Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình lập kế hoạch kiểm toán báo cáo tài chính tại các công ty kiểm toán vừa và nhỏ tại thành phố hồ chí minh

Tìm hi u v ngành ngh và kinh doanh ..... V phía khách hàng .... Xây d ng chính sách khuy n khích và gi chân nhân viên ..... soát không bao gi b ng không... Elder, Mark Beasley, 2011, Aud

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u đ c l p c a tôi v i s h ng

d n c a Ng i h ng d n khoa h c T t c các ngu n tài li u tham kh o đã

đ c công b đ y đ N i dung c a lu n v n là trung th c

Tp H Chí Minh, ngày 6 tháng 10 n m 2013

Tác gi lu n v n

Tr n Hu nh Thùy Dung

u tiên tôi xin chân thành c m n các Th y Cô Tr ng i h c Kinh

t Tp H Chí Minh đã truy n đ t cho tôi nh ng ki n th c vô cùng b ích trong quá trình h c t p và nghiên c u c bi t, tôi xin chân thành c m n

Th y Ti n s Nguy n Phúc Sinh đã t n tình h ng d n, giúp đ tôi trong

su t quá trình th c hi n lu n v n c a mình

Tôi c ng g i l i c m n các anh ch đ ng nghi p và các b n bè thân thi t đã giúp đ tôi trong quá trình thu th p tài li u và có nh ng góp ý thi t

th c

Cu i cùng, tôi xin c m n Gia đình đã luôn quan tâm, đ ng viên và

t o m i đi u ki n cho tôi hoàn thành t t quá trình h c t p c a mình

Xin chân thành c m n!

Tác gi lu n v n

Tr n Hu nh Thùy Dung

M C L C

Danh m c các t vi t t t

Danh m c các b ng bi u và s đ

L I M U 1

CH NG 1 – T NG QUAN V QUÁ TRÌNH L P K HO CH KI M TOÁN TRONG KI M TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 3

1.1 Tìm hi u v quá trình l p k ho ch ki m toán 3

1.1.1 Khái ni m, m c tiêu và n i dung k ho ch ki m toán 3

1.1.1.1 Khái ni m 3

1.1.1.2 M c tiêu 3

1.1.1.3 N i dung 4

1.1.2 Các khái ni m 4

1.1.2.1 R i ro ki m toán 4

1.1.2.2 R i ro ki m toán ch p nh n đ c 5

1.1.2.3 Tr ng y u 5

1.1.2.4 B ng ch ng ki m toán 6

1.1.2.5 Chi n l c ki m toán t ng th 6

1.1.2.6 Ch ng trình ki m toán 7

1.1.2.7 Th t c ki m toán 7

1.1.2.8 Ph ng pháp ti p c n ki m toán 7

1.1.3 Quá trình l p k ho ch ki m toán 7

1.1.3.1 Các b c l p k ho ch ki m toán 8

a Tìm hi u v ngành ngh và kinh doanh 9

b ánh giá r i ro kinh doanh và xác đ nh r i ro ti m tàng 10

c Phân tích s b và xác đ nh r i ro ki m toán 12

d Tìm hi u ki m soát n i b và xác đ nh r i ro ki m soát 12

e Xác đ nh r i ro phát hi n và kh n ng r i ro có gian l n 13

f Xây d ng các k ho ch, th t c ki m toán 16

1.1.3.2 Các b c công vi c th c hi n 17

1.2 Chu n m c ki m toán Vi t Nam VSA 300 – L p k ho ch ki m toán 20

1.3 c đi m doanh nghi p v a và nh t i m t s n c trên th gi i 22

1.4 c đi m c a công ty ki m toán v a và nh 26

K t lu n ch ng 1 30

CH NG 2 – TH C TR NG QUÁ TRÌNH L P K HO CH KI M TOÁN BCTC T I CÁC CÔNG TY KI M TOÁN V A VÀ NH T I TP.HCM 31

2.1 S l c quá trình hình thành, phát tri n ki m toán đ c l p t i Vi t Nam 31 2.2 H th ng v n b n pháp lu t v ki m toán đ c l p 33

2.2.1 Lu t ki m toán đ c l p 33

2.2.2 Các chu n m c ki m toán 33

2.2.3 Ch ng trình ki m toán m u 36

2.3 T ng quan doanh nghi p v a và nh t i Vi t Nam 39

2.3.1 Khái ni m 39

2.3.2 Vai trò c a doanh nghi p v a và nh 40

2.3.3 Thu n l i và khó kh n c a doanh nghi p v a và nh 42

2.3.3.1 u đi m 42

2.3.3.2 Khuy t đi m 43

2.4 T ng quan th tr ng ki m toán Vi t Nam 44

2.4.1 S l ng, c c u và lo i hình công ty ki m toán 45

2.4.2 C c u khách hàng và doanh thu cung c p d ch v 46

2.5 Th c tr ng quá trình l p k ho ch ki m toán BCTC t i các công ty ki m toán v a và nh t i TP.HCM 48

2.5.1 Kh o sát th c t t i các công ty ki m toán v a và nh t i TP.HCM 48

2.5.1.1 Ngu n tài li u và m c tiêu kh o sát 48

2.5.1.2 Ph ng pháp kh o sát 49

2.5.2 K t qu kh o sát v quá trình l p k ho ch ki m toán 49

2.5.2.1 V phía công ty ki m toán 51

2.5.2.2 V phía khách hàng 54

2.5.2.3 V giá phí 55

2.5.2.4 V h th ng pháp lý 56

2.5.3 ánh giá k t qu kh o sát v quá trình l p k ho ch ki m toán BCTC t i m t s công ty ki m toán v a và nh t i TP.HCM 57

2.5.3.1 u đi m 57

2.5.3.2 H n ch 58

2.5.3.3 Nguyên nhân d n đ n nh ng h n ch trên 60

K t lu n ch ng 2 62

CH NG 3 – CÁC GI I PHÁP HOÀN THI N QUÁ TRÌNH L P K HO CH KI M TOÁN BCTC T I CÁC CÔNG TY KI M TOÁN V A VÀ NH T I TP HCM 63

3.1 Ph ng h ng hoàn thi n quá trình l p k ho ch ki m toán 63

3.1.1 Phù h p v i th c ti n Vi t Nam 63

3.1.2 áp ng yêu c u h i nh p kinh t qu c t 63

3.2 Các gi i pháp hoàn thi n quá trình l p k ho ch ki m toán BCTC t i các công ty v a và nh t i Tp.HCM 64

3.2.1.V phía công ty ki m toán 64

3.2.1.1 C s c a gi i pháp 64

3.2.1.2 Gi i pháp cho công ty ki m toán 65

a Nâng cao ch t l ng quá trình l p k ho ch ki m toán 66

- Xây d ng k ho ch ki m toán c th 66

- B trí nhân s tham gia l p k ho ch ki m toán 81

- Xây d ng m c tiêu và chi n l c kinh doanh rõ ràng 82

- Quy đ nh b ng v n b n h ng d n v công tác l p k ho ch ki m toán 82 b ào t o đ i ng KTV chuyên nghi p v c s l ng l n ch t l ng 83

c Xây d ng chính sách khuy n khích và gi chân nhân viên 84

d Xây d ng v n hóa công ty đ thu hút nhân viên 85

e L a ch n khách hàng 85

3.2.2.V phía KTV 86

3.2.2.1 C s c a gi i pháp 86

3.2.2.2 Gi i pháp v phía KTV 87

- Các ki m toán viên ph i luôn có ý th c nâng cao n ng l c chuyên môn 87 - KTV ph i tuân th các nguyên t c đ o đ c ngh nghi p ki m toán 87

