Hoàn thiện hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu ở việt nam

Sự cần thiết của đề tài Các đơn vị HCSN nói chung và các đơn vị sự nghiệp có thu với vai trò là đơn vị thực hiện chức năng quản lý nhà nước, quản lý hành chính, xã hội và tạo ra các loạ

B
GIÁO D C VÀ ÀO TO

TR
NG I HC KINH T TP.HCM

- -

TRN HOÀNG TÂM

HOÀN THIN H TH NG K TOÁN ÁP

THU  VIT NAM

LUN VN THC S KINH T

Tp H Chí Minh, Nm 2013

B
GIÁO D C VÀ ÀO TO

TR
NG I HC KINH T TP.HCM

- -

TRN HOÀNG TÂM

HOÀN THIN H TH NG K TOÁN ÁP

THU  VIT NAM Chuyênngành: Ktoán

Mãs: 60.34.30

LUN VN THC S KINH T

NG
I H
NG DN KHOA HC: PGS TS Võ Vn Nh

TP H Chí Minh, nm 2013

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu riêng với sự cố vấn và hỗ trợ của người hướng dẫn khoa học Đề tài này nghiên cứu dựa trên các số liệu và kết quả khảo sát một cách trung thực

Tác giả luận văn

Trần Hoàng Tâm

Mục lục

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt

Danh mục các bảng, biểu đồ

Mở đầu

Chương 1: Tổng quan về hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị hành

chính sự nghiệp 1

1.1 Kế toán và hệ thống kế toán 1

1.1.1 Bản chất và vai trò của kế toán 1

1.1.1.1 Bản chất kế toán: 1

1.1.1.2 Vai trò của kế toán: 3

1.1.2 Hệ thống kế toán - các bộ phận cấu thành hệ thống kế toán 4

1.2 Hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị HCSN 7

1.2.1 Đặc điểm hoạt động của đơn vị HCSN 7

1.2.2 Đặc điểm hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị HCSN 10

1.2.2.1 Đặc điểm về pháp lý 10

1.2.2.3 Về nguyên tắc kế toán: 13

1.2.2.4 Đặc điểm về đối tượng sử dụng: 14

1.3 Chuẩn mực kế toán công quốc tế và một số kinh nghiệm đối với kế toán ở các đơn vị hành chính sự nghiệp ở Việt Nam 16

1.3.1 Tổng quan chuẩn mực kế toán công quốc tế 16

1.3.1.1 Định nghĩa: 16

1.3.1.2 Danh mục các chuẩn mực kế toán công quốc tế 18

1.3.2 Những khác biệt giữa chuẩn mực kế toán công quốc tế và những quy định kế toán công ở Việt Nam 19

1.3.3 Tình hình áp dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế ở các nước 21

1.3.4 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam: 24

1.3.4.1 Hệ thống pháp lý 24

1.3.4.2 Tổ chức nghiên cứu kỹ và sâu hệ thống chuẩn mực kế toán công quốc tế làm cơ sở cho việc xây dựng hệ thống kế toán công ở Việt Nam 24

1.3.4.3 Cải cách hành chính và quản lý tài chính ở các dơn vị thuộc lĩnh vực công 25

Kết luận chương 1 25

Chương 2: Thực trạng hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu ở Việt Nam hiện nay 27

