Các giải pháp nâng cao tính hữu dụng của thông tin kế toán công bố đối với nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán việt nam

BCTC bán niên và Báo cáo soát xét cho BCTC bán niên ..... Tuy nhiên, theo VAS 21 báo cáo này không... Tiền và các khoản tương đương tiền; 2.. Các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn; 3.. Các

-

V N H I NG C

CÁC GI I PHÁP NÂNG CAO TÍNH H U D NG C A

x(y

L i đ u tiên tôi xin chân thành c m n Quý Th y Cô Tr ng i H c Kinh T TP HCM đã t n tình gi ng d y và truy n đ t ki n th c trong su t th i gian h c t p t i tr ng c bi t là th y Ph m V n D c đã t n tình h ng

d n tôi trong su t th i gian v a qua

Tôi c ng xin g i l i c m n đ n b n bè, các N T đ c kh o sát đã h

tr tôi hoàn thành cu c kh o sát th c t liên quan đ n lu n v n này

M t l n n a, tôi xin kính chúc s c kho Quý Th y Cô Tr ng i H c Kinh T , gia đình, b n bè,

TP H CHÍ MINH , tháng 8 n m 2011

o0o

BCTC Báo cáo tài chính

CMKT Chu n m c k toán

KQH KD K t qu ho t đ ng kinh doanh KSNB Ki m soát n i b

LCTT L u chuy n ti n t

SGDCK S giao d ch ch ng khoán

TTCK Th tr ng ch ng khoán

UBCKNN U ban ch ng khoán Nhà n c

o0o

L I CAM OAN L I C M N DANH M C CH VI T T T M C L C L I M U CH NG 1: NH NG V N CHUNG V CÔNG B THÔNG TIN K TOÁN VÀ YÊU C U C A NHÀ U T I V I THÔNG TIN K TOÁN CÔNG B TRÊN TH TR NG CH NG KHOÁN 1

1.1 NH NG V N CHUNG V CÔNG B THÔNG TIN K TOÁN TRÊN TTCK 1

1.1.1 Vai trò c a thông tin k toán 1

1.1.2 S c n thi t c a v n đ công b thông tin k toán trên TTCK 2

1.1.2.1 S ra đ i c a TTCK – k t qu t t y u trong ti n trình phát tri n c a n n kinh t th tr ng 2

1.1.2.2 S c n thi t c a v n đ công b thông tin k toán trên TTCK 2

1.1.3 H th ng báo cáo tài chính – thông tin k toán quan tr ng trên TTCK 4

1.1.3.1 B ng cân đ i k toán 4

1.1.3.2 Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh 4

1.1.3.3 Báo cáo LCTT 5

1.1.3.4 Thuy t minh BCTC 6

1.1.4 Báo cáo ki m toán và báo cáo soát xét 8

1.2 YÊU C U C A NHÀ U T V CH T L NG THÔNG TIN K TOÁN CÔNG B TRÊN TTCK 9

1.2.1 Các đ c đi m ch t l ng c b n 10

1.2.1.1 Thích h p 10

1.2.1.2 Trình bày trung th c 11

1.2.2 Các đ c đi m ch t l ng b sung 11

1.2.2.2 Có th ki m ch ng 12

1.2.2.3 K p th i 12

1.2.2.4 Có th hi u đ c 12

1.3 THÔNG TIN K TOÁN CÔNG B TRONG QUÁ TRÌNH RA QUY T NH C A NHÀ U T TRÊN TTCK 13

1.3.1 T s thanh kho n 14

1.3.2 T s hi u qu ho t đ ng 15

1.3.3 T s qu n lý n 15

1.3.4 T s sinh l i 16

1.3.5 T s t ng tr ng 16

1.3.6 T s giá th tr ng 16

1.4 V N CÔNG B THÔNG TIN K TOÁN TRÊN TH TR NG CH NG KHOÁN C A TRUNG QU C VÀ M 17

1.4.1 TTCK Trung Qu c 17

1.4.2 TTCK M 20

Bài h c cho TTCK Vi t Nam 23

K t lu n ch ng 1 25

CH NG 2: TH C TR NG CÔNG B THÔNG TIN K TOÁN VÀ S D NG THÔNG TIN K TOÁN I V I NHÀ U T TRÊN TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM 2.1 NH NG YÊU C U V CÔNG B TTKT TRÊN TTCK VI T NAM 26

2.1.1 Nh ng v n đ chung v công ty đ i chúng 26

2.1.1.1 Khái ni m 26

2.1.1.2 Yêu c u công b thông tin k toán c a các công ty đ i chúng trên TTCK Vi t Nam 27

2.1.2 Nh ng yêu c u v công b thông tin k toán đ i v i các công ty đ i chúng ch a niêm y t 27

2.1.2.1 Nh ng yêu c u chung v n i dung, th i h n và hình th c công b 27

2.1.2.2 K t c u và n i dung ch y u c a h th ng báo cáo 29

a BCTC n m 29

c Báo cáo th ng niên 35

2.1.3 Nh ng yêu c u v công b thông tin k toán đ i v i các t ch c niêm y t 36

2.1.3.1 Nh ng yêu c u chung v n i dung, th i h n và hình th c công b 36

a Nh ng v n đ chung v t ch c niêm y t 36

b Nh ng yêu c u chung v n i dung, th i h n và hình th c công b 38

2.1.3.2 K t c u và n i dung ch y u c a h th ng báo cáo 41

a BCTC quí 41

b BCTC bán niên và Báo cáo soát xét cho BCTC bán niên 43

c H th ng báo cáo n m 44

2.1.4 Yêu c u và nguyên t c chung v l p và trình bày BCTC 44

2.1.4.1 Yêu c u l p và trình bày BCTC 44

2.1.4.2 Nguyên t c l p và trình bày BCTC 46

2.2 TH C TR NG CÔNG B TTKT TRÊN TTCK VI T NAM 51

2.3 KH O SÁT M C S D NG THÔNG TIN K TOÁN C A N T TRÊN TTCK VI T NAM 55

2.3.1 M c đích kh o sát 55

2.3.2 i t ng kh o sát 55

2.3.3 K t c u, n i dung ch y u c a phi u kh o sát 55

2.3.4 Th i gian, đ a đi m kh o sát 56

2.3.5 K t qu c a cu c kh o sát 56

2.3.6 ánh giá v m c đ s d ng thông tin k toán c a N T trên TTCK VN 62

K t lu n ch ng 2 64

CH NG 3: CÁC GI I PHÁP NÂNG CAO TÍNH H U D NG C A THÔNG TIN K TOÁN CÔNG B I V I NHÀ U T TRÊN TH TR NG CH NG KHOÁN VI T NAM 65

3.1 QUAN I M VÀ NH H NG 65

3.2 M T S GI I PHÁP C TH 66

3.2.1 Hoàn thi n n i dung c a h th ng báo cáo theo quy đ nh hi n hành 66

3.2.1.1 B ng C KT 66

3.2.1.3 Báo cáo th ng niên 74

3.2.1.4 Hoàn thi n quy ch l p báo cáo 76

a BCTC n m trình bày s li u c a 3 n m g n nh t 76

b Hoàn thi n các quy đ nh v trích l p d phòng gi m giá ch ng khoán 76

c H th ng báo cáo b ng ti ng Anh 77

3.2.2 Nâng cao ý th c và k n ng l p BCTC c a các công ty đ i chúng 78

3.2.3 Nâng cao ch t l ng ho t đ ng ki m soát TTKT công b 80

3.2.3.1 Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b c a các công ty đ i chúng 80

3.2.3.2 Nâng cao ch t l ng ho t đ ng ki m toán đ c l p 82

3.2.3.3 Hoàn thi n c ch giám sát và đ m b o ch t l ng c a TTKT công b 84

3.2.4 Hoàn thi n hình th c công b TTKT 86

3.2.5 M t s ki n ngh 88

3.2.5.1 i v i N T 88

3.2.5.2 i v i các c s đào t o đ u t ch ng khoán 91

K t lu n ch ng 3 92

K T LU N

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

*********

1 Tính c p thi t c a đ tài nghiên c u

TTCK Vi t Nam chính th c đi vào ho t đ ng vào n m 2000 v i vi c v n hành trung tâm giao d ch ch ng khoán TP.HCM (nay là SGDCK TP.HCM) vào ngày 20/7/2000 và th c hi n phiên giao d ch đ u tiên vào ngày 28/07/2000 n nay, sau

h n 10 n m đi vào ho t đ ng và phát tri n v i nhi u th ng tr m (ch s VN Index đ t

m c th p nh t là 130 đi m vào n m 2003 và đ nh đi m vào n m 2007 v i g n 1.179

đi m), TTCK Vi t Nam đã và đang tr thành m t kênh huy đ ng v n tr c ti p có hi u

qu , góp ph n quan tr ng vào công cu c phát tri n kinh t c n c (đóng góp trên 40% GDP (2010) v t m c g p đôi so v i k ho ch trong chi n l c phát tri n TTCK)

