Hoàn thiện hệ thống kế toán ngân hàng việt nam theo chuẩn mực kế toán quốc tế

báo cáo tài chính... IAS 14 Báo cáo ngành... IAS 39 Ghi nh n và đánh giá công c tài chính... i di n cho mô hình này là Nigieria, Malaysia, Singapore,..... đ nh ch tài chính nh ngân hàng

-

HOÀN THI N H TH NG K TOÁN

NGÂN HÀNG VI T NAM THEO CHU N M C K TOÁN QU C T

Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng

d n c a PGS.TS Bùi Kim Y n Ngu n s li u đ c thu th p trung th c, chính xác

T t c tài li u tham kh o đ u đ c trích d n đ y đ và rõ ràng

Ng i cam đoan

Nguy n Lê Di m Ph ng

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C CÁC CH VI T T T

DANH M C B NG BI U

DANH M C HÌNH V

M U 1

CH NG 1: Lụ LU N V CHU N M C K TOÁN QU C T VÀ K TOÁN NGÂN HÀNG 3

1.1 LỦ lu n v chu n m c k toán, h th ng chu n m c k toán qu c t 3

1.1.1 Khái ni m v chu n m c k toán và s c n thi t c a chu n m c k toán 3

1.1.2 H th ng chu n m c k toán qu c t 5

1.2 LỦ lu n v k toán ngơn hƠng 16

1.2.1 nh ngh a k toán ngân hàng 16

1.2.2 i t ng c a k toán ngân hàng 17

1.2.3 c đi m c a k toán ngân hàng 18

1.2.4 Vai trò c a k toán ngân hàng 19

1.2.5 Nhi m v c a k toán ngân hàng 19

1.3 M i quan h gi a k toán vƠ qu n tr trong ho t đ ng ngơn hƠng 20

1.4 Kinh nghi m áp d ng chu n m c k toán qu c t m t s n n kinh t tiêu bi u 22

1.4.1 Vi c áp d ng chu n m c k toán qu c t m t s n n kinh t tiêu bi u 22

1.4.2 Bài h c kinh nghi m hoàn thi n h th ng k toán ngân hàng th ng m i theo chu n m c k toán qu c t 23

1.5 S c n thi t ph i hoƠn thi n h th ng k toán ngơn hƠng Vi t Nam theo chu n m c k toán qu c t 24

K T LU N CH NG 1 27

TOÁN QU C T 28

2.1 T ng quan v h th ng ngơn hƠng Vi t Nam 28

2.2 T ng quan v s khác bi t 30

2.2.1 Tính th ng nh t v h th ng tài kho n 30

2.2.2 K thu t ghi chép tài kho n 31

2.2.3 H th ng s sách k toán 32

2.2.4 Tính b t bu c v hình th c 32

2.2.5 H th ng ph ng pháp đánh giá tài s n 33

2.3 Th c tr ng s khác bi t theo t ng kho n m c c th 33

2.3.1 S khác bi t các kho n m c trong B ng cân đ i k toán 33

2.3.2 S khác bi t các kho n m c trong Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh 41

2.3.3 S khác bi t trong Báo cáo l u chuy n ti n t 43

2.3.4 S khác bi t báo cáo thay đ i v n ch s h u 44

2.4 Minh h a s sai l ch c a m t s ch tiêu tƠi chính do s khác bi t gi a h th ng k toán ngơn hƠng vƠ chu n m c k toán qu c t 44

2.4.1 Phân tích báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh theo chu n m c k toán qu c t 44

2.4.2 Phân tích v v n ch s h u 47

2.4.3 Phân tích t su t sinh l i trên t ng tài s n – ROA 48

2.4.4 Phân tích t su t sinh l i trên v n ch s h u - ROE 50

2.5 ánh giá nh ng v n đ t n t i c a h th ng k toán 50

K T LU N CH NG 2 54

CH NG 3: GI I PHÁP HOÀN THI N H TH NG K TOÁN NGÂN HÀNG VI T NAM THEO CHU N M C K TOÁN QU C T 55

3.1 Nguyên nhơn ch a th áp d ng ngay vƠ toƠn b chu n m c k toán qu c t 55

3.1.1 Nhân t v n n kinh t 55

3.1.2 Nhân t v h th ng lu t pháp 56

3.3 Gi i pháp hoƠn thi n h th ng k toán Ngơn hƠng Vi t Nam theo chu n

m c k toán qu c t 58

3.3.1 y nhanh phát tri n n n kinh t th tr ng 58

3.3.2 S a đ i lu t k toán và h th ng chu n m c k toán Vi t Nam hi n hành, đ

ch đ ng tri n khai phù h p v i đ c thù k toán ngân hàng 58

3.3.3 Gi i pháp hoàn thi n h th ng k toán ngân hàng t i Vi t Nam 60

3.3.4 T o đi u ki n áp d ng công ngh m i đ hoàn thành t t h n nhi m v k toán

AFTA: ASEAN Free Trade Area

IASC: International Accounting Standards Committee

y ban chu n m c k toán qu c t

IFRS: International Financial Reporting Standard

Chu n m c báo cáo tài chính qu c t

IFRIC: International Financial Reporting Interpretations Committee

y ban gi i thích các chu n m c k toán qu c t

NHNN: Ngân hàng nhà n c

NHTM: Ngân hàng th ng m i

SAC: Standards Advisory Council

H i đ ng t v n chu n m c

SEC: Security and Exchange Commission

y ban ch ng khoán qu c gia Hoa K

TMCP: Th ng m i c ph n

US-GAAP: United States Generally Accepted Accounting Principles

Nguyên t c k toán chung c a Hoa k

VAS: Vietnamese Accounting Standard

Chu n m c k toán Vi t Nam

WTO: World Trade Organization

T ch c th ng m i th gi i

B ng 2.2: Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Nam Vi t

theo IAS

B ng 2.3: B ng ngu n v n c a Ngân hàng TMCP Nam Vi t

B ng 2.4: B ng ngu n v n c a Ngân hàng TMCP Nam Vi t theo IAS

B ng 2.5: B ng phân tích v t su t sinh l i trên t ng tài s n - ROA

B ng 2.6: B ng phân tích v t su t sinh l i trên t ng ngu n v n - ROE

Hình 1.2: Quy trình so n th o các chu n m c k toán qu c t

M U

Lụ DO CH N TÀI

H i nh p kinh t tr thành m t xu th th i đ i và di n ra m nh m trên nhi u l nh v c Cùng v i xu th đó Vi t Nam đã ch đ ng tham gia vào quá trình h i nh p qu c t nh gia nh p AFTA, WTO, Trong b i c nh chung c a

n n kinh t , các Ngân hàng th ng m i c ph n Vi t Nam s có nhi u c h i

h n, đ ng th i c ng đ t ra nhi u thách th c Ph i làm sao s m h i nh p, nâng cao kh n ng c nh tranh c a b n thân v ho t đ ng kinh doanh c ng nh công ngh ngân hàng, trong đó có công c qu n lý, công ngh đi u hành trên c s phù h p v i th c ti n v các m t Vi t Nam

M t trong nh ng công c qu n lý quan tr ng c a ngân hàng là h th ng

k toán K toán ngân hàng có vai trò đ c bi t trong vi c cung c p các s li u,

NGÂN HÀNG VI T NAM THEO CHU N M C K TOÁN QU C T ”

M C TIÊU NGHIÊN C U

Nh n bi t rõ nh ng khác bi t gi a h th ng k toán Ngân hàng Vi t

Nam và chu n m c k toán qu c t ;

Nêu nh ng quan đi m ng d ng t i u các chu n m c k toán qu c t

vào h th ng k toán Ngân hàng Vi t Nam;

Trên c s đó, đ tài đ a ra m t s ki n ngh nh m hoàn thi n h th ng

k toán Ngân hàng đ đ y m nh hi u qu công tác qu n lý và h i nh p th

gi i

PH NG PHÁP NGHIÊN C U

Vi c nghiên c u đ c th c hi n theo ph ng pháp đ nh tính, b ng cách

s d ng ph ng pháp suy lu n logic, phân tích so sánh, Ngoài ra lu n v n còn tham kh o k t qu c a các nghiên c u tr c đây

D li u s d ng: d li u th c p, đ c thu th p thông qua các nghiên

c u tr c đây v k toán, chu n m c k toán qu c t và h th ng k toán ngân hàng th ng m i,

I T NG NGHIÊN C U

H th ng quy đ nh pháp lu t v k toán Vi t Nam;

H th ng chu n m c k toán Vi t Nam;

H th ng chu n m c k toán Qu c t ;

H th ng k toán ngân hàng t i Vi t Nam;

H th ng k toán Ngân hàng TMCP Nam Vi t (minh h a)