2.1 Giới thiệu tổng quát các loại hình đơn vị hành chính sự nghiệp 27

2.1.1 Phân loại: 27

2.1.2 Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp có thu: 29

2.1.3 Cơ chế quản lý tài chính 29

2.2 Chế độ kế toán áp dụng cho các đơn vị SN có thu ở VN hiện nay 35

2.2.1 Hệ thống chứng từ kế toán: 36

2.2.2 Hệ thống tài khoản kế toán: 36

2.2.3 Hệ thống sổ kế toán và hình thức kế toán: 37

2.2.3 Hệ thống báo cáo tài chính: 38

2.3 Tình hình thực hiện kế toán ở các đơn vị SN có thu hiện nay 39

2.3.1 Khảo sát thực tế 39

2.3.1.1 Đối tượng khảo sát, phạm vi khảo sát và phương pháp khảo sát: 39

2.3.1.2 Nội dung khảo sát: 41

2.3.1.3 Kết quả khảo sát: 42

2.3.2 Đánh giá hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu 64

2.3.2.1 Ưu điểm 64

2.3.2.2 Nhược điểm, hạn chế và nguyên nhân 65

2.3.2.2.1 Đối với nguyên tắc kế toán: 65

2.3.2.2.2 Đối với hệ thống chứng từ kế: 67

2.3.2.2.3 Đối với hệ thống tài khoản kế toán: 68

2.3.2.2.4 Đối với hệ thống sổ kế toán và hình thức kế toán: 72

2.3.2.2.5 Đối với hệ thống báo cáo tài chính: 73

2.3.2.2.6 Kiểm soát và đánh giá chất lượng thông tin kế toán: 75

2.3.2.3 Nguyên nhân 76

2.3.2.3.1 Nguyên nhân khách quan: 76

2.3.2.3.2 Nguyên nhân chủ quan 77

Kết luận chương 2 78

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán áp dụng cho các đơ n vị sự nghiệp có thu ở VN hiện nay 79

3.1 Các quan điểm hoàn thiện 79

3.1.1 Phù hợp với môi trường pháp lý và đặc điểm hoạt động: 79

3.1.2.Đảm bảo nhu cầu thông tin để tăng cường tính tự chủ trong quản lý tài chính 80

3.1.3 Nâng cao tính minh bạch thông tin để phù hợp với yêu cầu hội nhập và chuẩn mực kế toán công quốc tế 80

3.2 Các giải pháp hoàn chỉnh 81

3.2.1 Các giải pháp nền 81

3.2.1.1 Giải pháp liên quan đến các văn bản pháp lý 81

3.2.1.1.1 Luật Ngân sách Nhà nước: 81

3.2.1.1.2 Luật kế toán: 82

3.2.1.1.3 Chuẩn mực kế toán công 83

3.2.1.2 Giải pháp liên quan đến cơ chế quản lý và quy chế chi tiêu nội bộ 86

3.2.1.2.1 Cơ chế quản lý 86

3.2.1.2.2 Quy chế chi tiêu nội bộ 87

3.2.2 Các giải pháp cụ thể: 88

3.2.2.1 Giải pháp về hoàn thiện nội dung thông tin kế toán 88

3.2.2.2 Giải pháp về quy trình thực hiện kế toán 88

3.2.2.2.1.Hệ thống đầu vào 88

3.2.2.2.2 Hệ thống xử lý 89

3.2.2.2.2.1 Hệ thống tài khoản 90

3.2.2.2.2.2 Hệ thống sổ kế toán 95

3.2.2.2.3 Hệ thống đầu ra - Hệ thống báo cáo tài chính 96

3.2.2.3 Giải pháp về người làm kế toán và bộ máy kế toán 102

3.2.2.4.Giải pháp về ứng dụng công nghệ thông tin 102

3.2.2.5 Giải pháp về kiểm soát và đáp ứng chất lượng thông tin kế toán 102

3 3 Các kiến nghị có liên quan 103

3.3.1 Quốc hội và chính phủ 103

3.3.1.1 Quốc hội: 103

3.3.1.2 Bộ tài chính 103

3.3.1.3 Bộ chủ quản 104

3.3.1.4 Kiểm toán nhà nước 104

3.3.2 Các đơn vị sự nghiệp có thu: 105

Kết luận chương 3: 105

Kết luận

Tài liệu tham khảo

Phụ lục:

Phụ lục 01: Sự thay đổi so với hệ thống tài khoản hiện hành và bảng hệ

thống tài khoản đề xuất

Phụ lục 02: Thay đổi, điều chỉnh nội dung tài khoản

Phụ lục 03: Biểu mẫu chứng từ chỉnh sửa

Phụ lục 04: Hệ thống BCTC đề nghị áp dụng cho đơn vị sự nghiệp có thu

Phụ lục 06: Bảng câu hỏi khảo sát

Phụ lục 07: Danh sách các đơn vị được khảo sát

Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt

Standards

Danh mục các bảng

Bảng 2.1: Lĩnh vực hoạt động của đơn vị sự nghiệp

Bảng 2.2: Các văn bản pháp lý chi phối hoạt động kế toán tại đơn vị sự nghiệp

Bảng 2.3: Một số đặc tính của chứng từ kế toán

Bảng 2.4: Tình hình sử dụng chứng từ điện tử tại các đơn vị sự nghiệp

Bảng 2.5: sự phù hợp của HTTK kế toán toán hiện hành với các đơn vị sự nghiệp

Bảng 2.6: Tổ chức hệ thống tài khoản kế toán

Bảng 2.7: hình thức kê toán

Bảng 2.8: Tổ chức hệ thống sổ kế toán

Bảng 2.9: Nhận định về hệ thống sổ kế toán

Bảng 2.10: Đối tượng sử dụng thông tin báo cáo tài chính

Bảng 2.11:Chất lượng thông tin BCTC

Danh mục các biểu đồ

Biểu đồ 2.1: Vị trí đại lý của các đơn vị sự nghiệp

Biểu đồ 2.2: Loại hình hoạt động của các đơn vị sự nghiệp

Biểu đồ 2.3: hoạt động sản xuất kinh doanh tại các đơn vị sự nghiệp

Bảng 2.2: Các văn bản pháp lý chi phối hoạt động kế toán tại đơn vị sự nghiệp

Biểu đồ 2.4: nhu cầu của đơn vị sự nghiệp so với hệ thống chừng từ hiện hành

Bảng 2.3: Một số đặc tính của chứng từ kế toán

Biểu đồ 2.5: Sự cần thiết sửa đổi hệ thống chứng từ kế toán

Biểu đồ 2.6: Sự cần thiết sửa đổi HTTK

Biểu đồ 2.7: Xây dựng hệ thống tài khoản kế toán

Biểu đồ 2.8: Hướng dẫn ghi chép, phản ánh vào HTTK kế toán

LỜI MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài

Các đơn vị HCSN nói chung và các đơn vị sự nghiệp có thu với vai trò là

đơn vị thực hiện chức năng quản lý nhà nước, quản lý hành chính, xã hội và tạo ra

các loại dịch vụ công để phục vụ cho mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội Và hoạt

động của đơn vị HCSN bao trùm lên mọi vùng miền, lĩnh vực và thuộc mọi cấp độ

quản lý của nhà nước Với vai trò như thế việc cung cấp thông tin về quản lý và sử dụng các nguồn lực được giao tại đơn vị là hết sức quan trọng Đây cũng chính là mục tiêu chung của kế toán tại đơn vị

Hiện nay các đơn vị sự nghiệp có thu tại Việt Nam thực hiện kế toán theo quyết định số 19 do Bộ Tài chính ban hành và các thông tư hướng dẫn cụ thể giúp cho các đơn vị thực hiện tốt công tác kế toán Qua đó cung cấp những thông tin cơ bản và cần thiết cho các đối tượng sử dụng

