu iăniênăđ ăv iăgiáăth ătr ngăs ăđ căph năánhăvàoăbáoăcáoăk tăqu ăho tăđ ngă

kinh doanh Cácănghiênăc uăc aăSterlingă(1970,ă1979)ăđưăch ăraăr ngăgiáăđ uăraălàă uă

vi tănh tăvì tínhăthíchăh păvàăđángătinăc yăc aăn ăK ătoánăgiáăđ uăraăđưăđ tăti năđ ăchoă

GTHLăsauănày

CáẾ ố n đ ỏ n ỏ i:

 TheoăBellă(1971),ăvi căđánhăgiáătàiăs nătheoăgiáăđ uăraăvàăghiăvàoăk tăqu ăho tă

đ ngăs ăthúcăđ yădoanhănghi păt iăđaăh aăgiáătr ăc aătàiăs nătrongăng năh năh nălàă

t pătrungăvàoăkinhădoanh

 Giáăđ uăraănh năm nhăđ năgiáătr ătraoăđ iămàăb ăquaăgiáătr ăs ăd ngăc aătàiăs n

 Khiăkhôngăc ăgiaoăd chăc aătàiăs năt ngăt ătrênăth ătr ng,ăvi căxácăđ nhăgiáăph iăcătínhăd aătrênăcácăgi ăđ nh,ăđi uănày c ăth ăkhông khách quan

2.1.4 Các gi ăđ nhăvƠănguyênăt căk ătoán nhăh ngăđ năvi căđ nhăgiá

Tính giáălàăm tătrongănh ngăph ngăphápăk ătoánăquanătr ng,ăn ăch uă nhăh ngă

b iăcácăgi ăthuy tăvàănguyênăt căk ătoán.ăTrongăđ ănh ngăgi ăthuy tăvàănguyênăt căk ătoánăc ă nhăh ngărõăr tăđ năph ngăphápătính giáăbaoăg m:

2.1.4.2 r

Thông tin trên BCTCăph iăkháchăquan,ăkhôngăb ăsaiăl chăm tăcáchăc ăỦ.ăNguyênă

t căkháchăquană nhăh ngăl năđ năđ nhăgiá.ăNguyênăt cănàyăyêuăc uăcácălo iăgiáăđ că

s ăd ngăph iăc ăth ăxácăđ nhăđ căvàăc ăth ăki măch ngăđ c.ă âyăc ngăchínhălàălỦădoăkhi năchoăh ăth ngăk ătoánăd aătrênăgiáăg căđ căch pănh nă ăh uăh tăcácăn cătrênăth ăgi i.ă

Cùngăv iăs ăphátătri năc aăh ăth ngăthôngătinălàmăchoăyêuăc uăc ăth ăc ăđ căvàă

c ăth ăki măch ngăđ cătr ănênăd ădàng, đi u nàyălàmăxu tăhi nănhi uălo iăgiáăkhácă

đ căs ăd ng:ăgiáăthayăth ,ăgiáăth ătr ng,ăGTHLầ

2.1.4.3 r r

Nguyênăt căth nătr ngăyêuăc uăvi căxemăxét,ăcânănh c,ăphánăđoánăc năthi tăđ ăl păcácă cătínhătrongăcác đi uăki năkhôngăch căch n M tătrongăcácăyêuăc uăc aănguyênă

t cănày là khôngăđánhăgiáăcaoăh năgiáătr ăc aăcácătàiăs năvàăcácăkho năthuănh p, đ ng

th i không đánh giá th p h n giá tr các kho n n ph i tr và chi phí

Nguyênăt cănàyă nhăh ngăđ năvi căđ nhăgiáăvìăyêuăc uăgiáăđ căs ăd ngăkhôngălàmăắth iăph ng”ăgiáătr ătàiăs n,ăc ăngh aălàătàiăs năđ căghiănh năkhôngăđ căv tă

kh iăgiáătr ăthu năc ăth ăth căhi n

2.1.4.4 r

BCTCăch ăh uăíchă khiăthôngătinăđ cătrìnhă bàyă giúpăchoăng iăđ căc ăth ă soăsánhăv iăcácăn mătr c,ăv iăBCTCăc aăcácădoanhănghi păkhác.ăCácănghi păv ăgi ngănhauăph iăđ căđánhăgiáăvàătrìnhăbàyăm tăcáchănh tăquánătrongătoànădoanhănghi p,ă

gi aăcácăth iăk ăvàăgi aăcácădoanhănghi p.ă căđi mănàyăchínhălàălỦădoăđ ăthôngătină

đ cătrìnhăbàyătheoăhìnhăth căti năt ăKhôngănh ngăth ,ăn ăcònăchiăph iăđ năph ngăphápăđ nhăgiá:ăcácăph ngăphápăđ nhăgiáăkhácănhauăs ăd năđ nătìnhăhìnhătàiăchínhăvàătìnhăhìnhăkinhădoanhăc aădoanhănghi păkhácănhau