Tuy nhiên, trong đi u ki n nghiên c u có gi i h n, đ tài ch th c hi n nghiên

c u sâu nh ng chu n m c n i b c liên quan đ n ho t đ ng k toán ngân hàng

K T C U LU N V N

N i dung lu n v n bao g m:

M đ u

Ch ng 1: Lý lu n v chu n m c k toán qu c t và k toán ngân hàng

Ch ng 2: Phân tích th c tr ng khác bi t gi a h th ng k toán ngân

hàng t i Vi t Nam và h th ng chu n m c k toán qu c t

Ch ng 3: Gi i pháp hoàn thi n h th ng k toán ngân hàng Vi t Nam theo chu n m c k toán qu c t

K t lu n

CH NG 1: Lụ LU N V CHU N M C K TOÁN QU C T VÀ

K TOÁN NGÂN HÀNG 1.1 LỦ lu n v chu n m c k toán, h th ng chu n m c k toán qu c t 1.1.1 Khái ni m v chu n m c k toán vƠ s c n thi t c a chu n m c k toán

1.1.1.1 Khái ni m v chu n m c k toán

K toán đ c xem là m t công c tr giúp trong vi c ph n ánh qu n lý trên góc đ tài chính các ho t đ ng kinh t Trong th i k Ph c H ng Fraluca Pacioli đã phát minh nguyên t c ghi s kép (double entry) ph c v cho ph n ánh các tài kho n th ng m i ụ vào th k XIV T đó, ghi s kép đã thâm

nh p vào c, Pháp sau đó t i Anh (trung t m th gi i vào gi a th k XVII, XVIII) Nh ng s đ u t c a n c này vào công nghi p, b o hi m và đ ng

s t t i các n c B c M đã kéo theo nh h ng k toán c a Anh t i khu v c

này, k toán Hà Lan đã nh h ng t i Indonesia và Nam Phi, nh h ng t các n c Châu Âu lan t a ra toàn th gi i, t Tây Ban Nha t i các qu c gia Châu M - La tinh G n đây, v i uy th v kinh t c a mình, M tr thành

n c đ u tiên phát tri n nguyên lý k toán và xu t kh u các mô hình báo cáo tài chính c a qu c gia này ra toàn th gi i

S phát tri n c a k toán các n c th ng khác nhau v quy đ nh và

th c hành k toán Khi mà các h th ng kinh t và các đi u ki n th ng m i khác nhau t n c này sang n c khác thì mô hình và ph ng pháp k toán

c ng khác nhau Các nhân t nh h ng nh là m c đ t p trung v kinh t ,

m c đ ki m soát c a nhà n c đ i v i doanh nghi p, b n ch t c a các ho t

đ ng kinh t t xã h i quân bình đ n gi n t i các doanh nghi p kinh doanh

t ng h p, giai đo n phát tri n kinh t ,

nh ngh a v k toán đ c nhìn nh n d i nhi u góc đ khác nhau:

- Vi n K toán công ch ng Hoa K (1953) đ nh ngh a: “k toán là m t ngh

thu t ghi nh n, phân lo i và t ng h p các s ki n kinh t d i hình thái ti n t theo m t ph ng th c có ý ngh a và gi i thích các k t qu đó”

- Hi p h i K toán Hoa K - AAA (1966) thì đ nh ngh a k toán là “quá

trình xác đ nh, đo l ng và cung c p nh ng thông tin kinh t h u ích cho vi c đánh giá và đ a ra quy t đ nh kinh doanh”

K toán là m t ho t đ ng chuyên môn cao có ch c n ng cung c p thông tin trung th c, h p lý v tình hình và k t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p K toán giúp cho ng i s d ng thông tin hi u đ c, so sánh

đ c các thông tin tài chính Mu n v y, c n ph i có các quy đ nh là khuôn

m u đánh giá, ghi nh n và trình bày thông tin tài chính, đó chính là chu n m c

k toán

Chu n m c k toán là nh ng quy đ nh và h ng d n các nguyên t c,

n i dung, ph ng pháp và th t c k toán c b n, chung nh t làm c s ghi chép k toán và Báo cáo tài chính nh m đ t đ c s đánh giá trung th c, h p

lý, khách quan v th c tr ng tài chính và k t qu kinh doanh c a doanh nghi p

1.1.1.2 S c n thi t ph i có chu n m c k toán

M c đích chung c a vi c so n th o và ban hành các chu n m c k toán

là đ th ng nh t ho t đ ng k toán trong m t ph m vi đ a lý (đó có th là trong

m t qu c gia, trong m t khu v c hay trên toàn c u)

N u nh không có chu n m c k toán, các doanh nghi p s s d ng nhi u ph ng pháp khác nhau đ l p và trình bày báo cáo tài chính c a mình

T t y u, hai báo cáo tài chính c a hai doanh nghi p không th đem ra so sánh

v i nhau đ c do chúng không đ c l p trên cùng m t c s

Không ch có th , vi c thi u m t b chu n m c k toán s là c h i cho các doanh nghi p s d ng các th pháp k toán đ đi u ch nh báo cáo tài chính theo ý mu n Các doanh nghi p th m chí có th bi n tình tr ng thua l c a doanh nghi p thành có lãi

Vi c thi u chu n m c k toán c ng t o c h i cho các doanh nghi p

đ c tùy ý trình bày các thông tin có liên quan đ n các đ i t ng k toán trên

báo cáo tài chính H có th che gi u các thông tin b t l i cho mình và ch trình bày nh ng thông tin có l i cho mình

Chính vì nh ng v n đ trên, ng i s d ng báo cáo tài chính s không

th đ a ra m t quy t đ nh kinh t h p lý d a vào các thông tin trên báo cáo tài chính đ c

Ngoài ra, vi c có m t b chu n m c k toán c ng giúp ích cho ng i

s d ng báo cáo tài chính trong vi c đ c và phân tích các báo cáo tài chính

đ c d dàng h n Ng i s d ng báo cáo tài chính có th hi u đ c c u trúc

c a báo cáo tài chính, b n ch t c a các ch tiêu trên báo cáo tài chính, hi u

đ c các thuy t minh báo cáo tài chính T đó, ng i s d ng báo cáo tài chính m i có th đ a ra các phân tích chính xác và đ a ra quy t đ nh h p lý

M t l i ích n a mà ng i s d ng báo cáo tài chính có th thu đ c t các chu n m c k toán đó là s đ m b o r ng các doanh nghi p và các ki m toán viên th c hi n vi c ki m toán báo cáo tài chính đã tuân th các chu n

m c k toán trong quá trình th c hi n nhi m v c a mình Ng i s d ng có

th không có ki n th c v k toán c ng nh không đ kh n ng đ hi u đ c các chu n m c k toán nh ng n u h nghi ng v tính trung th c và h p lý

c a các báo cáo tài chính thì h có th thuê m t t ch c chuyên nghi p đ

ki m đ nh vi c tuân th các chu n m c k toán c a ban giám đ c các doanh nghi p c ng nh c a các ki m toán viên có liên quan Nh v y, vi c ban hành các chu n m c k toán là m t cách đ t ng thêm lòng tin cho ng i s d ng báo cáo tài chính đ i v i các báo cáo tài chính và ng n ng a nguy c gian l n trong vi c l p và trình bày báo cáo tài chính

1.1.2 H th ng chu n m c k toán qu c t

1.1.2.1 L ch s hình thƠnh chu n m c k toán qu c t

C quan đ u tiên xây d ng và ban hành h th ng chu n m c k toán

qu c t chính là y ban chu n m c k toán qu c t - IASC ây là m t t

ch c đ c l p thu c khu v c t nhân, có m c tiêu nh m đ t đ c s th ng nh t trong các nguyên t c k toán mà các nhà kinh doanh và các t ch c trên th

gi i s d ng đ l p báo cáo tài chính y ban chu n m c k toán qu c t đ c thành l p vào n m 1973 d i s cam k t c a các chuyên gia k toán c a các

n c Úc, Canada, Pháp, c, Nh t, Mexico, Hà Lan, Anh, Ailen và M T

n m 1983 các thành viên c a y ban chu n m c k toán qu c t bao g m toàn

b các chuyên gia k toán thu c thành viên c a Liên đoàn k toán qu c t - IFAC Tính đ n tháng 01/1999 s các thành viên đ i di n cho h n hai tri u chuyên gia k toán là 142 thành viên thu c 103 qu c gia khác nhau n tháng 12/1999, IASC đã ch đ nh y ban l a ch n và thành l p H i đ ng thành viên Trustees g m 22 thành viên đ n t các khu v c đ a lý, l nh v c và chuyên môn

khác nhau

N m 2001, H i đ ng chu n m c k toán qu c t - IASB ra đ i thay th cho IASC C u trúc IASB có nh ng c quan sau:

ng đ u là Ban qu n tr y ban xây d ng chu n m c k toán qu c t

(IASB foundation) Ban qu n tr y ban xây d ng chu n m c k toán qu c t

là c quan n m gi b n quy n c a các chu n m c k toán qu c t và các v n

b n khác c a IASB Các y viên qu n tr ch đ nh các thành viên c a IASB,

th c hi n vi c giám sát và gây qu c n thi t Còn IASB có toàn b trách nhi m đ i v i vi c so n th o các chu n m c k toán