3.2.3.V phía c quan ch c n ng và H i ngh nghi p 88

3.2.3.1 C s c a gi i pháp 88

3.2.3.2 Các gi i pháp v phía c quan ch c n ng và H i ngh nghi p 88

- Ban hành h ng d n chi ti t 88

- Ban hành các quy đ nh yêu c u các doanh nghi p kinh doanh khách hàng v a và nh ph i th c hi n ki m toán đ nh k h ng n m 89

- Minh b ch hóa chi phí ki m toán 89

- H tr xây d ng, qu ng bá th ng hi u cho công ty ki m toán v a và nh 90

- Nâng cao ch ng trình đào t o KTV 90

K t lu n ch ng 3 91

K T LU N 92 Danh m c tài li u tham kh o

Ph l c

DANH M C CÁC T VI T T T

ACCA H i k toán viên công ch ng Anh Qu c

BCTC Báo cáo tài chính

CMKT Chu n m c ki m toán

CPA Ki m toán viên hành ngh

IAASB Ban Chu n m c K toán và Ki m toán Qu c t ISA Chu n m c ki m toán qu c t

DANH M C CÁC B NG BI U VÀ S

B ng 1- 1: Tiêu chí phân lo i doanh nghi p v a và nh c a m t s qu c gia 25

B ng 2- 1: T ng h p các chu n m c ki m toán qu c t và chu n m c ki m toán Vi t Nam liên quan đ n quá trình l p k ho ch ki m toán 36

B ng 2- 2: Quy đ nh doanh nghi p nh và v a c a chính ph 39

B ng 2- 3: T l công ty ki m toán th c hi n l p k ho ch 50

B ng 3- 1: Cách tính các t s trong phân tích s b BCTC 69

B ng 3- 2: B ng th ng kê các ch tiêu có r i ro và ph ng pháp ki m toán c th 69

B ng 3- 3: Th t c đánh gía h th ng KSNB c a khách hàng 73

B ng 3- 4: Th t c đánh giá r i ro v các sai sót tr ng y u do gian l n 75

B ng 3- 5: Xác l p m c tr ng y u 77

B ng 3- 6: B ng câu h i v vi c l p k ho ch ki m toán 81

Bi u đ 2- 1: Vai trò c a H i ngh nghi p 51

Bi u đ 2- 2: Kinh nghi m c a nhân viên trong các công ty ki m toán 51

Bi u đ 2- 3: S nhân viên có ch ng ch KTV trong các công ty ki m toán 52

Bi u đ 2- 4: M c đ m l p đào t o c p nh t ki n th c 53

Bi u đ 2- 5: V n đ quan tâm khi ch p nh n khách hàng 54

Bi u đ 2- 6: Quy mô khách hàng 54

Bi u đ 2- 7: Vi c l u tr ch ng t c a khách hàng 55

Bi u đ 2- 8: C s thành l p giá phí ki m toán 56

Bi u đ 2- 9: S phù h p c a ch ng trình ki m toán m u 56

Bi u đ 2- 10: S phù h p các thông t , chu n m c v l p k ho ch ki m toán 57

Bi u đ 2- 11: Các y u t nh h ng r i ro gian l n, r i ro ki m toán 59

Bi u đ 2- 12: T ch c g p g khách hàng 60

S đ 1- 1: Quá trình l p k ho ch ki m toán 8

S đ 1- 2: Các b c l p k ho ch ki m toán 8

S đ 1- 3: ph ng pháp tìm hi u vi c kinh doanh và ngành ngh kinh doanh c a

khách hàng 10

S đ 1- 4: M i quan h gi a vi c kinh doanh và ngành ngh kinh doanh v i r i ro

kinh doanh và r i ro sai sót tr ng y u các BCTC c a khách hàng 11

S đ 1- 5: Trình t nghiên c u và đánh giá h th ng KSNB c a khách hàng 13

S đ 1- 6: Tam giác gian l n 15

L I M U

1 S c p thi t c a đ tài

D i áp l c c nh tranh, các công ty ki m toán v a ph i nâng cao ch t l ng

dch v , hi u qu ki m toán v a ph i gi giá phí ki m toán khi cung c p d ch v cho các khách hàng V i các công ty ki m toán có qui mô v a và nh , do còn h n ch v ngu n nhân l c, tài chính, kinh nghi m, ngu n khách hàng v.v… nên h càng ph i n

l c nhi u h n đ m r ng th tr ng, nâng cao uy tín và xây d ng th ng hi u Trong khi ng i s d ng k t qu ki m toán ph i đ c đ m b o r ng nh ng thông tin h đ c cung c p là trung th c, khách quan, có đ tin c y cao đ làm c n c cho các quy t đ nh kinh t ho c th c thi trách nhi m qu n lý, giám sát c a mình

Trong th c t m i cu c ki m toán đ u có r i ro, đ đ m b o đ c m c tiêu đ ra thì các công ty ki m toán c n thi t l p cho mình m t k ho ch ki m toán h p lý Giai

đo n l p k ho ch ki m toán là giai đo n ph i th c hi n trong b t k m t cu c ki m toán nào, là giai đo n có ý ngh a đ nh h ng cho các b c công vi c ki m toán ti p theo, là giai đo n đánh giá s b nh ng gian l n, r i ro có th x y ra giúp ki m toán viên có nh ng đ nh h ng h p lý đ gi m b t th i gian và chi phí c a cu c ki m toán

nh m mang đ n m t cu c ki m toán hi u qu L p k ho ch ki m toán đúng đ n là c

s đ ki m toán viên thu th p b ng ch ng có giá tr góp ph n đ a ra các nh n xét phù

h p v th c tr ng ho t đ ng đ c ki m toán, góp ph n gi v ng và nâng cao uy tín

c ng nh hình nh c a công ty ki m toán đ i v i khách hàng

V i nh ng n i dung nêu trên, vi c tìm hi u các y u t nh h ng đ n quá trình

l p k ho ch ki m toán báo cáo tài chính t i các công ty ki m toán v a và nh t i TP.HCM t đó đ a ra nh ng gi i pháp kh c ph c là m t v n đ c n thi t trong xu th

h i nh p ngày nay

2 M c tiêu nghiên c u

T ng h p, h th ng hóa lý lu n c b n v l p k ho ch ki m toán báo cáo tài chính (BCTC) d a trên các Chu n m c ki m toán (CMKT) Vi t Nam và Qu c t có liên quan đ đánh giá th c tr ng vi c l p k ho ch ki m toán t i các công ty ki m toán

v a và nh t i Tp HCM, t đó đ a ra các gi i pháp hoàn thi n

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

tài t p trung nghiên c u các y u t nh h ng đ n quá trình l p k ho ch

ki m toán BCTC t i các công ty ki m toán đ c l p, quy mô v a và nh , t i TP.HCM;

không đ c p đ n các lo i hình ki m toán khác nh ki m toán nhà n c, ki m toán n i

b …

4 Ph ng pháp nghiên c u

V n d ng k t h p các ph ng pháp th ng kê, phân tích, t ng h p, đi u tra, …

đ ph c v cho quá trình nghiên c u

CH NG 1 – T NG QUAN V QUÁ TRÌNH L P K

TÀI CHÍNH 1.1 Tìm hi u v quá trình l p k ho ch ki m toán

1.1.1 Khái ni m, m c tiêu và n i dung k ho ch ki m toán

1.1.1.3 N i dung

- Mô t v b n ch t, th i gian và ph m vi các th t c đánh giá r i ro d ki n đ đánh giá r i ro v các sai sót tr ng y u