2.2 Giáătr ăh pălỦ theo chu năm căk ătoán qu căt

Giaiăđo năt ă1 60ăđ nă1 0:

T n m 1 62 – 1969:ăđâyălàăgiaiăđo năti năđ ,ătrongăgiaiăđo nănàyăgiáăth ătr ngă

đ căs ăd ng,ănh ngătrongăm tăs ătr ngăh păkhôngăc ăth ătr ngăho tăđ ngăđ ăc ăth ăxácăđ nhăđ căgiáăth ătr ng.ăChínhăvìănh căđi mătrênăđ năn mă1970,ăGTHLăchínhă

th căxu tăhi năvàăđ căđ ăc pătrongăAPBăOpinionă16ăvàă17ăc aăH iăđ ngăxâyăd ng cácăănguyênăt căk ătoánă(APB)

 APBăOpinionă16ă ậăH pănh tădoanhănghi păắT tă c ătàiăs n,ăn ăph iătr ăc ă đ cătrongă h pă nh tă doanhă nghi pă nênă đ că ghiă nh nă t iă GTHLă c aă chúngă t iă ngàyămua”

 APBăOpinionă17ă-ăTàiăs năvôăhìnhăắS ăkhácănhauăgi aăGTHLăvàăchiăphíăs ăđ căcoiănh ăl iăth ăth ngăm i”

Sauăkhiăxu tăhi n,ăGTHLăti păt căđ căth aănh năvàăph măviăs ăd ngăc aăn ăd nă

đ căm ăr ng.ăGTHLăb tăđ uănh năđ căs ăquanătâmăvàăápăd ngăc aănhi uăn căc ngă

nh ă yăbanăCMKT qu căt ă(IASB) Nó c ngăb t đ uăđ căs ăd ngătrongănhi uăl nhă

v că nh :ă ngână hàng,ă vi nă thôngă ầă Trongă giaiă đo nă này,ă IASBă c ngă đ aă raă nh ngă

h ngăd nătuyăcònăh năch ăv ăcáchăxácăđ nhăvàătrìnhăbàyăGTHL trên BCTC

N m 1 82: kháiăni măv ăGTHL đưăl năđ uăđ cătrìnhăbàyătrongăh ăth ngăCMKT

qu căt ăbaoăg m:

 CMKTăqu căt ăs ă16ă(IASă16)ă -ăB tăđ ngăs n,ănhàăx ngăvàămáyăm căthi tăb :ăắGTHLălàăgiáătr ătàiăs năc ăth ăđemătraoăđ iăgi aăcácăbênăc ăhi uăbi t,ăthi năchíătrongăm tăgiaoăd chătraoăđ iăngangăgiá”

 CMKTăqu căt ăs ă17ă(IASă17)ă-ăThuêătàiăs n:ăắGTHLălàăgiáătr ătàiăs năc ăth ăđemătraoăđ i,ăhayăn ăph iătr ăđ căthanhătoánăgi aăcácăbênăc ăhi uăbi t,ăc ăthi năchíătrongăm tăgiaoăd chătraoăđ iăngangăgiá”

Gi aiăđo năt ă1 1ăđ nă2004:

T n m 1 1 – 2000:ăđ căđánhăd uăb ngăhàngălo tăchu năm căc aăM :ăFASBă

Statement 107 (1991) - GTHLăc aăcôngăc ătàiăchính,ăFASBăStatementă104ăậăh pănh tădoanhă nghi p,ă FASBă Statementă 142ă ậă l iă th ă th ngă m iă vàă tàiă s nă vôă hìnhầă cácăchu năm căđưăđ aăraănh ngăh ngăd nărõăràngăh năv ăGTHL

N m 2004,ăd ăánăh iăt ăk ătoánăIASBăậăFASBăđ căti năhành,ăc ngătrongăn mă

nàyăđưăcôngăb ăd ăth oăchu năm căv ăGTHL

Giaiăđo năt ă2005ăđ nănay:

Thángă5/2005,ăH iăđ ngăCMKTăqu căt ă(IASB)ăcôngăb ăắV năb năth oălu năv ăcácăph ngăphápăđoăl ngăc ăs ăd ngăGTHL”.ăTheoăv năb nănày,ăs ănh tăquánăGTHLălàăgiáătr ătraoăđ iăđ căcácăthànhăviênăIASBă ngăh ăV năb năc ăđ ăc păđ năđ nhăngh aăắGTHLălàăgiáătr ăc aătàiăs năhayăn ăph iătr ăc ăth ătraoăđ iăgi aăcácăbênăc ăhi uăbi t,ă

c ăthi năchíătrongăm tăgiaoăd chătraoăđ iăngangăgiá”