Tuy nhiên, v i s suy gi m liên t c c a TTCK Vi t Nam t đ u n m 2011 đ n nay (c th , s li u th ng kê trên c hai sàn đã có h n 300 c phi u có giá d i m nh giá, chi m t l g n 50% trên t ng s 673 mã ch ng khoán (g m c ch ng ch qu ) đang niêm y t), trong khi TTCK th gi i ti p t c t ng tr ng, TTCK đã tr thành

“gánh n ng” cho h u h t nh ng ai tham gia th tr ng (t công ty ch ng khoán, doanh nghi p niêm y t cho đ n N T) Nhi u N T b cu c vì thua l n ng do giá c c phi u

bi n đ ng quá l n, các N T còn bám tr v i th tr ng d ng nh không "tin t ng" vào các công ty niêm y t

khôi ph c th tr ng giai đo n hi n nay c ng nh ti p t c hoàn thành chi n

l c xây d ng m t TTCK phát tri n nhanh, b n v ng trong t ng lai thì “chìa khóa vàng” v n là dòng ti n và tính thanh kho n trên th tr ng, xu t phát t ni m tin và tâm lý n đ nh c a các thành viên tham gia th tr ng đ c bi t là N T Chính ni m tin

c a N T là m t nhân t h t s c quan tr ng đ gia t ng lu ng ti n vào th tr ng, t o nên nh ng c n sóng sinh đ ng giúp khôi ph c và phát tri n TTCK n c ta hi n nay

Do đó, đòi h i các DN trên TTCK ph i công khai minh b ch đ y đ thông tin tài chính N T, nh ng ng i s d ng thông tin, bên c nh vi c không ng ng trao d i, nâng cao v n ki n th c và kinh nghi m th c t thì c ng c n đ c đ m b o v đ tin

c y c a thông tin đ c cung c p ây chính là 2 v n đ c t lõi mà TTCK Vi t Nam

Nh n th c đ c t m quan tr ng trên, tác gi đã ch n đ tài: “Các gi i pháp nâng cao tính h u d ng c a thông tin k toán công b đ i v i N T trên TTCK

Vi t Nam” làm đ tài nghiên c u trong lu n v n th c s c a mình

2 M c đích nghiên c u

Lu n v n nh m m c đích kh ng đ nh m i quan h gi a TTKT công b v i quy t đ nh c a N T c ng nh xác đ nh m c đ s d ng TTKT công b c a N T trên TTCK Vi t Nam giai đo n hi n nay T đó, đ a ra nh ng gi i pháp nh m nâng cao tính h u d ng c a TTKT công b đ n các quy t đ nh đ u t c a h

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

- i t ng nghiên c u: Là tính h u d ng c a thông tin BCTC công b trên

TTCK Vi t Nam

- Ph m vi nghiên c u: Lu n v n nghiên c u gi i h n trong ph m vi thông tin

h u d ng trên BCTC công b đ nh k đ i v i N T trong quá trình đ u t vào

ch ng khoán d i hình th c c phi u c a các công ty đ i chúng, đ c bi t là t

ch c niêm y t trên TTCK Vi t Nam

trên TTCK Vi t Nam

Ch ng 3: M t s gi i pháp nâng cao tính h u d ng c a TTKT công b đ i

v i N T trên TTCK Vi t Nam

CH NG 1: NH NG V N CHUNG V CÔNG B

I V I THÔNG TIN K TOÁN CÔNG B

1.1 NH NG V N CHUNG V CÔNG B THÔNG TIN K TOÁN TRÊN TTCK

1.1.1 Vai trò c a thông tin k toán

Nh ta đã bi t, k toán là ngh thu t c a vi c phân lo i(classifying), ghi chép(recording), t ng h p(summarizing) các nghi p v kinh t phát sinh t i m t t

ch c theo nh ng cách th c riêng và góp ph n lý gi i(interpreting) k t qu c a

nh ng nghi p v đó Ch c n ng c a k toán là cung c p thông tin kinh t - tài chính cho các đ i t ng liên quan nh m đánh giá v tình hình ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a m t t ch c Do đó, n u nh ng thông tin kinh t - tài chính đ c cung c p này càng h u ích cho các đ i t ng s d ng thông tin trong quá trình ra quy t đ nh thì vai trò c a k toán s càng đ c nâng cao và đ c coi tr ng V i s phát tri n v t b c c a khoa h c k thu t và toàn c u hóa kinh t nhanh chóng, k toán bây gi không ch d ng l i vi c cung c p thông tin th hi n m i quan h v t

ch t – pháp lý v tình hình, k t qu ho t đ ng c a m t t ch c mà nó còn ph i

ph c v t t h n cho công tác d báo, t ch c, đi u hành, ki m soát và ra quy t

đ nh trong n i b t ch c Chính vì th , đã t o ra s tách r i k toán thành k toán tài chính và k toán qu n tr nh m đáp ng nh ng nhu c u khác nhau c a nh ng

đ i t ng s d ng thông tin khác nhau

N u nh k toán tài chính ch y u h ng s quan tâm c a mình đ n các đ i

t ng s d ng thông tin bên ngoài t ch c thì ng c l i k toán qu n tr l i

h ng đ n vi c đáp ng nhu c u thông tin c a các nhà qu n lý trong n i b c a t

ch c Tuy tách r i thành hai h th ng k toán khác nhau nh ng gi a chúng có m i quan h m t thi t, h tr v i nhau trong quá trình cung c p thông tin kinh t - tài chính cho các đ i t ng s d ng thông tin đi u cu i cùng, c k toán tài chính

và k toán qu n tr đ u mu n h ng t i chính là cung c p thông tin đ nh l ng v tình hình ho t đ ng c a t ch c cho các đ i t ng s d ng thông tin khác nhau trong quá trình s d ng thông tin và ra quy t đ nh c a h , t đó nâng cao h n n a vai trò c a ngh k toán trong th gi i kinh doanh

1.1.2 S c n thi t c a v n đ công b thông tin k toán trên TTCK

1.1.2.1 S ra đ i c a TTCK – k t qu t t y u trong ti n trình phát tri n c a n n kinh t th tr ng

Do s phát tri n c a n n kinh t , nhu c u v v n trong xã h i t ng lên và

tr nên đa d ng, phong phú; ng i thì c n v n cho m c đích tiêu dùng hay đ u t ,

ng i thì l i có v n nhàn r i, mu n cho vay đ sinh l i u tiên, h tìm g p nhau

tr c ti p trên c s quen bi t Tuy nhiên sau đó, khi nhu c u v n không ng ng

t ng lên thì hình th c vay, cho vay tr c ti p d a trên quan h quen bi t không còn đáp ng đ c Lúc này, đòi h i c n ph i có m t th tr ng cho cung và c u v v n

g p nhau, đó là th tr ng tài chính Thông qua th tr ng tài chính, nhi u kho n

v n nhàn r i đ c huy đ ng vào tiêu dùng, đ u t , t o đòn b y cho vi c phát tri n kinh t

Ban đ u, nhu c u v n c ng nh ti t ki m trong dân ch a cao và nhu c u v

v n ch y u là v n ng n h n Theo th i gian, cùng v i s phát tri n kinh t , nhu

c u v v n dài h n cho đ u t phát tri n ngày càng cao; Chính vì v y, Th tr ng

v n đã ra đ i đ đáp ng các nhu c u này huy đ ng đ c v n dài h n, bên

c nh vi c đi vay ngân hàng thông qua hình th c tài chính gián ti p, Chính ph và doanh nghi p còn huy đ ng v n thông qua hình th c phát hành ch ng khoán Khi

m t b ph n các ch ng khoán có giá tr nh t đ nh đ c phát hành, thì xu t hi n nhu c u mua, bán ch ng khoán T đó, d n đ n s ra đ i c a Th tr ng ch ng khoán v i t cách là m t b ph n c a Th tr ng v n nh m đáp ng nhu c u mua, bán và trao đ i ch ng khoán các lo i

1.1.2.2 S c n thi t c a v n đ công b thông tin k toán trên TTCK

Ch c n ng quan tr ng nh t c a TTCK là nh m huy đ ng nh ng ngu n v n

ti t ki m nh trong xã h i t p trung thành ngu n v n l n tài tr cho DN, các t

ch c kinh t và Chính ph đ phát tri n s n xu t, t ng tr ng kinh t hay cho các

d án đ u t thông qua vi c phát hành ch ng khoán (th tr ng s c p) và trao đ i

ch ng khoán (th tr ng th c p) Chính s phát hành và trao đ i mua bán ch ng khoán đã t o ra m t môi tr ng đ u t cho công chúng, hình thành nên m t th

tr ng hàng hóa đ c bi t, cao c p và v t tr i h n so v i các th tr ng truy n

th ng khác (th tr ng hàng hóa, d ch v ; th tr ng lao đ ng…) Hàng hóa l u thông và mua bán trên th tr ng là ch ng khoán các lo i (c phi u, trái phi u và các công c tài chính khác có th i h n trên m t n m) M i thành viên trong xã h i

