Hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty chứng khoán ACB

Theoănhómătácăgi ăCliveăEmmanuel,ăDavidăOtleyăandăKennethăMarchantăc aătácăph mă“ManagerialăAccounting”,ăquanăđi măc aăh ăv ăk ătoánătráchănhi mănh ăsau:ăk ătoánătráchănhi mălƠăs ăthuăth

TR NG I H C KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

***

HOÀN THI N H TH NG K TOÁN TRÁCH NHI M T I

CÔNG TY CH NG KHOÁN ACB

LU N V N TH C S KINH T

TP H Chí Minh – N m 2012

TR NG I H C KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

***

HOÀN THI N H TH NG K TOÁN TRÁCH NHI M T I

CÔNG TY CH NG KHOÁN ACB

Tr c tiên, tác gi xin g i l i bi t n sâu s c đ n Th y TS Hu nh c L ng

đã dành nhi u th i gian và tâm huy t t n tình h ng d n, góp ý và ch b o tôi trong

su t quá trình th c hi n lu n v n này ng th i, tác gi c ng xin c m n Ban Giám hi u, Khoa ào t o sau đ i h c, các gi ng viên c a tr ng i h c Kinh T thành ph H Chí Minh đã truy n đ t nh ng ki n th c trong su t quá trình h c t p

và hoàn thành lu n v n Th c s

Tác gi c ng xin g i l i c m n đ n các b n đ ng nghi p, các anh ch Phòng

k toán và Ban T ng Giám đ c Công ty TNHH Ch ng Khoán ACB(ACBS) đã t o

đi u ki n nghiên c u v h th ng k toán t i Công ty c ng nh quá trình thu th p s

li u ph c v cho lu n v n này

M c dù đã c g ng hoàn thành lu n v n này v i t t c n ng l c và tâm huy t trong vi c nghiên c u và h c h i nh ng lu n v n này không th tránh kh i nh ng thi u sót và khi m khuy t Tác gi mong nh n đ c nh ng ý ki n đóng góp và ch

b o c a Quý Th y, Cô cùng toàn th b n đ c quan tâm đ tác gi có th hoàn thi n

h n n a ki n th c c a mình sau này

Xin trân tr ng c m n,

Tác gi c a lu n v n

D ng Khánh Linh

M C L C

Trang

M C L C 1

DANH M C CÁC B NG, BI U 6

DANH M C S VÀ HÌNH V 7

CH VI T T T 8

M U 9

1 Tính c p thi t c a lu n v n 9

2 M c đích c a lu n v n 9

3 i t ng và ph m vi nghiên c u c a lu n v n 10

4 Ph ng pháp nghiên c u 10

5 N i dung nghiên c u 10

6 B c c c a lu n v n 10

CH NG I: C S LÝ LU N V K TOÁN TRÁCH NHI M 11

1.1 Khái ni m và vai trò c a K toán qu n tr 11

1.1.1 Khái ni m K toán qu n tr 11

1.1.2 Vai trò K toán qu n tr 11

1.2 Khái ni m và vai trò c a K toán trách nhi m 13

1.2.1 L ch s hình thành c a K toán trách nhi m 13

1.2.2 Khái ni m K toán trách nhi m 15

1.2.3 Vai trò c a K toán trách nhi m 15

1.2.4 S phân c p qu n lý 16

1.3 N i dung c a K toán trách nhi m 17

1.3.1 Các trung tâm trách nhi m 17

1.3.1.1 Trung tâm chi phí (Cost center) 18

1.3.1.2 Trung tâm doanh thu (Revenue Center) 18

1.3.1.3 Trung tâm l i nhu n (Profit Center) 19

1.3.1.4 Trung tâm đ u t (Investment Center) 19

1.3.2 Xác đ nh các ch tiêu đánh giá k t qu và hi u qu c a các trung tâm trách nhi m 20

1.3.2.1 Các ch tiêu đánh giá thành qu c a trung tâm chi phí 20

1.3.2.2 Các ch tiêu đánh giá thành qu c a trung tâm doanh thu 21

1.3.2.3 Các ch tiêu đánh giá thành qu c a trung tâm l i nhu n 22

1.3.2.4 Các ch tiêu đánh giá thành qu c a trung tâm đ u t 23

1.3.3 Báo cáo đánh giá thành qu qu n lý t i các trung tâm trách nhi m 27

1.3.3.1 Báo cáo đánh giá trách nhi m c a các trung tâm chi phí 27

1.3.3.2 Báo cáo đánh giá trách nhi m c a các trung tâm doanh thu 27

1.3.3.3 Báo cáo đánh giá trách nhi m c a các trung tâm l i nhu n 28

1.3.3.4 Báo cáo đánh giá trách nhi m c a các trung tâm đ u t 28

1.3.4 M t s n i dung liên quan đ n K toán trách nhi m 29

1.3.4.1 H th ng d toán ngân sách 29

1.3.4.2 Phân b chi phí 30

1.3.4.3 nh giá s n ph m chuy n giao 30

1.3.4.4 Phân tích bi n đ ng chi phí 30

K T LU N CH NG I 32

CH NG II: TH C TR NG V H TH NG K TOÁN TRÁCH NHI M T I CÔNG TY TNHH CH NG KHOÁN ACB 33

2.1 Tình hình t ch c qu n lý vƠ t ch c công tác k toán t i Công ty

Ch ng Khoán ACB 33

2.1.1 Tình hình t ch c qu n lý t i Công ty Ch ng Khoán ACB 33

2.1.1.1 L ch s hình thành và phát tri n 33

2.1.1.2 Ch c n ng và nhi m v c a công ty 34

2.1.1.3 Quy mô ho t đ ng kinh doanh 35

2.1.1.4 T ch c b máy qu n lý c a công ty 35

2.1.1.5 M t s ch tiêu k t qu kinh doanh 40

2.1.1.6 Nh ng thu n l i, khó kh n và ph ng h ng phát tri n 41

2.1.2 Tình hình t ch c công tác k toán t i Công ty Ch ng Khoán ACB 43

2.1.2.1 Các chính sách và ch đ k toán áp d ng 43

2.1.2.2 Hình th c t ch c h th ng s sách k toán 43

2.1.2.3 T ch c b máy k toán 45

2.2 H th ng k toán trách nhi m t i Công ty Ch ng khoán ACB (ACBS) 46

2.2.1 T ch c các trung tâm trách nhi m t i ACBS 46

2.2.1.1 S phân c p qu n lý t i ACBS 46

2.2.1.2 T ch c các trung tâm trách nhi m t i ACBS 48

2.2.2 Các ch tiêu và báo cáo đánh giá trách nhi m qu n lý t i ACBS 51

2.2.2.1 Các ch tiêu đánh giá trung tâm chi phí 51

2.2.2.2 Các ch tiêu đánh giá trung tâm l i nhu n 57

2.2.2.3 Các ch tiêu đánh giá trung tâm đ u t 63

2.2.3 Tình hình th c hi n các n i dung liên quan đ n K toán trách nhi m t i ACBS 71

2.2.3.1 D toán ngân sách 71

2.2.3.2 Phân b chi phí 74

2.2.3.3 Phân tích bi n đ ng chi phí 77

2.3 ánh giá th c tr ng v t ch c h th ng k toán trách nhi m t i ACBS 77

2.3.1 Nh ng u đi m trong t ch c h th ng k toán trách nhi m t i Công ty TNHH Ch ng khoán ACB 77

2.3.1.1 V s phân c p qu n lý và t ch c các trung tâm trách nhi m 77

2.3.1.2 V ch tiêu đánh giá thành qu qu n lý 78

2.3.1.3 V h th ng báo cáo đánh giá các trung tâm trách nhi m 78

2.3.2 Nh ng h n ch trong t ch c h th ng K toán trách nhi m t i Công ty TNHH Ch ng khoán ACB 79

2.3.2.1 V s phân c p qu n lý 79

2.3.2.2 V t ch c các trung tâm trách nhi m 80

2.3.2.3 V ch tiêu đánh giá thành qu qu n lý 81

2.3.2.4 V h th ng báo cáo 82

K T LU N CH NG II 84

CH NG III: HOÀN THI N H TH NG K TOÁN TRÁCH NHI M T I CÔNG TY TNHH CH NG KHOÁN ACB 85

3.1 M c tiêu hoƠn thi n 85

3.2 Các quan đi m hoƠn thi n h th ng k toán trách nhi m 85

3.2.1 Phù h p v i mô hình t ch c qu n lý c a công ty 85

3.2.2 Phù h p v i yêu c u và trình đ qu n lý c a công ty 86

3.2.3 Phù h p gi a chi phí và l i ích 86

3.2.4 Phù h p v i các quy đ nh v k toán tài chính c a B Tài Chính 87

3.3 HoƠn thi n h th ng k toán trách nhi m t i Công ty TNHH Ch ng Khoán ACB 87

3.3.1 Xác đ nh l i các trung tâm trách nhi m 88

3.3.2 Hoàn thi n các ch tiêu đánh giá thành qu qu n lý 90

3.3.3 Hoàn thi n h th ng báo cáo đánh giá trách nhi m 93

3.3.3.1 Hoàn thi n v ph ng pháp l p báo cáo trách nhi m c a các trung tâm l i nhu n 93

3.3.3.2 Hoàn thi n v hình th c c a báo cáo đánh giá trách nhi m 95

3.3.4 Hoàn thi n m t s n i dung liên quan đ n k toán trách nhi m 96

3.3.4.1 Hoàn thi n tiêu th c phân b chi phí 96

3.3.4.2 Hoàn thi n l p d toán ngân sách 99

3.3.5 Nh ng gi i pháp h tr đ hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i Công ty TNHH Ch ng Khoán ACB 102

3.3.5.1 Hoàn thi n các y u t v ngu n l c nh m phát huy hi u qu c a h

th ng k toán trách nhi m 102 3.3.5.2 Phát tri n ng d ng công ngh thông tin vào vi c x lý s li u 104

K T LU N C H NG III 105

K T LU N 106

TÀI LI U THAM KH O 107

PH L C 108

DANH M C CÁC B NG, BI U

B ngă2.1ăậ QuyămôăACBSăquaăhaiăn mă2010ăvƠă2009

B ng 2.2 ậ Tình hình doanh thu, l i nhu n c aăACBSăquaăcácăn mă2009ăvƠă2010

B ng 2.3 - Báo cáo trách nhi m c a trung tâm chi phí- Phòng giao d ch

B ng 2.4- Báo cáo trung tâm l i nhu n ậ Chi nhánh

B ng 2.5 ậ Báo cáo lãi ( l ) danh m căđ uăt ăch ng khoán- Phòngăđ uăt ăvƠăkinhă

doanh ch ng khoán

B ng 2.6- Báo cáo k t qu ho tăđ ngăđ uăt ăvƠăkinhădoanhăch ng khoán ậ Phòng

đ uăt ăvƠăkinhădoanhăch ng khoán

B ng 2.7- Báo cáo trách nhi mătrungătơmăđ uăt - Báo cáo k t qu ho tăđ ng kinh

doanh c a ACBS

B ng 2.8- Báo cáo trách nhi mătrungătơmăđ uăt - Báo cáo t ng h p các kho năđ u

t ăth c hi n trong k

B ng 2.9 ậ Báo cáo d toán doanh thu ậ chi phí ậ Chi nhánh

B ng 2.10- B ng tóm t t tiêu chí phân b chi phí

B ng 3.1-Báo cáo thu nh p-chi phí theo s d ăđ m phí ậ chi nhánh

B ng 3.2 ậ Báo cáo b ph n c a trung tâm chi phí trình bày l i ậ phòng giao d ch

B ng 3.3 ậ Báo cáo d toán doanh thu theo nhân viên ậ Chi nhánh

B ng 3.4 ậ Báo cáo d toán doanh thu hòa v n ậ chi nhánh

Bi uăđ ă2.1ăC ăc uădoanhăthuăACBSă2010

Bi uăđ ă2.2ăT ngătr ngădoanhăthuăquaăhaiăn mă2010ăvƠă2009

DANH M C S VÀ HÌNH V

S ăđ 2.1ăS ăđ t ch c c a Công ty TNHH Ch ng Khoán ACB

S ăđ ă2.2- Sôăđ ăluơnăchuy năch ngăt ăk ătoánăt iăACBS

S ăđ ă2.3- T ăch căcôngătácăk ătoán

S ăđ 2.4- C ăc u t ch c c a Công ty TNHH Ch ng Khoán ACB theo các trung

tâm trách nhi m

S ăđ 3.1- S ăđ trung tâm l i nhu năsauăkhiăxácăđ nh l i

S ăđ 3.2 Quy trình phân b chi phí qu nălỦăchungătrênăc ăs ho tăđ ng

S ăđ 3.3 ậ Phòng K toán ậ tài chính t ch c l i

CH VI T T T

CCDC :ăCôngăc ăd ngăc

KD : Kinh doanh

KDCK :Kinhădoanhăch ngăkhoán

MG-TV T :Môiăgi iăậ t ăv năđ uăt

SGDCK :ăS ăGiaoăd chăch ngăkhoán

TCDN :ăTƠiăchínhădoanhănghi p

TSC :TƠiăs năc ăđ nh

M U

1 Tính c p thi t c a lu n v n

K toán trách nhi m là m t n iă dungă c ă b n c a k toán qu n tr ,ă raă đ i

nh m m că tiêuă đánhă giáă tráchă nhi m,ă đ aă raă cácă ch tiêuă theoă dõiă vƠă đánhă giáă