Thángă11/2006,ăIASBăvàăFASBăti năhànhăth oălu năcácăv năđ ăliênăquanăđ năđoă

l ngăGTHL

Thángă9/2010,ăIASBăcôngăb ăd ăth oăvàăđ uăthángă5/2011,ăphátăhànhăIFRSă13ăậă

ắ oăl ngăGTHL”.ăB tăđ uăc ăhi uăl căt ăngàyă01/1/2013.ăCùngăth iăđi mănàyăFASBă

c ngăđưăc pănh tăFASă157ă-ăch ăđ ăs ă820ăv ăGTHL Nh ăv y,ăcó th nói IFRS 13 là

k tăqu ăc aăd ăánăh iăt ăgi ăIASBăvàăFASB,ăth ăhi năs ăth ngănh tăcaoăđ gi a hai t ă

ch căv ăvi căápăd ngăGTHL

2.2.2 Giáătr ăh pălỦ trong các chu năm căk ătoán qu căt c ăth

Trong ph nănày tác gi trích d n l i k t qu nghiên c u v các quyăđ nhăs ăd ngă

GTHL trong các CMKT qu căt ăIAS/IFRS c a tác gi David Cairns (2006)

B ngă2.1:ăS ăd ngăGTHLătrongăđoăl ngătƠiăs nădƠiăh n STT Chu n

Giá tr l nă h nă gi a GTHL sau khi

tr ăđiăchiăphíăc n thi tăđ ăbánătàiăs nă

và giá tr s d ngătàiăs n

2 B tăđ ng s năđ uăt ă(môă

hình giá g c)

Giá tr l nă h nă gi a GTHL sau khi

tr ăđiăchiăphíăc n thi tăđ ăbánătàiăs nă

và giá tr s d ngătàiăs n

3 Tàiăs năsinhăh c (mô hình

giá tr h p lý) GTHL tr ăchiăphíăđ ăbánătàiăs n

4 Tàiăs năsinhăh c (mô hình

giá g c)

Giá tr l nă h nă gi a GTHL sau khi

tr ăđiăchiăphíăc n thi tăđ ăbánătàiăs nă

h u)

Giá tr l nă h nă gi a GTHL sau khi

tr ăđiăchiăphíăc n thi tăđ ăbánătàiăs nă

Kho năđ uăt ătàiăchính S d ng GTHL

10 Cácăkho năchoăvayăvàăph iă

thu

Giá tr ă hi nă t iă c aă dòngă ti nă trongă

t ngă laiă đ că chi tă kh uă v iă t ă l ălưiăsu tăbanăđ u

11 IAS 40:

B S đ uăt Bhình giá tr h p lý) tăđ ng s năđ uăt ă(môă S d ng GTHL

(Theo David Cairns, 2006)

B ngă2.2:ăS ăd ngăGTHLătrongăđoăl ngătƠiăs năng năh n STT Chu nă

1 IAS 2 Hàngăt năkho Giáătr ăthu năc ăth ăth căhi năđ c

2 IAS 11 H păđ ngăxâyăd ngă Chênhă l chă gi aă doanhă thuă vàă chiăphíăh păd ngăxâyăd ng

3 IAS 17 Cho thuê tài chính

Giáă tr ă hi nă t iă c aă dòngă ti nă trongă

t ngă laiă đ că chi tă kh uă v iă t ă l ălưiăsu tăbanăđ u

Giáă tr ă hi nă t iă c aă dòngă ti nă trongă

t ngă laiă đ că chi tă kh uă v iă t ă l ălưiăsu tăbanăđ u

5 Cácăkho năđ uăt ătàiăchính S ăd ngăGTHL

6 Cácăkho năđ uăt ăgi ăđ nă

ngàyăđáoăh n S ăd ngăGTHL

7 Cácăkho năt ngăđ ngăti n S ăd ngăGTHL

8 Cácăkho năph iăthuătàiăchính Giáă tr ă hi nă t iă c aă dòngă ti nă trongăt ngă laiă đ că chi tă kh uă v iă t ă l ă

lưiăsu tăbanăđ u

9 IAS 41 S năph mănôngănghi p Giáătr ăh pălỦătr ăchiăphíăbánătàiăs n

(Theo David Cairns, 2006)

2.2.3 Kháiăni măgiáătr ăh pălỦ

C ă nhi uă kháiă ni mă khôngă đ ngă nh tă v ă GTHLă trongă cácă CMKT qu că t ă vàăchu năm căBCTC qu căt ,ătuyănhiênătácăgi ăl aăch năkháiăni mătheoăIFRSă13ăvìăđây

đ căxemălàăkhái ni m đ y đ ăvà m i nh tăhi nănay:

ắGiáătr ăh pălỦălàăgiáămàăc ăth ănh năđ căkhiăbánăm tătàiăs năho căph iătr ăđ ăthanhătoánăm tăkho năn ăph iătr ătrongăgiaoăd chăthôngăth ngăgi aăcácăbênăthamăgiaă

th ătr ngăt iăngàyăđoăl ng”ă[IFRSă13,ăđo nă9

Trongăđó:

Ảiá Ếó ỏh nh n đ Ế Ệhi ẽán: IFRSă13ăkh ngăđ nhăGTHLăd aătrênăquanăđi mă

giáăđ uăraăkhôngăph iăgiáăđ uăvào

CáẾ ẽên ỏham gia ỏh ỏr ng:ălàăng iămua,ăng iăbánătrênăth ătr ngăchínhă(hayă

th ătr ngănhi uăthu năl i)ăđ iăv iătàiăs năhayăn ăph iătr :ă

 căl păv iăđ năv ăbáoăcáo,ăvìăv yăh ăkhôngăph iălàăcácăbênăliênăquan

 Hi uăbi tăl nănhau,ăc ăs ăhi uăbi tăm tăcáchăh pălỦăv ătàiăs năhayăn ăph iătr ăvàăgiaoăd chătrênăthôngătinăhoànătoànăs năc

 C ăđ ăn ngăl căđ iăv iăgiaoăd chătàiăs năhayăn ăph iătr

 S ăgiaoăd chăv iătàiăs năhayăn ăph iătr ,ăvìăv yăh ăs ăthúcăđ yămàăkhôngăph iăb ăépăbu căhayăn iăcáchăkhácălàăbu căph iăth căhi năgiaoăd chăđ

Th ỏr ng: th ătr ngăchínhă(hayăth ătr ngăc ănhi uăthu năl i):ăđoăl ngăGTHLă

gi ăs ăr ngăgiaoăd chăđ ăbánătàiăs năhayăthanhătoánăn ăph iătr ădi năraătrênăth ătr ngăchínhăc aătàiăs năhayăn ăph iătr ,ătrongătr ngăh păkhôngăc ăth ătr ngăchínhăthìăch nă

th ătr ngămàăc ănhi uăthu năl iăđ iăv iătàiăs năhayăn ăph iătr IFRS 13 c ng gi i

thích c th :

 Th ătr ngăchínhălàăth ătr ngămàă ăđ ădoanhănghi păbáoăcáoăc ăth ăbánăđ cătàiăs năhayăthanhătoánăn ăph iătr ăv iăgiáătr ăl nănh tăvàăm căđ ălinhăho tăc aătàiă

s năvàăn ăph iătr ăl nănh t

 Th ătr ngănhi uăthu năl iălàăth ătr ngămàă ăđ ăđ năv ăbáoăcáoăs ăbánăđ cătàiă

s năv iăgiáăt iăđaămàăc ăth ănh năđ căt ătàiăs năvàăgiáătr ăt iăthi uăs ăph iăthanhătoánăchoăkho năn ăph iătr ăkhiăxemăxétăchiăphíăgiaoăd chătrongăcácăth ă

tr ngăt ngă ng

2.2.4 oăl ngăgiáătr ăh pălỦ theo IFRS 13

2.2.4.1

IFRSă13ăcôngăb ăthôngăquaăbaăc păđ ăd ăli uăđ uăvào,ăcaoănh tălà c păđ ă1ăđ nă

c păđ ă3.ăTheoăđ ,ăc păđ ăcàngăcaoăthìă cătínhăcàngăđángătinăc y

C p đ 1: cácăd ăli uăthamăchi uălàăgiáăniêmă y tăc aătàiăs năho căn ăph iătr ă

đ ngănh tătrênăth ătr ngăđangăho tăđ ngămàădoanhănghi păbáoăcáoăc ăth ăti păc năt iăngàyăđoăl ng

C p đ 2: cácăd ăli uăthamăchi uăkhác,ăkhôngăph iăgiáăniêmăy tă ăc păđ ă1

Ápăd ngătrongăcácătr ngăh păc ăth ăthuăth păcácăd ăli uăth ătr ngăsau:

 C ăgiáăniêmăy tătrênăth ătr ngăc aătàiăs năho căn ăph iătr ăt ngăt

 C ăgiáăniêmăy tăc aătàiăs năhayăn ăph iătr ăđ ngănh tăkhôngăđ căgiaoăd chătrênăth ă

tr ngăho tăđ ng

 Hayăcácăd ăli uăc ăth ăthuăth păchoătàiăs năvàăn ăph iătr ănh :ălưiăsu t,ăr iăroăthanhăkho n,ăm căđ ăr iăro,ăbi năđ ngăl iănhu n