đ u có th t do tham gia vào th tr ng t các cá nhân đ u t nh l đ n các nhà

đ u t có quy mô, t ch c Giá c trên TTCK c ng đ c hình thành d a trên quan

h cung – c u

TTCK t n t i và phát tri n nhanh, b n v ng thì b o đ m v ch t l ng hàng hóa là nhân t quan tr ng hàng đ u, ch t l ng c a hàng hóa trên TTCK đây chính là hi u qu kinh t hi n t i và giá tr c tính trong t ng lai c a doanh nghi p Vì v y, vi c công khai và minh b ch hóa tình hình tài chính c a các công

ty đ i chúng, đ c bi t là các công ty niêm y t là m t yêu c u t t y u khách quan

nh m đ m b o l i ích và quy n l i c a các N T trên TTCK

n m rõ tình hình tài chính c a DN nh : t ng tài s n, các kho n n ng n

h n và dài h n mà doanh nghi p ph i đ i m t, tình hình s n xu t và kinh doanh trong k , kho n ti n th c thu và th c chi trong k … thì N T c n c ch y u vào các thông tin k toán th hi n ch y u trong h th ng BCTC c a doanh nghi p Chính h th ng thông tin k toán này là c s d li u đ N T có th đ a ra nh ng quy t đ nh đ u t c a mình Vì v y, v n đ công b TTKT trên TTCK là h t s c

c n thi t nh m tránh tình tr ng b t cân x ng trong vi c ti p nh n thông tin c a các

N T trên TTCK, nh h ng đ n quá trình ra quy t đ nh c a h và t đó b o đ m môi tr ng đ u t lành m nh cho các N T, giúp TTCK ho t đ ng hi u qu h n

M t khác, công b TTKT trên TTCK c ng góp ph n giúp cho các c quan

ch c n ng trong quá trình đánh giá giá tr c a t ng công ty đ i chúng, đ ng th i đánh giá tình hình chung c a n n kinh t c ng nh tình hình c a t ng ngành ngh ,

l nh v c khác nhau vì các công ty đ i chúng, đ c bi t là các công ty niêm y t đ u

là nh ng công ty l n, hàng đ u t nh ng ngành ngh , l nh v c kinh doanh khác nhau

1.1.3 H th ng báo cáo tài chính – thông tin k toán quan tr ng trên TTCK

Báo cáo k toán là s n ph m cao nh t c a quá trình th c hi n k toán, do đó

h th ng BCTC cung c p nh ng thông tin k toán quan tr ng trên TTCK

1.1.3.1 B ng Cân đ i k toán

B ng C KT(Balance sheet) hay còn g i là báo cáo tình hình tài chính(Statement of financial position) cho bi t tình tr ng tài s n, n ph i tr và

v n ch s h u c a công ty t i m t th i đi m(ngày) c th , th ng là cu i tháng,

cu i quí ho c cu i n m ây là m t cách th c xem xét m t công ty d i d ng m t

kh i v n(tài s n) đ c b trí d a trên ngu n c a v n đó(n và v n c đông) Do

đó, t ng tài s n ph i b ng v i t ng n ph i tr và v n ch s h u

Thông tin v tài s n, n ph i tr và v n ch s h u c a DN trên B ng

C KT tr c h t giúp cho N T n m b t đ c tình hình s c kh e c a DN, đánh giá

đ c kh n ng thanh toán ng n h n c ng nh dài h n và n ng l c c a DN trong

vi c thích ng v i nh ng thay đ i trong môi tr ng kinh doanh Sau đó, nó c ng giúp cho vi c xem xét và đánh giá kh n ng t o ra ti n trong t ng lai c a DN

Các ch tiêu trong b ng C KT đ c bi u hi n d i hình thái giá tr (ti n) nên có th t ng h p đ c toàn b tài s n hi n có c a DN đang t n t i d i các hình thái khác nhau (c v t ch t và ti n t , c vô hình l n h u hình)

1.1.3.2 Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh

Báo cáo KQH KD (Income Statement) hay còn g i là báo cáo lãi l (Profit and Loss Account) ch ra s cân b ng gi a doanh thu (thu nh p) và chi phí trong

t ng k k toán c th nh tháng, quý hay n m Báo cáo này là báo cáo riêng r quan tr ng ph n ánh t ng h p tình hình và k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh

c a th c th kinh doanh theo t ng lo i trong m t k k toán Nó cho bi t kh n ng sinh l i c a DN, giúp N T đánh giá kh n ng t ng tr ng c a các ngu n l c kinh

t trong t ng lai c ng nh kh n ng t o ra dòng ti n t các ngu n l c hi n có

Hay nói m t cách khác, báo cáo KQH KD đ c s d ng nh m t b ng h ng

d n đ xem xét DN ho t đ ng nh th nào trong t ng lai

Không gi ng nh B ng C KT đ c xem nh là m t t m nh ch p(t nh), cho bi t tình tr ng tài s n, n ph i tr và v n ch s h u c a m t DN t i m t th i

đi m nh t đ nh Báo cáo KQH KD l i đ c coi nh là m t cu n phim(đ ng)

ph n ánh k t qu c a các ho t đ ng c a DN trong m t th i k nào đó

Báo cáo KQH KD trình bày s thay đ i tình hình tài chính phát sinh t k t

qu ho t đ ng trong k d i c s k toán d n tích, ngh a là nh h ng c a các giao d ch đ c ghi nh n không nh t thi t ph i đã thu đ c ti n hay đã chi ti n

Vi c này giúp DN ph n ánh t t h n k t qu ho t đ ng và dòng ti n t ng lai, đ ng

th i th hi n đ y đ h n các tài s n và ngh a v c a mình

1.1.3.3 Báo cáo LCTT

Báo cáo LCTT(Statement of cash flow) là báo cáo ph n ánh vi c hình thành(thu) và s d ng(chi) l ng ti n phát sinh trong k báo cáo c a m t DN Báo cáo LCTT đ c coi là c u n i gi a b ng C KT và báo cáo KQH KD nh m cung

c p nh ng thông tin k toán c n thi t đ có th đánh giá đ c k t qu ho t đ ng trong m i t ng quan v i vi c s d ng các ngu n l c c a DN

Báo cáo LCTT phân lo i dòng ti n t ba ho t đ ng chính c a m t DN: ho t

đ ng kinh doanh, ho t đ ng đ u t và ho t đ ng tài chính

Ph n 1: L u chuy n ti n t ho t đ ng kinh doanh

Lu ng ti n phát sinh t ho t đ ng kinh doanh là lu ng ti n có liên quan đ n các ho t đ ng t o ra doanh thu ch y u c a DN Các lu ng ti n ch y u t ho t

đ ng kinh doanh bao g m: ti n thu t bán hàng, cung c p d ch v ; ti n tr cho

ng i cung c p hàng hóa d ch v , ti n chi tr lãi vay, ti n chi tr cho ng i lao

đ ng…

Thông tin v lu ng ti n này cung c p thông tin c b n đ đánh giá kh n ng

t o ti n c a DN t các ho t đ ng kinh doanh đ trang tr i n , duy trì ho t đ ng, tr

c t c và ti n hành các ho t đ ng đ u t m i mà không c n đ n ngu n tài chính bên ngoài ng th i, các thông tin v lu ng ti n này khi s d ng k t h p v i các

thông tin khác s giúp ng i s d ng TTKT, đ c bi t các N T có th d đoán

lu ng ti n t ho t đ ng kinh doanh trong t ng lai

Ph n 2: L u chuy n ti n t ho t đ ng đ u t

Lu ng ti n phát sinh t ho t đ ng đ u t là lu ng ti n có liên quan đ n vi c mua s m, xây d ng, nh ng bán, thanh lý tài s n dài h n và các kho n đ u t khác không thu c các kho n t ng đ ng ti n Các lu ng ti n ch y u t ho t đ ng đ u

t g m: ti n thu t vi c thanh lý, nh ng bán tài s n c đ nh và các kho n tài s n dài h n khác; ti n thu h i đ u t góp v n vào các đ n v khác (tr tr ng h p ti n thu t bán l i c phi u đã mua vì m c đích th ng m i); ti n thu h i cho vay (tr

tr ng h p ti n thu h i cho vay c a ngân hàng, t ch c tín d ng và các t ch c tài chính); ti n chi mua s m, xây d ng tài s n c đ nh và tài s n dài h n khác; ti n chi

đ u t góp v n vào các đ n v khác (tr tr ng h p ti n chi mua c phi u vì m c đích th ng m i)…