Ngoài ra, c c u c a IASB còn bao g m hai c quan n a là H i đ ng t

v n chu n m c – SAC và y ban gi i thích các chu n m c k toán qu c t –

IFRIC

Hình 1.1: S đ c u trúc IASB

Các y viên qu n tr b nhi m thành viên c a IASB, IFRIC, SAC Bên

c nh vi c giám sát IASB đ đ m b o ho t đ ng hi u qu c a y ban này và

gây qu , các y viên qu n tr còn phê chu n ngân sách c a IASB và ch u trách nhi m xem xét nh ng thay đ i trong đi u l ho t đ ng c a h i đ ng Các y

viên qu n tr đ c b u sao cho có 6 ng i đ n t B c M , 6 ng i đ n t Châu Âu, 4 ng i đ n t Châu Á Thái Bình D ng và 3 đ n t các khu v c khác đ đ m b o s cân b ng đ a lý

H i đ ng t v n chu n m c – SAC t o ra m t c u n i chính th c giúp

cho các t ch c và cá nhân khác, nh ng ng i mà đ n t nh ng khu v c đ a lý

khác nhau và có n n t ng h c v n đa d ng, đ c đ a ra nh ng ý ki n góp ý

cho h i đ ng và c ng có th là t v n cho các y viên qu n tr H i đ ng này

bao g m 15 thành viên và g p nhau ít nh t 3 l n m t n m H i đ ng này đ c

tham v n b i IASB trong nh ng d án quan tr ng H i đ ng c ng t v n cho

IASB v nh ng u tiên trong l ch trình ho t đ ng và tác đ ng c a các chu n

m c đ c đ xu t có nh h ng đ n ng i s d ng và ng i l p báo cáo tài

y ban gi i thích chu n m c k toán qu c t - IFRIC đ a ra nh ng ch

d n v cách áp d ng và gi i thích các tiêu chu n báo cáo tài chính qu c t y ban này ch u trách nhi m v nh ng v n đ báo cáo tài chính m i xu t hi n mà

ch a đ c nêu ra trong các tiêu chu n báo cáo tài chính qu c t ho c nh ng

v n đ mà ch a có cách gi i thích phù h p ho c có nh ng s gi i thích trái

ng c

Trong quá trình ho t đ ng, h i đ ng này đã s a đ i, b sung m t s

chu n m c k toán c , thay th chu n m c k toán c b ng nh ng nh ng

chu n m c trình bày báo cáo tài chính và ban hành m t s chu n m c k toán

m i v nh ng v n đ ch a đ c đ c p tr c đó

1.1.2.2 Ch c n ng, nhi m v c a y Ban Chu n m c k toán qu c t

Thi t l p và công b nh ng chu n m c k toán qu c t công khai đ c xem xét trong vi c l p báo cáo tài chính và khuy n khích s ch p nh n, xem

1.1.2.3 Quy trình so n th o nên các chu n m c k toán qu c t

Chu n m c k toán qu c t đ c hình thành qua m t h th ng các quy trình chu n và đ c s tham v n r ng rãi c a c ng đ ng qu c t Quy trình chu n cho vi c so n th o m t chu n m c k toán qu c t g m các b c sau:

B c 1: Các nhân viên c a IASB s nh n di n, xem xét và đ xu t các

v n đ mà có th làm cho h i đ ng quan tâm H i đ ng s th o lu n v các d

án ti m n ng và quy t đ nh đ theo đu i m t d án ph i đ c đ a ra trong m t

cu c h p h i đ ng công khai Tr c khi đi đ n m t quy t đ nh nh v y, IASB

s tham v n H i đ ng c v n chu n m c đ lên m t l ch trình ho t đ ng và đ t

ra các u tiên

B c 2: Khi đ a m t d án vào m t l ch trình ho t đ ng, IASB s

bu c trong quy trình chu n, IASB v n th ng công b m t v n b n m i th o

lu n cho nh ng ch đ m i quan tr ng Thông th ng thì m t v n b n m i

th o lu n s bao g m m t ph n t ng quát v v n đ đ c bàn lu n, các cách

ti p c n đ gi i quy t v n đ , quan đi m ban đ u c a tác gi hay c a IASB và

m t l i m i đ a ra ý ki n N u IASB quy t đ nh b b c này thì IASB ph i

đ a ra lý do gi i thích

B c 5: Công b b n th o l y ý ki n công chúng là m t b c b t bu c

trong quy trình chu n B n th o này ph i đ c chính thành viên c a IASB phê

chu n M t b n th o s bao g m c s đ đ a ra k t lu n và các quan đi m trái

ng c t các thành viên IASB không phê chu n

B c 6: IASB s xem xét nh ng l i nh n xét và k t qu c a nh ng l n

tham v n khác

B c 7: Khi IASB th y r ng h i đ ng đã có th đ a ra m t k t lu n v

v n đ đang đ c th o lu n, h i đ ng s ch đ o cho nhân viên c a mình so n

th o chính th c các chu n m c k toán qu c t M t chu n m c k toán m i

ph i đ c chính thành viên c a IASB phê chu n

Hình 1.2 Qu y trình vi c so n th o các chu n m c k toán qu c t 1.1.2.4 Khái quát h th ng chu n m c k toán qu c t

H th ng chu n m c k toán qu c t đ c ban hành và qu n lý b i y ban sáng l p chu n m c k toán qu c t Các chu n m c k toán qu c t - IASs v n đ c k th a các chu n m c k toán qu c t do IASC ban hành

tr c đây và y ban sáng l p chu n m c k toán qu c t ti p t c xây d ng, ban hành và phát tri n các chu n m c k toán qu c t m i v i tên g i là chu n

m c báo cáo tài chính qu c t IFRS

Hi n nay, có s d ch chuy n d n t IAS sang IFRS b ng vi c ban hành thêm IFRS IFRS đ c p nhi u h n đ n vi c trình bày thông tin tài chính nh

th nào đ đ m b o l i ích cao h n cho các đ i t ng s d ng báo cáo tài chính đ c l p ra t k t qu c a công vi c k toán

xu t d án so n th o chu n m c k

toán qu c t

Xem xét vi c h p tác v i các t ch c

so n th o chu n m c qu c gia Thành l p các nhóm làm vi c

a ra v n b n m i th o lu n Công b b n th o l y ý ki n công chúng Thu th p và xem xét các nh n xét

So n th o chính th c chu n m c k toán

qu c t

Chu n m c k toán qu c t bao g m 2 nhóm chính là:

IASs (International Accounting Standards) – nhóm chu n m c k toán IFRSs (International Finalcial Reporting Standards) - các h ng d n th c

hi n chu n m c báo cáo tài chính qu c t

Nhóm chu n m c k toán IAS so IASC ban hƠnh có liên quan đ n nhi u khía c nh khác nhau trong k toán:

IAS 1 Trình bày các báo cáo tài chính Chu n m c này đ c dùng đ trình bày

t t c các báo cáo tài chính ph c v m c đích chung, và không đ c s d ng

đ đáp ng nhu c u thông tin c th c a ng i s d ng

IAS 2 Hàng t n kho Chu n m c này quy đ nh cho t t c hàng t n kho là tài

s n

IAS 3 c ban hành n m 1976, đ c thay th b i IAS 27 và IAS 28

IAS 4 Kh u hao, đ c thu h i n m 1999

IAS 5 Không còn hi u l c c thay th b i IAS 1

IAS 6 Không còn hi u l c c thay th b i IAS 15

IAS 7 Báo cáo l u chuy n ti n t Lu ng l u chuy n ti n t bao g m lu ng thu và lu ng chi c a c ti n m t và các tài s n t ng đ ng ti n m t

IAS 8 L lãi ròng c a c k , các l i c b n và thay đ i ch đ k toán Chu n

m c này khi trình bày l /lãi t các ho t đ ng thông th ng, các kho n b t

th ng và báo cáo thay đ i trong các d toán, l i c b n và thay đ i ch đ k

toán

IAS 9 Không còn hi u l c c thay th b i IAS 39, có hi u l c vào ngày

01/07/1999

IAS 10 Các s ki n x y ra sau ngày l p b ng t ng k t tài s n Chu n m c này

ph i đ c áp d ng trong vi c k toán và công b toàn b nh ng s ki n sau ngày l p b ng t ng k t tài s n, k c có l i hay b t l i x y ra tr c ngày các

báo cáo tài chính đ c ban hành

IAS 11 Các h p đ ng xây d ng

IAS 12 Thu thu nh p Chu n m c này quy đ nh cho t t c các lo i thu thu

nh p trong n c, ngoài n c và chuy n ra n c ngoài, c ng nh thu thu nh p sau khi tr c t c