C p đ 3: d ăli uăthamăchi uăkhôngăs năc ăt iăngàyăđoăl ng,ădoanhănghi păphátă

tri năcácăd ăli uăthamăchi uăb ngăcáchăs ăd ngăcácăthôngătinăt tănh tăđưăc ,ăc ăth ăbaoă

g măd ăli uăriêngăc aădoanhănghi p

2.2.4.2 r ý

Tùyătheoăc păđ ăc aăd ăli uăđ uăvàoăs ăápăd ngăph ngăphápăđ nhăgiáăphùăh p:

K ỏhỐ ỏ đ nh giá ỏheo ỏh ỏr ng: s ăd ngăgiáăvàăthôngătinăliênăquanăđ căphátă

sinhăb iăcácăgiaoăd chătrênăth ătr ngăđ iăv iăcácătàiăs năhayăn ăph iătr ăđ ngănh tăhayăsoăsánhăđ c.ăGTHL d aăvàoăgiáăthamăchi uăvàăđ căđi uăch nhăn uăc năthi t

K ỏhỐ ỏ đ nh giá ỏheo Ếhi phí: GTHL đ că cătínhăd aătheoăchiăphíă cătínhăđ ă

c ăđ cătàiăs năt ngăt ă(đ căxemănh ăgiáăhi năhànhăhayăgiáătr ăthayăth )

Các y u t đ u vào đ c xem xét khi áp d ng ph ng pháp này theo IFRS 13:

 Hao mòn th c t : giá tr hao mòn do s d ng

 Hao mòn do công ngh : giá tr hao mòn do s phát tri n c a công ngh m i làm

s t gi m giá tr tài s n theo công ngh c

 Hao mòn do kinh t : giá tr hao mòn nh ng y u t bên ngoài (ví d : tác đ ng

c a cung c u,ầ)

K ỏhỐ ỏ đ nh giá ỏheo ỏhỐ nh p: GTHL đ că cătínhăd aăvàoăk ăthu tăđ nhăgiáă

đ ăchuy năđ iăcácăgiáătr ăt ngălaiăv ăhi năt iă(k thu t đo l ng theo hi n giá) Theo

ph ngăphápănày,ăGTHL ph năánhămongăđ iăhi năt iăc aăth ătr ngăv ăgiáătr ătrongă

C ăth ăth y IFRS 13 không x p th ăt ă uătiênăcho các ph ngăpháp,ăthay vào đó

chu n m c yêu c u phân lo i d li u đ u vào theo 3 c p đ tin c y D a vào đ doanh

nghi p t quy t đ nh l a ch n k t qu tính c a ph ng pháp có d li u đáng tin c y

h n

2.2.5 Cácătr ngăh păghiănh nătheoăgiáătr ăh pălỦ

C ăth ăt măt tăcácătr ngăh păs ăd ngăGTHLătrongăba tr ngăh păc ăb năsau:

 Tr ng h p 1: ghi nh n ẾáẾ nghi p ố pháỏ sinh ẽan đ Ố: GTHL đ căs ăd ngăđ ă

đánhăgiáăvàăghiănh năbanăđ u.ăGTHL trongătr ngăh pănàyăđ căs ăd ngălàăgiáăg căkhiănh năbanăđ uă(Ghiănh năbanăđ uă"Nhàăx ng,ămáyăm c,ăthi tăb ";ă"B tăđ ngă

s năđ uăt ";ă"Tàiăs năsinhăh c";ă"Tàiăs năthuêătàiăchính” )

 Tr ng h p 2: đánh giá giá ỏr ỏài s n saỐ ghi nh n ẽan đ Ố: Sauăghiănh năbană

đ u,ăGTHL đ căxácăđ nhăt iăm iăth iăđi măl păBCTC (Ví d :ă ánhăgiáăsauăghi

nh năbanăđ uăđ iăv iătàiăs nătàiăchính,ăb tăđ ngăs năđ uăt ;ăXácăđ nhăgiáătr ăđánhăgiáăl iăc aănhàăx ng,ămáyăm căthi tăb ătheoămôăhìnhăđánhăgiáăl iăc aăIASă16,ătàiă

s năvôăhìnhătheoăIASă38)

 Tr ng h p 3: Ảhi nh n ẾáẾ Ệho n Ếhênh ệ Ếh pháỏ sinh ếo s ỏhay đ i GTHL

gi a ẾáẾ ỏh i đi m ẽáo Ếáo: c ăth ăđ căghiălàăthuănh p,ăchiăphíătrongăbáoăcáoălưi,ă

l ă(Víăd :ăTàiăs nătàiăchínhăghiănh nătheoăGTHL quaăbáoăcáoălưiăl ,ăb tăđ ngăs nă