Ph n 3: L u chuy n ti n t ho t đ ng tài chính

L u chuy n ti u t ho t đ ng tài chính ph n ánh vi c thay đ i v quy mô

và k t c u c a v n ch s h u và v n vay c a DN Các lu ng ti n ch y u t ho t

đ ng tài chính g m: ti n thu t phát hành c phi u, nh n v n góp c a ch s h u;

ti n thu t các kho n vay ng n h n, dài h n; ti n chi tr v n góp c a ch s h u, mua l i c phi u c a chính DN đã phát hành; ti n chi tr các kho n n g c đã vay…

Tóm l i, báo cáo LCTT giúp ng i s d ng thông tin k toán có th đánh giá khách quan h n tình hình ho t đ ng kinh doanh c a DN c ng nh làn t ng kh

thì thuy t minh BCTC là m t b n in m ch l c gi i thích chi ti t và b sung thông tin, giúp các N T hi u rõ h n v tình hình ho t đ ng s n xu t, kinh doanh th c t

c a DN

B n thuy t minh BCTC ph i đ c trình bày m t cách có h th ng và c n

nh t quán nh m giúp cho ng i s d ng thông tin hi u khi đ c BCTC và so sánh

đ c v i các BCTC c a các DN khác Thông th ng, c u trúc ch y u c a m t

b n thuy t minh BCTC nh sau:

- Tuyên b v vi c tuân th các chu n m c và ch đ k toán

- Gi i trình v c s đánh giá và chính sách k toán đ c áp d ng

Trong ph n này, DN ph i đ a ra các thông tin v c s dùng đ l p BCTC

và các chính sách k toán c th đ c ch n và áp d ng đ i v i các giao d ch và các s ki n quan tr ng ch ng h n nh v : ghi nh n doanh thu, nguyên t c h p

nh t, ph ng pháp kh u hao TSC , ph ng pháp k toán HTK, v n hóa các kho n chi phí đi vay, các kho n d phòng, ghi nh n các kho n lãi và l do chênh

l ch t giá h i đoái,…

- Thông tin b sung cho các kho n m c đ c trình bày trong các BCTC khác theo th t trình bày m i kho n m c hàng d c và theo t ng BCTC

B n thuy t minh BCTC s trình bày và phân tích chi ti t h n các s li u đã

đ c th hi n trong các BCTC khác nh b ng C KT, báo cáo KQH KD, báo cáo LCTT theo quy đ nh c a các chu n m c k toán có liên quan Vi c này đ c th c

hi n nh m m c đích làm rõ các BCTC, giúp các đ i t ng s d ng thông tin có

m t cách nhìn chi ti t và c th h n v tình hình tài chính c a DN

- Trình bày nh ng bi n đ ng trong ngu n v n ch s h u

Nh ng bi n đ ng trong ngu n v n ch s h u là nh ng thông tin h t s c quan tr ng trong quá trình ra quy t đ nh c a các đ i t ng s d ng thông tin, đ c

bi t là các nhà đ u t Vì v y nó ph i đ c công khai cho nh ng ng i s d ng BCTC Theo IAS 1, các DN ph i có m t báo cáo riêng trình bày v nh ng bi n

đ ng trong ngu n v n ch s h u g i là báo cáo các thay đ i trong v n ch s

h u(Statement of changes in equity) Tuy nhiên, theo VAS 21 báo cáo này không

đ c báo cáo riêng bi t nh các BCTC khác mà nó n m trong ph n thuy t minh BCTC

- Nh ng thông tin khác nh : nh ng kho n n ti m tàng, nh ng kho n cam

k t, nh ng thông tin tài chính khác, và nh ng thông tin phi tài chính

Các thông tin này ch a đ c trình bày trong các BCTC khác nh ng nó l i

h t s c c n thi t cho vi c trình bày trung th c và h p lý, nh h ng đ n quá trình

ra quy t đ nh c a N T

1.1.4 Báo cáo ki m toán và báo cáo soát xét

H th ng BCTC là m t kênh truy n thông tin ch y u và h u hi u đ i v i

nh ng ai quan tâm đ n tình hình s c kh e tài chính c a các DN trên TTCK Tuy nhiên, ngày nay v i s ph c t p trong môi tr ng kinh doanh, s tách bi t gi a quy n s h u và quy n qu n lý làm cho tình tr ng b t cân x ng thông tin di n ra ngày càng cao Trong khi, các nhà qu n lý th ng có xu h ng tìm m i cách đ cung c p nh ng thông tin tài chính đ p m t nh m t i đa hóa l i ích c a b n thân mình thì các đ i t ng bên ngoài đ c bi t là N T l i mu n minh b ch hóa tình hình tài chính c a DN nh m đ m b o l i ích c a các kho n đ u t mà h đã b ra

Vì v y, ki m toán BCTC đã tr thành m t nhu c u không th thi u trên TTCK v i

ý ngh a làm lành m nh hóa ho t đ ng tài chính c a các công ty đ i chúng và t o

ni m tin cho các nhà đ u t trong quá trình đánh giá hi u qu ho t đ ng và ra quy t đ nh đ u t c a h

S n ph m cu i cùng c a m t cu c ki m toán BCTC chính là báo cáo ki m toán Th c ch t, báo cáo ki m toán là m t b ng thông báo v k t qu cu c ki m toán BCTC cho ng i s d ng BCTC, là nh ng đánh giá c a ki m toán viên và công ty ki m toán v s phù h p c a nh ng thông tin đ nh l ng c a BCTC c ng

nh s tuân th các chu n m c ho c ch đ k toán hi n hành khi l p các BCTC này L u ý r ng, ý ki n mà ki m toán viên đ a ra trên báo cáo ki m toán là m t s

b o đ m ch c ch n r ng BCTC đã ph n ánh trung th c và h p lý trên các khía

c nh tr ng y u ch không ph i đ m b o tuy t đ i r ng không có b t k m t sai sót nào trên BCTC đã đ c ki m toán

i v i các N T trên TTCK, khi s d ng BCTC có báo cáo ki m toán v BCTC đính kèm theo s giúp cho h đánh giá đ c đ tin c y c a các thông tin

đ nh l ng trên BCTC, trên c s đó mà h có các quy t đ nh kinh t đúng đ n,

hi u qu trong m i quan h kinh t đ i v i các DN này Vì v y, hi n nay trên TTCK c a h u h t các qu c gia trên th gi i trong đó có c n c ta đ u yêu c u

b t bu c ph i có báo cáo ki m toán đính kèm v i BCTC n m c a các công ty đ i chúng

Th nh ng, trong th c t các N T trên TTCK l i ph i th ng xuyên đ a ra các quy t đ nh kinh t xuyên su t trong c n m tài chính, do đó h th ng c n c vào các thông tin tài chính đ nh l ng trên BCTC quý ho c bán niên mà các công

ty đ i chúng cung c p Trong khi, Báo cáo ki m toán l i ch đ m b o cho m c đ phù h p c a các thông tin tài chính trên BCTC hàng n m, cho nên đ gi m thi u

r i ro trong các quy t đ nh c a mình, h s t m th i c n c vào m t báo cáo khác, báo cáo này c ng không kém ph n quan tr ng trong vi c t o ni m tin cho N T trên TTCK khi s d ng BCTC, đó chính là báo cáo soát xét BCTC

N u nh báo cáo ki m toán đ a ra s đ m b o ch c ch n v tính trung th c

và h p lý trên các khía c nh tr ng y u c a BCTC thì báo cáo soát xét có s đ m

b o th p h n, ch là s đ m b o m c đ v a ph i, t c là ch đ a ra ý ki n k t

lu n là không có(hay có) phát hi n ra s ki n tr ng y u nào làm cho ki m toán viên cho r ng BCTC đã không đ c l p phù h p v i chu n m c k toán hi n hành

và các quy đ nh có liên quan Hay nói m t cách d hi u, báo cáo soát xét BCTC

ch cung c p m c đ đ m b o v a ph i r ng các thông tin đã soát xét không ch a

đ ng nh ng sai sót tr ng y u mà thôi

1.2 YÊU C U C A NHÀ U T V CH T L NG C A THÔNG TIN

K TOÁN CÔNG B TRÊN TTCK

Trong ph n trên, chúng ta đã nh n th y đ c t m quan tr ng c a h th ng BCTC trên TTCK trong vai trò là kênh thông tin giúp các N T đánh giá hi u qu

ho t đ ng c a các công ty đ i chúng, t đó đ a ra các quy t đ nh kinh t h p lý Tuy nhi n, đ h th ng BCTC này th t s tr nên h u d ng trong quá trình ra

quy t đ nh c a N T thì đòi h i BCTC c n ph i th a mãn m t s đ c đi m ch t

l ng nh t đ nh Chính vi c cung c p BCTC v i nh ng thông tin k toán ch t

l ng s giúp cho các quy t đ nh mà N T đ a ra phù h p và có hi u qu kinh t

+ Ch c n ng d đoán: BCTC s cung c p nh ng thông tin đ u vào cho

quá trình d đoán v nh ng tri n v ng trong t ng lai c a DN i u này không có ngh a là DN ph i cung c p các d báo trên BCTC mà d a vào chúng s làm gi m tính không ch c ch n trong quá trình ra quy t đ nh c a các N T Ch ng h n, trong báo cáo KQH KD yêu c u ph i trình bày các kho n doanh thu, thu nh p và chi phí theo t ng lo i ho t đ ng: ho t đ ng s n xu t kinh doanh, ho t đ ng tài chính

và các ho t đ ng khác Vi c phân lo i này s giúp cho các N T khi đ c báo cáo

s có đ c nh ng d đoán c b n v k t qu tài chính c a DN trong nh ng n m

t i M t ví d đi n hình khác n a là báo cáo b ph n (segment reporting), báo cáo này cung c p thông tin v k t qu kinh doanh c ng nh tài s n, n ph i tr c a DN chi ti t theo t ng b ph n Nh ng thông tin này s giúp N T d đoán t ng lai t t

h n khi phát sinh nh ng bi n đ ng nh h ng đ n m t b ph n kinh doanh nào đó

c a DN, thông qua vi c đánh giá vai trò và t m nh h ng c a b ph n đó đ n tình hình chung c a toàn DN