th ng k k t qu công vi c c a m iăng i, m i b ph n trong t ch c K toán

trách nhi măđánhăgiáătráchănhi m nhi u c p b căkhácănhauănh :ăcácăcáănhơnătrongă

b ph n,ătr ng các b ph n,ăng iăđi u hành Nó giúp doanh nghi păđ m b o m i

s vi c, nghi p v phátăsinhăđ u ph iăcóăng i gánh vác trách nhi m,ăcóăđ c ch

đ th ng ph tăphơnăminhăđ doanh nghi p ngày càng phát tri năh n.ă

Công ty TNHH Ch ng Khoán ACB là m t doanh nghi p cung c p các s n

ph m và d ch v tài chính, ch ng khoán, là nhà môi gi i ch ngăkhoánăhƠngăđ u trên

th tr ng ch ng khoán Vi t Nam v iăđaăd ng s n ph m d ch v Qua quan sát và

nghiên c u c th v h th ng k toán trách nhi m,ăCôngătyăđưăt ngăb c xây d ng

cho mình h th ng k toán trách nhi măđ phù h p v i h th ng qu n lý ch y u

d a trên n n t ng chuyên môn hóa t ng b ph n ho tăđ ng kinh doanh, t ng ho t

đ ng qu n lý Tuy nhiên, qua th i gian làm vi c th c t và phân tích h th ng k

toán trách nhi m t i Công ty, tác gi nh n th y h th ng này bên c nh nh ngă uă

đi m v n t n t i nhi u h n ch ăDoăđó,ăvi c hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m

là nhu c u c n thi t và c p báchăđ i v i s phát tri n c a Công ty

Xu t phát t nhu c u khách quan trên, tác gi mu n v n d ng nh ng lý lu n

c a k toán trách nhi m và th c ti năđ th c hi năđ tƠiă“ăHoƠnăthi n h th ng k

toán trách nhi m t i Công ty Ch ngăKhoánăACB”ăchoălu năv năth căs ăc a mình

2 M c đích c a lu n v n

V i lu năv nănƠy,ătácăgi h ngăđ n các m c tiêu sau:

- H th ng hóa các lý lu n liênăquanăđ n k toán trách nhi m

- ánhăgiáăth c tr ng h th ng k toán trách nhi m t i Công ty TNHH Ch ng Khoán ACB

- Sau cùng, đ xu t các gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i

Công ty nh m nâng cao hi u qu qu n lý doanh nghi p

3 i t ng và ph m vi nghiên c u c a lu n v n

iăt ng nghiên c u c a lu năv nălƠăh th ng k toán trách nhi m t i Công

ty TNHH Ch ng Khoán ACB H th ng k toán trách nhi m t i Công ty bao g m các trung tâm trách nhi m, các ch tiêuăvƠăbáoăcáoăđánhăgiáăthƠnhăqu qu n lý nh m

cung c p thông tin cho các nhà qu n tr đ giúp h qu n lý t tăh năb ph n c a mình

Lu n v nă t p trung nghiên c u h th ng k toán trách nhi m t i Công ty

TNHH Ch ng Khoán ACB Nó bao g m các trung tâm trách nhi m, các ch tiêu

đánhăgiáătìnhăhìnhăho tăđ ng kinh doanh c a công ty, h th ngăbáoăcáoăđánhăgiáă

trách nhi m c a các b ph n

4 Ph ng pháp nghiên c u

Lu nă v nă đ c nghiên c uă trênă c ă s ph ngă phápă duyă v t bi n ch ng

ng th i, lu năv năcònăs d ngăcácăph ngăphápănh :ăph ngăphápăsoăsánhăđ i

chi u vƠăph ngăphápăphơnătíchăđ làm sang t n i dung nghiên c u v lý lu n, tình

hình th c tr ngăc ngănh ăxácăl p các gi i pháp c th

5 N i dung nghiên c u

hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i Công ty TNHH Ch ng Khoán ACB,

đ tài t p trung nghiên c u các v năđ sauăđơy:

- T ch c và m i quan h gi a các b ph n trong ACBS

- T ch c phân quy n qu n lý ACBS

- Các ch tiêuăđánhăgiáăk t qu ho tăđ ng c a b ph n

- H th ng báo cáo thành qu ho tăđ ng c a b ph n

6 B c c c a lu n v n

đ tăđ c m cătiêuăđ ra, k t c u c a lu năv năs nh ăsau:

Ch ngăI:ăC ăs lý lu n v h th ng k toán trách nhi m

Ch ngă II:ă Th c tr ng h th ng k toán trách nhi m t i Công ty TNHH Ch ng

Khoán ACB

Ch ngăIII:ăHoƠnăthi n h th ng k toán trách nhi m t i Công ty TNHH Ch ng

Khoán ACB

qu n tr là quá trình nh n di n,ăđoăl ng, t ng h p, phân tích, so n th o, di n gi i

và truy năđ tăthôngătinăđ c qu n tr s d ngăđ l p k ho ch,ăđánhăgiáăvƠăki m tra

trong n i b t ch c,ăvƠăđ đ m b o vi c s d ng h p lý và có trách nhi m v i các

ngu n l c c a t ch c.”ăă(Ngu n: K toán qu n tr ,ăn mă2006)

Trong Lu t k toán, kho nă3ăđi u 4, k toán qu n tr đ căxácăđ nh:ă“ălƠăvi c

thu th p, x lý, phântích và cung c p thông tin kinh t , tài chính theo yêu c u qu n

tr và quy tăđ nh kinh t , tài chính trong n i b đ năv kinh t ”ă

Thông tin ho tăđ ng n i b mà k toán qu n tr cung c p có th là: Chi phí

c a t ng b ph n , t ng công vi c, s n ph m;ăphơnătíchăđánhăgiáătìnhăhìnhăth c hi n

v i k ho ch v doanh thu, chi phí, l i nhu n; phân tích m i quan h gi a chi phí

v i kh iăl ng và l i nhu n, l a ch n thông tin thích h p cho ra các quy tăđ nhăđ u

t ăng n h n dài h n, l p d toán ngân sách nh m ph c v vi căđi u hành, ki m tra

và ra quy tăđ nh kinh t ă(TheoăThôngăt ă53_2006/TT-BTCăn mă2006).ă

Tóm l i, k toán qu n tr chính là m t ph n c a k toán ph c v cho quá trình qu n lý n i b c aăđ năv Nó t ng h p, x lỦăcácăthôngătinăghiăchépăbanăđ u

thành nh ng thông tin c n thi t cho vi c ra các quy tăđ nh c a các c p qu n lý K

toán qu n tr giúp nhà qu n lý s d ng các ngu n l c doanh nghiêp trong vi c th c

hi n các m căđíchăchungăm t cách hi u qu nh t

1.1.2 Vai trò K toán qu n tr

Xu t phát t đ nhăngh aăv k toán qu n tr , vai trò c a k toán qu n tr c ngă

đ c th hi n thông qua các ch căn ngăqu n tr ,ăđóălƠăch căn ngăho chăđ nh, t

ch căđi u hành, ki m soát - ki m tra và ra quy tăđ nh M c tiêu c a qu n tr là tìm

raăph ngăth c thích h păđ th c hi n công vi c nh măđ t hi u qu cao nh t v i chi

phí các ngu n l c ít nh t

- Ch căn ngăho chăđ nhăxácăđ nh các m c tiêu và m căđíchămƠăt ch c ph i

hoƠnă thƠnhă trongă t ng lai,ă đ ng th i g n li n v i vi c l a ch n cách th c và

ch ngătrìnhăđ th c hi n nh ng m cătiêuăđ nhătr căđóătrongăcácăk ho ch dài

h n, k ho chăhƠngăn măvƠăk ho ch tác nghi p Ho chăđ nhăcóăngh aălƠăxácăđ nh

tr c ph iălƠmăgì,ălƠmănh th nào, vào khi nào và ai s làm Vai trò ho chăđ nh

s lƠăc ăs đ đánhăgiáătráchănhi m và m căđ hoàn thành nhi m v đ c giao c a

các nhà qu n tr

- Ch căn ngăt ch căđi u hành là quá trình s p x p và b trí các công vi c, giao quy n h n và phân ph i các ngu n l c c a doanh nghi păsaoăchoăchúngăđóngăgópă

m t cách tích c c và có hi u qu vào vi c th c hi n m c tiêu chung c a t ch c

K toán qu n tr đóngăgópăvƠoăcôngătácăxơyăd ng và t ch c b máy qu n lý: có

bao nhiêu c p qu n lý, t ch c các phòng ban ch c n ng,ăphơn công trách nhi m

và quy n h n c aăphòngăbanăc ngănh ăc a m i cá nhân , xây d ng h th ng s n

xu t và kinh doanh: có nh ng b ph n s n xu t kinh doanh nào, phân công ch c

n ngăvƠănhi m v c a t ng b ph n

- K toán qu n tr th hi n ch că n ngă ki m tra thông qua quá trình theo dõi tình hình ho tăđ ng c a doanh nghi p và so sánh gi a các ch tiêu k ho ch v i k t

qu th c t đưăđ tăđ c trong t ng kho ng th iăgianătrênăc ăs thi t l p h th ng

thông tin qu n tr , các tiêu chu năđoăl ng,ăđánhăgiáănh m x lỦăđi u ch nh k p

th i các ho tăđ ng th c t sao cho quá trình th c hi n phù h p v i m c tiêu c a

doanh nghi p Ch căn ngăphơnătíchănƠyăđ căđ nhăh ng vào vi c tính toán, phân

tích chi phí, k t qu và m iăt ngăquanăgi a chúng

- Vai trò quan tr ng c a k toán qu n tr đ c th hi n n i b t trong ch căn ngă

ra quy tăđ nh Ch tăl ng c a quy tăđ nh trong qu n lý chính là s ph n ánh ch t

l ng c a quá trình x lý thông tin k toán và các thông tin khác Vì v y, t nh ng

thông tin k toánăđ yăđ , thích h p và k p th iăđ c cung c p t k toán qu n tr ,

nhà qu n tr xácăđ nhăđ căph ngăánăc n thi t có th áp d ngăđ c m t cách hi u

qu , phù h p v i nh ngăđ căđi m c a doanh nghi păđ c i ti n qu n lý có hi u qu

cao nh t

Vai trò c a k toán qu n tr là cung c p thông tin sao cho qu n lý có th đ t

đ căthôngătinăcóăỦăngh a.ăNh ăv y, ngoài vi c hi u quá trình ra quy tăđ nh c a nhà

qu n tr , k toán qu n tr còn ph i n măđ c lo i quy tăđ nh mà t ng c p qu n tr

trong t ch c ph i th c hi năđ có th cung c p lo i thông tin thích h p

1.2 Khái ni m và vai trò c a K toán trách nhi m

1.2.1 L ch s hình thành c a K toán trách nhi m

K toán trách nhi m là m t n iădungăc ăb n c a k toán qu n tr , do v y quá

trình hình thành và phát tri n c a k toán trách nhi m g n li n v i quá trình hình thành và phát tri n c a k toán qu n tr