IAS 13 Không còn hi u l c c thay th b i IAS 39 có hi u l c ngày

01/07/1998

IAS 14 Báo cáo ngành Chu n m c này áp d ng v i t t c các doanh nghi p

có ch ng khoán v n ho c ch ng khoán n đ c giao d ch đ i chúng trên th

tr ng ch ng khoán ho c nh ng doanh nghi p đang trong quá trình phát hành

nh ng lo i ch ng khoán này Công ty m ch trình bày thông tin t ng phân trên c s báo cáo tài chính t ng h p Thông tin theo b ph n đ c trình bày

c theo ngành kinh doanh và khu v c ng th i chu n m c này đ c thay th

b i IFRS 8 có hi u l c ngày 01/01/2009

IAS 15 Thông tin ph n ánh nh h ng c a bi n đ ng giá c Các báo cáo tài chính th ng đ c l p theo chi phí ban đ u mà không ph n ánh nh h ng thay đ i giá c Theo đó IAS 15 đ c đ a ra đ giúp ng i s d ng báo cáo tài chính nh n th c đ c nh h ng c a giá c thay đ i đ i v i ho t đ ng kinh doanh Tuy nhiên vi c tuân th IAS 15 mang tính khuy n khích ch không b t

bu c Chu n m c này b thu h i vào tháng 12 n m 2003

IAS 16 Tài s n c đ nh, nhà x ng và thi t b Chu n m c này quy đ nh cho

t t c các lo i tài s n, nhà x ng và thi t b Tài s n, nhà x ng và thi t b là

nh ng tài s n h u hình đ c doanh nghi p gi đ s n xu t, cung c p hàng hóa

và d ch v , cho thuê ho c cho m c đích qu n lý hành chính, và th ng đ c

s d ng trong nhi u giai đo n

IAS 17 Tài s n thuê Chu n m c này áp d ng cho t t c các h p đ ng cho thuê, theo đó ng i cho thuê chuy n cho ng i thuê quy n s d ng m t tài

s n trong m t kho n th i gian th a thu n đ nh n đ c m t ho c nhi u kho n

ti n thanh toán

IAS 18 Doanh thu IAS quy đ nh vi c h ch toán doanh thu có đ c t : bán hàng, cung c p d ch v , cho ng i khác s d ng tài s n c a doanh nghi p mang l i lãi, ti n b n quy n, c t c

IAS 19 L i ích tr cho công nhân viên

IAS 20 K toán các kho n tr c p c a chính ph và công b v tr c p chính

ph

IAS 21 nh h ng do thay đ i t giá h i đoái Chu n m c này c n đ c áp

d ng cho các giao d ch ngo i t , chuy n đ i các báo cáo tài chính c a các ho t

đ ng n c ngoài

IAS 22 H p nh t kinh doanh Chu n m c này quy đ nh cho vi c h p nh t kinh doanh Nó ch y u h ng vào t p đoàn các doanh nghi p có bên mua là m t công ty m và bên đ c mua là m t công ty con Tr ng tâm h ng vào vi c k toán và vào ngày mua Chu n m c này đ c thay th b i IFRS 3 t ngày

31/03/2004

IAS 23 Chi phí đi vay Chu n m c này c n đ c áp d ng trong vi c k toán chi phí đi vay bao g m lãi su t và các chi phí khác phát sinh cùng v i vi c đi vay v n c a doanh nghi p

IAS 24 Công b v các bên liên quan Quan h v i các bên liên quan có th

nh h ng quan tr ng đ n tình tr ng tài chính và k t qu ho t đ ng c a đ n v báo cáo Các bên đ c cho là có liên quan khi m t bên có kh n ng ki m soát (ho c cùng ki m soát) bên còn l i ho c có nh h ng quan tr ng đ i v i bên còn l i trong vi c ra quy t đ nh tài chính và ho t đ ng

IAS 25 K toán các kho n đ u t c thay th b ng IAS 40 n m 2003

IAS 26 K toán và báo cáo theo qu l i ích h u trí

IAS 27 Báo cáo tài chính t ng h p và k toán các kho n đ u t vào các công

ty con IAS này đ c áp d ng cho công ty m và các công ty con trong cùng

t p đoàn ch u s ki m soát c a công ty m

IAS 28 K toán các kho n đ u t trong các đ n v liên k t Chu n m c này áp

d ng cho t ng kho n đ u t trong m t đ n v liên k t M t đ n v liên k t là

m t công ty ch u nh h ng quan tr ng c a nhà đ u t , nh ng không ph i là

m t công ty con c ng không ph i là m t nhà liên doanh c a nhà đ u t

IAS 29 Báo cáo tài chính trong các n n kinh t siêu l m phát Trong n n kinh

t siêu l m phát, báo cáo k t qu ho t đ ng và tình tr ng tài chính mà không

đ c kh ng đ nh l i thì không còn h u ích ng ti n m t s c mua nhanh đ n

m c vi c so sánh giá tr giao d ch và các s ki n khác đã x y ra ngay trong cùng m t k k toán c ng tr nên sai l ch IAS này yêu c u các báo cáo tài chính c a m t doanh nghi p ho t đ ng trong m t n n kinh t siêu l m phát

IAS 32 Các công c tài chính: công b và trình bày IAS này đ a ra các yêu

c u cho vi c trình bày các công c tài chính trong b ng t ng k t tài s n Xác

đ nh thông tin c n đ c công b v các công c tài chính c trong b ng (đã

đ c ghi nh n) và ngo i b ng (ch a đ c ghi nh n)

IAS 33 Thu nh p trên m t c phi u Chu n m c này áp d ng cho các đ n v

có c phi u đ c giao d ch đ i chúng ho c trong quá trình đang đ c phát hành ra công chúng trên th tr ng ch ng khoán, và các đ n v khác l a ch n công b thu nh p trên c phi u

IAS 34 Báo cáo tài chính t m th i IAS này áp d ng v i các doanh nghi p

đ c yêu c u (theo lu t đ nh ho c các c quan qu n lý) ho c t nguy n ban hành cho m t k ng n h n h n m t n m tài chính đ y đ (ví d nh m t quý,

sáu tháng)

IAS 35 Ho t đ ng b ng ng C s cho vi c tách thông tin liên quan t i các

ho t đ ng b gián đo n ra kh i thông tin liên quan đ n các ho t đ ng đang ti p

di n IAS 35 đ c thay th b i IFRS 5 vào ngày 01/01/2005

IAS 36 Gi m giá tr tài s n IAS này quy đ nh nh ng th t c mà doanh nghi p

áp d ng đ đ m b o r ng tài s n không b đ nh giá quá cao, công b nh ng tài

s n b gi m giá tr M c đích c a chu n m c này là h ng d n chi ti t cho vi c

th c hi n nguyên t c th n tr ng trong vi c tính toán giá tr tài s n ho c báo cáo trên b ng t ng k t tài s n

IAS 37 Các kho n d phòng, tài s n và n ti m n Chu n m c này đ a ra các

đi u ki n c n ph i th c hi n đ ghi nh n m t kho n d phòng Nh ng đi u

ki n này c n giúp cho doanh nghi p đ t tính nh t quán và kh n ng so sánh trong vi c h ch toán các kho n d phòng

IAS 38 Tài s n vô hình Nh ng khía c nh ch y u trong vi c k toán tài s n

vô hình đ c quy đ nh: ghi nh n là m t tài s n, xác đ nh giá tr k t chuy n, xác đ nh và h ch toán l do gi m giá, các yêu c u v công b

IAS 39 Ghi nh n và đánh giá công c tài chính nh ng n i áp d ng IFRS thì chu n m c này đ c thay th b i IFRS 9

IAS 40 Tài s n đ u t IAS 40 thay th cho các yêu c u tr c đây trong IAS

25 Chu n m c áp d ng cho tài s n đ u t , là tài s n đ c gi đ h ng ti n thuê ho c cho vi c t ng giá v n ho c c hai

IAS 41 Nông nghi p

Nhóm chu n m c báo cáo tƠi chính qu c t IFRS do IASB ban hƠnh: IFRS 1 Áp d ng các chu n m c k toán qu c t v trình bày báo cáo tài chính

IFRS 2 Thanh toán c b n trên c phi u

IFRS 3 H p nh t kinh doanh

IFRS 4 H p đ ng b o hi m

IFRS 5 Tài s n dài h n gi đ bán và ho t đ ng không liên t c

IFRS 6 Ho t đ ng th m dò và đánh giá khoáng s n

IFRS 7 Công c tài chính – trình bày

IFRS 8 Các b ph n kinh doanh

IFRS 9 Công c tài chính

IFRS 10 Báo cáo tài chính h p nh t

IFRS 11 Th a thu n liên doanh

IFRS 12 Công b l i t c t các công ty con

IFRS 13 Giá tr đo l ng h p lý

Lý do có th coi H th ng chu n m c k toán qu c t do ISAB công b là thông l k toán qu c t là ch :