+ Ch c n ng xác nh n: bên c nh ch c n ng d đoán, các thông tin trên BCTC c ng có th giúp N T xác nh n li u r ng các nh n đ nh tr c đây c a mình

th c(representational faithfulness), phù h p v i các hi n t ng kinh t mà DN

mu n ph n ánh Khái ni m “phù h p” đây đ c hi u r ng ph i luôn đ t trong

nh ng hoàn c nh c th c a DN trình bày trung th c, thông tin ph i:

+ y đ : ngh a là BCTC ph i bao g m m i thông tin c n thi t giúp các

+ Không có sai l ch tr ng y u: trình bày trung th c không đ ng ngh a là

ph i chính xác T c là, các thông tin trên BCTC ch c n không có nh ng sai sót

tr ng y u làm nh h ng đ n tính đáng tin c y c a thông tin

1.2.2 Các đ c đi m ch t l ng b sung

1.2.2.1 Có th so sánh

BCTC ch th t s h u ích khi nó có th so sánh v i n m tr c, v i DN khác Vì v y, yêu c u v tính “có th so sánh đ c” nh m đ m b o cho các N T

có th nh n th y s t ng t c ng nh s khác bi t gi a hai hay nhi u hi n t ng kinh t , gi a các th i k khác nhau và gi a các DN khác nhau, t đó có th đ a ra

nhau Tuy nhiên, nh t quán không có ngh a là DN không đ c thay đ i các chính sách k toán khi c n thi t ho c theo yêu c u c a chu n m c Lúc này, vi c yêu c u thuy t minh và áp d ng h i t là c n thi t đ đ m b o tính có th so sánh đ c

1.2.2.2 Có th ki m ch ng

ây là m t y u t ch t l ng c n thi t đ đ m b o cho s trình bày trung

th c c a thông tin k toán trên BCTC Thông tin có th ki m ch ng khi nh ng

ng i đánh giá (đ c l p và đ n ng l c) có s đ ng thu n hay nh t trí r ng:

+ Thông tin k toán trong BCTC đã trình bày trung th c v hi n t ng kinh

t mu n trình bày mà không có sai sót hay thiên l ch m t cách tr ng y u, ho c

+ Các ph ng pháp ghi nh n, đánh giá đã ch n đ c áp d ng không có sai sót hay thiên l ch m t cách tr ng y u

C n gi i thích rõ khái ni m “thiên l ch” đây chính là xu h ng đo l ng nghiêng v m t bên nào đó thay vì ph i cân b ng gi a hai bên Thiên l ch có th

do ph ng pháp đo l ng ho c là do ng i đo l ng, có th là do vô tình hay c

ý Tuy nhiên, h u h t các tr ng h p ki m ch ng ch y u phát hi n đ c các thiên

l ch do ng i đo l ng h n là do ph ng pháp đo l ng thông qua vi c th c hi n

l i các th t c ki m toán

1.2.2.3 K p th i

K p th i t c là thông tin k toán trên BCTC ph i đ c công b cho N T

tr c khi nó m t nh h ng đ n quy t đ nh c a h , k p th i là m t khía c nh h

tr cho tính thích h p Ch k p th i thì không th làm cho thông tin thích h p

nh ng n u thi u k p th i thì có th làm m t đi tính thích h p

Tuy nhiên, thông tin càng k p th i thì l i nh h ng đ n đ tin c y c a thông tin vì mu n cung c p thông tin đáng tin c y đòi h i ph i có m t kho ng th i gian nh t đ nh Do đó, đòi h i ph i có s cân đ i gi a tính k p th i và tính đáng tin

c y c a thông tin

1.2.2.4 Có th hi u đ c

BCTC th t s h u ích cho N T thì nó ph i “có th hi u đ c”, ngh a là BCTC ph i trình bày các thông tin m t cách rõ ràng và súc tích N T đây ph i

là nh ng ng i có m t ki n th c nh t đ nh v kinh t , kinh doanh, k toán… và có thi n chí, n l c nghiên c u k l ng đ có th đ c và hi u đ c BCTC

Tuy nhiên, các thông tin thích h p, c n thi t cho vi c ra quy t đ nh không

đ c lo i tr kh i BCTC ch vì lý do chúng quá ph c t p ho c khó hi u đ i v i

m t s đ i t ng s d ng Trong nh ng tr ng h p nh th , h có th s d ng s

tr giúp t các chuyên gia đ t v n trong quá trình ra quy t đ nh

1.3 THÔNG TIN K TOÁN CÔNG B TRONG QUÁ TRÌNH RA QUY T

NH C A NHÀ U T TRÊN TTCK

Vi c công khai và minh b ch hóa tình hình tài chính c a DN thông qua h

th ng BCTC trên TTCK nh m giúp cho N T, nh ng ng i tài tr v n ch y u

c a công ty có th ti p c n g n h n v i các thông tin k toán, t đó giúp h đ a ra

nh ng quy t đ nh đ u t h p lý và có hi u qu nh t Tuy nhiên, quá trình v n

d ng các thông tin k toán đ c công b này không ph i là đ n gi n, d th c hi n

BCTC ph n ánh tình hình tài chính c a m t DN t i m t th i đi m ho c qua

m t th i k ho c là c hai Tuy nhiên, t thân các BCTC này ch m i cung c p các

d li u tài chính(financial data) ch ch a cung c p nhi u các thông tin tài chính(financial information) đ N T có th s d ng cho quá trình ra quy t đ nh

c a mình Do đó, h th ng BCTC c n ph i đ c đ a vào phân tích v i nhi u

ph ng pháp và công c k thu t khác nhau, t đó s giúp N T “hi u rõ các con

s ” trên BCTC, ch t l c thông tin t các d li u ban đ u Khi đó, m i có th n m

b t chính xác nh t v tình hình tài chính hi n t i c a DN c ng nh đ a ra các đánh giá có c n c v tình hình tài chính trong t ng lai, nh m ph c v cho quá trình ra quy t đ nh c a mình

Có r t nhi u k thu t phân tích tài chính đ c các N T áp d ng trong quá trình phân tích BCTC, ch ng h n nh phân tích t s , phân tích xu h ng, phân tích c c u… Trong đó, phân tích t s tài chính là k thu t phân tích c n b n và quan tr ng nh t mà các N T hay b t k m t đ i t ng s d ng thông tin k toán nào khác nh nhà qu n lý doanh nghi p, ch n ho c các c quan ch c n ng

th ng s d ng trong quá trình ra quy t đ nh c a mình

Phân tích t s tài chính ngh a là s d ng các t s tài chính đ đo l ng và đánh giá tình hình ho t đ ng c ng nh th c tr ng tài chính c a DN Có nhi u lo i

t s tài chính khác nhau theo các cách th c phân lo i khác nhau

+ N u nh c n c vào cách th c s d ng s li u: thì t s tài chính có th chia thành 3 lo i: t s tài chính xác đ nh t b ng C KT, t s tài chính xác đ nh t báo cáo thu nh p (hay báo cáo KQH KD) hay t s tài chính xác đ nh t c b ng C KT và báo cáo thu nh p

+ N u nh d a vào m c tiêu phân tích: thì t s tài chính có th chia thành các nhóm chính sau: các t s thanh kho n, t s hi u qu ho t đ ng, t s

qu n lý n , t s kh n ng sinh l i, t s t ng tr ng và t s giá th tr ng Trong n i dung bài vi t này s t p trung vào vi c phân tích t s tài chính theo cách th c phân lo i th hai, t c là d a vào m c tiêu phân tích, b i vì vi c phân lo i này giúp cho N T có th d dàng h n trong vi c đánh giá tình hình tài chính trong quá kh , hi n t i c ng nh kh n ng phát tri n trong t ng lai c a