VƠoăn mă1950,ăK toán trách nhi măđ căđ c păđ u tiên t i M trong tác

ph mă“ăBasicăOrganisationalăPlanningătoătieăinăwithăResponsibilityăAccounting”ăc a

Ailam, H.B.1950 T đóăđ n nay, h th ng k toán trách nhi m luôn đ c xây d ng

và phát tri n v i nhi uăquanăđi m khác nhau

Theoă nhómă tácă gi ă Anthonyă A.Atkinson,ă Rajiv.D.Banker,ă Robertă S.Kaplană vƠăS.markă Youngă c aă ch ngă 12ă - tácă ph mă “Responsibilityă Accounting”ă ină

“ManagementăAccounting”ăthìăk ătoánătráchănhi mălƠ:

- M tăh ăth ngăk ătoánăcóăch căn ngăthuăth p,ăt ngăh păvƠăbáoăcáoăcácăd ăli uă

k toánăcóăliênăquanăđ nătráchănhi măc aăt ngănhƠăqu nălỦăriêngăbi tătrongăm tăt ă

ch c,ăthôngăquaă cácăbáoăcáoăliênăquanăđ nă chiăphí,ăthuă nh pă vƠăcácăs ăli uăho tă

đ ngăb iăt ngăkhuăv cătráchănhi măho căđ năv ătrongăt ăch c

- M tăh ăth ngăcungăc păthôngătinănh măđánhăgiáătráchănhi măvƠăthƠnhăqu ă

m iănhƠăqu nălỦ,ăch ăy uă ăkhíaăc nhăthuănh păvƠănh ngăkho năchiăphíămƠăh ăcóăquy năki măsoátăđ uătiên

- M tăh ăth ngăk ătoánăt oăraăcácăbáoăcáoăch aăc ănh ngăđ iăt ngăcóăth ăki măsoátăvƠăkhôngăth ăki măsoátăđ iăv iăm tăc păqu nălỦ.ăTheoăđó,ănh ngăđ iăt ngăcóă

th ăki măsoátăvƠăkhôngăth ăki măsoátăc năđ căphơnătáchărõărƠng,ăvƠăs ănh nădi n

nh ngăđ iăt ngăcóăth ăki măsoátăđ călƠăm tănhi măv ăc ăb nătrongăk ătoánătráchănhi măvƠăbáoăcáoătráchănhi m

Theoănhómătácăgi ăCliveăEmmanuel,ăDavidăOtleyăandăKennethăMarchantăc aătácăph mă“ManagerialăAccounting”,ăquanăđi măc aăh ăv ăk ătoánătráchănhi mănh ăsau:ăk ătoánătráchănhi mălƠăs ăthuăth păt ngăh păvƠăbáoăcáoănh ngăthôngătinătƠiăchínhăv ănh ngătrungătơmăkhácănhauătrongăm tăt ăch c,ăc ngăcònăđ căg iălƠăk ătoánăho tăđ ngăhayăk ătoánăkh ăn ngăsinhăl i.ăNóăl nătheoăcácăchiăphí,ăthuănh păhayă

l iănhu năđ nănh ngănhƠăqu nălỦăriêngăbi t,ănh ngăng iăch uătráchănhi măchoăvi că

đ aăraăcácăquy tăđ nhăv ăchiăphí,ăthuănh p,ăhayăl iănhu năđangăđ cănóiăđ năvƠăth căthiănh ngăhƠnhăđ ngăvìăchúng.ăK ătoánătráchănhi măt ăraăphùăh pă ănh ngăt ăch cămƠă ăđóănhƠăqu nălỦăc păcaoăth căhi năchuy năgiaoăquy năraăquy tăđ nhăchoăcácăc păthu căquy n.ăTheoăđó,ăỦăt ngăđ ngăsauăk ătoánătráchănhi mălƠăk tăqu ăho tăđ ngă

c aăm iănhƠăqu nălỦ,ănênăđ căđánhăgiáăb iăvi căh ăđưăqu nălỦănh ngăcôngăvi că

đ căgiaoăn mătrongăs ă nhăh ngăc aăh ăt tăho căx uănh ăth ănƠo

Nh ăv y,ăcóănhi uăquanăđi măkhácănhauăv ăk ătoánătráchănhi m,ătuy nhiên chúngătaăth yăr ngăs ăkhácănhauăc aăcácăquanăđi mătrênăđ căth ăhi nă ăcáchăth cănhìnănh năc aăm iătácăgi ăv ăđ căđi m,ăỦăngh aăvƠăc ăch ăt ăch căK ătoán trách nhi mă ă doanhă nghi p,ă s ă khácă nhauă đóă khôngă mangă tínhă đ iă ngh chă mƠă chúngăcùngăb ăsungăchoănhauănh măgiúpăchúngătaăcóăcáiănhìnătoƠnădi năh năv ăK ătoánătráchănhi m.ăT ăđóăcóăth ărútăraănh ngăv năđ ăthu căb năch tăc aăK ătoánătráchănhi mănh ăsau:

Th ănh t,ăK ătoánătráchănhi mălƠăm tăn iădungăc ăb năc aăK ătoánăqu nătr ăvƠălƠăm tăquáătrìnhăt păh păvƠăbáoăcáoăcácăthôngătinăđ cădùngăđ ăki mătraăcácăquáătrìnhăho tăđ ngăvƠăđánhăgiáăth căhi nănhi măv ă ăt ngăb ăph nătrongăm tăt ăch c.ă

H ăth ngăK ătoánătráchănhi mălƠăm tăh ăth ngăthôngătinăchínhăth căv ăm tătƠiăchính Cácăh ăth ngănƠyăs ăd ngăc ăcácăthôngătinătƠiăchínhăvƠăc ăthôngătinăphiătƠiăchính

Th ăhai,ăK ătoánătráchănhi măch ăcóăth ăđ căth căhi nătrongăđ năv ăcóăc ă

c uăt ăch căb ămáyăqu nălỦăph iăcóăs ăphơnăquy nărõărƠng.ăH ăth ngăK ătoánătráchă

nhi mă ăcácăt ăch căkhácănhauălƠăr tăđaăd ng,ăbaoăg măcácăth ăt căđ căth ăch ăhóaăcaoăv iăcáchăho tăđ ngătheoăl chătrìnhăđ uăđ n,ăcóănh ngănhƠăqu nălỦăb ăph năđ căgiaoăquy năh năquy tăđ nh,ăsongăc ngăcóănh ngănhƠăqu nălỦăb ăph năh uănh ăkhôngăcóăquy năh năv ăs ăd ngăcácăngu năl căthu căb ăph năh ăqu nălỦ

Th ăba,ăm tăh ăth ngăK ătoánătráchănhi măh uăíchăph iăth aă s ăphùăh p,ăngh aălƠăcóăm tăc uătrúcăt ăch căthíchăh pănh tăv iămôiătr ngăt ăch căho tăđ ng,ă

v iăchi năl căt ngăh păc aăt ăch c,ăvƠăv iăcácăgiáătr ăvƠăs ăkhíchăl ăc aăqu nătr ă

c păcao

1.2.2 Khái ni m K toán trách nhi m

M cătiêuăc aăk ătoánătráchănhi mălƠăđánhăgiáătráchănhi măqu nălỦăd aăvƠoă

k tăqu ăho tăđ ngăc aăt ngăb ăph nătrongăvi căth căhi năm cătiêuăchungăc aătoƠnădoanhănghi p.ăDoăđó,ăk ătoánătráchănhi mătrongădoanhănghi păliênăquanăđ năcácăkháiăni măvƠăcácăcôngăc ăđ ăđoăl ngăs ăth căhi năc aăcácăcáănhơnăvƠăcácăb ăph nătrongădoanhănghi pănh măh ngăđ năm cătiêuăchung

G nă v iă k ă toánă tráchă nhi m trongă doanhă nghi pă lƠă cácă trungă tơmă tráchănhi m.ăTrungătơmătráchănhi mălƠăm tăb ăph năhayăm tăphòngăbanăch căn ngămƠăk tă

qu ăc aănóăđ căg nătráchănhi mătr căti păc aăm tănhƠăqu nălỦăc ăth ăV yăm iătrungătơmătráchănhi măs ăđ tăd iăs ălưnhăđ oăc aăm tănhƠăqu nătr ăc ăth ănh mă

th căhi năcácănhi măv ăđ căgiao.ă

Tómăl i,ăk ătoánătráchănhi mălƠăm tăn iădungăc ăb năc aăk ătoánăqu nătr ăvƠălƠăm tăquáătrìnhăt păh păvƠăbáoăcáoăcácăthôngătin,ăđ cădùngăđ ăki mătraăcácăquáătrìnhăho tăđ ngăvƠăđánhăgiáătìnhăhìnhăth căhi nănhi măv ă ăt ngăb ăph nătrongăm tă

t ăch c.ăK ătoánătráchănhi mătrongădoanhănghi pălƠăm tăh ăth ngăthôngătinăchínhă

th căv ăm tătƠiăchínhătrongăph măviăh ăth ngăki măsoátăc aăBanăqu nălỦăm tăđ năv ăCácăh ăth ngănƠyăs ăd ngăc ăcácăthôngătinătƠiăchính vƠăc ăthôngătinăphiătƠiăchính

1.2.3 Vai trò c a K toán trách nhi m

Qua khái nhi m trên, k toán trách nhi m là m t b ph n k toán qu n tr , nó cung c păthôngătinăliênăquanăđ n các ch căn ngăc a qu n lý K toán trách nhi m

th hi n các vai trò sau:

K ătoánătráchănhi mălƠăm tăb ăph năc aăk ătoánăqu nătr ăv iăch căn ngăcungă

c păcácăthôngătinănh măph căv ăchoăvi căth căhi năcácăch căn ngăqu nălỦ.ăThôngăquaăho tăđ ngăc aămình,ăk ătoánătráchănhi mătrongădoanhănghi păth ăhi năcácăch că

n ngăc aămìnhănh ăsau:

- K toán trách nhi m cung c p thông tin cho vi c th c hi n ch căn ngăt

ch căvƠăđi u hành c a doanh nghi p K toán trách nhi măxácăđ nh các trung tâm

trách nhi m,ăquaăđóănhƠăqu n lý có th h th ng hóa các công vi c c a t ng trung

tâm mà thi t l p các ch tiêuăđánhăgiá.ăK toán trách nhi m giúp nhà qu n tr đánhăgiáăvƠăđi u ch nh các b ph n cho thích h p

- K toán trách nhi m cung c p thông tin cho vi c th c hi n ch căn ngăki m

soát tài chính và ki m soát qu n lý Thông qua k toán trách nhi m, nhà qu n lý có

th phơnătíchăđánhăgiáăchiăphíăđưăchi,ădoanhăthuăvƠăl i nhu n th c hi n c a b ph n

Báo cáo trách nhi m ph n h iăchoăng i qu n lý bi t k ho ch th c hi n ra sao,

nh n di n các v năđ h n ch đ có s đi u ch nh các chi năl c m c tiêu sao cho

k t qu kinh doanh là t t nh t.ă ơyălƠăngu năthôngătinăđ nhà qu n lý nâng cao hi u

su t s d ng v n,ăt ngădoanhăthu,ăgi m chi phí m t cách h p lý, t iăđaăhóaăl i nhu n