ây là s t ng k t, quy n p h u h t các nghiên c u khoa h c k toán h u

h t các n c có n n kinh t th tr ng phát tri n, n n kinh t xu t nh p kh u

áp đ o trên th gi i;

ây là k t qu làm vi c nghiêm túc c a m t y ban ngh nghi p đ c th

gi i th a nh n và các chu n m c này đ c nhi u n c l y làm c s đ xây

d ng h th ng k toán c a mình;

c ch p nh n s d ng nhi u n c trên th gi i i n hình vi c s d ng chu n m c k toán qu c t nh sau:

- T t c các công ty niêm y t các n c thành viên EU ph i s d ng

IASs/IFRSs trong các báo cáo tài chính h p nh t t n m 2005

- R t nhi u qu c gia s d ng h th ng k toán qu c t nh Singapore, HongKong, Úc, Newzeland, Anh

- Trong xu th toàn c u hóa th tr ng tài chính ngày nay r t nhi u qu c gia

ph i c i ti n h th ng thu c a h đ phù h p v i IASs/IFRS đ n m c đ

s khác bi t g n nh r t ít nh Nh t B n, Hàn Qu c v i các n c trong khu v c ài Loan, Malaysia, Thailand

- Th tr ng ch ng khoán NewYork, M ch p nh n các công ty s d ng IFRSs tuy nhiên có yêu c u thêm b ng đi u hòa so v i nguyên t c k toán

M đ c th a nh n chung-US GAAP, nó r t t ng thích v i IFRSs nh ng

r t nhi u quy đ nh chi ti t

1.2 LỦ lu n v k toán ngân hàng

1.2.1 nh ngh a k toán ngơn hƠng

K toán ngân hàng là m t phân ngành nh trong l nh v c k toán Ngày nay trong h u h t các tài li u v k toán ngân hàng đ u có nêu đ nh ngh a, khái quát v ho t đ ng k toán ngân hàng

K toán ngân hàng là m t môn khoa h c và ngh thu t ghi chép, t ng

h p, phân lo i và gi i thích các nghi p v ngân hàng b ng con s có tác đ ng

đ n tình hình tài chính c a các ngân hàng, nh m cung c p các thông tin v tình hình tài chính và k t qu ho t đ ng c a ngân hàng, làm c s cho vi c ra quy t

đ nh liên quan đ n m c tiêu qu n lý kinh doanh và đánh giá ho t đ ng c a

ngân hàng

K toán ngân hàng nói chung bao g m k toán t i các T ch c tín d ng

và t i các ngân hàng K toán ngân hàng có vai trò quan tr ng trong vi c cung

c p s li u, ph n ánh di n bi n các ho t đ ng kinh t K toán ngân hàng là công c đ qu n lý các nghi p v c a ngân hàng và ho t đ ng c a n n kinh t

1.2.2 i t ng c a k toán ngơn hƠng

Tài s n và ngu n hình thành tài s n c ng nh s bi n đ ng c a chúng

trong quá trình kinh doanh là đ i t ng c a k toán ngân hàng Vi c theo dõi

v tài s n, ngu n hình thành nên tài s n giúp nh ng ng i s d ng thông tin

k toán có th đánh giá n ng l c huy đ ng tài s n c a ngân hàng, c ng nh tính h p lý trong vi c s d ng nh ng tài s n này

K toán ngân hàng c ng có trách nhi m ghi chép, ph n ánh nh ng kho n thu nh p do quá trình kinh doanh mang l i, c ng nh nh ng kho n chi phí trong quá trình ho t đ ng, do đó các kho n thu nh p, chi phí c ng là đ i

t ng c a k toán ngân hàng

Ngoài ra trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng còn có các nghi p

v không liên quan tr c ti p ho c ngay l p t c đ n tài s n ngân hàng (có th

nh h ng đ n trong t ng lai) nh ng có th mang l i thu nh p ho c làm t ng chi phí c a ngân hàng ó là các ho t đ ng nh b o lãnh, cam k t th c hi n

h p đ ng, ây là nh ng ho t đ ng n m ngo i b ng nh ng c ng là đ i t ng

c a k toán ngân hàng

1.2.3 c đi m c a k toán ngơn hƠng

Ngân hàng là t ch c trung gian tài chính nên k toán ngân hàng c ng

ph n ánh rõ nét tình hình huy đ ng v n trong các thành ph n kinh t và dân c (thê hi n trên các tài kho n ti n g i thanh toán, ti n g i ti t ki m, ), tình hình

ho t đ ng cho vay (th hi n trên các tài kho n cho vay ng n h n, trung và dài

h n, )

K toán ngân hàng có tính giao d ch và x lý nghi p v ngân hàng (thanh toán, chuy n kho n, )

K toán ngân hàng có tính c p nh t và chính xác cao đ

K toán ngân hàng có tính t p trung và th ng nh t cao

1.2.4 Vai trò c a k toán ngơn hƠng

- i v i các đ i t ng ngoƠi ngơn hƠng

i v i Nhà n c: cung c p thông tin t ng h p đ ph c v qu n lý n n kinh

t K toán ngân hàng có quan h m t thi t v i ho t đ ng c a n n kinh t M i

ho t đ ng v kinh t , tài chính c a doanh nghi p đ u đ c ph n ánh thông qua các tài kho n m t i ngân hàng Vì v y s li u ghi chép c a k toán v a ph n ánh đ c ho t đ ng nghi p v c a ngân hàng, v a ph n ánh đ c ho t đ ng

c a các ngành ngh khác v tình hình kinh t , tài chính, s bi n đ ng v kh

n ng thanh toán, t đó các đ n v có đ y đ thông tin đ ra quy t đ nh đi u hành k p th i M t khác, các c quan qu n lý Nhà n c trong l nh v c tài chính, k toán, th ng kê c ng c n đ c cung c p thông tin đ xây d ng các ch tiêu k ho ch, xây d ng ch đ qu n lý tài chính, t đó đ ra các ph ng

h ng phát tri n n n kinh t m t cách đúng đ n

i v i các đ i t ng khác (nhà đ u t , khách hàng, ): k toán ngân hàng

có vai trò b o v an toàn tài s n B o v an toàn tài s n là trách nhi m chung

c a k toán b t k ngành nào, song k toán ngân hàng có vai trò quan tr ng

h n vì ngoài vi c b o v an toàn tài s n c a b n thân ngân hàng, còn ph i b o

v tài s n c a t ch c kinh t khác, khách hàng g i ti n t i ngân hàng Do đó,

k toán ngân hàng ph i ghi chép, ki m soát m t cách ch t ch m i lo i tài s n

đ tránh sai sót, m t mát và nâng cao hi u qu tài s n trong quá trình s d ng

- i v i nhƠ qu n lỦ, đi u hƠnh ngơn hƠng:

Cung c p thông tin v ho t đ ng ti n t , tín d ng, thanh toán, ph c v ch

đ o đi u hành, qu n tr đ t hi u qu cao;

Góp ph n qu n tr ho t đ ng tài chính c a ngân hàng, k toán ph n ánh các

lo i chi phí, thu nh p trong ho t đ ng kinh doanh ngân hàng T đó, giúp vi c

qu n lý ch t ch ho t đ ng tài chính, ti t ki m chi phí, nâng cao thu nh p

K toán ngân hàng đ c t ch c ghi chép m t cách khoa h c,đ y đ , chính xác S li u k toán ngân hàng ph n ánh đ c toàn b tài s n, ngu n v n c a ngân hàng, c ng nh s v n đ ng, kh n ng sinh l i c a chúng Do đó, k toán ngân hàng góp ph n h tr nhà qu n tr qu n lý ch t ch tài s n, ngu n

v n đ ng th i ho ch đ nh các chi n l c kinh doanh nâng cao hi u qu ho t

đ ng c a ngân hàng;

Nh v y, vai trò to l n c a k toán ngân hàng là không th ph nh n

đ c Thông qua các ho t đ ng c a mình, k toán ngân hàng giúp cho các giao d ch trong n n kinh t đ c ti n hành m t cách nhanh chóng, chính xác,

k p th i Nh ng s li u k toán ngân hàng cung c p là nh ng ch tiêu thông tin kinh t quan tr ng giúp cho vi c ch đ o, đi u hành ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng c ng nh c n c cho vi c ho ch đ nh, th c thi chính sách ti n t

qu c gia và ch đ o toàn b ho t đ ng c a n n kinh t , t đó góp ph n nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a m t ngân hàng nói riêng và hi u qu

ho t đ ng c a n n kinh t nói chung

1.2.5 Nhi m v c a k toán ngơn hƠng

K toán ngân hàng ph i ghi nh n, ph n ánh chính xác, đ y đ , k p th i

m i nghi p v kinh t phát sinh trong ngân hàng v các ho t đ ng: ho t đ ng ngu n v n, ho t đ ng s d ng v n, và các d ch v ngân hàng khác