DN

1.3.1 T s thanh kho n

T s thanh kho n là t s đo l ng tình hình và kh n ng thanh toán n

c a công ty Chính tình hình và kh n ng thanh toán c a DN s ph n ánh rõ nét

ch t l ng ho t đ ng tài chính c a DN N u ho t đ ng tài chính t t, kh n ng thanh toán s cao, DN s ít công n , ít b chi m d ng v n c ng nh ít đi chi m

d ng v n Ng c l i, n u ho t đ ng tài chính kém thì s d n đ n tình tr ng DN

m t kh n ng thanh toán, chi m d ng v n l n nhau, các kho n công n ph i thu,

ph i tr dây d a, kéo dài

Bên c nh vi c đánh giá hi u qu qu n lý tài s n thì N T còn h t s c quan tâm đ n m c đ s d ng và công tác qu n lý n c a công ty mà h đang có ý đ nh

đ u t B i vì v i các m c s d ng n khác nhau s d n đ n kh n ng sinh l i

c ng nh m c r i ro khác nhau C th , công ty càng s d ng đòn b y tài chính thì

s giúp N T gia t ng l i nhu n c a mình nh ng đ ng th i h ph i gánh ch u m c

r i ro cao h n và ng c l i Thông th ng, n u nh ch n th ng thích các công

ty có t s n th p thì N T l i có xu h ng mong mu n t s n cao, vì nó giúp gia t ng kh n ng sinh l i cho h

L u ý r ng, s d ng n nói chung t o ra l i nhu n cho công ty nh ng N T

ch th t s có l i khi mà l i nhu n t o ra l n h n lãi vay ph i tr cho vi c s d ng

n Kh n ng tr lãi cao hay th p ph thu c vào kh n ng sinh l i và m c đ s

d ng n c a công ty N u nh kh n ng sinh l i c a công ty ch có gi i h n trong khi s d ng quá nhi u n thì kh n ng tr lãi s th p

Hai t s th ng đ c N T quan tâm là:

a T s n trên t ng tài s n

b T s kh n ng tr lãi

1.3.4 T s kh n ng sinh l i

T s kh n ng sinh l i giúp N T đo l ng và đánh giá đ c k t qu c a các quy t đ nh mà các nhà qu n lý đ a ra liên quan đ n qu n lý tài s n, qu n lý n

và tính thanh kho n c a công ty T s này đóng vai trò h t s c quan tr ng nh

h ng đ n vi c N T có nên đ u t vào công ty hay không

đo l ng kh n ng sinh l i, N T th ng s d ng các t s ch y u sau:

a T s l i nhu n trên doanh thu

b T s s c sinh l i c n b n

c T s l i nhu n ròng trên tài s n

d T s l i nhu n ròng trên v n ch s h u 1.3.5 T s t ng tr ng

T s này ph n ánh tri n v ng phát tri n c a công ty trong dài h n, vì v y các N T th ng quan tâm nhi u đ n nhóm t s này

phân tích tri n v ng t ng tr ng c a công ty, N T th ng s d ng hai

N T th ng quan tâm đ n các t s ch y u sau:

a T s P/E

b T s P/C

c T s M/B (Công th c tính, di n gi i, ý ngh a c a t ng t s tài chính đ c trình bày chi ti t trong Ph L c 01)

Tóm l i, các nhóm t s tài chính đ c đ c p trên giúp N T có th đo

l ng và đánh giá đ c tình hình tài chính trong quá kh , hi n t i c a các công ty

mà h có d đ nh đ u t vào đ ng th i có quy t đ nh đúng đ n trong t ng lai Các nhóm t s này sau khi tính toán c n ph i đ c so sánh v i s bình quân ngành, ho c so sánh v i các công ty ho t đ ng trong cùng ngành, l nh v c đ t o

ty trong m t kho ng th i gian nh t đ nh Thông qua s so sánh t s tài chính gi a các n m khác nhau giúp N T có th nh n th y đ c xu h ng chung c a công ty,

t đó có c s đ d đoán xu h ng phát tri n trong t ng lai c a công ty

Tuy nhiên, khi phân tích BCTC thông qua các t s tài chính N T c ng nên h t s c quan tâm, chú tr ng đ n s thay đ i c a m t s y u t , ch ng h n nh :

m c đ l m phát, y u t th i v , ph ng pháp k toán áp d ng… Nh ng y u t này có th nh h ng đáng k và làm sai l ch trong quá trình tính toán các t s tài chính c a công ty gi a các th i k khác nhau c ng nh là gi a các công ty khác nhau

1.4 CÔNG B THÔNG TIN TRÊN TTCK TRUNG QU C VÀ TTCK M 1.4.1 TTCK Trung Qu c

a S l c l ch s hình thành và phát tri n TTCK Trung Qu c

TTCK Trung Qu c ra đ i r t mu n vào n m 1981 và chính th c đi vào ho t

đ ng vào n m 1990 v i s l ng công ty niêm y t khá khiêm t n (10 công ty niêm

y t), v i 2 sàn giao d ch ch ng khoán Th ng H i và Thâm Quy n

Do phát tri n th tr ng t t phát lên có t ch c, t không t p trung đ n

t p trung, nên trong giai đo n đ u tr c nh ng n m 90, TTCK Trung Qu c ho t

đ ng khá l ng l o H th ng thông tin trên th tr ng h t s c l n x n, các thông

tin gi a hai SGDCK Thâm Quy n và Th ng H i không th ng nh t b i chúng tuân theo các quy đ nh c a đ a ph ng, m ng truy n thông ch a đ c chú tr ng và

áp d ng các giao d ch th công C ng chính vì ch a có c quan nhà n c qu n lý

th ng nh t v ch ng khoán nên các quy ch , quy đ nh v thông tin không đ c coi

tr ng, do đó ch t l ng thông tin trên th tr ng r t kém, các công b thông tin

c a các công ty niêm y t, công ty ch ng khoán có đ tin c y r t th p K t qu là, TTCK Trung Qu c phát tri n m t cách ch m ch p, không đáp ng đ c nhu c u

c ph n hóa, không đ y m nh vi c thu hút v n t TTCK và gây lãng phí th i gian

Ch t n m 1992 đ n nay, khi y ban đi u ti t Ch ng khoán Trung Qu c (CSRC) đ c thành l p, TTCK Trung Qu c m i d n đi vào tr t t CSRC gi vai trò qu n lý và giám sát các ho t đ ng thu c l nh v c ch ng khoán Các công ty niêm y t, công ty ch ng khoán, các s giao d ch ch ng khoán ho t đ ng theo chu n th ng nh t, đ c bi t là các quy ch v công b thông tin trên th tr ng

Sau h n 30 n m ho t đ ng v i nhi u th ng tr m, ngày nay TTCK Trung

Qu c đã tr thành 1 trong nh ng TTCK l n nh t trên th gi i bên c nh TTCK M , TTCK Nh t B n; thu hút đông đ o N T trong và ngoài n c…

b c đi m đi n hình c a các công ty niêm y t trên TTCK Trung

Qu c

% s h u Nhà n c là t ng đ i cao: Ph n l n các công ty niêm

y t trên TTCK Trung Qu c là các DNNN đ c tái t ch c và tái c u trúc, chào bán c phi u ra th tr ng m nh m thu hút v n t N T riêng l ho c N T có t ch c Tuy nhiên, trong giai đo n nh ng

n m tr c 1999 h n 50% c phi u c a công ty không đ c phép giao d ch trên th tr ng, v n đ c n m gi b i các c đông Nhà

N c nh m đ m b o Nhà n c v n n m quy n ki m soát đ i v i công ty Do đó, % c phi u đ c phép giao d ch trên th tr ng c ng chi m t l t ng đ i th p, d i 50%

S l ng c đông cá nhân t ng đ i cao: TTCK Trung Qu c ch

y u đ c t o thành t các N T cá nhân, riêng l mà thi u đi các

N T có t ch c Do đó, d n đ n có s chia nh trong % t l s

h u ng th i, các y u t v đ a lý, th i gian… làm cho các N T riêng l h n ch tham gia vào quá trình qu n tr và ra quy t đ nh t i các công ty mà h đ u t

c N i dung, th i gian công b thông tin c a công ty niêm y t

- BCTC bán niên ph i đ c l p và công b trong vòng 2 tháng ti p theo

t ngày k t thúc sáu tháng đ u c a n m tài chính

- BCTC quý ph i đ c l p và công b trong vòng 1 tháng ti p theo t ngày k t thúc k tài chính quý

C BCTC n m và BCTC gi a niên đ ph i đ c l p và công b theo quy

đ nh trên cùng lúc cho c N T trong n c l n N T n c ngoài

Theo quy đ nh, các công ty niêm y t l p BCTC áp d ng ch đ k toán theo ngành Các ngành khác nhau thì ch đ k toán s khác nhau B Tài Chính là c quan ch u trách nhi m trong vi c thi t l p các quy đ nh k toán này