- K toán trách nhi m khuy n khích nhà qu nălỦăh ngăđ n m c tiêu chung

c a t ch c M c tiêu chi nă l c c a doanh nghi pă đ c g n v i các trung tâm

trách nhi m Khi k toán trách nhi m có th ki măsoátăđ c tài chính và qu n lý thì

nhà qu n lý s đi u ch nh ho tăđ ngăh ngăđ n các m cătiêuăchung.ă ng th i, b n thơnăcácăgiámăđ c trung tâm trách nhi măđ c khích l ho tăđ ng sao cho phù h p

v i các m cătiêuăc ăb n c a toàn công ty

1.2.4 S phân c p qu n lý

th c hi n ch căn ngăqu n lý trong m t doanh nghi p, m i quan tâm hàng

đ u c a các nhà qu n tr là s phân c p qu n lý S phân c p qu n lý đ c th hi n

trong s phân công trong n i b t ch c, vi c s p x p nhi m v công tác cho các b

ph n, phòng ban ch căn ngăkhácănhau,ălƠmăth nƠoăđ th c hi n s đi u hòa, ph i

h p c n thi t nh m b oăđ m th c hi năđ c m c tiêu t ng th c a doanh nghi p

Nguyên t cănƠyăđòiăh iăc ăc u t ch c qu n tr ph iăđ c phân công phân nhi m

các b ph n v i nh ng nhà qu n tr chuyênămônăt ngă ngăvƠăcóăđ quy n h n Nói

m t cách khác, s phân c p qu n lý trong doanh nghi p ph i d a trên vi c phân chia nhi m v rõ ràng và gi a nhi m v , trách nhi m, quy n l c, l i ích ph i cân

x ng và c th Ch có phân giao nhi m v trong doanh nghi p m t cách rõ ràng c

th v i s t ngăx ng gi a nhi m v , trách nhi m, quy n l c, l i ích c a t ng b

ph n,ă đ phân bi t rõ ai làm t t, aiă lƠmă ch aă t t nhi m v đ c giao thì doanh

nghi p m i có th t n t i và phát tri n S phân c p trong qu n lý là ti năđ xác

đ nh các trung tâm trách nhi m

S phân c p qu n lý s mang l i cho h th ng qu n lý c a doanh nghi p

nh ng m t tích c c sau:

- Ra quy tăđ nh t t nh t là ngay c p phát sinh v năđ Nhà qu n lý các b

ph n và các b ph n trong t ch c là nh ngăchuyênăgiaătrongăl nhăv c h qu n lý

Do v y, h s qu n lý b ph n c a h hi u qu h n.ă

- B ng vi c trao m t s quy n ra quy tăđ nh cho nhi u c p qu n lý, các nhà

qu n lý c păcaoăđ ph i gi i quy t r t nhi u v năđ x y ra hàng ngày, quy tăđ nh

m căđ caoăh n,ădoăđóăcóăth i gian t p trung l p các k ho ch chi năl căvƠăđi u

ph i ho tăđ ng

- Giao trách nhi m và quy năđ c ra quy tăđ nhăth ng làm t ngăs hài lòng

v i công vi c và khuy năkhíchăng i qu n lý b ph n n l c h t mình và có trách

nhi m cao v i công vi căđ c giao

- S phân c p qu n lý cung c p m tăc năc t tăh năđ đánhăgiáăs th c hi n

c aăng i qu n lý

1.3 N i dung c a K toán trách nhi m

1.3.1 Các trung tâm trách nhi m

Trungă tơmă tráchă nhi mă lƠă m tă ch că n ngă hayă m tă b ă ph nă trongă doanhănghi p,ăđ tăd iăs ălưnhăđ oăc aăm tănhƠăqu nătr ăch uătráchănhi mătr căti păv iăk tă

qu ăho tăđ ngăc aăch căn ngăđóăhayăb ăph năđó.ăThôngăth ng,ătrongăm tădoanh nghi păcóă4ălo iătrungătơmătráchănhi m:ăTrungătơmăchiăphí,ătrungătơmădoanhăthu,ătrungătơmăl iănhu n,ătrungătơmăđ uăt

1.3.1.1 Trung tâm chi phí (Cost center)

TrungătơmăchiăphíălƠătrungătơmătráchănhi mămƠăng iăqu nălỦăch ăch uătráchănhi măho căch ăcóăquy năki măsoátăđ iăv iăchiăphíăphátăsinhă ătrungătơm,ăkhôngăcóăquy năh năđ iăv iăl iănhu năvƠăv năđ uăt ă căx păvƠoălo iătrungătơmăchiăphíălƠăcácăphơnăx ngăs năxu t,ăcácăphòngăbanăch căn ngăkhôngătr căti păthamăgiaăvƠoă

ho tăđ ngăkinhădoanh.ă

Chiăphíăđ căhi u theoăquanăđi măk ătoánăqu nătr ălƠădòngăphíăt năth căt ă

g năli năv iăho tăđ ngăhƠngăngƠyăkhiăt ăch căth căhi n,ăki mătra,ăraăquy tăđ nh;ăchiăphíăc ngăcóăth ălƠădòngăphíăt nă cătínhăđ ăth căhi năd ăán,ănh ngăphíăt năm tăđiădoă

l aăch năph ngăán,ăhyăsinhăc ăh iăkinhădoanh.ăTrungătơmăchiăphíălƠăph măviăc ă

b năc aăh ăth ngăxácăđ nhăchiăphí,ălƠăđi măxu tăphátăc aăcácăho tăđ ng:ăphơnălo iăchiăphíăth căt ăphátăsinh,ăl păd ătoánăchiăphíăvƠăsoăsánhăchiăphíăth căt ăphátăsinhăv iăchiăphíăd ătoán.ăThôngăquaăvi căđánh giáătìnhăhìnhăchiăphíăth căt ăc aăb ăph năsoă

v iăk ăho chăgiúpăchoăcácănhƠăqu nătr ăxácăđ nhăvƠăki mătraănh măgiúpăvi căs ăd ngăchiăphíăđ tăhi uăqu ăcao

1.3.1.2 Trung tâm doanh thu (Revenue Center)

TrungătơmădoanhăthuălƠăm tăb ăph nămƠăcácănhƠăqu nătr ăc aănóăch ăđ căquy năraăquy tăđ nhăđ iăv iădoanhăthuăphátăsinhătrongăb ăph năđó.ăThƠnhăqu ăc aăcácătrungătơmădoanhăthuăth ngăđ căđánhăgiáăb ngăvi căsoăsánhădoanhăthuăth căt ă

v iădoanhăthuăd ătoánăvƠăphơnătíchăcácăchênhăl chăphátăsinh.ăN uătrungătơmădoanhăthuăđ cătoƠnăquy năquy tăđ nhăgiáăbán,ăs ăl ngăs năph mătiêuăth ăthìătráchănhi mă

s ăđ căđánhăgiáătrênădoanhăthuăt oăra.ăVíăd :ăb ăph năbánăhƠngătrongăm tădoanhănghi păđ căcoiălƠăm tătrungătơmădoanhăthu

1.3.1.3 Trung tâm l i nhu n (Profit Center)

Trungătơmăl iănhu n lƠătrungătơmătráchănhi mămƠănhƠăqu nătr ăch ăđ căquy năraăquy tăđ nhăđ iăv iăl iănhu n,ădoanhăthuăđ tăđ căvƠăchiăphíăphátăsinhătrongăb ă

ph năđó.ăDoăl iănhu năb ngădoanhăthuătr ăchiăphíănênăcácănhƠăqu nătr ăc aătrungătơmăl iănhu năcóătráchănhi măc ăv ădoanhăthuăvƠăchiăphíăphátăsinhă ăb ăph năđó.ăVìă

v y,ănhƠăqu nătr ăđ căquy năquy tăđ nhăv ănh ngăv năđ ănh :ăđ nhăgiá,ăchiăphíă

qu ngăcáo,ăs năl ngăs năxu t,ăngu năcungăc p,ăc ăc uăhƠngăbán,ăầăM iăs ăđ uăt ăthêmăv năchoătrungătơmăđ uăn măngoƠiăph măviăquy năh năvƠătráchănhi măc aănhƠă

qu nătr ătrungătơmăl iănhu n.ă căx păvƠoălo iătrungătơmăl iănhu nălƠăcácăđ năv ăkinhădoanhătrongădoanhănghi pănh ăcácăcôngătyăph ăthu c,ăcácăchiănhánh,ầăVíăd :ă

M tăkháchăs năthu căcôngătyăd chăv ăduăl chăđ căxemălƠăm tătrungătơmăl iănhu n.ăTuyănhiênăgiámăđ cătrungătơmăl iănhu năkhôngăcóăquy năraăquy tăđ nhăđ uăt

ThƠnhăqu ăc aăcácătrungătơmăl iănhu năth ngăđ căđánhăgiáăb ngăvi căsoăsánhăcácăd ăli uătrênăbáoăcáoăk tăqu ăkinhădoanhăth căt ăv iăcácăd ăli uătrênăbáoăcáoă

k tăqu ăkinhădoanhăd ătoánăt ngăth ăvƠăd ătoánălinhăho t.ă

1.3.1.4 Trungătơmăđ uăt ă(InvestmentăCenter)

Trungătơmăđ uăt ălƠătrungătơmătráchănhi mămƠănhƠăqu nătr ăc aănóăkhôngăch ă

qu nălỦăchiăphí,ădoanhăthu,ăl iănhu nămƠăcònăđ căquy năraăquy tăđ nhăv ăv năđ uă

t ăBênăc nhăvi căph iăch uătráchănhi măv iăchiăphí,ădoanhăthu,ăl iănhu năc aătrungătơm,ăcácănhƠăqu nătr ătrungătơmănƠyăđ căquy năraăcácăquy tăđ nhăv ăđ uăt ăv năvƠă

s ăd ngăv năl uăđ ng.ă óălƠăs ăt ngăquátăhóaăc aăcácătrungătơmăl iănhu n,ătrongăđóă

kh ăn ngăsinhăl iăđ căg năv iătƠiăs năđ căs ăd ngăđ ăt oăraăl iănhu năđó.ă că

x păvƠoălo iătrungătơmăđ uăt ălƠăH iăđ ngăqu nătr ,ăcácăcôngătyăconăđ căl p,ăcôngătyăthƠnhăviênătrongăt ngăcôngătyầ

ThƠnhăqu ăc aăcácătrungătơmăđ uăt ăth ngăđ căđánhăgiáăb ngăvi căs ăd ngă

cácăth căđo:ăt ăl ăhoƠnăv năđ uăt ă(ROIăậ returnăonăinvestment);ăvƠăl iăt căcònăl iă

(RI - ResidualăIncome).ầ

C ă s ă đ ă xácă đ nhă m tă b ă ph nă trongă doanhă nghi pă lƠă trungă tơmă lo iă gìă

th ngăđ căc năc ătheoăch căn ngătƠiăchính.ăTrênăth căt ,ăvi căphơnăbi tărõăràng

lo iă trungă tơmă tráchă nhi mă choă cácă b ă ph n,ă đ nă v ă trongă m tă doanhă nghi pă ch ămangătínhăt ngăđ iăvƠăph ăthu căvƠoăquanăđi măc aănhƠăqu nătr ăc păcaoănh t.ăVíă

d ,ăphòngăkinhădoanhăcóăth ăx păvƠoălo iătrungătơmăchiăphíătùyăỦăvìănhƠăqu nătr ăb ă

ph năc ngăph iăd ătoánăchiăphíăho tăđ ngăc aăphòng,ăc ngăph iăki măsoátăchiăphíăphátăsinh,ầho căn uăm tăđ năv ăkinhădoanhătr căthu cămƠăqu nătr ăc ngăđ căgiaoăquy năquy tăđ nhăđ uăt ăv nătrongăm tăph măviănƠoăđóăthìăc ngăcóăth ăx păvƠoălo iătrungă tơmă đ uă t ă Doă v y,ă đ ă cóă th ă phơnă lo iă cácă b ă ph n,ă đ nă v ă trongă doanhănghi păvƠoăcácălo iătrungătơmătráchănhi măh pălỦănh tăthìănênăc năc ăvƠoănhi măv ăchínhăc aăb ăph n,ăđ năv ăđó