- Mô t v b n ch t, th i gian và ph m vi các th t c ki m toán d ki n áp

d ng đ i v i các giao d ch, s d và s trình bày các thông tin tài chính

- Các th t c khác đ c yêu c u đ đ m b o tuân th theo các chu n m c ki m toán

1.1.2 Các khái ni m

1.1.2.1 R i ro ki m toán

ty ki m toán đ a ra ý ki n nh n xét không thích h p khi BCTC đã đ c ki m toán còn

có nh ng sai sót tr ng y u làm gi m r i ro ki m toán KTV l a ch n và th c hi n các th t c ki m toán phù h p đ thu th p nh ng b ng ch ng thích h p làm c s cho KTV đ a ra k t lu n phù h p h n R i ro ki m toán bao g m ba b ph n: r i ro ti m tàng, r i ro ki m soát và r i ro phát hi n

t ng nghi p v , t ng kho n m c trong báo cáo tài chính ch a đ ng sai sót tr ng y u khi tính riêng r ho c tính g p, m c dù có hay không có h th ng ki m soát n i b R i

ro ti m tàng đ c l p v i ki m toán viên Ki m toán viên không th thay đ i m c đ r i

ro ti m tàng nh ng có th thay đ i cách đánh giá m c đ r i ro ti m tàng, vi c đánh giá

r i ro ti m tàng là m t quá trình xét đoán

t ng nghi p v , t ng kho n m c trong báo cáo tài chính khi tính riêng r ho c tính g p

mà h th ng k toán và h th ng ki m soát n i b không ng n ng a h t ho c không phát hi n và s a ch a k p th i R i ro ki m soát đ c đ c p đ n nh s h u hi u c a các chính sách và các th t c ki m soát c a h th ng ki m soát n i b đ n v H th ng

ki m soát n i b h u hi u thì r i ro ki m soát gi m xu ng và ng c l i R i ro ki m

soát không bao gi b ng không B i vì ki m soát n i b không th cung c p m t s

đ m b o hoàn toàn r ng t t c các sai sót tr ng y u s đ c ng n ch n và phát hi n

Gi ng nh r i ro ti m tàng, m c đ r i ro ki m soát không th thay đ i b i KTV Tuy nhiên, KTV có th đánh giá m c đ r i ro ki m soát b ng cách xác đ nh các

th t c đ c s d ng đ tìm hi u h th ng ki m soát n i b và các th t c đ c s

d ng th c hi n các th nghi m ki m soát Khi đánh giá r i ro ki m soát, KTV th ng

d ki n m c cao nh t có th ngay c khi h đã hi u th u đáo v thi t k và v n hành

c a các th t c ki m soát

t ng nghi p v , t ng kho n m c trong báo cáo tài chính khi tính riêng r ho c tính g p

mà trong quá trình ki m toán, ki m toán viên và công ty ki m toán không phát hi n

đ c ây là r i ro khi KTV đã áp d ng các th t c ki m toán nh ng không phát hi n

đ c các sai sót tr ng y u R i ro phát hi n liên quan đ n các th nghi m c b n và

vi c thu th p b ng ch ng ki m toán M c đ r i ro phát hi n có liên quan tr c ti p đ n

th nghi m c b n c a KTV KTV ph i d a vào đánh giá m c đ r i ro ti m tàng và

r i ro ki m soát đ xác đ nh n i dung, l ch trình và ph m vi th nghi m c b n đ gi m

r i ro phát hi n và gi m r i ro ki m toán xu ng th p đ n m c có th ch p nh n đ c

1.1.2.2 R i ro ki m toán ch p nh n đ c

Là s đo l ng đ s n lòng mà ki m toán viên ch p nh n r ng các BCTC có th

b sai sót tr ng y u sau khi vi c ki m toán đ c hoàn thành và đ a ra ý ki n Khi KTV xác đ nh r i ro ki m toán ch p nh n đ c m c đ th p, đi u này có ngh a KTV

mu n ch c ch n h n các BCTC không b sai sót tr ng y u

1.1.2.3 Tr ng y u

o n 4 c a chu n m c ki m toán Vi t Nam VSA 320 v tr ng y u cho r ng: Thông tin đ c coi là tr ng y u có ngh a là n u thi u thông tin đó ho c thi u tính chính xác c a thông tin đó s nh h ng đ n các quy t đ nh c a ng i s d ng báo cáo tài chính M c tr ng y u tùy thu c vào t m quan tr ng và tính ch t c a thông tin hay c a

sai sót đ c đánh giá trong hoàn c nh c th M c tr ng y u là m t ng ng, m t đi m chia c t ch không ph i là n i dung c a thông tin c n ph i có Tính tr ng y u c a thông tin c n ph i xem xét c trên ph ng di n đ nh l ng và đ nh tính

1.1.2.4 B ng ch ng ki m toán

Là t t c các tài li u, thông tin do ki m toán viên thu th p đ c liên quan đ n

cu c ki m toán và d a trên các thông tin này ki m toán viên hình thành nên ý ki n c a mình B ng ch ng ki m toán bao g m các tài li u, ch ng t , s k toán, báo cáo tài chính và các tài li u, thông tin khác

1.1.2.5 Chi n l c ki m toán t ng th

ISA 300 đ nh ngh a chi n l c ki m toán t ng th xác đ nh ph m vi, th i gian,

đ nh h ng c a cu c ki m toán và h ng d n phát tri n k ho ch ki m toán chi ti t

Chi n l c ki m toán t ng th có th đ c đ nh ngh a là m t quá trình l p ra

ph ng h ng ki m toán và g n li n s hi u bi t c a ki m toán viên v tình

hình kinh doanh và các v n đ liên quan đ n báo cáo tài chính c a khách hàng

Vi c xây d ng chi n l c t ng th s giúp KTV:

- Xác đ nh ph m vi c a cu c ki m toán d a trên các đi u kho n c a h p đ ng

nh : khuôn m u k toán dùng đ so sánh, các yêu c u đ c thù, đ a đi m ki m toán, …

- Xác đ nh ch c ch n các ngu n l c c n thi t đ th c hi n cu c ki m toán nh nhân l c, th i gian ti n hành, …

- Xác đ nh các m c tiêu c n báo cáo đ l p k ho ch th i gian và các yêu c u truy n đ t: th i h n phát hành báo cáo ki m toán, th i gian ti p xúc v i qu n lý doanh nghi p, …