K toán ngân hàng ph i phân lo i nghi p v , t ng h p s li u theo đúng

ph ng pháp k toán và theo đúng nh ng ch tiêu nh t đ nh nh m cung c p

thông tin m t cách đ y đ , chính xác và k p th i nh t đ ph c v cho vi c ch

đ o, lãnh đ o ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng và th c thi các chính sách kinh t v mô c a nhà n c

K toán ngân hàng ph i giám sát quá trình s d ng tài s n (v n) nh m nâng cao hi u qu s d ng các lo i tài s n thông quan vi c ki m soát tr c (ti n ki m soát) các nghi p v bên n và nghi p v bên có c a b ng t ng k t tài s n t ng đ n v ngân hàng c ng nh toàn h th ng T đó góp ph n t ng

c ng k lu t tài chính, c ng c ch đ h ch toán k toán c a ngân hàng c ng

1.3 M i quan h gi a k toán vƠ qu n tr trong ho t đ ng ngơn hƠng

K toán và qu n tr có m i quan h m t thi t v i nhau K toán ngân hàng có nhi m v ghi nh n, ph n ánh chính xác, k p th i m i nghi p v kinh

t phát sinh trong quá trình ho t đ ng ngân hàng Trong khi đó, ho t đ ng

qu n tr có ch c n ng ho ch đ nh chi n l c kinh doanh, t ch c th c hi n,

đi u khi n, ki m tra Song c n l u ý r ng ho t đ ng qu n tr c n s d ng các

s li u, thông tin t ho t đ ng k toán đ ho ch đ nh đ c chi n l c kinh doanh phù h p, mang l i l i nhu n cao nh t cho ngân hàng C hai ho t đ ng

k toán và qu n tr ph i cùng nhau ph i h p v n hành hi u qu m i đ m b o

hi u qu ho t đ ng cho m t ngân hàng

H th ng báo cáo tài chính đ c l p t các s li u, thông tin k toán,

nh m m c đích cung c p cho nhà qu n tr , nhà đ u t nh ng thông tin h u ích Khi xem xét, phân tích báo cáo tài chính s tr l i cho các câu h i nh : Quy

mô m t t ch c kinh t l n nh th nào? T ch c này có đang t ng tr ng hay

không? Kh n ng thanh kho n nh th nào? Các báo cáo tài chính tiêu bi u:

- B ng cân đ i k toán: là b ng báo cáo tài chính đ c l p vào m t th i

đi m nh t đ nh Nó có ý ngh a r t quan tr ng đ i v i nhi u đ i t ng s d ng

nh nhà qu n lý, nhà đ u t , c quan chính ph ,

- Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh: là báo cáo tài chính t ng h p ph n

ánh doanh thu, chi phí trong m t k k toán, th ng là m t n m tài chính

- Báo cáo l u chuy n ti n t dùng ph n ánh vi c hình thành và s d ng ti n

phát sinh trong k Báo cáo l u chuy n ti n t gi i thích xu t x c a l ng

ti n trong m t giai đo n và l ng ti n này đ c chi vào đâu Thông qua báo cáo này nhà đ u t , nhà qu n tr có th đánh giá kh n ng thanh toán, vi c s

d ng ti n đã h p lý ch a?

- Thuy t minh báo cáo tài chính là báo cáo t ng h p không tách r i v i báo

cáo tài chính c a m t t ch c kinh t , đ c s d ng đ gi i thích và b sung thông tin v tình hình ho t đ ng kinh doanh, tình hình tài chính c a m t doanh nghi p mà các báo cáo tài chính khác ch a trình bày rõ ràng và c th đ c

Thành ph n c a báo cáo tài chính là thông tin k toán H u h t các thông tin k toán là đ c xác đ nh theo chu n m c k toán nh t đ nh, do đó các báo cáo tài chính ph i đ c l p phù h p v i chu n m c k toán đã đ ng

ký

Trong nghiên c u này, đ phù h p v i đ c thù kinh doanh c a ngân hàng th ng m i, tôi s đ c p đ n m t s ch tiêu tài chính tiêu bi u sau:

- T su t l i nhu n trên v n ch s h u (ROE) là thu nh p thu n c a các c

đông n m gi chia cho t ng v n ch s h u c a công ty T l ROE càng cao

ch ng t ngân hàng đã cân đ i m t cách hài hòa gi a v n c đông v i v n đi vay đ khai thác t t nh t đòn b y tài chính, l i th c nh tranh trong quá trình huy đ ng v n

- T su t l i nhu n trên t ng tài s n (ROA) b ng lãi ròng chia t ng tài s n

Ch tiêu này cho các nhà qu n tr tài chính th y đ c m t đ ng tài s n b ra s thu đ c v bao nhiêu đ ng lãi ròng

- H s an toàn v n (CAR) là m t th c đo đ an toàn v n c a m t ngân hàng T l an toàn v n t i thi u đ c xác đ nh b ng t l gi a v n t có so

v i t ng tài s n r i ro k c cam k t ngo i b ng

1.4 Kinh nghi m áp d ng chu n m c k toán qu c t m t s n n kinh t tiêu bi u

1.4.1 Vi c áp d ng chu n m c k toán qu c t m t s n n kinh t tiêu

bi u

Liên minh Châu Âu, t nh ng n m 1995 đã b t đ u có chi n l c h i

nh p k toán EU đã cho áp d ng chu n m c k toán qu c t do IASC ban hành v i m c đích thi t l p chu n m c đ c ch p nh n trên toàn c u Tháng 06/2000 EU đ ngh các công ty niêm y t l p Báo cáo tài chính h p nh t theo IAS/IFRS nh ng t ng IAS/IFRS ph i đ c xác nh n và thông qua Nh v y

có th th y, v nguyên t c chung EU áp d ng hoàn toàn IAS/IFRS, tuy nhiên

vi c EU thông qua t ng IAS/IFRS t o nên h th ng ch a th t đ ng b so v i IAS/IFRS Vì v y tính th ng nh t trong h th ng chu n m c k toán EU ch a hoàn ch nh, và c ng ch a đ t đ c tính nh t quán

Hoa K , y ban ch ng khoán M (SEC) đã có nh ng đ ng thái tích

c c đ i v i h i nh p theo IAS/IFRS IASB và SEC đã th o lu n các v n đ liên quan đ n h i t k toán qu c t Th i gian g n đây, SEC đã có nh ng n

l c, thi n chí nh t đ nh ti n đ n h i t k toán qu c t :

Ngày 22/04/2005, SEC công b l trình h i t k toán qu c t theo IAS/IFRS

b ng vi c g b quy đ nh các công ty n c ngoài niêm y t t i Th tr ng

ch ng khoán M có Báo cáo tài chính l p theo IAS/IFRS ph i ch nh h p sang chu n m c US-GAAP

n ngày 15/11/2007 đã b phi u thông qua cho phép các công ty n c ngoài niêm y t t i Th tr ng ch ng khoán M có báo cáo tài chính l p theo

IAS/IFRS SEC ti n xa h n b ng vi c công b l trình t 2014 đ n 2016 các công ty M s chuy n sang áp d ng IAS/IFRS

Tháng 02/2010 SEC tái kh ng đ nh l trình h i t trong giai đo n đ n 2015 –

2016

Úc đã có nh ng b c chu n b nh t đ nh cho vi c chuy n đ i t Chu n

m c k toán Úc sang IAS/IFRS t n m 2002 và Úc đã chính th c chuy n sang

áp d ng IAS/IRFS t ngày 01/01/2005 Úc là m t trong nh ng qu c gia đ u tiên áp d ng IAS/IFRS Tuy nhiên Chu n m c k toán Úc đã có s ch nh s a cho t ng thích v i môi tr ng pháp lý và nh ng đ c đi m riêng bi t đ phù

h p v i n n kinh t Úc Chính s đi u ch nh, b sung này d n đ n IAS/IFRS

v n d ng t i Úc không nh t quán v i IAS/IFRS Trong nghiên c u c a David Cairns (2008) v vi c đo l ng giá tr h p lý, l a ch n chính sách k toán c a hai qu c gia Anh và Úc đã s d ng mô hình hai tr m hai m i tám (228) công

ty t ng ng m i qu c gia là m t tr m m i b n (114) công ty đ đo l ng trên Báo cáo tài chính nh ng n m 2004 – 2006 v i hai m i kho n m c Nhìn chung k t qu cho th y vi c th c thi IAS/IFRS c a Úc không có s khác bi t

gi a tr c và sau áp d ng IAS/IFRS Ngoài ra còn có m t nghiên c u th c nghi m c a Tyrone Carlin, Nigel Finch (2008) nh m xác đ nh l i th th ng

m i đ c th c hi n b i các công ty Úc áp d ng IAS/IFRS trong giai đo n

2006 – 2007 Mô hình nghiên c u đã s d ng báo cáo tài chính c a n m m i (50) công ty niêm y t l n nh t c a Úc Qua th c nghi m cho th y m c đ các công ty này h u nh không đ t yêu c u Nh v y, Chu n m c k toán c a Úc

h ng đ n IAS/IFRS nh ng trên th c t các công ty không s n lòng th c hi n theo nh ng yêu c u IAS/IFRS