1.3.2 Xác đ nh các ch tiêu đánh giá k t qu vƠ hi u qu c a các trung tơm

trách nhi m

có th ătìmăraăcácătiêuăchíăđánhăgiáăquanătr ng,ătrongăphơnătích,ăng iătaă

th ngă s ă d ngă nhi uă ph ngă pháoă nh :ă ph ngă phápă soă sánh,ă ph ngă phápă s ăchênhăl c,ăph ngăphápăthayăth ăliênăhoƠn,ăph ngăphápăliênăh ăcơnăđ i,ăph ngăphápăh iăquy,ătrongăđóăph ngăphápăsoăsánhăđ căs ăd ngăph ăbi nănh t

1.3.2.1 Các ch tiêuăđánh giá thành qu c a trung tâm chi phí

Khiăđánhăgiáătráchănhi m qu n lý c a trung tâm chi phí c n s d ng nh ng

ch tiêu sau:

M c đ bi n đ ng chi phí

M căđ bi năđ ng chi phí = Chi phí th c t - Chi phí d toán (1.1)

M căđ bi năđ ng chi phí theo công th c trên có th l năh n,ănh h n,ăho c

b ngăkhôngă(0);ăcóăngh aălƠăchiăphíăth c t có th th păh n,ăcaoăh năho c b ng v i

chi phí d toán Ch tiêu này cho phép các nhà qu n tr c păcaoăđánhăgiá tình hình

th c hi n d toán chi phí các trung tâm tr c thu c.ăTheoăđó,ăm c bi năđ ng chi

phí càng nh , càng t t Tuy nhiên, m c bi năđ ng chi phí này ph thu c vào nhi u

y u t khácănhauănh :ăquyămôăho tăđ ng,ăl ng tiêu hao các y u t đ u vào, giá c

c a các y u t đ uăvƠoầVìăv y,ăđ đánhăgiáătráchănhi m qu n lý c n ph iăquyăđ i

chi phí d toán v quy mô ho tăđ ngălƠmăc ăs cho vi căsoăsánhăvƠăđánhăgiá.ăM c

đ bi năđ ng chi phí là ch tiêu tuy tăđ i, cho nên không th s d ngăđ đánhăgiáă

trách nhi m qu n lý nh ng trung tâm có quy mô ho tăđ ng khác nhau

T l ph n tr m (%) chi phí th c hi n so v i chi phí d toán

Ch tiêu này cho bi t m căđ th c hi n d toán,ătheoăđóăt l th c hi n d

toán chi phí càng th p thì càng t t Tuy nhiên, chi phí d toánăđ cătínhătrênăc ăs

s l ng s n ph m s n xu t, d ch v th c t th c hi năđ c.ăDoăđó,ăch tiêu này ch cóăỦăngh aăkhiăs l ng s n ph m, d ch v d toán và th c t th c hi n đ călƠănh ă

nhau Nói cách khác, ch khi có cùng k t qu đ u ra thì m iăđánhăgiáăđ c tình hình

th c hi năchiăphíăđ uăvƠo,ătheoăđóămóiăcóăth đánhăgiáăđ c trách nhi m qu n lý

c aăng iăđ ngăđ uătrungătơmăchiăphí.ăTrongătr ng h p k t qu đ u ra khác nhau,

thì ph iăquyăđ i v cùng m t quy mô c a k t qu đ u ra thì t l th c hi n d toán

chi phí tính theo công th c trên m iăcóăỦăngh a

1.3.2.2 Các ch tiêuăđánh giá thành qu c a trung tâm doanh thu

Nhi m v chính c a trung tâm doanh thu là bán hàng ho c cung c p d ch v

Doăđó,ăch tiêu thích h p nh tăđ đánhăgiáătráchănhi m trung tâm này là t l hoàn

thành k ho ch doanh thu

T l ph nătr mă(%)ădoanhăthuăth c hi n so v i k ho ch

T l này cho bi t trong k trungătơmădoanhăthuăđ tăđ c bao nhiêu ph nătr ă

k ho ch, t l này càng cao thì càng t t Tùy thu c vào m căđ phân c p mà có th xácăđ nh doanh thu th c hi n theo nh ng cách khác nhau N uătrungătơmăđ c toàn

quy n quy tăđ nh giá bán và s năl ng tiêu th thì doanh thu th c hi năđ c tính

theo doanh thu th c t phát sinh N u giá do c p trên quy tăđ nh thì doanh thu th c

hi năđ căquyăđ i theo giá k ho ch ho c b ng cách nhân s l ng th c t tiêu th

v iăđ năgiáăk ho ch

1.3.2.3 Các ch tiêuăđánh giá thành qu c a trung tâm l i nhu n

Bi n đ ng l i nhu n th c t so v i d toán

M căđ ăđ tăk ăho chăl iănhu nă ă iănhu năth căhi năậă iănhu năd ătoán (1.4)

Vì l i nhu n th c hi n có th caoăh n,ăth păh năho c b ng v i l i nhu n d

toán cho nên m căđ đ t k ho ch l i nhu n tính theo công th c trên có th là con

s ơm,ăd ngăho c b ngăkhôngă(0).ăKhiăđánhăgiáătráchănhi m thì ch tiêu này càng

cao càng t t Ch tiêu này ch có th s d ngăđ đánhăgiáătráchănhi m t ng trung

tâm l i nhu n.ă có th so sánh gi a các trung tâm l i nhu n khác nhau, ta s d ng

các ch tiêuăt ngăđ i sau:

T l hoƠn thƠnh k ho ch l i nhu n

T ăl ăhoƠnăthƠnhăk ăho chăl iănhu nă ă iănhu năth căhi n

iănhu năd ătoánă ă ă100%ăăă(1.5)

T su t l i nhu n trên doanh thu

T ăsu tăl iănhu nătrênădoanhăthuă ă iănhu năDoanhăthuăă ă100%ăăăăăăăăăăăăăă(1.6)

T ăsu tăl iănhu nătrênădoanhăthuăchoăbi tăc ăm tătr măđ ngădoanhăthuăthìăcóăbaoănhiêuăđ ngăl iănhu n.ăNóăchoăphépăđánhăgiáăv ăm tăhi uăqu ă ătrungătơm l iănhu n.ăDoăđó,ăch ătiêuănƠyălƠăm tătiêuăchíăb ăsungăđ ăđánhăgiáătráchănhi măqu nălỦăătrungătơmăl iănhu n

Tuyănhiên,ădoanhăthuăcaoăch aăch căđ tăđ căm cătiêuăc aădoanhănghi p.ăN uă

m cătiêuădoanhănghi pălƠăl iănhu năthìăngoƠiăvi căs ăd ngăch ătiêuăt ăl ăth căhi năk ă

ho chădoanhăthu,ăcònăph iăđánhăgiáăthêmăv ăkh ăn ngăsinhăl iătrênădoanhăthu

T l chi phí trên doanh thu T ăl ăchiăphíătrênădoanhăthuăbánăhƠngă(tínhă

b ngăđ năv ă%)ăchoăbi tăc ă100đădoanhăthuăbánăhƠngăthƠngăthángăph iăchiăbaoănhiêuă

đ ngăchiăphí.ăTheoăđóăt ăl ănƠyăcƠngăth păthìăcƠngăt t

T ăl ăchiăphíătrênădoanhăthu DoanhăthuChiăphí ă ă100%ăăăăăăăăăăăăăă(1 )

C năc ăvƠoăbáoăcáoăth căhi năc aătrungătơmăchiăphí,ăt ăl ăt ngăy uăt ăho căkho năm căchiăphíătrênădoanhăthuăchoăbi tăđ căm iăy uăt ăho căkho năm căchiăphíăchi măbaoănhiêuăph nătr mădoanhăthu.ăSoăsánhăt ăl ăchiăphíătrênădoanhăthuăth căt ă

v iăt ăl ăchiăphíătrênădoanhăthuăd ătoánăchoăphépănhƠăqu nătr ăđánhăgiáătráchănhi mă

qu nălỦăc aătrungătơmăchiăphí.ă uăđi măc aăch ătiêuănƠyălƠănóăcho phépăsoăsánhăt ăl ăchiăphíă ănh ngătrungătơmăcóăquyămôăho tăđ ngăkhácănhauăc ătrongădoanhănghi pă

s năxu tăc ngănh ănh ngădoanhănghi păth ngăm iăvƠăd chăv ăTuyănhiên,ăch ătiêuănƠyăcóăh năch ălƠănóăkhôngăxemăxétăđ năchiăphíătheoăm iăquanăh ăv iăquyămôăho tăđ ng

1.3.2.4 Các ch tiêuăđánh giá thành qu c aătrungătơmăđ uăt

NhƠăqu nătr ă ăcácătrungătơmăđ uăt ăch uătráchănhi măkhôngăch ăv ăl iănhu năphátăsinhămƠăcònăph iăch uătráchănhi măc ăv ăv năđ uăt ăđưăs ăd ngăđ ăt oăraăm că

l iănhu năđó.ăDoăđó,ănh ngăch ătiêuăđ ăđánhăgiáăthƠnhăqu ăho tăđ ngă ătrungătơmă

đ uăt ăbaoăg m:

 SoăsánhădoanhăthuăvƠăchiăphíăcóăth ăki măsoátăđ căgi aăth căt ăvƠăd ătoán

 S ăd ngăcácăth căđoă t ăsu tăsinhăl iăđ ăđánhăgiáă thƠnhăqu ăđ iă v iăcácăkho năv năđ uăt ăthu căquy năki măsoátăc aănhƠăqu nătr ă ătrungătơmăđ uăt ăT ă

su tăsinhăl iăliênăquanăđ năl ngăthuănh păđ tăđ căv iăcácăngu năl căs ăd ngăđ ă

t oăraăchúng.ă Chi năl căc aă m tădoanhănghi pănênăt oă raăcƠngănhi uăl iănhu năcƠngăt tăd aătrênăm tăl ngăngu năl căcóăs n.ăNh ngăch ătiêuăđánhăgiáătrungătơmă

đ uăt ăc năquanătơmăbaoăg m:ăT ăl ăhoƠnăv năđ uăt ă(ROIăậ return on investment) vƠăl iăt căcònăl iă(RIă- Residual Income)

a T l hoƠn v n đ u t (ROI)

T ăl ăhoƠnăv năđ uăt ăđ cătínhătoánăd aăvƠoăl iănhu năho tăđ ngăvƠătƠiăs nă

đ căđ uăt ăđ ăthuăđ căl iănhu năđó

T ăl ăhoƠnăv năđ uăt ă ă iănhu năho tăđ ng

TƠiăs năđ căđ uăt ăăăăăăăăăăăăăăăă(1 ) TƠiăs năđ căđ uăt ăcònăđ căg iălƠătƠiăs năho tăđ ngăbìnhăquơnăbaoăg măcácăkho nănh ăti năm t,ăcácăkho năph iăthu,ăcácăkho năt năkho,ătƠiăs năc ăđ nhăvƠăcácătƠiă s nă khácă s ă d ngă trongă quáă trìnhă s nă xu tă kinhă doanh.ă TƠiă s nă đ că đ uă t ăkhôngăbaoăg măcácătƠiăs năthu căho tăđ ngăđ uăt ătƠiăchínhănh ăcácăkho năđ uăt ă

ng năh nă(đ uăt ăch ngăkhoán,ầ),ăđ uăt ădƠiăh nă(gópăv năliênădoanh,ầ),ăgiáătr ă

đ tăđaiăđ ăxơyăd ngănhƠăx ngătrongăt ngălai,ăgiáătr ătƠiăs năthuêăngoƠi,ầ

TƠiăs năho tăđ ngăbìnhăquơnătrongăđi uăki năbìnhăth ngăđ cătínhăbìnhăquơnă

gi aăđ uăn măvƠăcu iăn m.ăN uăcóăbi năđ ngăl năv ătƠiăs nătrongăn măthìăph iătínhăbìnhăquơnătheoăt ng thángătrongăn măthìăm iăđ ătínhăđ iădi năchoăl uăl ngătƠiăs năthamăgiaăho tăđ ng

iănhu năho tăđ ngăđ ăxácăđ nhăROIănóiătrênălƠăl iănhu nătr căthu ăvƠălưiăvayă(EBIT).ă ơyălƠăl iănhu nădoăs ăd ngătƠiăs năđ căđ uăt ămangăl iămƠăkhôngăphơnăbi tăngu nătƠiătr ăcácătƠiăs năđóă(khôngăbaoăg măl iănhu năt ăcácăho tăđ ngă