- Tìm hi u v khách hàng nh tìm hi u ngành ngh kinh doanh, môi tr ng pháp

lu t, h th ng k toán, h th ng ki m soát n i b , …

- Cân nh c các nhân t quan tr ng nh h ng đ n đ nh h ng cu c ki m toán

nh r i ro và tr ng y u, ph ng pháp ti p c n, các kho n m c r i ro cao,

1.1.2.6 Ch ng trình ki m toán

Ch ng trình ki m toán mô t các ph ng pháp ki m toán đ c th c hi n nh

th nào M t ch ng trình ki m toán mô t lo i và s l ng b ng ch ng đ c yêu c u

đ c thu th p và đánh giá, và khi nào, b ng cách nào và ai s là ng i ti n hành thu

th p và đánh giá trong cu c ki m toán gi a k c ng nh ki m toán đ nh k

Ch ng trình ki m toán chi ti t hóa b n ch t, th i gian và ph m vi c a các th

t c ki m toán đã d tính liên quan đ n m t s d tài kho n c th ho c c s d n li u báo cáo tài chính

1.1.2.7 Th t c ki m toán

Là nh ng ch d n chi ti t cho vi c thu th p các lo i b ng ch ng ki m toán trong

cu c ki m toán Th t c ki m toán c ng có th đ c g i là các k thu t khai thác b ng

ch ng Th t c ki m toán g m th t c đánh giá r i ro và th t c c b n

M t th t c ki m toán th ng b t đ u v i m c tiêu và tr i qua các th t c chi

ti t ho c các th nghi m nh m thu đ c các b ng ch ng đ đ t đ n m c tiêu đã

ho ch ki m toán và ch ng trình ki m toán toàn di n, hi u qu

Tìm hi u v ngành

ngh và kinh doanh

ánh giá r i ro kinh doanh và xác đ nh

r i ro ti m tàng

Phân tích s

b và xác đ nh

r i ro ki m toán

a Tìm hi u v ngành ngh và kinh doanh

Vi c hi u th u đáo vi c kinh doanh và ngành ngh kinh doanh c a khách hàng

và có ki n th c v ho t đ ng c a khách hàng là quan tr ng đ i v i ki m toán viên đ

th c hi n ki m toán đ y đ , đ đánh giá r i ro v sai sót tr ng y u các báo cáo tài chính do l i hay gian l n, và đ thi t k b n ch t, th i gian và m r ng quy trình ki m toán

c đi m kinh doanh và ngành ngh kinh doanh c a khách hàng nh h ng đ n

r i ro kinh doanh khách hàng và r i ro sai sót tr ng y u trong các b ng cân đ i k toán (r i ro kinh doanh khách hàng là lo i r i ro mà khách hàng không đáp ng đ c các

m c tiêu c a nó) Trong nh ng n m g n đây, các y u t làm t ng t m quan tr ng c a

vi c hi u ngành ngh kinh doanh c a khách hàng1

:

- i u ki n kinh t suy gi m đáng k g n đây trên th gi i làm gia t ng r i ro kinh doanh khách hàng Các ki m toán viên c n hi u b n ch t kinh doanh c a khách hàng đ hi u đ c nh ng nh h ng c a suy thoái kinh t đ n cân đ i tài chính c a khách hàng và kh n ng ti p t c

- Công ngh thông tin k t n i các công ty khách hàng v i các khách hàng và nhà cung c p Do đó, các ki m toán viên c n ki n th c r ng h n v các khách hàng

và nhà cung c p chính và các r i ro liên quan

- Các khách hàng m r ng kinh doanh trên toàn c u, thông th ng thông qua liên doanh ho c đ i tác chi n l c

- Công ngh thông tin nh h ng quá trình khách hàng n i b , c i ti n ch t l ng

và th i gian c a thông tin k toán

- T m quan tr ng t ng lên c a ngu n l c con ng i, và các tài s n vô hình khác

đã làm gia t ng tính ph c t p c a k toán và t m quan tr ng c a các đánh giá và

d báo qu n lý

1 [9].Alvin A Arens, Randal J Elder, Mark Beasley, 2011, Auditing and Assurance Services (14th Edition), Ch.8

- Nhi u khách hàng có th đã đ u t vào các công c tài chính ph c t p nh các kho n n kí qu hay ch ng khoán th ch p không th ng xuyên, nh ng kho n

mà có th suy gi m giá tr , yêu c u các đi u kho n k toán ph c t p, và liên quan đ n các bên không xác đ nh có th t o ra các r i ro tài chính b t ng cho khách hàng

Các ki m toán viên xem xét các y u t này đ tìm hi u vi c kinh doanh c a khách hàng S đ 1-3 cung c p t ng quan v ph ng pháp tìm hi u vi c kinh doanh

và ngành ngh kinh doanh c a khách hàng

S đ 1- 3: ph ng pháp tìm hi u vi c kinh doanh và ngành ngh kinh doanh c a

khách hàng

(Ngu n: Alvin A Arens, Randal J Elder, Mark Beasley, 2011, Auditing and

Assurance Services (14th Edition)

b ánh giá r i ro kinh doanh và xác đ nh r i ro ti m tàng

Ki m toán viên s d ng nh ng hi u bi t t vi c hi u vi c kinh doanh và ngành ngh kinh doanh c a khách hàng đ đánh giá r i ro kinh doanh khách hàng, r i ro mà

khách hàng không đ t đ c các m c tiêu c a h R i ro kinh doanh khách hàng có th phát sinh t b t k nhân t nào nh h ng đ n khách hàng và môi tr ng c a nó

Ch ng h n s suy gi m kinh t mà đe d a đ n các dòng ti n c a khách hàng, công ngh m i làm suy y u l i th c nh tranh c a khách hàng, hay khách hàng th c hi n

th t b i các chi n l c c a nó, c ng nh các đ i th c a nó S đ 1-4 tóm t t m i quan h gi a vi c kinh doanh và ngành ngh kinh doanh c a khách hàng, r i ro kinh doanh c a khách hàng, và đánh giá c a ki m toán viên v r i ro sai sót tr ng y u các báo cáo tài chính

S đ 1- 4: M i quan h gi a vi c kinh doanh và ngành ngh kinh doanh v i r i ro kinh doanh và r i ro sai sót tr ng y u các báo cáo tài chính c a khách hàng

(Ngu n: Alvin A Arens, Randal J Elder, Mark Beasley, 2011, Auditing and

Assurance Services (14th Edition)

M i quan tâm quan tr ng c a ki m toán viên là r i ro sai sót tr ng y u trong các BCTC do r i ro kinh doanh c a khách hàng Sau khi đánh giá r i ro kinh doanh c a khách hàng, ki m toán viên có th đánh giá r i ro sai sót tr ng y u các báo cáo tài

ánh giá r i ro sai sót tr ng

y u

Tìm hi u v ngành ngh và kinh doanh c a khách hàng, r i ro kinh

doanh và r i ro sai sót tr ng y u

chính và áp d ng mô hình r i ro ki m toán đ quy t đ nh đ chính xác c a các b ng

ch ng ki m toán

c Phân tích s b và xác đ nh r i ro ki m toán

Các KTV th c hi n các b c phân tích s b đ hi u h n v ngành ngh kinh doanh c a khách hàng và đánh giá r i ro kinh doanh khách hàng M t trong nh ng

b c này là so sánh các ch s c a khách hàng v i ngành hay c a đ i th đ xem xét

n ng l c c a công ty Các phân tích s b nh v y có th phát hi n ra đ c các thay

đ i b t th ng trong các ch s so v i các n m tr c, hay so v i trung bình ngành, và giúp KTV xác đ nh đ c các khu v c gia t ng r i ro sai sót tr ng y u mà c n ph i