1.4.2 BƠi h c kinh nghi m hoƠn thi n h th ng k toán ngơn hƠng th ng

m i theo chu n m c k toán qu c t

Quá trình hoàn thi n h th ng k toán theo chu n m c k toán qu c t

t i các qu c gia di n ra khá m nh m Qua nh ng nghiên c u tr c đây, nh n

th y, quá trình hoàn thi n này di n ra theo m t trong các mô hình sau:

- Mô hình 1: Áp d ng toàn b h th ng chu n m c k toán qu c t , g n nh

không s a đ i i di n cho mô hình này là Nigieria, Malaysia, Singapore,

- Mô hình 2: Các qu c gia v a m i chuy n đ i t n n kinh t k ho ch hóa

t p trung sang n n kinh t th tr ng nh Trung Qu c, các n c ông Âu hay các qu c gia nh Lào, Phillipine, đã s d ng h th ng chu n m c k toán

qu c t làm c s ch y u đ xây d ng h th ng chu n m c cho riêng mình Các qu c gia này không v n d ng toàn b mà ch v n d ng m t ph n có s a

đ i đ xây d ng và hoàn thi n h th ng chu n m c c a riêng mình

- Mô hình 3: Áp d ng t i các qu c gia mà h th ng chu n m c c a h ra đ i

tr c khi có s ra đ i c a IAS/IFRS, nên h ch c n s a đ i đ hòa h p v i các chu n m c qu c t ây là mô hình c a các qu c gia phát tri n, có n n kinh t lâu đ i

Bài h c kinh nghi m rút ra t các nghiên c u này ch ra r ng:

- Hòa h p v i chu n m c k toán qu c t là m t xu th t t y u, khách quan;

- Áp d ng toàn b h th ng chu n m c k toán qu c t cho h th ng k toán

m t qu c gia không ph i là v n đ d dàng;

- Quá trình hoàn thi n h th ng chu n m c k toán không đ n gi n ch là ban

hành các chu n m c phù h p v i chu n m c qu c t , v n đ là chúng có th c

s đi vào cu c s ng, đáp ng yêu c u thông tin và ki m soát

1.5 S c n thi t ph i hoƠn thi n h th ng k toán ngơn hƠng Vi t Nam theo chu n m c k toán qu c t

M t là, nh m đ m b o h th ng k toán ngân hàng phù h p v i chu n

m c k toán qu c t , t o ni m tin cho các nhà đ u t n c ngoài, góp ph n thúc đ y đ u t n c ngoài vào h th ng ngân hàng Vi t Nam;

Hai là, nh m t ng c ng tính minh b ch c a thông tin tài chính, t o

đi u ki n t i đa cho vi c giám sát tình hình tài chính và k t qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Th c hi n ch tr ng tái c c u ngành ngân hàng và phát tri n th tr ng tài chính Xu th này đã t o ra nhu c u ngày càng gia t ng

v vi c công khai, minh b ch các thông tin tài chính c a b n thân các ngân

hàng i t ng s d ng báo cáo tài chính cho các quy t đ nh kinh t nhi u

h n, đa d ng h n, đòi h i các thông tin tài chính ph i đ c thuy t minh rõ ràng h n, v i nh ng ngôn ng d hi u h n, g n g i v i s đông nhà đ u t

Th c ti n này đòi h i h th ng k toán c a ngân hàng ph i đ c s a đ i, b sung theo h ng t ng c ng tính công khai, minh b ch;

Ba là, h th ng k toán ngân hàng là n i h i t thông tin kinh t tài chính c a khách hàng, nên vi c hoàn thi n h th ng k toán h p lý s đáp ng

đ c nhu c u c a khách hàng, đ ng th i là đi u ki n đ chính ngân hàng chi m u th trong c nh tranh Vi c hoàn thi n h th ng k toán c ng s góp

ph n kh c ph c y u kém v tính công khai thông tin k toán;

B n là, t o ti n đ cho vi c hoàn thi n h th ng khuôn kh pháp lý v

k toán ngân hàng, đáp ng yêu c u phát tri n kinh t -xã h i và h i nh p kinh

t qu c t trong th i gian t i Trong nh ng n m g n đây, cùng v i s phát tri n c a công ngh thông tin, th tr ng tài chính và xu th h i nh p toàn c u,

r t nhi u nghi p v k toán m i đ c hình thành và phát tri n nh nghi p v thanh toán qu c t , các giao d ch quy n ch n mua, quy n ch n bán, hoán đ i lãi su t, hoán đ i t giá ho c các công c tài chính phái sinh đ h n ch r i ro kinh doanh do nh ng thay đ i v giá, t giá, lãi su t V i nhu c u minh b ch thông tin tài chính v các giao d ch trên, c n thi t ph i ban hành m i các quy

đ nh m i v k toán ngân hàng, h ng d n vi c ghi nh n, xác đ nh giá tr và

trình bày thông tin;

Bên c nh đó vi c hoàn thi n h th ng k toán ngân hàng Vi t Nam theo chu n m c k toán qu c t còn mang l i nh ng l i ích sau:

L i ích đ u tiên là t o ra s t do có th so sánh đ c các báo cáo tài chính Hi n nay có nhi u cách th c khác nhau đ s p x p và chu n b báo cáo tài chính M t trong nh ng tr ng i mà nhà đ u t ph i v t qua đó là đ a ra các quy t đ nh đ u t khi mà thông tin tài chính đ c báo cáo d i nhi u hình

th c khác nhau;

L i ích th hai là làm gi m chi phí đ u t các th tr ng khác nhau

L i ích này có th nh n ra t vi c c t gi m b t chi phí liên quan trong vi c thi t k l i các báo cáo tài chính khi có yêu c u công b thông tin, hay khi có nhu c u m r ng đ u t và các thi tr ng kinh doanh khác;

L i ích th ba là t o ra các ho t đ ng kinh t mang tính toàn c u Vi c hoàn thi n các chu n m c k toán theo chu n m c k toán qu c t làm t ng

ni m tin v i các nhà đ u t trên th tr ng kinh t n i đ a và th tr ng kinh t

th gi i

K T LU N CH NG 1

Các chu n m c k toán qu c t ra đ i d a trên nhu c u th c t , và là k t qu

c a m t quá trình nghiên c u khoa h c nghiêm túc c a m t y ban ngh nghi p Do đó, h th ng chu n m c k toán qu c t đ c áp d ng nhi u

n c trên th gi i

Trong m i quan h t ng h v i qu n tr ngân hàng, k toán ngân hàng có vai trò vô cùng quan tr ng nh m cung c p các thông tin kinh t chính xác đ n nhà

qu n tr , t đó xây d ng chi n l c phát tri n phù h p cho ngân hàng Do đó,

vi c hoàn thi n h th ng k toán ngân hàng càng tr nên c n thi t

Song v i kinh nghi m c a các n c trên th gi i cho th y vi c hoàn thi n h

th ng chu n m c k toán qu c gia nói chung, h th ng k toán ngân hàng nói

riêng theo chu n m c k toán qu c t là đi u không d dàng Quá trình hoàn thi n h th ng chu n m c k toán không đ n gi n ch là ban hành các chu n

m c phù h p v i chu n m c qu c t , v n đ là chúng có th c s đi vào cu c

s ng, đáp ng yêu c u thông tin và ki m soát

CH NG 2: PHÂN TệCH TH C TR NG KHÁC BI T GI A H

TH NG K TOÁN NGÂN HÀNG VI T NAM VÀ H TH NG CHU N

M C K TOÁN QU C T 2.1 T ng quan v h th ng ngơn hƠng Vi t Nam

S phát tri n c a ngành ngân hàng Vi t Nam có th đ c đánh d u t

s ra đ i c a Ngân hàng nhà n c Vi t Nam vào ngày 06/05/1951 Tuy nhiên

ngành ngân hàng Vi t Nam m i th c s b t đ u phát tri n t n m 1990, khi hai s c l nh quan tr ng đ c ban hành: S c l nh v Ngân hàng nhà n c Vi t Nam và S c l nh v ngân hàng, h p tác xã tín d ng và các công ty tài chính Quy đ nh này th c s đ a Vi t Nam t m t n c có h th ng ngân hàng đ c

nh t sang h th ng ngân hàng hai c p Nh ng b c phát tri n quan tr ng c a

h th ng ngân hàng Vi t Nam:

T n m 1991, Ngân hàng TMCP đ c phép đi vào ho t đ ng và các ngân hàng n c ngoài đ c phép tham gia vào th tr ng Vi t Nam thông qua

vi c m chi nhánh ho c liên doanh v i các ngân hàng trong n c

1993, Vi t Nam bình th ng hóa quan h tín d ng v i các t ch c tín

d ng qu c t nh : Qu ti n t qu c t , Ngân hàng th gi i, Ngân hàng phát tri n Châu Á

nh m tách b ch tín d ng chính sách kh i tín d ng th ng m i theo c ch th

tr ng

2010, Qu c h i thông qua lu t m i v Ngân hàng nhà n c Vi t Nam

và Lu t v các t ch c tín d ng vào ngày 16/06/1010 Hai b lu t này có hi u

l c t ngày 01/01/2011 Theo đó, Ngân hàng nhà n c Vi t Nam là m t c quan ngang b c a Chính ph và ho t đ ng nh m t ngân hàng trung ng

c a N c C ng Hòa Xã H i Ch Ngh a Vi t Nam

Trong h n hai th p k k t l n c i cách đ u tiên, ngành ngân hàng đã phát tri n m nh m T h th ng ngân hàng đ c nh t, h th ng ngân hàng đã ngày càng phát tri n v s l ng và quy mô v n đi u l Nhìn chung h th ng ngân hàng Vi t Nam có th phân ra hai d ng c b n nh sau: Ngân hàng

th ng m i nhà n c, Ngân hàng th ng m i c ph n

Ngơn hƠng th ng m i nhƠ n c: hi n nay có n m (05) NHTM nhà

n c Vi t Nam: NHTMCP Ngo i Th ng, NHTMCP Công Th ng, NHTMCP u T và Phát Tri n Vi t Nam, Ngân hàng Nông Nghi p và Phát Tri n Nông Thôn, Ngân hàng phát tri n nhà ng B ng Sông C u Long

hoàn thành quá trình m c a th tr ng ngân hàng trong n c cho các nhà đ u

t n c ngoài và t ng tính c nh tranh cho các ngân hàng trong n c, Chính

ph đã ban hành Quy t đ nh s 112/2006/Q -TTg, đ t m c tiêu c ph n hóa các NHTM nhà n c và cho t i n m 2010 s gi m t l s h u nhà n c

xu ng còn 51% Tuy nhiên quá trình c ph n hóa t t c các NHTM nhà n c

đã di n ra khá ch m so v i m c tiêu c a chính ph

Ngơn hƠng th ng m i c ph n: Vi t Nam hi n có ba m i ba (33)

Ngân hàng TMCP có t ng v n đi u l trên 190 nghìn t đ ng V s l ng các Ngân hàng TMCP l n h n r t nhi u so v i NHTM nhà n c, t ng v n đi u l

c ng l n h n, tuy nhiên khi tính riêng v n đi u l c a t ng Ngân hàng TMCP

l i th p h n r t nhi u so v i NHTM nhà n c C th , trong nhóm NHTM nhà

n c (ngo i tr Ngân hàng Phát tri n nhà ng B ng Sông C u Long) đ u có

v n đi u l trên 23 nghìn t đ ng, trong khi nhóm Ngân hàng TMCP có v n

đi u l l n nh t ch h n 12 nghìn t đ ng, và kho ng 40% các Ngân hàng TMCP có v n đi u l nh h n 4 nghìn t đ ng ây c ng là nhóm ngân hàng

x y ra nhi u th ng v mua bán sáp nh p di n ra nh t trong toàn h th ng ngân hàng Vi t Nam th i gian qua

2.2 T ng quan v s khác bi t

H th ng ngân hàng Vi t Nam ngày càng t ng v s l ng và các ho t đ ng kinh doanh ngày càng đa d ng v ch ng lo i s n ph m, hi n đ i v công ngh Trong đó, h th ng k toán h u h t các ngân hàng đ u có đi m chung là tuân

th các quan đi m, chu n m c, ph ng th c k toán đ c th a nh n trong

Lu t k toán th ng nh t c a Vi t Nam, h th ng chu n m c k toán Vi t Nam – VAS, h th ng các quy đ nh v ch đ k toán c a các t ch c tín d ng, Trên góc đ nhìn t ng th v s khác nhau c b n gi a chu n m c k toán

qu c t (IAS) và h th ng k toán ngân hàng thì có nhi u s khác nhau, song

t p trung ch y u vào các v n đ sau:

2.2.1 Tính th ng nh t v h th ng tƠi kho n

Theo IAS hay IFRS: ch quy đ nh v báo cáo tài chính, không quy đ nh

v h th ng tài kho n k toán vì nó là ph ng ti n k toán đ đáp ng đ c

đ u ra là các báo cáo tài chính Theo th c t k toán qu c t , doanh nghi p t thi t k h th ng tài kho n k toán t các yêu c u thông tin và yêu c u các báo cáo tài chính và báo cáo qu n tr (không ph i ch có yêu c u c a báo cáo tài chính), nhà thi t k phân tích và đ a ra m t h th ng tài kh an phù h p mà nó

có th đáp ng đ c các báo cáo tài chính và báo cáo qu n tr h u h t các

n c, không có khái ni m h th ng tài kho n k toán th ng nh t chung cho

m t qu c gia vì m i công ty có nhu c u thông tin, qu n tr khác nhau nên các công ty t xây d ng cho mình là h p lý nh t Các h c gi k toán đúc k t kinh nghi m, lý thuy t qu n tr và k toán đ đ a ra các h th ng tài kho n có tính

h ng d n cho các công ty và gi ng d y các tr ng k toán

Theo ch đ k toán c a Vi t Nam, B Tài chính ban hành m t h

th ng tài kho n k toán th ng nh t dùng chung cho các doanh nghi p; các

đ nh ch tài chính nh ngân hàng thì tuân theo h th ng tài kho n th ng nh t

do NHNN ban hành Tuy nhiên c n ph i hi u r ng h th ng tài kho n này ch đáp ng đ c vi c l p các báo cáo tài chính thông th ng nh ng ch a đáp ng

đ c yêu c u qu n tr Nh ng ngân hàng, đ c bi t là nh ng ngân hàng đã niêm

y t c ph n trên sàn giao d ch ch ng khoán c n nhi u thông tin qu n tr h n

n a, h th ng tài kho n k toán th ng nh t c a NHNN không đáp ng đ c yêu c u này Các ngân hàng ph i xây d ng l i h th ng tài kho n k toán,

nh ng m t đi u khó là h v n ph i dùng h th ng tài kho n k toán th ng nh t làm b khung i u đó làm cho h th ng tài kho n k toán c a ngân hàng tr nên ph c t p, r c r i h n r t nhi u và gây khó kh n Hi n t i, các ngân hàng

mu n có m t h th ng tài kho n hi u qu c n ph i thi t k riêng cho mình m t

h th ng tài kho n d a trên h th ng tài kho n th ng nh t và các nhu c u thông tin qu n tr n i b c a ngân hàng H th ng tài kho n k toán ph i đáp

ng đ c yêu c u c a không nh ng các báo cáo tài chính cho các nhà đ u t theo ch đ k toán Vi t Nam mà đi u quan tr ng là các báo cáo qu n tr n i

b c a ngân hàng

2.2.2 K thu t ghi chép tƠi kho n

Theo chu n m c k toán qu c t cho phép nhi u N đ i ng v i nhi u

Có trong cùng m t đ nh kho n, tuy nhiên không nên l m d ng vi c ghi nhi u

N đ i ng v i nhi u Có đ m t đi tính rõ ràng c a k toán Các ph n m m k toán n i ti ng và thông l qu c t đ u vi t theo nguyên t c cho phép nhi u N

đ i ng v i nhi u Có Vi c cho phép ghi nhi u N đ i ng v i nhi u Có làm cho vi c ghi s k toán tr nên đ n gi n và trong m t s tình hu ng nó ph n

ánh đúng b n ch t c a giao d ch h n là ph i tách ra thành nhi u đ nh kho n k

toán khác nhau ch đ gi i quy t quan ni m không ghi nhi u N đ i ng v i nhi u Có

Theo h th ng k toán Ngân hàng Vi t Nam đ a ra các nguyên t c ghi chép tài kho n là không đ c ghi nhi u N đ i ng v i nhi u Có trong m t

đ nh kho n k toán, mà ch ghi m t N đ i ng v i nhi u Có ho c ng c l i