Công b b t th ng

th tác đ ng đáng k đ n giá c phi u trên th tr ng, thì các công ty ngay l p

t c ph i l p m t thông báo v s ki n quan tr ng này, sau đó báo cáo v i CSRC và công b thông báo này trên TTCK trong vòng 1 ngày k t ngày phát

sinh s ki n ng th i, b n ch t và s tác đ ng t s ki n này c ng ph i đ c công b Ví d v các s ki n quan tr ng nh : thay đ i Ch t ch H i đ ng qu n

tr , T ng giám đ c ho c thay đ i h n 30% các thành viên H i đ ng qu n tr , thay đ i ki m toán viên, …

gián ti p t 30% tr lên c phi u ph thông đang l u hành c a m t công ty niêm y t nh t đ nh đ u ph i cung c p đ y đ các thông tin liên quan đ n quá trình mua t t c các c phi u này trong vòng 45 ngày k t ngày đ t t l s

h u đó M t b ng tóm t t c ng ph i đ c công b ít nh t trên m t n ph m mang tính toàn qu c, theo quy đ nh c a CSRC

không đúng qua các ph ng ti n truy n thông đ i chúng, có tác đ ng đ n giá

th tr ng c a c phi u thì sau khi tìm hi u rõ s vi c, công ty ngay l p t c đ a

ra b n gi i trình cho công chúng ng th i, b n gi i trình các s ki n này c ng

ph i đ c báo cáo cho CSRC

d Theo quy đ nh, ban giám đ c là ng i cu i cùng ch u trách nhi m

v công b thông tin c a công ty

e Ph ng ti n công b thông tin

T n m 1999, CSRC quy đ nh các công ty niêm y t ph i công b thông tin đ ng th i trên c 2 ph ng ti n thông tin đ i chúng là các n ph m và trang thông tin đi n t

NASDAQ,… góp ph n quan tr ng đáng k vào n n kinh t qu c gia và toàn c u thông qua vi c thu hút nhi u thành viên và N T trong và ngoài n c tham gia th

tr ng Có th nói, vi c niêm y t trên TTCK M , đ c bi t NYSE là đích đ n cu i cùng c a b t k m t DN nào trong vi c kh ng đ nh “ch t l ng” c a mình

b T ch c qu n lý và đi u ti t TTCK M

y ban giao d ch ch ng khoán M (SEC – Securities and Exchange Commission) n m gi các quy t c đ c b t đ u t Lu t Ch ng Khoán n m 1934

và ti p t c s a đ i, b sung nh ng sai sót, nh ng quy đ nh cho N T Bao g m c

vi c giám sát th t c c a công ty phát hành c phi u ra công chúng và đ m b o các thông tin liên quan cho các N T ti m n ng Ngoài ra SEC c ng giám sát các

ho t đ ng hàng ngày c a SGDCK và đ m b o an ninh giao d ch cho N T

c N i dung, th i gian công b thông tin c a công ty niêm y t

Theo quy đ nh c a SEC, b t k công ty niêm y t nào trên TTCK M đ u

ph i có ngh a v l p, n p và công b các báo cáo sau:

Báo cáo hàng n m theo m u 10 – K

M u 10 – K là b n tóm t t toàn di n tình hình tài chính, tình hình ho t đ ng

c a công ty trong n m tài chính Các công ty ph i có ngh a v l p và n p cho SEC

đ ng th i công b cho các c đông c a công ty trong đ i h i c đông hàng n m

N i dung m u 10 – K đ c thi t k theo đi u 13 và 15(d) c a Lu t Ch ng Khoán n m 1934 đã đ c s a đ i và ph i đ c ki m toán b i t ch c ki m toán

đ c l p đ c ch p thu n

Th i gian n p, công b m u 10 – K nh sau:

- Trong vòng 60 ngày sau khi k t thúc n m tài chính c a công ty đ i v i các công ty “Large accelerated filers” (đ c đ nh ngh a theo Lu t Liên Bang – 17CFR240, 12b – 2 là nh ng công ty có m c v n hóa th tr ng t 700 tri u đô

tr lên)

- Trong vòng 75 ngày sau khi k t thúc n m tài chính c a công ty đ i v i các công ty “Accelerated filers” (c ng đ c đ nh ngh a theo Lu t Liên Bang –

17CFR240, 12b – 2 là nh ng công ty có m c v n hóa th tr ng t 70 tri u đô đ n

d i 700 tri u đô)

- Trong vòng 90 ngày sau khi k t thúc n m tài chính c a công ty đ i v i t t

c các công ty còn l i “Other registrants” (ho c tên g i khác là “Non–accelerated filers”)

Báo cáo quý theo m u 10 – Q

T ng t nh m u 10 – K, m u 10 – Q (hay còn g i v i tên g i khác là 10Q) c ng đ c thi t k theo đi u 13 và 15(d) c a Lu t Ch ng Khoán n m 1934

đã đ c s a đ i, là m t b ng báo cáo DN ph i l p nh m ph n ánh tình hình tài chính, ho t đ ng kinh doanh trong 3 tháng đã qua, đ ng th i so sánh k t qu gi a quý hi n t i v i quý v a qua, gi a quý này n m nay v i quý này n m tr c

M u 10 – Q trình bày nh ng n i dung t ng t nh m u 10 – K, tuy nhiên nhìn chung thông tin s ít chi ti t h n và các BCTC không b t bu c ph i đ c

ki m toán

L u ý r ng, thông tin cho quý cu i cùng c a n m tài chính s đ c th hi n trong m u 10 – K, vì v y ch có 3 m u 10 – Q t ng ng v i 3 quý đ u tiên đ c

th c hi n m i n m các công ty

Th i gian n p, công b m u 10 – Q nh sau:

- Trong vòng 40 ngày sau khi k t thúc quý tài chính đ i v i các công ty

“Large accelerated filers” và “Accelerated filers”

- Trong vòng 45 ngày sau khi k t thúc quý tài chính c a công ty đ i v i t t

c các công ty còn l i “Other registrants”

Báo cáo hi n hành “Current report” theo m u 8 – K:

Các công ty niêm y t có ngh a v l p, n p và công b báo cáo hi n hành theo m u 8 – K cho SEC và các c đông c a công ty khi phát sinh các s ki n b t

th ng có nh h ng đáng k đ n quá trình ra quy t đ nh c a N T nh phá s n, M&A, b u ho c bãi nhi m Giám đ c, thay đ i chính sách k toán… trong vòng 4 ngày làm vi c k t lúc phát sinh các s ki n này

T ng t nh m u 10 – K và m u 10 – Q, m u 8 – K c ng đ c thi t k theo đi u 13 và 15(d) c a Lu t Ch ng Khoán n m 1934 đã đ c s a đ i N i dung c a m u 8 – K g m 2 ph n chính là:

- Tên và mô t c a s ki n: ph n này trình bày t t c các thông tin liên

quan đ n s ki n mà công ty cho r ng nó là quan tr ng, c n thi t cho N T

- Các báo cáo, s li u liên quan: nh BCTC, b ng d li u và các thông tin

khác c n thi t mô t các s ki n trên

Ngoài vi c ch p hành các nguyên t c v công b thông tin trên, các công ty niêm y t trên TTCK M còn có nh ng ràng bu c r t ch t ch trong vi c công b thông tin, đó là h còn ph i ch u s ki m soát t phía N T Ch ng h n, các công

ty mu n phát hành c phi u ra công chúng v i s l ng c đông l n, h ph i l p

và n p b n thông cáo phát hành Các N T có quy n kh i ki n công ty n u nh công ty công b b t c đi u gì sai s th t trong b n thông cáo phát hành

BÀI H C CHO TTCK VI T NAM

TTCK Vi t Nam chính th c ho t đ ng vào tháng 7-2000 V i th i gian

ho t đ ng ng n ng i nên TTCK Vi t Nam liên t c xu t hi n nhi u v n đ b t c p,

đ i m t v i r t nhi u khó kh n Do đó, tìm ki m con đ ng đúng đ n đ xây d ng

m t TTCK có t ch c, ho t đ ng công b ng, hi u qu an toàn, b o v l i ích c a

N T, phù h p v i đi u ki n và hoàn c nh c th c a đ t n c, t ng b c h i nh p

v i TTCK c a các n c trong khu v c và th gi i là v n đ h t s c thi t th c hi n nay