Trong giai đo n l p k ho ch ki m toán ki m toán viên ph i đánh giá r i ro

ki m soát đ xem xét h th ng KSNB c a khách hàng có hi u qu hay không N u h

th ng KSNB ho t đ ng t t thì r i ro ki m soát đ c đánh giá m c th p, khi đó KTV

có th thu h p ph m vi, n i dung, kh i l ng công vi c ki m toán đ ng th i ti t ki m chi phí ki m toán và ng c l i M t khác, n u đánh giá không đúng v tình hình, đ tin

S đ 1- 5: Trình t nghiên c u và đánh giá h th ng KSNB c a khách hàng

(Ngu n: Bài gi ng môn ki m toán – TS Nguy n Phúc Sinh)

Vi c đánh giá chính xác r i ro ki m soát có ý ngh a th c ti n r t l n đ i v i công tác ki m toán t khâu l p k ho ch ki m toán đ n khâu th c hi n k ho ch và l p báo cáo ki m toán Do v y, s hi u bi t v h th ng ki m soát n i b c ng nh s đánh giá chính xác r i ro ki m soát s giúp cho ki m toán viên:

- Xác đ nh đ c các lo i thông tin sai sót nghiêm tr ng có th x y ra trên BCTC

- Xem xét các nhân t tác đ ng đ n kh n ng đ x y ra các sai sót nghiêm tr ng

- Thi t k ph ng pháp ki m toán thích h p

e Xác đ nh r i ro phát hi n và kh n ng r i ro có gian l n

i v i r i ro phát hi n: Ki m toán viên ph i d a vào đánh giá m c đ r i ro

ti m tàng và r i ro ki m soát đ xác đ nh n i dung, l ch trình và ph m vi th nghi m c

b n đ gi m r i ro phát hi n và gi m r i ro ki m toán xu ng th p đ n m c có th ch p

nh n đ c

gi m r i ro phát hi n và r i ro ki m toán, ki m toán viên c n xem xét:

- N i dung th nghi m c b n, ví d th t c thu th p tài li u, ho c xác nh n thông tin t bên ngoài đ c l p v i đ n v có giá tr cao h n là thu th p tài li u trong

n i b đ n v ; ho c k t h p k t qu ki m tra chi ti t các nghi p v và s d v i

th t c phân tích;

- L ch trình c a th nghi m c b n, ví d th t c ki m tra s d hàng t n kho cu i

n m đ c th c hi n vào cu i niên đ k toán có giá tr cao h n là th c hi n

ki m tra vào m t th i đi m khác và ph i đi u ch nh;

- Ph m vi th nghi m c b n, ví d xác đ nh c m u ki m tra r ng h n là h p Tuy nhiên, khó có th lo i b hoàn toàn r i ro phát hi n ngay c khi ki m toán viên

ki m tra chi ti t toàn b các nghi p v và s d tài kho n

M c đ r i ro phát hi n t l ngh ch v i m c đ r i ro ti m tàng và r i ro ki m soát Ví d : khi r i ro ti m tàng và r i ro ki m soát đ c đánh giá là cao thì r i ro phát

hi n có th đ c đánh giá m c đ th p đ gi m r i ro ki m toán xu ng th p đ n m c

có th ch p nh n đ c Ng c l i, khi r i ro ti m tàng và r i ro ki m soát đ c đánh giá là th p thì có th ch p nh n m c đ r i ro phát hi n cao h n nh ng v n đ m b o

gi m r i ro ki m toán xu ng th p đ n m c có th ch p nh n đ c

Gian l n: Là hành vi c ý do m t hay nhi u ng i trong Ban qu n tr , Ban Giám

đ c, các nhân viên ho c bên th ba th c hi n, b ng các hành vi gian d i đ thu l i b t chính ho c b t h p pháp Hành vi gian l n đ c mô t nh s đ 1-6

S đ 1- 6: Tam giác gian l n

Theo công trình nghiên c u c a Donald R Cressey (1919-1987) ông cho r ng gian l n ch phát sinh khi h i đ 3 nhân t sau:

- Áp l c: Gian l n th ng phát sinh khi nhân viên, ng i qu n lý hay t ch c

ch u áp l c Áp l c có th là nh ng b t c trong cu c s ng cá nhân nh do khó kh n v tài chính, do s r n n t trong m i quan h gi a ng i ch và ng i làm thuê

- C h i: Khi đã b áp l c, n u có c h i, h s n sàng th c hi n hành vi gian l n

Có hai y u t liên quan đ n c h i là: n m b t thông tin và có k n ng th c hi n

- Thái đ , cá tính: Không ph i m i ng i khi g p khó kh n và có c h i c ng

đ u th c hi n gian l n mà ph thu c r t nhi u vào thái đ cá tính c a t ng cá nhân Có

nh ng ng i dù ch u áp l c và có c h i th c hi n nh ng v n không th c hi n gian l n

và ng c l i

Khi th c hi n ki m toán, KTV ch u trách nhi m đ t đ c s đ m b o h p lý

r ng BCTC xét trên ph ng di n t ng th không còn ch a đ ng sai sót tr ng y u do gian l n ho c nh m l n mà ch a đ c phát hi n ra Do nh ng h n ch v n có c a ki m toán, nên có r i ro không th tránh kh i là m t s sai sót làm nh h ng tr ng y u đ n BCTC s không đ c phát hi n, k c khi cu c ki m toán đã đ c l p k ho ch và

th c hi n theo các chu n m c ki m toán

Ngoài ra, r i ro v vi c KTV không phát hi n h t sai sót tr ng y u xu t phát t hành vi gian l n c a Ban giám đ c là cao h n so v i vi c phát hi n sai sót do gian l n

c a nhân viên, b i vì Ban giám đ c th ng xuyên có đi u ki n tr c ti p ho c gián ti p thao túng s k toán, trình bày các thông tin tài chính gian l n ho c kh ng ch các th

t c ki m soát đ c thi t l p nh m ng n ng a hành vi gian l n t ng t c a các nhân viên khác

Gian l n th ng đ c che gi u làm cho nó khó kh n đ phát hi n Tuy nhiên,

vi c hi u bi t v doanh nghi p và môi tr ng c a nó, bao g m h th ng KSNB, ki m toán viên có th nh n bi t các s ki n, đi u ki n thu n l i ho c áp l c đ gian l n ho c

có m t c h i đ gian l n Các s ki n và đi u ki n nh v y đ c g i là "y u t r i ro gian l n".Trong khi các y u t r i ro gian l n có th không nh t thi t ph i ch ra s t n

t i c a gian l n, mà th ng d n đ n các tr ng h p gian l n đã x y ra, do đó s nh

h ng đ n vi c đánh giá các r i ro sai sót tr ng y u Các y u t đó có th bao g m:

- M t môi tr ng ki m soát không hi u qu

- S c n thi t đ đáp ng k v ng c a các bên th ba đ có đ c v n c ph n b sung

- Vi c c p ti n th ng đáng k n u các m c tiêu l i nhu n th c t không đ c đáp ng

f Xây d ng các k ho ch, th t c ki m toán

T vi c tìm hi u và phân tích s b khách hàng n m ph n trên, ki m toán viên xây d ng k ho ch ki m toán cùng v i vi c l a ch n các th t c ki m toán phù h p đ

ch t l ng và hi u qu cu c ki m toán đ c nâng cao ây c ng là nh ng ch d n cho

ki m toán viên và tr lý ki m toán tham gia vào công vi c ki m toán

Theo bài gi ng môn ki m toán c a TS Nguy n ình Hùng thì l p k ho ch

ki m toán g m các b c công vi c sau:

2 c thành viên nhóm ki m toán và tuân theo các th t c h ng d n

3 Ký th cam k t ki m toán trong đó nêu rõ các đi u kho n và k h n

Huy đ ng

4 Ti n hành huy đ ng nhóm, t ch c (các cu c h p s kh i) v i nhóm tr ng, giám đ c và ít nh t các thành viên quan tr ng trong nhóm, bao g m các chuyên gia (n u có liên quan)

5 Quy t đ nh s d ng d li u ngành có liên quan ho c các chuyên gia ho c các công c

6 Thu th p thông tin v m c tiêu kinh doanh, các r i ro có liên quan, h th ng và

ki m soát và hình thành k ho ch ki m toán

Môi tr ng ki m soát

7 Ghi nh n và đánh giá môi tr ng ki m soát khách hàng

8 Xem xét công vi c c a ki m toán n i b , các ki m toán viên khác, các chuyên gia hay t ch c d ch v có liên quan Cân nh c k ho ch ki m toán và ch ng trình ki m toán đ đ t đ c các b ng ch ng v ch t l ng c a các công vi c đó

9 G p g khách hàng và:

a Thu th p/ c p nh t hi u bi t v kinh doanh c a khách hàng, ngành, c u trúc

qu n lý, nhóm và các v n đ kinh doanh và r i ro ki m toán, bao g m:

- Truy c p ngu n liên quan ki n th c v ngành

- Phân tích các thông tin tài chính và phi tài chính g n nh t

- Xem xét l i các chu n m c k toán, ki m toán và pháp lu t có th áp d ng

- Xem xét l i h s ki m toán n m tr c

b Th o lu n v m c tiêu kinh doanh, các r i ro liên quan, nhu c u và mong đ i

Th o lu n các v n đ quan h khách hàng, yêu c u cam k t và các công vi c mong đ i ho c có th ti n hành cho khách hàng Bên c nh đó xem l i c c u nhóm ki m toán, các kênh liên l c, các v n đ có kh n ng x y ra và m c phí

d tính

10 Cân nh c kh n ng ho t đ ng liên t c c a khách hàng

11 S d ng các thông tin trên đ nh n d ng và đánh giá các r i ro đ c bi t c a các sai sót tr ng y u

12 Cân nh c r i ro gian l n t i m i khu v c ki m toán, bao g m vi c cân nh c r i

ro c a bi n th tài s n, r i ro không tuân th

13 Xác đ nh các bên liên quan và đánh giá r i ro đ n vi c t n t i các giao d ch quan tr ng có liên quan đ n các bên không đ c khai báo

14 Thu th p/ c p nh t s hi u bi t đ y đ v h th ng k toán và môi tr ng tin

h c và các ki m soát chung trong h th ng máy tính và ghi nh n và đánh giá

ki m soát vi c giám sát, đ xác đ nh các k ho ch thích h p

15 Ti n hành h p k ho ch, liên quan đ n t t c các thành viên

16 Xác đ nh và ghi nh n k ho ch ki m toán trong h s khách hàng, ví d : l a

ch n k ho ch cho các chu trình và ph ng pháp ti p c n cho t ng khu v c,

đ c p đ n các v n đ quan tr ng đã xác đ nh

17 Khi ki m toán, c n đ t đ c th a thu n s kh i đ xác nh n các yêu c u báo cáo và xác đ nh các nh h ng đ n k ho ch ki m toán chung, bao g m ph m

vi và tính ch t c a công vi c s đ c ti n hành b i các bên, trách nhi m đ i

21 Chu n b k ho ch th c hi n m c đ chi ti t phù h p, t lúc b t đ u đ n khi

k t thúc, bao g m c vi c phân b th i gian

22 Xác đ nh vai trò và trách nhi m các thành viên trong nhóm ki m toán, h tr

t ng ng, quy trình báo cáo, phân công công vi c và liên k t m c tiêu phát tri n cá nhân và m c tiêu c a cu c ki m toán

23 Chu n b ngân sách và m c phíki m toán (bao g m c k ho ch phát hành hóa

đ n thu ti n) m c đ chi ti t phù h p, bao g m m c phân b đã xác đ nh

gi a các nhóm ph i h p ki m toán và đ m b o t ng x ng v i r i ro đ i v i công ty ki m toán, k ho ch và ch ng trình ki m toán

24 Thi t l p th a thu n đ ki m soát và qu n lý hi u qu vi c ti n hành các k

ho ch và ch ng trình ki m toán trong nhóm ki m toán bao g m c các chuyên gia, thành viên khách hàng trong vi c chia s thông tin, ti n trình th c

viên có th đ c ch d n riêng bi t tr c khi ti n hành công vi c c a h

26 G p khách hàng đ trình bày và th o lu n k ho ch, các th a thu n và d ch v

đ c bi t s cung c p Thông báo và đ t đ c s đ ng ý d i d ng v n b n

nh ng nhu c u, mong đ i c a khách hàng c ng nh các công vi c, khuy n ngh và nh n xét có giá tr mà ki m toán có th cung c p

27 ng ý k ho ch v i khách hàng

28 Chu n b các h ng d n n u đ ng ki m toán, các k thu t liên l c, làm rõ các

v n đ và n i dung, th i gian và m u báo cáo

29 Tr ng nhóm, giám đ c và thành viên nhóm tham gia l p k ho ch ký k t thúc giai đo n l p k ho ch

1.2 Chu n m c ki m toán Vi t Nam VSA 300 – L p k ho ch ki m toán

Chu n m c ki m toán Vi t Nam VSA 300 đ c p đ n trách nhi m c a các ki m toán viên đ i v i l p k ho ch ki m toán trong ki m toán báo cáo tài chính đ c vi t cho các cu c ki m toán đ nh k

Chu n m c VSA 300 cho th y vai trò c a vi c l p k ho ch ki m toán đ y đ

có ích cho vi c ki m toán báo cáo tài chính nh sau:

- Giúp ki m toán viên trong vi c quan tâm đúng m c đ n các ph n quan tr ng

- H ng d n và theo dõi các thành viên tham gia ki m toán và ki m tra l i công

ho ch, và tham gia vào th o lu n gi a các thành viên trong nhóm

Nh ng v n đ mà ki m toán viên c n ph i xem xét trong quá trình l p k ho ch

ki m toán ch y u bao g m:

- Ki m toán viên l p k ho ch cho quá trình ki m toán chú ý nh ng v n đ sau:

 Ki m toán viên duy trì tính đ c l p và n ng l c phù h p đ th c hi n ki m toán;