đ uăt ătƠiăchính,ăl iănhu năkhác).ă iănhu năho tăđ ngătrênădoanhăthuăb ăquaăchiăphíălưiăsu tăvƠăthu ămƠăc păqu nălỦăhi năt iăcóăth ăkhôngăki măsoát,ădoăv yăbi uăth ă

nh ngăd uăhi uărõărƠngăv ăhi uăsu tăho tăđ ngăc aăc păqu nălỦ.ă ătínhătoánăl iănhu năho tăđ ngătrênădoanhăthu,ăcôngăth căsauăth ngăđ căs ăd ng:

iănhu năho tăđ ngătrênădoanhăthuă ăEBITă/ăDoanhăthuăthu năăăă(1.9)

Ủădoăs ăd ngăEBITătrongăcôngăth căROIălƠăđ ăphùăh păv iădoanhăthuăvà tài

s năho tăđ ngăđưăt oăraănó,ăđ ngăth iăđ ăđ măb oăs ăcôngăb ngătrongăđánhăgiáăthƠnhă

qu ăgi aăcácătrungătơmăđ uăt ăcóăđiăvayăvƠăkhôngăcóăđiăvay

ROIăchoăbi tăc ăm tăđ ngătƠiăs năđ uăt ăvƠoătrungătơmăđ uăt ăthìăđưăt oăraă

đ căbaoănhiêuăđ ngăl iănhu n.ăROIăcƠngăl năthìăthƠnhăqu ăqu nălỦăv năđ uăt ăcƠngăcao

Các nhơn t nh h ng đ n ROI

ănh năbi tăcácănhơnăt ă nhăh ngăđ năROI,ăcôngăth cătínhăROIătrênăđ că

vi tăl iănh ăsau:

T ăl ăhoƠnăv năđ uăt ăă ă iănhu năho tăđ ngDoanhăthu Doanhăthu

TƠiăs năđ căđ uăt ăă(1.10)

T ăsu tăl iănhu nătrênădoanhăthuăchoăbi tăkhiăm tăđ ngădoanhăthuăth căhi năs ăthuăđ căbaoănhiêuăđ ngăl iănhu n.ăCh ăs ănƠyăcaoăhayăth p ph ăthu căvƠoăvi că

ki măsoátădoanhăthuăvƠăchiăphíăc aăcácănhƠăqu nătr ă ătrungătơmăđ uăt

S ăvòngăquayăc aătƠiăs năchoăbi tăm tăđ ngătƠiăs năđ uăt ăvƠoătrungătơmăđ uă

t ăđưăth căhi năđ căbaoănhiêuăđ ngădoanhăthu.ăCh ăs ănƠyăchoăth yăhi uăsu tăs ă

d ngătƠi s n.ăCh ăs ănƠyăcaoăhayăth păph ăthu căvƠoăvi căki măsoátădoanhăthuăvƠătƠiă

s năc aăcácănhƠăqu nătr ă ătrungătơmăđ uăt

T ăsu tăl iănhu nătrênădoanhăthuăvƠăs ăvòngăquayăc aătƠiăs năgiúpăgi iăthíchăs ă

bi năđ ngăc aăROIăc aăm tătrungătơmăđ uăt ăvƠăs ăkhácănhauăc aăROIăgi aăcácătrungătơmăđ uăt

Nh c đi m c a ROI

M cădùăch ătiêuăt ăl ăhoƠnăv năđ uăt ă(ROI)ăđ căcácănhƠăqu nătr ăs ăd ngă

r ngărưiăđ ăđánhăgiáăthƠnhăqu năqu nălỦăc aăcácătrungătơmăđ uăt ,ătuyănhiênănóăv năcònăm tăs ăh năch ăsau:

 ROIăcóăkhuynhăh ngăchúătr ngăđ năquáătrìnhăsinhăl iăng năh năh nălƠăquáătrìnhăsinhăl iădƠiăh n,ădoăv yănhƠăqu nătr ăn uăch ăquanătơmăđ năROIăcóăth ăb ăquaănhi uăc ăh iăđ uăt ăm iămƠăk tăqu ăc aăchúngăch ăcóăth ăth ăhi nătrongăt ngălaiădƠiă thayă vìă m tă haiă k ă s pă đ n,ă lƠm c nă tr ă vi că h ngă đ nă m că tiêuă chungă c aădoanhănghi p

 ROIăkhôngăphùăh păv iămôăhìnhăv năđ ngăc aăcácădòngăti nănênăb ăh năch ăkhiăs ăd ngăđ ăđánhăgiáăthƠnhăqu ăqu nălỦăc aătrungătơmăđ uăt

 ROIăcóăth ăkhôngăhoƠnătoƠnăch uăs ăđi uăhƠnhăc aănhƠăqu nătr ătrung tâm

đ uăt ăvìătƠiăs năc aănóăcóăth ăđ căquy tăđ nhăb iăcácănhƠăqu nătr ăc pătrên

 N uăcácănhƠăqu nătr ăđ căđánhăgiáăb ngăROIăthìăh ăs ătìmă m iă cáchăđ ă

t ngăROI.ă i uănƠyăth ăs ăkhôngăphùăh păv iăchi năl căc aătoƠnădoanhănghi p,ă

ch ngăh nănh ăvi căc tăgi măchiăphíănghiênăc uăphátătri n

Vìăv y,ăROIăch aăph iălƠăm tăth căđoătoƠnădi năv ăho tăđ ngăc aătrungătơmă

đ uăt ă ăkh căph cănh căđi măc aăROI,ăcácănhƠăqu nătr ăcóăth ăs ăd ngăth căđoăthƠnhăqu ăkhácălƠăl iănhu năcònăl iă(RI)

b L i nhu n còn l i (RI - Residual Income )

iănhu năcònăl iălƠăm tăch ătiêuăkhácăđ ăđánhăgiáăhi uăqu ăcôngăvi căc aăm tătrungătơmăđ uăt ă iănhu năcònăl iălƠăph năcònăl iăc aăl iănhu năho tăđ ngăsauăkhiă

tr ăđiăl iănhu nămongămu năt iăthi uăt ătƠiăs năđ căđ uăt ăc aătrungătơmăđ uăt

iănhu năcònăl iăcƠngăl năthìăl iănhu năho tăđ ngăt oăraăcƠngănhi uăh năl iănhu nămongămu năt iăthi u,ăkhiăđóăthƠnhăqu ăqu nălỦăc aăcácănhƠăqu nătr ă ătrungătơmăđ uăt ăcƠngăđ căđánhăgiáăcƠngăcao.ăDoăđó,ăl iănhu năcònăl iăRIăkhuy năkhíchăcácănhƠăqu nătr ăth căhi năcácăkho năđ uăt ăcóăkh ăn ngăsinhăl i.ă iănhu năcònăt iălƠăm tăch ătiêuătuy tăđ i,ăkhôngăgi ngănh ăROIălƠăm tăch ătiêuăt ngăđ i.ăTuyănhiên,ăRIăc ngăcóănh căđi mălƠăkhôngăth ăs ăd ngăđ ăsoăsánhăthƠnhăqu ăqu nălỦăc aăcácănhƠăqu nătr ă ăcácătrungătơmăđ uăt ăcóăquyămôătƠiăs năđ căđ uăt ăkhácănhauăs ăđ aă

đ năk tăqu ăsoăsánhăkhôngăcôngăb ngăvìăRIăđ cătínhăb ngăs ătuy tăđ i

Nóiătómăl i,ăkhôngăcóăt ăsu tănƠoălƠăch ăs ăđ măb oătuy tăđ iăchoăs căm nhăhayăth ăy uăc aăm tăchi năl căkinhădoanh.ăTuyănhiên,ăn uăcácăt ăsu tăc aădoanhănghi păy uăh năc aăđ iăth ,ăho căcácăt ăsu tănƠyăđangătrênăđƠ suyăy uăt ăn mănƠyăsangăn măkhác,ăđóătr ăthƠnhăm tăh iăchuôngăc nhăbáoăchoăcácănhƠăđi uăhƠnhăvƠăc pă

qu nălỦăc năph iăđi uătraănguyênănhơn

1.3.3 Báo cáo đánh giá thƠnh qu qu n lý t i các trung tơm trách nhi m

ănhƠăqu nătr ăc păcaoănh tăcóăth ăn măđ cătoƠnăb ătìnhăhìnhăho tăđ ngă

c aădoanhănghi p,ăđ nhăk ăcácătrungătơmătráchănhi măt ăc păth pănh tăph iăbáoăcáoă

d nălênăcácăc păcaoăh nătrongăh ăth ngănh ngăch ătiêuătƠiăchínhăch ăy uăc aătrungătơmămìnhătrongăm tăbáoăcáoăg iălƠăbáoăcáoătráchănhi m.ăTrongăm iăbáoăcáo trách nhi mă th ngă trìnhă bƠyă cácă s ă li uă v ă d ă toán,ă th că hi nă vƠă cácă s ă chênhă l ch.ăThôngăquaăcácăbáoăcáoănƠy,ăc pănh năbáoăcáoăs ăki măsoátăđ căcácăho tăđ ngăc aă

c păd iătr căthu c.ăTùyătheoăm iălo iătrungătơmătráchănhi mămƠăn iădungăbáoăcáoă

trách nhi măs ăkhácănhauăvƠămangăđ cătr ngăriêng

1.3.3.1 Báo cáo đánhăgiá tráchănhi măc aăcácătrungătơmăchiăphí

ThƠnhăqu ăqu nălỦăc aăcácănhƠăqu nătr ă ătrungătơmăchiăphíăđ căđánhăgiáăquaăbáoăcáoăthƠnhăqu ăđ căl păchoăt ngătrungătơmăchiăphíăriêngăbi t.ăTùyăthu căvƠoăcácăyêuăc uăc aăvi căđánhăgiáătráchănhi mă ăcácătrungătơmăchiăphí,ăbáoăcáoănƠyăcóă th ă đ că chiă ti tă theoă y uă t ă ho că theoă kho nă m c.ă Trongă tr ngă h pă doanhănghi păđưănh nădi năvƠăt ăch căk ătoánăriêngăchiăphíătheoăm iăquanăh ăv iăquyămôă

ho tăđ ngăthìătrongăbáoăcáoăchiăphíăcóăth ăchiăti tăđ nhăphí,ăbi năphí,ầăThôngătină