đ uăt ,ătàiăs năsinhăh căvàăs năph mănôngănghi p)ăho căăđi uăch nhăch ătiêuăthu căngu năv năch ăs ăh uătrênăB ngăcânăđ iăk ătoánănh ă(Chênhăl chăđánhăgiáăt ng,ă

gi m tàiăs n),

2.2.6 êuăc uătrìnhăbƠyăvƠăcôngăb ăthôngătinăgiá tr ăh pălỦ

IFRSă13ăyêuăc uăcácăđ năv ăbáoăcáoăph iăcungăc păcácăthôngătinăgiúpăchoăng iă

s ăd ngăBCTC đánhăgiáăđ căcácăn iădungăsau:

 Tàiăs năvàăn ăph iătr ăđ căxácăđ nhătheoăGTHL trênăc ăs ăđ nhăk ăhayăkhôngăđ nhă

k ătrongă BCTC sauă khiăghiănh nă banăđ u, k ăthu tăđ nhăgiáăvàă d li u đ uăvàoă

đ căs ăd ngăđ ăphátătri nănh ngăphép đo

 N uăc ăs ăthayăđ iătrongăk ăthu tăđ nhăgiáă(víăd ănh ăthayăđ iăt ăm tăph ngăphápă

th ă tr ngă sangă ph ngă phápă thuă nh pă ho că s ă d ngă m tă k ă thu tă đ nhă giáă b ăsung),ăđ năv ăbáoăcáoăph iăcôngăb ăs ăthayăđ iăvàălỦădoăc aăs ăthayăđ iăđ

 iăv iăđoăl ngăGTHL đ căphânălo iătrongăc păđ ă3,ăđ năv ăbáoăcáoăph iăc ătráchănhi măcôngăb ăthôngătinăđ nhăl ngăv ăcácăy uăt ăđ uăvàoăquanătr ngăkhôngăquanăsátăđ căs ăd ngătrongăđoăl ngăGTHL, nhăh ngăc aăphépăđoăđ nălưiăho că

l ătrongăk

2.3 V năd ngăgiáătr ăh pălỦă ăcácăqu căgiaătrênăth ăgi iăvƠăbƠiăh căkinhănghi mă choăVi tăNam

Trongăph nănày,ătácăgi ăxemăxétăquáătrìnhăv năd ngăCMKTăqu căt ăn iăchung và

k ătoánăGTHLăn iăriêngă ăcácăqu căgia:ăMalaysia,ăTrungăQu c,ă nă

2.3.1 V năd ngăgiáătr ăh pălỦă ăMalaysia

Malaysiaălàăm tăn cătrongăcùngăkh iăASEAN,ăc ăđi uăki năl chăs ăvàăquyămôă

t ngătr ngăc aăn năkinhăt ăt ngăđ ng.ăN mă2013,ăGDPăc aăMalaysiaăs păx 312ăt ăUSD,ăt ngătr ngă6.2%ăsoăv iă171.4ăt ăUSDăvàă5.25%ăc aăVi tăNamă[36]

Tr căth iăđi m 1/1/2012,ăk ătoánăGTHLă m iăch ăxu tăhi năr tăh năch ătrongă

CMKT Malaysiaăc ăth ălàăFRSă140ă- B tăđ ngăs năđ uăt ,ăFRSă32ă- Trình bày Công

c ătàiăchính,ăFRSă39ă- Ghiănh năvàăđoăl ngăcôngăc ătàiăchính,ăFRSă3ă- H pănh tăkinhă

doanh và FRS 141 - Nôngănghi p.ăGiaiăđo nănàyăGTHLăcònăđ căs ăd ngăr tăh năch ă

và c ăs ăkhácăbi tăv iăcáchăs ăd ngăGTHLă ăM ăhayăSingapore,ăv năđ ăn mă ăch ăc ă

s ăkhácănhauăv ăvi căhi uăvàăv năd ngăGTHL,ăv ătríăđ aălỦ,ăs ăphátătri năc aăn năkinhă

t ,ăđ nhăh ng,ăv năh aă[30

Thángă8/2008,ăMASBăđưăcôngăb ăk ăho chăh iăt ăv iăIFRSăvàoăn mă2012.ă âyă

đ căxemălàăgiaiăđo năchu năb ăquanătr ngăchoăMASBăvàăIASB.ă

B tăđ uăt 1/1/2012,ăMASBăđưăl năl t banăhànhăb ăchu năm căBCTC Malaysia

[MFRS] trênăc ăs ăh iăt hoàn toàn v iăIFRS,ăvàăđ căc pănh tăliênăt căđ năth iăđi mă

hi nă t i ngă th iă vi că v nă d ngă IFRSă c ngă đ că đ aă vàoă lu tă k ă toánă Malaysiaă