 Không có v n đ nào v tính liêm tr c c a ban đi u hành có th nh h ng đ n quá trình ki m toán c a ki m toán viên

 Không có b t k s hi u nh m nào v i khách hàng theo các đi u kho n c a

cu c ki m toán

- Xây d ng k ho ch ki m toán t ng th nêu ra đ c ph m vi, l ch trình và đ nh

h ng, đi u ph i ki m toán và h ng d n ti n trình c a k ho ch ki m toán Trong vi c xây d ng chi n l c ki m toán t ng th , ki m toán viên ph i:

 Xác đ nh đ c đi m c a cu c ki m toán nh m xác đ nh ph m vi ki m toán;

 Xác đ nh m c tiêu báo cáo c a cu c ki m toán nh m thi t l p l ch trình ki m toán và yêu c u trao đ i thông tin;

 Xem xét các y u t quan tr ng, theo đánh giá ngh nghi p c a ki m toán viên, trong vi c xác đ nh công vi c tr ng tâm c a nhóm ki m toán;

 Xem xét k t qu c a các th t c ban đ u c a cu c ki m toán c ng nh nh ng

hi u bi t mà ki m toán viên và Công ty ki m toán đã thu đ c t vi c cung c p các d ch v tr c đây cho đ n v đ c ki m toán đó có phù h p v i cu c ki m toán này không; và

 Xác đ nh n i dung, l ch trình và ngu n l c c n thi t đ th c hi n cu c ki m toán

ki m toán viên c n ph i có nh ng hi u bi t t ng th v h th ng KSNB;

- R i ro và m c đ tr ng y u: Ki m toán viên ph i đánh giá đ c các r i ro c

h u, các r i ro liên quan đ n vi c ki m tra và xác đ nh nh ng l nh v c chính có nhi u r i ro ng th i ki m toán viên ph i xác đ nh các m c đ tr ng y u cho

nh ng m c đích ki m toán;

- Tính ch t, l ch trình và ph m vi c a các th t c ki m toán;

- Ph i h p, ch đ o, giám sát và ki m tra l i;

- Các v n đ khác mà ki m toán viên c n ph i xem xét trong quá trình l p k

ho ch ki m toán: kh n ng ph i xét l i gi thi t v tính liên t c c a ho t đ ng kinh doanh; nh ng v n đ đòi h i có s quan tâm đ c bi t ch ng h n nh s

hi n h u c a các bên có liên quan; tính ch t và th i h n l p báo cáo…

- Ch ng trình ki m toán: chuyên gia ki m toán c n xây d ng và thu th p t li u cho ch ng trình ki m toán, xác đ nh tính ch t, l ch trình và ph m vi c a các th

t c ki m toán c n thi t đ th c thi k ho ch ki m toán

1.3 c đi m doanh nghi p v a và nh t i m t s n c trên th gi i

Khái ni m doanh nghi p v a và nh hi n nay các n c trên th gi i ch mang tính ch t t ng đ i c v th i gian l n không gian Quy mô c a m t doanh nghi p nh

M , Nh t hay Pháp c ng có khi l n h n so v i m t doanh nghi p v a Vi t Nam.Và quy mô c a m t doanh nghi p nh m t n c nào đó trong hi n t i có th s l n h n quy mô c a doanh nghi p nh t i n c đó vào nh ng th i k tr c

T i M , đ nh ngh a doanh nghi p v a và nh nh sau: “doanh nghi p nh là

m t doanh nghi p có quy n s h u đ c l p, ho t đ ng đ c l p và không ph i là thành

ph n tr i y u c a m t ngành công nghi p” Tiêu chu n c th c a m t doanh nghi p

nh M ph thu c vào ngành ho t đ ng Ví d : N u là ngành ch t o, doanh nghi p

có s l ng công nhân t 250 ng i tr xu ng s thu c lo i doanh nghi p nh , doanh nghi p nào có t 1000 công nhân tr lên là doanh nghi p l n và nh ng doanh nghi p

v a là doanh nghi p có t 250 – 1000 ng i

m i n c trên th gi i đ u có nh ng khái ni m khác nhau và nh ng tiêu chu n khác nhau đ phân lo i nh th nào là m t doanh nghi p v a và nh Các tiêu chí đ phân lo i doanh nghi p có hai nhóm: tiêu chí đ nh tính và tiêu chí đ nh l ng Nhóm tiêu chí đ nh tính d a trên nh ng đ c tr ng c b n c a doanh nghi p nh chuyên môn hoá th p, s đ u m i qu n lý ít, m c đ ph c t p c a qu n lý th p Các tiêu chí này có u th là ph n ánh đúng b n ch t c a v n đ nh ng th ng khó xác đ nh trên

nh

S lao

đ ng bình quân

V n đ u t Doanh thu

đ nh Không quy đ nh

đ nh < Baht 200 tri u Không quy đ nh

10 Malaysia - i v i ngành

11 Philippine V a và nh < 200 Peso 1,5-60

tri u Không quy đ nh

12 Indonesia V a và nh Không quy

đ nh < US$ 1 tri u < US$ 5 tri u

17 Hungary Siêu nh

Nh

V a

1-10 11-50 51-250

< € 14,6 tri u < < € 7,3 tri u € 29,2 tri u

B ng 1- 1: Tiêu chí phân lo i doanh nghi p v a và nh c a m t s qu c gia

(Ngu n: 1) Doanh nghi p v a và nh , APEC, 1998; 2) nh ngh a doanh nghi p v a

và nh , UN/ECE, 1999; 3) T ng quan v doanh nghi p v a và nh , OECD, 2000) Bên c nh các tiêu th c mang tính đ nh l ng nh trên, các t ch c ngh nghi p

v k toán, ki m toán qu c t có khuynh h ng đ a ra các tiêu th c mang tính đ nh tính nh m phù h p v i m c tiêu gi i quy t c a các chu n m c Quá trình toàn c u hoá

và yêu c u hoà h p v k toán và ki m toán bu c các nhà so n th o chu n m c k toán

qu c t ph i ban hành m t khái ni m v doanh nghi p v a và nh “chu n” làm c s cho các qu c gia thành viên v n d ng

Xây d ng m t khái ni m v doanh nghi p v a và nh mang tính đ nh l ng s giúp vi c v n d ng các nguyên t c và chu n m c d dàng h n, nh ng đi u này là không th , b i vì m i qu c gia có nh ng đi u ki n v kinh t , xã h i khác nhau, và m i ngành ngh , l nh v c kinh doanh có nh ng đ c đi m ho t đ ng khác nhau Cho nên,

m t doanh nghi p có th là v a và nh v i qu c gia, ngành ngh này nh ng l i là l n

đ i v i qu c gia, ngành ngh khác Chính vì v y, các t ch c qu c t v k toán

th ng xây d ng khái ni m v doanh nghi p v a và nh mang tính đ nh tính V i m c đích h ng d n th c hi n ki m toán t i doanh nghi p v a và nh , Ban Chu n m c K toán và Ki m toán Qu c t (IAASB) thu c Liên đoàn K toán qu c t (IFAC) cho r ng doanh nghi p v a và nh có nh ng đ c đi m sau:

- Ch doanh nghi p v a và nh th ng là m t ho c m t vài cá nhân

- Ch a quan tâm ho c quan tâm r t ít đ n h th ng KSNB t i doanh nghi p

- Ph m vi ho t đ ng c a doanh nghi p h p và ch kinh doanh m t ho c m t s

m t hàng nh t đ nh, vì v y không th chi ph i toàn b th tr ng hàng hoá

- T ch c công tác k toán đ n gi n, b máy k toán ch có m t vài nhân viên (nhi u doanh nghi p ch có m t ng i làm k toán)

Trong khi đó, v i m c đích nh m t o s hòa h p gi a chu n m c k toán c a

m t qu c gia v i chu n m c k toán qu c t và chu n hoá ch t l ng thông tin trên các báo cáo tài chính, đ m b o l i ích c a ng i s d ng thông tin trong vi c ra quy t đ nh

đ u t , y ban Chu n m c K toán qu c t (IASB) đ nh ngh a doanh nghi p v a và

nh là nh ng doanh nghi p mà:

- Không ho c ch a tham gia niêm y t trên th tr ng ch ng khoán và ho t đ ng kinh doanh c a nó không tác đ ng m nh đ n n n kinh t , và

- Ph i công b các báo cáo tài chính t ng quát cho ng i s d ng ngoài công ty

Ng i s d ng ngoài công ty bao g m: ng i s h u mà không tham gia vào

vi c qu n lý doanh nghi p, ch n hi n t i, ch n ti m n ng và các c quan tài chính

1.4 c đi m c a công ty ki m toán v a và nh

Qua kh o sát c a các tác gi Lian Kee, Phua, Adeline H.P., Lau, Patel, Chris2

vi c ki m toán c a h Các m u thi t k s n c a Microsoft Word và Excel đ c

s d ng r ng rãi đ chu n b các l ch trình ph c t p, th c hi n các tính toán

2 Lian Kee, Phua, Adeline H.P., Lau, Patel, Chris, 2011, Competitive Advantages of Audit Firms in the Era of International Financial Reporting Standards: An Analysis using the Resource- Based View of the Firm (p.310)

ph c t p và các nhi m v th ng xuyên l p l i đ thay th cho vi c ki m toán

vi t b ng tay và đ t o ra các b n BCTC Các m u này đ c thi t k b i chính nhân viên ki m toán và các gi y t làm vi c h p nh t đ c t o ra t vi c s

d ng m u thi t k t o b i Excel Các v n b n làm vi c b ng gi y v n đ c in ra

đ xem xét b i giám sát/giám đ c Trong khi đó, t i các công ty ki m toán l n thì s d ng các ph n m m n i b đ c quy n đ c phát tri n b i các tr s chính

c a h Các ph n m m h tr ki m toán đ c phát tri n toàn c u này đ c thi t

k đ đ t đ c s phù h p theo các chu n m c riêng bi t c a các qu c gia

- Nhân viên ít kinh nghi m, ít đ c đào t o v chuyên môn và vi c ti p c n v i công ngh còn h n ch

- Nhân viên ít có c h i th ng ti n và phát tri n ngh nghi p

- M c l ng c a nhân viên th p và tiêu chu n tuy n d ng ít kh t khe C th nh các công ty Big 4 tr cho các nhân viên m i là các sinh viên v a m i ra tr ng

m c l ng kh i đi m cao h n 20-40% so v i các công ty ki m toán v a M t khác, các công ty ki m toán v a l i tr cao h n 20-30% so v i các công ty ki m toán nh Ngoài ra, công ty Big 4 đ t ra các tiêu chu n l a ch n kh t khe h n trong quá trình tuy n d ng các sinh viên m i ra tr ng V c b n, ch nh ng sinh viên h c t t tr ng và đ t đ c ít nh t đi m trung bình 3.5/4 m i đ c vào danh sách ph ng v n

- Khách hàng là các doanh nghi p có quy mô v a và nh , ph n l n là quy mô

nh Công ty ki m toán v a và nh ch y u d a vào khách hàng là các công ty

t nhân và các công ty quy mô v a và nh đ t o ra doanh thu ki m toán

- Phí d ch v ki m toán thu t khách hàng t i các công ty ki m toán v a và nh là

r t c nh tranh và phí thu đ c t khách hàng th p h n r t nhi u so v i các công

ty ki m toán quy mô l n và Big 4 ây c ng là k t qu kh o sát c a Philippe Sirois, Sophie Marmousez và Dan A.Simunic trong vi c tìm hi u quy

Louis-mô c a các công ty ki m toán thu c Big 4 và ngoài Big 4 nh h ng đ n vi c

xây d ng giá phí ki m toán

Ngoài ra, k t qu nghiên c u c a Zulkarnain Muhamad Sori, Shamsher Mohamad và Yusuf Karbhari tr ng đ i h c Putra Malaysia và Cardiff v th ng hi u

và tính đ c l p c a công ty ki m toán cho th y các công ty ki m toán v a và nh còn

có nh ng đ c đi m nh :

- Ch t l ng ki m toán và tính đ c l p c a nhân viên không cao Do đó, vi c đáp

tr l i áp l c t ban đi u hành trong các tr ng h p mâu thu n không đ c đ m

b o

- Kh n ng phân tích, nh n đ nh và phát hi n các ho t đ ng nh h ng đ n tính

ho t đ ng liên t c c a khách hàng b h n ch

- Ý th c c a KTV ch ng l i r i ro gây h i đ n danh ti ng và r i ro pháp lý ch a cao

T nh ng đ c đi m trên cho th y các công ty ki m toán v a và nh có l i th

c nh tranh v giá phí Tuy nhiên, đây c ng là y u đi m, vì có đ c l i th c nh tranh này là do các công ty ki m toán v a và nh ít đ u t v k thu t công ngh và đào t o chuyên môn nên chi phí ho t đ ng c a công ty không nhi u ng th i, các nhân viên làm vi c cho các công ty ki m toán v a và nh s không có c h i đ th c hi n ki m toán cho các khách hàng có quy mô l n và đi u này s nh h ng đ n tri n v ng th ng

ti n ngh nghi p, c ng nh gi i h n kh n ng c a h đ tr thành các nhân viên kinh nghi m trong các công ty l n h n Trong dài h n, các công ty ki m toán v a và nh không th thu hút đ c các ng viên gi i cho vi c tuy n d ng nên nhân viên t i các công ty ki m toán v a và nh th ng b gi i h n v n ng l c chuyên môn và kinh nghi m Bên c nh đó, các công ty ki m toán v a và nh , đ c bi t là công ty ki m toán

nh hi n h u v c b n thi u l i th quy mô trên di n r ng đ phát tri n, nâng c p h

th ng cung c p d ch v cho khách hàng c ng nh hu n luy n cho nhân viên tr thành

nh ng ng i thành th o chuyên môn Do v y, vi c phát tri n sâu h n xét theo ph ng

di n có kh n ng ph c v cho các khách hàng l n h n c ng nh gi v ng các khách

hàng hi n t i đòi h i các công ty ki m toán này c n ph i có ph ng h ng và k ho ch phát tri n c th đ nâng cao ch t l ng c a cu c ki m toán nói chung và ch t l ng

c a quá trình l p k ho ch ki m toán nói riêng