đ aăvƠoăbáoăcáoăthƠnhăqu ăđ ăđánhăgiáăthƠnhăqu ăc aăcácănhƠăqu nătr ă ătrungătơmăchiăphíăch ălƠăchiăphíăcóăth ăki măsoátăđ căb iăt ngănhƠăqu nătr ă ăt ngătrungătơmă

chi phí B ngăvi căsoăsánhăchiăphíăth căt ăv iăchiăphíăd ătoán,ăcácănhƠăqu nătr ăcóă

th ăbi tăđ căchênhăl chănƠoăt t,ăchênhăl chănƠoălƠăx u.ăCácăbáoăcáoăc aăcácătrungătơmăchiăphíăđ cătrìnhăbƠyătheoăcácăc păqu nălỦăt ngă ngăv iăcácăb ăph năthu că

trung tâm Báo cáo s ăđ căth căhi nătheoălu ngăthôngătinăt ăc păth pălênăvƠătráchănhi măchiăti tăđ năt ngăb ăph n.ăD aăvƠoăbáoăcáoănƠy,ăc pănh năbáoăcáoăs ăđánhăgiáătìnhăhìnhăth căhi năd ătoánăchiăphíăc ngănh ătráchănhi măqu nălỦăc aălưnhăđ oăcácă

trung tâm chi phí

1.3.3.2ăBáoăcáoăđánhăgiáătráchănhi măc aăcácătrungătơmădoanhăthu

Báoăcáoătráchănhi măc aăcácătrungătơmădoanhăthuăđ cădùngăđ ăbáoăcáoătìnhăhìnhăth căhi năk ăho chăbánăhƠngăho căcungăc păd chăv ă ăt ngătrungătơmăc ngă

nh ăt ngăh pădoanhăthuăc aătoƠnădoanh nghi p.ăThƠnhăqu ăqu nălỦăc aăcácătrungătơmădoanhăthuăth ngăđ căđánhăgiáăb ngăvi căsoăsánhădoanhăthuăcóăth ăki măsoátă

gi aăth căt ăsoăv iăd ătoánăvƠăphơnătíchăcácăchênhăl chăphátăsinh.ăN uătrungătơmădoanhă thuă đ că toƠnă quy nă đ nhă giáă bán,ă s ă l ngă s nă ph mă tiêuă th ă thìă tráchănhi măs ăđ căđánhăgiáătrênădoanhăthuăt oăra.ăTùyăthu căvƠoăđ căđi mătìnhăhìnhă

c aăt ngăđ năv ,ăbáoăcáoănƠyăcóăth ăchiăti tătheoăngƠnh,ănhómăho căs năph m

D aăvƠoăbáoăcáoănƠy,ănhƠăqu nătr ădoanhănghi păs ăđánhăgiáătìnhăhìnhăth că

hi năk ăho chădoanhăthuăc aăt ngătrungătơmăc ngănh ătoƠnădoanhănghi p,ăquaăđóăđánhăgiáătráchănhi măqu nălỦăc aăng iăqu nălỦăb ăph năt oăraădoanhăthu

1.3.3.3ăBáoăcáoăđánhăgiáătráchănhi măc aăcácătrungătơmăl iănhu n

Báoăcáoătráchănhi măc aăcácătrung tơmăl iănhu nălƠăm tăcôngăc ăđánhăgiáăs ă

th căhi năc aăcácătrungătơmăl iănhu năvƠătráchănhi măc aănh ngăng iăđ ngăđ uătrungătơm.ăB ăph nă ăđơyăđ căhi uălƠăb tăc ăm tăđ năv ăhayăm tăm tăho tăđ ngănƠoăđóătrongădoanhănghi pămƠă ăđóătaăcóăth ăxácăđ nhăđ cădoanhăthu,ăchiăphíăvƠăl iănhu n.ăTráchănhi măc aătrungătơmăl iănhu nălƠăt ăch căho tăđ ngăkinhădoanhăsaoăchoăl iănhu năđ tăcaoănh t.ă

ThƠnhăqu ăqu nălỦăc aăcácănhƠăqu nătr ă ătrungătơmăl iănhu năđ căđánhăgiáăthôngăquaăvi căsoăsánhăk tăqu ăth căhi năv iăd toán,ăho căsoăsánhăt ăl ăl iănhu nătrênădoanhăthuăv iăt ăl ăchungăc aătoƠnădoanhănghi păho căNgƠnh

Báoăcáoătráchănhi măc aăcácătrungătơmăl iănhu năcóănh ngăđ căđi măsau:

 Báoăcáoăđ căl pătheoăm uăs ăd ăđ măphí

 Chiăphíătrongăbáoăcáoăđ căphơnăthƠnhăchiăphíăki măsoátăđ căvƠăchiăphíăkhôngăki măsoátăđ c

1.3.3.4ăBáoăcáoăđánhăgiáătráchănhi măc aăcácătrungătơmăđ uăt

ăđánhăgiáătráchănhi măc aătrungătơmăđ uăt ,ănhƠăqu nătr ăth ngăs ăd ngăbáoăcáoăthôngăquaăcácăch ătiêuăc ăb nănh ăt ă su tăhoƠnăv năđ uăt ă(ROI) và lãi

th ngăd ă(RI).ăThôngăquaăđ ăl năc aăcácăch ătiêuăth căt ăđ tăđ căsoăv iăk ăho ch,ă

xétătrongăm iăliênăh ăv iăs ă nhăh ngăc aăcácăy uăt ăc uăthƠnh,ăgiúpănhƠăqu nătr ăđánhăgiáătráchănhi măqu nătr ăc aătrungătơmănƠy,ăđ ngăth iăquaăđóăgiúpănhƠăqu nătr ăcóăc ăs ăđ ăđ aăraăcácăgi iăphápănh măc iăthi năgiáătr ăc aăcácăch ătiêu,ăvƠăcu iăcùngălƠăt iăđaăhóaăl iăíchăc aăc ăđôngătrongădoanhănghi p

1.3.4 M t s n i dung liên quan đ n K toán trách nhi m

1.3.4.1 H ăth ngăd ătoánăngơnăsách

păd ătoán ngơnăsáchălƠăm tăn iădungăliênăquanăđ n h ăth ngăk ătoánătráchănhi m.ăD ătoánăngơnăsáchăđóngăvaiătròăquanătr ngăđ ăth căhi năch căn ngăho chă

đ nhăvƠăki măsoát.ăD aăvƠoăd ătoánăngơnăsáchăs ăth yăđ căk ăho chăho tăđ ngătƠiăchínhăc aăcôngătyătrongăng năh năvƠădƠiăh n.ăD ătoánăngơnăsáchălƠăm tăv năđ ăquană

tr ngăb iăvìăv iăvaiătròăqu nălỦăbu cănhƠăqu nătr ăph iăbi tănh ngăgìăx yăraătrongăquáăkh ,ădoanhănghi păđangăđ ngă ăđơuătrongăhi năt iăvƠăph iăd ătínhăđ cănh ngăgìăs ăx yăraătrongăt ngălai.ă

iăv iăcácănhƠăqu nătr ăc păcao, d ătoánălƠăcôngăc ăgiúpăh ătruy năđ tăk ă

ho chăho tăđ ngăđ năcácăb ăph nănh măphơnăb ăngu năl căchoăquáătrìnhăho tăđ ngăkinhădoanhăc aădoanhănghi p.ă ngăth i,ăthôngăquaăvi căsoăsánhăgi aăs ăli uăth că

hi năv iăd ătoánăbanăđ uăs ăgiúpăcácănhƠăqu nătr ăc păcaoăcóăc ăs ăđánhăgiáătráchănhi măvƠăthƠnhăqu ăho tăđ ng

D ătoánăngơnăsáchătoƠnăcôngătyăbaoăg măh ăth ngăcácăd ătoánăsau:ăd ătoánăv ătiêuăth ăs năph m;ăd ătoánăs năxu t;ăd ătoánăchiăphíănguyênăv tăli u,ănhơnăcôngăvƠăchiăphíăs năxu tăchung;ăd ătoánăchiăphíăbánăhƠng,ăchiăphíăqu nălỦădoanhănghi p;ăd ătoánăti n;ăd ătoánăk tăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăvƠăb ngăcơnăđ iăk ătoánăd ătoán

D ă toánă ngơnă sáchă đ că s ă d ngă trongă qu nă lỦă đ ă phátă tri nă m că tiêuă c aădoanhănghi păvƠăthi tăl păđ cănh ngăk ăho chălƠmăth ănƠoăđ đ tăđ căm cătiêuăđó.ăTrongătr ngăh pă nh ngăd ătínhăx yă raă n uăkhôngă t t,ăcácă nhƠăqu nălỦăth yă

đ cănh ngăgìăc năph iălƠmăđ ăthayăđ iăk tăqu ăkhôngămongămu năđó.ăNhƠăqu nălỦăcóătráchănhi măth căhi nănh ngăm cătiêuăđ ăraătrongăd ătoánăngơnăsáchăvƠăđánhăgiá cácăm cătiêuăđ ăraăthôngăquaăcácăbáoăcáoăth căhi n.ăN uăcóăs ăthayăđ iăquáăl năvƠă

v tăm căchoăphép,ănhƠăqu nălỦăc nătìmăhi uănguyênănhơnăc aăs ăbi năđ ng,ăth yă

đ cănh ngăho tăđ ngăđúngăc năphátăhuyăvƠănh ngăsaiăl măc năđ căđi uăch nh.ă

1.3.4.2 Phơnăb ăchiăphí

Th căt ătrongăquáătrìnhăs năxu tăkinhădoanhăc aăm iăcôngătyăluônăcóăhaiăb ă

ph n,ăbaoăg m:ăcácăb ăph năs năxu tăậ nh ngăb ăph năth căhi nănhi măv ătrungătơmăc aăcôngătyănh ăphơnăx ngăs năxu tăvƠăcácăb ăph năph căv ă- khôngăg năm tăcáchătr căti păđ năho tăđ ngăs năxu tăkinhădoanhănh ăphòngăk ătoán,ăphòngăt ăch căhƠnhăchính.ăT ngă ngăv iăb ăph năs năxu tălƠăcácăchiăphíătr căti păphátăsinhăcùngă

v iăm căđ ăho tăđ ngăc aăt ngăb ăph n.ăTrongăkhiăđó,ăcácăchiăphíăc aăcácăb ăph nă

ph căv ăkhôngăg nătr căti pătrongăcácăho tăđ ngăs năxu t.ăTuyănhiên,ăcácănhƠăqu nă

tr ăluônămu năđánhăgiáăs ăchiăphíădoăb ăph năph căv ăcungăc păchoăb ăph nănƠoăđóă

s ă nhăh ngăđ năt ngăchiăphíăs năph măhayăd chăv ăc aăb ăph năđó.ăT ăđó,ăvi căxácăđ nhăc năc ăphơnăb ăcácăchiăphíăc aăb ăph năph căv ăchoăcácăb ăph năkhácăc nă

đ căth căhi năm tăcáchăchínhăxác,ăcôngăb ngăvƠăh pălỦăvìăkho năchiăphíăphơnăb ănƠyăs ă nhăh ngătr căti păđ năk tăqu ătrongăk ăkinhădoanhăc aăb ăph năđ căph căv

1.3.4.3 nhăgiáăs năph măchuy năgiao

S năph măchuy năgiaoălƠăs năph măđ căchuy năt ăb ăph nănƠyăsangăb ăph năkhácătrongăcùngăm tăcôngăty.ăKhiăs năph măđ căchuy năt ăb ăph nănƠyăsangăb ă

ph năkhácătrongăcùngăm tădoanhănghi păthìăk tăqu ăkinhădoanhăc aăb ăph năc ngă

ch uă s ă nhă h ngă b iă giáă s nă ph mă chuy nă giao.ă M că tiêuă c aă vi că đ nhă giáăchuy năgiaoălƠănh măkhuy năkhíchăcácănhƠăqu nătr ăb ăph n,ăcóăliênăquanăđ năvi căchuy năgiao,ăh ngăđ năm cătiêuăchung.ăDoăđó,ăgiáăs năph măchuy năgiaoăn iăb ă

ph iăk tăh păhƠiăhòaăl iăíchăc aăcácăbênăthamăgiaăchuy năgiaoăvƠăl iăíchăt ngăth ă

c aădoanhănghi p,ăvìăm cătiêuăc aăvi căđ nhăgiáăchuy năgiaoălƠăkhuy năkhíchăcácănhƠăqu nătr ăb ăph năcóăliênăquanăđ năvi căchuy năgiaoăh ngăđ năm cătiêuăchung.ăCácăph ngăphápăđ nhăgiáăs năph măchuy năgiaoăch ăy u:ătheoăchiăphí,ătheoăgiáăth ă

tr ngăvƠătheoăs ăth ngăl ng

1.3.4.4 Phơnătíchăbi năđ ngăchiăphíă

iăv iăcácănhƠăqu nălỦ,ăchiăphíălƠăm tătrongănh ngăm iăquanătơmăhƠngăđ uăvìăchiăphíăđ căxemălƠăm tătrongănh ngăchiătiêuăđ ăđánhăgiáăhi uăqu ăqu nălỦăho tă

đ ngăs năxu tăkinhădoanh.ăPhơnătíchăbi năđ ngăchiăphíăphátăsinhălƠăv năđ ătr ngătơmă