1997 Theoăđ ăt tăc ăcácăcôngătyătrênăth ătr ngăch ngăkhoánăMalaysiaăđ căyêuăc uă

s ăd ngăIFRS,ăbaoăg măc ăBCTCăh pănh tă[37 ăCácăcôngătyăkhôngăniêmăy tăđ căphépă s ă d ngă MFRSă ho că s ă d ngă chu nă m că BCTCă riêngă [PERS ă doă MASBă bană

hành

2.3.2 V năd ngăgiáătr ăh pălỦă ăTrungăQu c

TrungăQu călàăqu căgiaălángăgi ngăv iăVi tăNam,ăc ăđi uăki năchínhătr ăt ngă

đ ng vàăm iăquanăh ăsâuăs căgi aăhaiă ngăvàăNhàăn c,ăvìăth ăVi tăNamăđ căxemălàăch uănhi uă nhăh ngăt ănh ngăthayăđ iăchính sách c aăTrungăQu c

Giaiăđo nă1997ăậ 2000:ăTrungăQu căđưăthíăđi măv năd ngăk ătoánă GTHLă ă3ătrongăt ngă s ă16ăCMKT.ăVi cănàyă đưăđiăđ năth tăb iăvàăGTHLă đưăb ăc măs ăd ngătrongă3ăCMKTănàyăk ăt ăn mă2001 [31] Trongăsu tăth iăgianăsauăđ ,ăB ăTàiăchínhă

TrungăQu c,ăIASBăvàăNgânăhàngăTh ăgi iăđưăc ănhi uăh iăth o,ănghiênăc uănh mătìmă

gi iăpháp choăvi căh iăt ăc aăCMKT TrungăQu căv iăqu căt

Ngày 1/1/2006: L năc iăcáchăk ătoánăth ă2ăc aăTrungăQu c,ăB ăTàiăchính Trung

Qu c đưăbanăhànhăGAAPăbaoăg mă1 khuônăm uălỦăthuy tăvàă38ăCMKT T đây, l n

đ u tiên GTHLăđ căchính th c áp d ngănh ăm tăth căđoăđ ăđoăl ngăt iă25ătrongă

t ngăs ă38ăCMKT.ăL n c i cách th 2 đưăđi đ n thànhăcôngăvàăcácăchu năm cănàyăđưă

đ căv năd ngăchoăđ năngàyănayă[31 Hi nănayăTrungăQu cătuyênăb ăđưăápăd ngăđ yă

đ ătheoăIFRSănh ngăc ălo iătr

Ngânăhàngăth ăgi iăđưăthamăgiaătàiătr ăchoăc ă2ăcu căc iăcáchăk ătoánăGTHLă ăTrungăQu căb tăđ uăt ăn mă1992.ăTrongăl năc iăcáchăth ă2,ăIASBăđưăthamăgiaăh ătr ăvàăph iăh păch tăch ăv iăB ăTàiăchínhăTrungăQu c.ă i uănàyăđưăt oăraăm tăc ăh iăchoă

c ă2ăphía:ăvi căápăd ngăcácătiêuăchu năc aăIASB vàăs ăch pănh năn ă ăTrungăQu c.ă

Các t ăch căkhácănh ăQu ăti năăt ăqu căt ,ăT ăch căTh ngăm iăTh ăgi iăc ngăc ăvaiă

trò thúcăđ yăv ăm tăphápălỦănh ăTrungăQu căph iăcamăk tăc iăcách h ăth ng k ătoánăkhiăgiaiănh păWTO.ăDeloitte ậ m tăcôngătyătrongănh măBig4ăđưăđ căch ăđ nhăd năđ uă

nh măh ătr ăv ăm tăk ăthu tăchoăTrungăQu cătrongăquáătrìnhăxâyăd ngăchu năm c,ă

đi uănàyăđưămangăl iăl iăíchăchoăc ăhaiăphía,ăvàăt oăhi uă ngăxưăh iăt t.ă

Bên c nh đ ,ătínhătoànăc uăh aăngàyăcàng gia t ngăc aăcácăho tăđ ngăkinhăt ,ăs ăthayăđ iăt ăt ngăc aăcácănhàălưnhăđ oăđ tăn c,ăápăl căc aăcácăc ăquanăqu căt ,ăs ă

giaăt ngă ngăh ădành choăIFRSăvàăk ătoánăGTHLătrênătoànăc uăđ căxemălàăy uăt ăẾ

h i Ếhính ỏr choăvi căthôngăquaăchính sách k ătoánăGTHLă ăTrungăQu c

C ăth ăth yăs ăv năd ngăthànhăcôngăCMKT qu căt ăvàăk ătoánăGTHLă ăTrungă

Qu călàăd aătrênăt ngăh păcácăy uăt : đi uăki năchínhătr ,ăv năh a,ăxưăh i.ă âyăđ căxemălàăm tătr ngăh păđi năhìnhăđ ăxemăxétănh ngănguyênănhânăd năđ năs ăthành

công c aăvi căv năd ngăk ătoánăGTHLătrên th gi i

2.3.3 V năd ngăgiáătr ăh pălỦă ă nă

Hi nănayăcácădoanhănghi pă nă ăv năđangăl păBCTCăd aătrênăc ăs ăcácătiêuăchu năBCTCădoăVi năK ătoánă nă ăbanăhànhătrongăsu tăth păk ăqua