Kinh doanh ch ng khoán, v th c ch t là quá trình thu th p, x lý thông tin

và ra quy t đ nh Vì v y, v n đ công b thông tin là h t s c nh y c m và quan

tr ng đ i v i s phát tri n c a TTCK Do đó, vi c xây d ng m t h th ng thông tin đ y đ , tin c y, d s d ng và k p th i là đi u ki n tiên quy t đ TTCK Vi t Nam ho t đ ng có hi u qu Th c ti n h n 20 n m ho t đ ng c a TTCK Vi t Nam đã b c l r t nhi u y u kém c a h th ng thông tin, các N T không tin

t ng vào các thông tin trên th tr ng vì có quá nhi u thông tin kém tin c y, không trung th c, thi u chính xác ho c không c p nh t Vì v y, vi c nghiên c u TTCK các n c nh M , Trung Qu c s giúp chúng ta có đ c nh ng kinh nghi m và bài h c quý giá, k p th i đ a ra nh ng gi i pháp c b n nh m hoàn thi n, c i ti n h th ng thông tin trên TTCK Vi t Nam C th , m t s bài h c cho

Vi t Nam nh sau:

H th ng thông tin trên TTCK c n đ c hi n đ i hóa ngay t đ u, các thi t b không nên quá gi n ti n, vì nh th s r t khó hi n đ i hóa khi quy mô TTCK phát tri n Song, không ch vì hi n đ i hóa thu n túy mà xây d ng h th ng trang thi t b quá c u k Chúng ta

c n chú ý đ n tr ng thái m đ khi kh i l ng giao d ch t ng lên có

th nâng c p, m r ng công su t x lý c a h th ng Cách làm nh

v y s cho phép ti t ki m đ c các chi phí ban đ u, đ ng th i v n

b o đ m tính liên t c c a h th ng khi TTCK phát tri n

UBCKNN ngay t bây gi ph i có chi n l c bao quát, theo sát th

c n các thông tin quan tr ng v i ch t l ng thông tin đ c đ m b o

h n, t đó giúp gia t ng ni m tin t N T, thu hút đ c ngu n v n

d i dào trong và ngoài n c

nh n thông tin, d n đ n xu t hi n nhi u hi n t ng tiêu c c, làm nh h ng đ n

ti n trình phát tri n c a TTCK

Do đó, vi c công b TTKT trên TTCK c n đ c th c hi n m t cách rõ ràng, có hi u qu , v a phù h p v i n ng l c và tài l c s n có c a các DN nh ng

đ ng th i ph i b o đ m c ch công b thông tin minh b ch, chính xác, k p th i, đáp ng nhu c u đa d ng c a N T

CH NG 2: TH C TR NG CÔNG B THÔNG TIN K TOÁN VÀ S D NG THÔNG TIN K TOÁN TRONG QUÁ

t i các trung tâm giao d ch ch ng khoán ho c ch ng khoán không niêm y t nh ng

đ c giao d ch thông qua các th ch môi gi i ch ng khoán Tùy t ng n c có th

có đ nh ngh a c th h n v công ty đ i chúng

Vi t Nam, theo kho n 1 đi u 25 c a Lu t ch ng khoán n m 2006 đã đ a

ra đ nh ngh a c th v công ty đ i chúng nh sau: “Công ty đ i chúng là công ty

c ph n thu c m t trong ba lo i hình sau đây:

a) Công ty đã th c hi n chào bán c phi u ra công chúng;

b) Công ty có c phi u đ c niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán ho c Trung tâm giao d ch ch ng khoán;

c) Công ty có c phi u đ c ít nh t m t tr m nhà đ u t s h u, không k nhà đ u t ch ng khoán chuyên nghi p và có v n đi u l đã góp t m i t đ ng

Vi t Nam tr lên.”

M c dù, đ tr thành công ty đ i chúng, các công ty s ph i gánh ch u nhi u kho n chi phí liên quan đ n đ t phát hành nh : chi phí thuê hãng ki m toán

đ c l p đ l p báo cáo ki m toán ho t đ ng c a công ty, chi phí thuê ng i b o lãnh phát hành, chi phí chu n b h s , gi y t đ xin phép phát hành, chi phí

qu ng cáo cho đ t phát hành…Nh ng h u h t công ty c ph n đ u c g ng n l c

ho t đ ng đ có th tr thành m t công ty đ i chúng, b i vì khi đó h s đ c xã

h i bi t đ n do có tên tu i xu t hi n công khai trên TTCK, trên báo chí, t đó t o

ra l i th c nh tranh c ng nh kh ng đ nh đ c danh ti ng, uy tín c a mình trên

giúp các đ i t ng s d ng thông tin bên ngoài, đ c bi t là N T có th

ti p c n và n m b t đ c tình hình tài chính c a công ty trong quá trình ra quy t

đ nh c a mình, các công ty đ i chúng có ngh a v ph i công khai, minh b ch hóa các ho t đ ng c a mình Theo đi u 101, Lu t ch ng khoán n m 2006(đ c s a

đ i n m 2010), thì công ty đ i chúng đ c yêu c u ph i công b thông tin đ nh k

và b t th ng ra công chúng

Trong ph m vi nghiên c u c a đ tài, tác gi ch đ c p ch y u đ n thông tin công b đ nh k , b i vì nó là ngu n TTKT tham kh o ch y u và quan tr ng cho các N T trong quá trình ra quy t đ nh c a mình

Công ty đ i chúng ph i công b thông tin đ nh k v m t ho c m t s n i dung sau đây:

a) BCTC n m đã đ c ki m toán, BCTC sáu tháng đã đ c soát xét b i công ty ki m toán đ c l p ho c t ch c ki m toán đ c ch p thu n, BCTC quý;

b) Ngh quy t i h i đ ng c đông th ng niên

Ngoài ra, yêu c u công b TTKT đ i v i các công ty đ i chúng trên TTCK

Vi t Nam đ c quy đ nh m t cách chi ti t cho t ng lo i hình công ty đ i chúng, c

th là cho các công ty đ i chúng ch a niêm y t và các t ch c niêm y t

2.1.2 Nh ng yêu c u v công b thông tin k toán đ i v i các công ty đ i chúng ch a niêm y t

2.1.2.1 Nh ng yêu c u chung v n i dung, th i h n và hình th c công b

Các công ty đ i chúng ch a đ c niêm y t có ngh a v ph i công b thông tin đ nh k v BCTC n m đ c ki m toán b i t ch c ki m toán đ c l p đ đi u

ki n hành ngh theo quy đ nh c a B Tài chính trong th i h n ch m nh t là 10 ngày k t thúc th i h n hoàn thành BCTC n m

Th i h n hoàn thành BCTC n m ch m nh t là chín m i (90) ngày, k t ngày k t thúc k k toán n m theo quy đ nh c a Lu t K toán

N i dung công b thông tin đ nh k v BCTC n m đ c quy đ nh c th trong Thông t s 09/2010/TT – BTC ban hành ngày 15 – 01 – 2010, chi ti t nh sau:

Ü Báo cáo ki m toán

2 Trong tr ng h p đ ng ti n ghi s k toán khác v i đ ng ti n Vi t Nam thì công ty ph i công b đ ng th i BCTC b ng đ ng ti n ghi s và b ng đ ng Vi t Nam

3 Tr ng h p công ty đ i chúng ch a niêm y t là công ty m c a m t t

ch c khác thì n i dung công b thông tin v BCTC n m bao g m BCTC c a công

ty m và BCTC h p nh t theo quy đ nh c a pháp lu t k toán

4 Công ty đ i chúng ch a niêm y t ph i l p và công b Báo cáo th ng niên theo m u Ph l c 02 ban hành kèm theo Thông t 09/2010/TT - BTC và công

b ch m nh t hai m i (20) ngày, k t ngày k t thúc th i h n hoàn thành BCTC

n m

5 BCTC n m, Báo cáo th ng niên c a công ty đ i chúng đ c l p b ng

ti ng Vi t (và b n d ch ti ng Anh - n u có), ph i công b trên các n ph m, trang

thơng tin đi n t c a cơng ty và l u tr ít nh t m i (10) n m t i tr s chính c a

Ü Các cơng ty đ i chúng ch a niêm y t đ c yêu c u l p và cơng b h

th ng BCTC n m theo tuân theo Quy t đ nh 15/2006/Q – BTC C th

x p theo m c đ thanh kho n gi m d n. V i c hai ph ng pháp trình bày,

đ i v i t ng kho n m c tài s n và n ph i tr , DN ph i trình bày t ng s

ti n d tính đ c thu h i ho c thanh tốn trong vịng 12 tháng k t ngày

k t thúc k k tốn n m, s ti n đ c thu h i ho c thanh tốn sau 12 tháng (2) Tuân th theo nguyên t c cĩ th so sánh gi a các k k tốn, VAS 21 quy

đ nh trong b ng C KT n m ph i trình bày các s li u so sánh theo t ng ch tiêu t ng ng đ c l p vào cu i k k tốn n m tr c g n nh t(s đ u

n m)

(3) Theo VAS 21, b ng C KT ph i bao g m các kho n m c ch y u sau đây:

1 Tiền và các khoản tương đương tiền;

2 Các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn;

3 Các khoản phải thu thương mại và phải thu khác;