đ ăcóăth ăki măsoátăchiăphí,ăt ăđóăcóănh ngăquy tăđ nhăđúngăđ năchoăvi căqu nătr ăCácănhi măv ăc năth căhi năkhiăphơnătíchăbi năđ ngăchiăphí:

 ánhă giáă kháiă quátă vƠă toƠnă di nă tìnhă hìnhă th că hi nă chiă phíă t iă doanhă

nghi p,ăđ ngăth iăsoăsánhăv iăngơnăsáchăđưăđ căd ătoán

 Xácăđ nhăcácănguyênănhơn,ănhơnăt ă nhăh ngăđ năs ăbi năđ ngătrênă

 ăraăcácăbi năphápăh pălỦăvƠăk păth iănh mănơngăcaoăhi uăqu ăqu nălỦăchiăphí

đ iăv iătrungătơmăđó.ăTùyătheoăt ngătrungătơm,ăk ătoánătráchănhi măs ăcóănh ngăcôngăc ăđ ăđánhăgiáăthƠnhăqu ăkhácănhau

Vi căđánhăgiáăđ yăđ ăvƠăchínhăxácăthƠnhăqu ăqu nălỦăc aăcácăc păqu nătr ăs ăgiúpă doanhă nghi pă cóă đ că nh ngă thôngă tină quană tr ngă trongă vi că đ aă raă nh ngă

ph ngăth căhi uăqu ănh tăh ngăđ năm cătiêuăchungăc aăt ăch c

CH NG II: TH C TR NG V H TH NG K TOÁN TRÁCH NHI M

T I CÔNG TY TNHH CH NG KHOÁN ACB 2.1 Tình hình t ch c qu n lý vƠ t ch c công tác k toán t i Công ty Ch ng Khoán ACB

2.1.1 Tình hình t ch c qu n lý t i Công ty Ch ng Khoán ACB

CôngătyăTNHHăCh ngăKhoánăACBălƠăm tătrongănh ngăcôngătyăch ngăkhoánă

đ uătiênăc aăTh ătr ngăch ngăkhoánăVi tăNam,ădoăNgơnăhƠngăTMCPăÁăChơuă(ăACB)ălƠmăch ăs ă h u.ă căthƠnhăl păvƠoă thángă06ăn mă 2000,ăCôngătyă TNHHă

Ch ngăKhoánăACBăđưăkhôngăng ngăphátătri năvƠăl năm nhăc ăv ăti măl cătƠiăchính,ă

m ngăl iăho tăđ ngăvƠăch tăl ngăd chăv ,ătr ăthƠnhăm tăth ngăhi uăuyătínătrênă

th ătr ngăch ngăkhoánăVi tăNam

T ăs ăv năđi uăl ăkhiêmăt năkhiăthƠnhăl pălƠă43ăt ăđ ng,ăACBSăđưătr iăquaă3ă

l năt ngăv nănh ăsau:

- Thángă09/200 :ăV năđi uăl ălƠă500ăt ăđ ngă

- Thángă01/200 :ăV năđi uăl ălƠă1000ăt ăđ ngă

- Thángă11/2009ăđ nănay:ăV năđi uăl ălƠă1.500ăt ăđ ng

Dùătrongătìnhăhìnhăth ătr ng khóăkh năhayăthu năl i,ăACBSăv năduyătrìănhipă

đ ăphátătri năm ngăl iănh măt oăđi uăki năt tănh tăchoăcácănhƠăđ uăt ăgiaoăd ch.ăTrongă n mă 2010,ă ACBSă đưă c ă c uă l iă h ă th ngă kênhă phơnă ph iă v iă m că đíchăchuy năđ iăcácăđ iălỦănh năl nhă( N )ăthƠnhăcácăPhòngăgiaoăd chă(PGD),ăphùăh pă

v iăquyăđ nhăc aăphápălu tăvƠăđ nhăh ngăkinhădoanhăc aăACBS

Ti nătrìnhăphátătri năm ngăl iăc aăACBSăquaăcácăn mănh ăsau:

- N mă2001,ăm ngăl iăc aăACBSăbaoăg măm tăh iăs ,ăm t chi nhánh

- N mă2006,ăm ngăl iăACBSăbaoăg măm tăh iăs , m tăchiănhánh,ăm tăphòngăgiaoăd ch, vƠăhaiăđ iălỦănh năl nh

- N mă200 ,ăm ngăl iăACBSăbaoăg măm tăh iăs ,ăm tăchiănhánh,ăm tăphòngăgiaoăd ch,ăvƠăbaăđ iălỦănh năl nh

- N mă200 ,ăm ngăl iăACBSăbaoăg măm tăh iăs , m tăv năphòngăđ iădi n,ă

sáu chi nhánh, m tăphòngăgiaoăd ch,ăvƠăm iăb năđ iălỦănh năl nh

- N mă2009,ăth ngăACBSăbaoăg măm tăh iăs ,ăm tăv năphòngăđ iădi n,ătámă

chiănhánh,ăm tăphòngăgiaoăd ch,ăvƠăhaiăm iăl măđ iălỦănh năl nh

- năcu iăn mă2010,ăm ngăl iăc aăACBSăbaoăg m m tăh iăs ,ăm tăsƠnăgiaoă

d ch,m iăb năchi nhánh và m iăsáuăphòngăgiaoăd ch

2.1.1.2 Ch căn ngăvƠănhi măv ăc aăcôngăty

Ngayăt ăđ uăthƠnhăl p,ăACBSăđưăđ că yăbanăCh ngăKhoánăNhƠăn căc păphépăth căhi năt tăc ăcácănghi păv ăkinhădoanhăch ngăkhoánătheoălu tăđ nh:

- Môiăgi iăch ngăkhoán

- uăkỦăch ngăkhoán

- T ădoanhăch ngăkhoán

- B oălưnhăphátăhƠnhăch ngăkhoán

- T ăv năđ uăt ăch ngăkhoán

- Qu nălỦădanhăm căđ uăt

Thángă09/200 ănghi păv ăqu nălỦădanhăm căđ uăt ăđ căh yăb ătheoăquyăđ nhă

c aă yăbanăCh ngăkhoánăNhƠăn c

NgoƠiăra,ăđ ăđápă ng nhuăc uăđaăd ngăc aădoanhănghi p,ăACBSăcònăcungăc păcácă

s năph măv ăT ăv nătƠiăchínhădoanhănghi pănh ăsauă:

- T ăv nămuaăl iăvƠăsápănh pădoanhănghi pă(ăM&A)

- T ăv năphátăhƠnhăch ngăkhoán

- T ăv năb oălưnhăphátăhƠnhăch ngăkhoán

- T ăv năniêmăy tăch ngăkhoán

- T ăv năđ ngăkỦăgiaoăd chăcácăcôngătyăđ iăchúngăch aăniêmăy tă(ăUpcom)

- T ăv năc ăph năhóaăcácădoanhănghi p

- T ăv năvƠăth căhi năđ uăgiáăbánăc ăph n

- T ăv năt ăch că iăh iăc ăđông

- T ăv năchuy nă đ iăhìnhăth căho tăđ ngădoanhănghi pă(ăt ăCôngătyă TNHHăthành Công ty c ăph n,ăt ăDoanhănghi păcóăv nă đ uăt ă n căngoƠiăthƠnhăCôngătyăc ăph n)

- T ăv nătáiăc uătrúcăDoanhănghi p

2.1.1.3 Quyămôăho tăđ ngăkinhădoanh

Côngătyăcóătr ăs ăchínhăt iăs ă10 NăTr ngă nh,ăQu nă3,ăThƠnhăph ăH ăChíăMinh.ăNgoƠiăra,ăcôngătyăcònăcóăcácăchiănhánhăt i ThƠnhăph ăH ăChíăMinh,ăH iăPhòng,ă ƠăN ng,ăKhánhăHòa,ăC năTh ăvƠăv năphòngăđ iădi năt iăHƠăN i

năngƠyă31ăthángă12ăn mă2010,ăt ngăs ănhơnăviênăc aăcôngătyălƠă30 ănhơnăviênăchínhăth c

B ngă2.1ăậ Quy mô ACBSăquaăhaiăn mă2010ăvƠă2009

năv ătính:ăTri uăđ ng

“ăNgu n:ăBáoăcáoăth ngăniên CôngătyăTNHHăCh ngăKhoánăACB”

2.1.1.4 T ăch căb ămáyăqu nălỦăc aăcôngăty

B ămáyăho tăđ ngăc aăACBSăchiaălƠmă6ănhánhăchínhăbaoăg m:ăTrungătơmăphơnătích,ăPhòngăđ uăt ăvƠăkinhădoanhăch ngăkhoán,ănhánhănghi păv ăngơnăhƠngă

đ uă t ,ă nhánhă nghi pă v ă môiă gi i,ă nhánhă nghi pă v ă v nă hƠnh,ă nhánhă nghi pă v ă

giám sátăvƠăh ătr ,ănhánhăkênhăphơnăph i

S ăđ 2.1ăS ăđ t ch c c a Công ty TNHH Ch ng Khoán ACB

U T

NGHI P V GIÁM SÁT & H

P Phát tri n s n

ph m

P Giao d ch ch ng khoán

NGHI P V MÔI

GI I & TV T

NGHI P V V N HÀNH

Theo ch căn ngăho tăđ ng, t ch c b máy qu n lý và s phân c p qu n lý

t iăcôngătyăACBSănh ăsau:

 Ban T ng Giám đ c

Ban T ngă Giámă đ c bao g m m t T ngă giámă đ c và m t Phó T ngă Giámă đ c

T ngăGiámă căđ c b nhi m theo quy tăđ nh c a H iăđ ng thành viên, ch u trách

nhi m t ch c và v n hành b máy qu n lý, kinh doanh T ngăgiámăđ călƠăng iăđ i

di n theo pháp lu t c a công ty Phó T ng Giámă c giúp vi c cho T ngăGiámă c

trong vi căđi u hành và qu n lý theo s ch đ o, phân công và y quy n c a T ng Giámăđ c và ch u trách nhi m v k t qu ho tăđ ng v ph n vi căđ c giao

Ban T ngăGiámăđ c v iăc ngăv là nhà qu n lý, ph i th c hi n t t b n ch căn ngă

chính là ho chăđ nh, t ch c,ăđi u hành và ra quy tăđ nh

 Trung tâm phân tích

Ng iăđ ngăđ u c aătrungătơmăphơnătíchălƠăTr ng trung tâm phân tích, ch u trách

nhi mă tr c Ban T ngă Giámă đ c v toàn b k t qu ho tă đ ng c a Trung tâm

Trung tâm phân tích có ch căn ngăth c hi n các báo cáo phân tích v th tr ng

ch ng khoán, v các công ty niêm y t, c p nh t thông tin th tr ng, kinh t Vi t

Nam và Th gi i S n ph m c a Trung tâm phân tích ph c v cho các phòng ban

nh ăăPhòngăđ uăt ,ăphòngăkháchăhƠngăđ nh ch , các chi nhánh, trung tâm giao d ch

tr c tuy n trong vi c ra quy tăđ nhăđ uăt ăho c cung c p các báo cáo phân tích cho kháchăhƠng.ăNgoƠiăra,ăTrungătơmăphơnătíchăc ngăth c hi n các b n tin, các nh n

đ nh v th tr ng ch ngăkhoánăđ cung c păchoăcácăc ăquanăbáoăđƠi,ăvƠăph c v

cho các kênh phân ph i trong vi căch măsócăvƠăt ăv năđ uăt ăTrung tâm phân tích

ch u trách nhi m v ch tăl ng c a các s n ph m mình làm ra

 Phòng đ u t vƠ kinh doanh ch ng khoán

ngăđ uăPhòngă uăt ăvƠăkinhădoanh ch ngăkhoánălƠăGiámăđ c đ uăt ăvƠăkinhă

doanh ch ng khoán Ch căn ngăc a Phòng này là ra các quy tăđ nhăđ uăt ,ăkinhă

doanh ch ng khoán trên s v n do công ty giao nh m nâng cao l i nhu n cho công