N mă2010,ăB ăN iăv ădoanhănghi pă nă ă(MCA)ăđưăd ăth oăchoăl ătrìnhăs ăc ă2ăb ăCMKTăđ căápăd ngăbaoăg m:ăm tălàăb ăCMKTăhi năhànhăápăd ngăchoăt tăc ădoanhănghi p,ăhaiălàăb ăCMKTă nă ăh iăt ăv iăIFRSă(IndăAS)ăvàăs ăđ căápăd ngă

d năd n,ăb tăđ uălàăđ iăv iăcácădoanhănghi păc ădoanhăthuăt ă1ăt ăruppeăvàăniêmăy tătrênă sànă ch ngă khoánă Bombay.ă Ngày 1/4/2013, Indă ASă đưă đ că bană hànhă g mă 35 chu năm căh iăt ăv iăIFRSă[41] Trongăđ ăkháiăni măv ăGTHLăđưănhanhăch ngăđ că

v năd ngătrongăcácăkhuăv c:ăb tăđ ngăs n,ăh păđ ngăt ngălaiăvàăquy năch n,ầ

2.3.4 BƠiăh căkinhănghi măchoăVi tăNam

D aătrênăk tăqu ănghiênăc uăquáătrìnhăv năd ngăGTHLă ăcácăqu căgiaătrên,ătácă

gi ăđưărútăraăm tăs ăbàiăh căkinhănghi măchoăvi căv năd ngăGTHLă ăVi tăNamănh :

M , c năxácăđ nhăm tăl ătrìnhăchoăvi căh iăt ăv iăchu năm căk ătoánăqu căt ă

IAS/IFRSăvàăxemăđ ălàăm tăh ngăđiăt tăy u.ăTrênăc ăs ăđ ăđ ăraăcácăb căđiăc ăth ăchoăt ngăgiaiăđo n

Hai là, l aăch năth iăđi măphùăh păđ ătri năkhai, khiăđưăc ăcácăy uăt ăth iăc ă

nh :ăs đòiăh i c păthi tăc aăn năkinhăt ,ăs ăthayăđ iăt ăt ngăc aăcácănhàălưnhăđ oăđ tă

n c,ăápăl căc aăcácăc ăquanăqu căt ,ăs ăphátătri năđ năg năhoànăthi năc aăcácăchu nă

m căk ătoánăqu căt ,ăs ăh ătr ăc aăcácăt ăch căqu căt ăv ăngu năl cătàiăchính,ăkinh nghi m,ăk ăthu t

Ba là, quáătrìnhătíchăl yăcácăy uăt ăv ămôiătr ngăkinhădoanh,ăchínhătr ,ăv năh a,ăngu nănhânăl c,ăph iăsongăsongăv iăvi căxâyăd ngăm tăh ăth ngăchu năm căBCTCă

m iătrênăc ăs ăk ăth aănh ngăthànhăqu ăc aăh ăth ngăchu năm căhi năhành, phù h pă

v iăcácăđ căđi măkinhăt ,ăchínhătr ,ăxưăh iăc aăđ tăn căvàăh iăt ăv iăCMKTăqu căt

B , b că đ uă ch ă yêuă c uă v nă d ngă đ iă v iă m tă nh mă ho că toànă b ă các

doanhănghi păniêmăy tătrênăhaiăsànăgiaoăd chăch ngăkhoán HàăN iăvàăTPHCM nh măđúcărútăkinhănghi m,ăcácădoanhănghi păcònăl iăv năđ căv năd ngătheoăCMKTăhi nă

hành

2.4 Nh ngă y uă t ă nhă h ngă đ nă vi că v nă d ngă k ă toánă giáă tr ă h pă lỦă theoă CMKT qu căt

D aătrênă cácăk tăqu ă nghiênăc uăc aăcácătácăgi ăđiătr căvàă kinhănghi măv nă

d ngănguyênăt căk ătoánăGTHLă ăm tăs ăqu căgiaătrênăth ăgi i,ătácăgi ăđưăxácăđ nhă

đ căm tăs ăcácănhânăt ăc ă nhăh ngăđ năvi căv năd ngăk ătoánăGTHLătheoăCMKTă

qu căt ănh ăsau:

2.4.1 uăt ăv ăv năhóa,ăxƣăh i