Tuy nhiên, do tính đặc thù về tổ chức, đặc điểm hoạt động và xã hội hóa ngày càng cao, hoạt động của các đơn vị sự nghiệp có thu ngày càng được mở rộng

về quy mô và đa dạng (hoạt động SXKD, dịch vụ, ) Nhưng công tác kế toán của tại các đơn vị sự nghiệp có thu lại chịu sự chi phối của nhiều quy định khác nhau Ngoài chế độ kế toán dành cho các đơn vị HCSN, các đơn vị còn chịu sự chi phối của những quy định về luật ngân sách nhà nước, chế độ kế toán theo mục lục ngân sách nhà nước… Mặc dù có rất nhiều quy định và thông tư hướng dẫn nhưng công tác kế toán tại các đơn vị sự nghiệp có thu vẫn còn nhiều hạn chế, trở ngại trong việc ghi nhận thông tin, soạn thảo và trình bày báo cáo tài chính, đặc biệt là báo cáo tài chính tổng hợp Với hệ thống biểu mẫu BCTC khá nhiều, tuy nhiên những báo cáo này vẫn chưa thể phảnánhđược một cách chi tiết bức tranh toàn cảnh về tình hình của đơn vị.Hơn nữa, việc tổng hợp báo cáo của các đơn vị trực thuộc cũng là một trở ngại lớn trong bối cảnh hoạt động ngày càng đa dạng Việc có nhiều hạn chế đã gây không ít khó khăn cho các đơn vị sự nghiệp có thu trong việc tổ chức công tác kế toán tại đơn vị Điều này làm cho các đơn vị sự nghiệp có thu khôngthể

đạt được một cách tốt nhất mục tiêu chung của công tác kế toán Qua đó công tác

quản lý các cấp cũng sẽ gặp nhiều hạn chế, trở ngại, khó khăn trong việc ban hành các chính sách kinh tế nói chung và các hoạt động phục vụ xã hội nói riêng của các

đơn vị sự nghiệp có thu

Trong thời gian qua cũng đã có nhiều nghiên cứu khác nhau về hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị hành chính sự nghiệp với mục đích tìm ra các giải pháp hữu tích trong việc sửa đổi bổ sung và hoàn thiện hơn nữa hệ thống kế toán hành chính sự nghiệp theo quy định hiện hành Điển hình một số nghiên cứu như:

Với đề tài nghiên cứu khoa học “định hướng cho việc hợp nhất chế độ kế toán doanh nghiệp và hành chính sự nghiệp” (năm 2009 của tác giả PGS.TS Võ Văn Nhị), tác giả đã có một định hướng trong việc hợp nhất giữa hai chế độ kế toán doanh nghiệp và hành chính sự nghiệp Những kết quả nghiên cứu của đề tài đã xác lập những cơ sở hữu ích trong việc sửa đổi hệ thống kế toán hành chính sự nghiệp hiện hành

Luận văn thạc sĩ “Vận dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế để hoàn thiện chế độ kế toán hành chính sự nghiệp Việt Nam (tác giả Nguyễn Thị Tố Hoa, năm 2009), đã có sự đánh giá một cách tổng thể chế độ kế toán hành chính sự nghiệp theo các nội dung khác nhau để nhận diện hững hạn chế vốn có từ đó đề xuất những giải pháp hoàn thiện theo hướng tiếp cận và vận dụng chuẩn mức kế toán công quốc

tế

Luận văn thạc sĩ “Thiết lập hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính trong

điều kiện vận dụng chuẩn mực kế toán công quốc tế vào đơn vị hành chính sự

nghiệp tại Việt Nam” ( năm 2010, tác giả Nguyễn Chí Hiếu) một lần nữa tiếp cận chuẩn mực kế toán công quốc tế trong việc hoàn thiện các bộ phận cấu thành của hệ thống kế toán hành chính sự nghiệp Luận văn cũng đã đạt được những kết quả tích cực trong việc đề cuất các giải pháp mang tính thiết thực

Bên cạnh đó cũng còn khá nhiều đề tài, luận văn, tham luận nghiên cứu về chế độ kế toán hành chính sự nghiệp nhằm tìm ra những giải pháp tối ưu Tuy nhiên, vẫn chưa có một nghiên cứu nào nghiên cứu một cách chi tiết tổng thể các bộ

phận cấu thành và chê độ kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu mà chỉ là những nghiên cứu một cách tổng quát hoặc là những nghiên cứu về một bộ phận cấu thành của hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu Do đó vẫn chưa có được sự đồng bộ cũng như sự phù hợp một cách tốt nhất trong các giải pháp hoàn thiện cho toàn bộ hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu

Từ thực tế này và trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm hoạt động, môi trường pháp lý và công tác kế toán tại các đơn vị sự nghiệp có thu, cho thấy cần phải có những giải giáp nhằm giúp cho việc công tác kế toán tại các đơn vị này tốt hơn để

đạt được những mục tiêu trong hoạt động của đơn vị và công tác quản lý các cấp Vì

vậy tác giả chọn đề tài “Hoàn thiện hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự

nghiệp có thu ở Việt Nam” nhằm tìm ra các giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức

công tác kế toán và công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp có thu

2 Mục tiêu nghiên cứu:

Với tính cấp thiết của đề tài, luận văn hướng đến việc hoàn thiện hệ thống kế toán áp dụng cho các cho các đơn vị sự nghiệp có thu ở Việt Nam Với định hướng này, luận văn sẽ tập trung vào các mục tiêu sau đây:

+ Khái quát cơ sở lý luận, những quy định trong linh vực kế toán công ở Việt Nam nói chung và kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu nói riêng Từ đó

có những nhận định làm tiền đề cho những đề xuất thay đổi cần thiết hệ thống pháp

lý

+ Đánh giá thực trạng áp dụng kế toán tại các đơn vị sự nghiệp có thu từ đó nhận định những nhược điểm, hạn chế mà chế độ kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu còn tồn tại

+ Xác định các giải pháp nhằm định hướng cho việc hoàn thiện hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu ở Việt Nam Từ đó đề ra các biện pháp cụ thể có thể áp dụng để hoàn thiện hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị

sự nghiệp có thu ở Việt Nam

Trên cơ sở những nghiên cứu và những kết quả đạt được, luận văn có thể góp phần trong việc xây dựng những giải pháp hữu ích trong việc hoàn thiện hệ thống

kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu ở Việt Nam hiện nay

3 Đố i tượng

Đối tượng nghiên cứu của đề tài giới hạn trong việc nghiên cứu hệ thống kế toán

áp dụng cho đơn vị sự nghiệp có thu ở Việt Nam theo quy định hiện hành và hệ thống pháp lý liên quan Bên cạnh đó, nghiên cứu một cách tổng quát về chuẩn mực

kế toán công quốc tế và tình hình áp dụng

4 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài được thực hiện việc nghiên cứu hệ thống kế toán của các đơn vị sự nghiệp

có thu ở Việt Nam xoay quanh các vần đề chủ yếu sau đây:

Nghiên cứu hệ thống lý luận chung về hệ thống kế toán khu vực công áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu

Nghiên cứu tổng quát về hệ thống chuẩn mực kế toán công quốc tế

Nghiên cứu thực trạng về việc áp dụng hệ thống kế toán tại các đơn vị sự nghiệp

có thu ở Việt Nam thông qua khảo sát, nghiên cứu các tài liệu, sách báo, tạp chí,

Đề xuất các giải pháp để hoàn thiện hệ thống kế toán tại các đơn vị sự nghiệp có

thu ở Việt Nam

5 Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu của đề tài đã sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp tổng hợp: Được sử dụng trong việc tổng hợp các tài liệu, dữ liệu về cơ sở lý luận về kế toán, kế toán liên quan đến các đơn vị sự nghiệp có thu Tổng hợp dữ liệu thu được thông qua khảo sát thực tế với bảng câu hỏi đã

được thiết kế với các loại thang đo khác nhau

- Phương pháp phân tích: Được sử dụng để phân tích những dữ liệu, tài liệu phù hợp với đối tượng nghiên cứu, đánh giá sự phù hợp của cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu ở Việt

Nam hiện nay Đánh giá ưu điểm và hạn chế của hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu Từ đó đưa ra các giải pháp để hoàn thiện

- Phương pháp đối chiếu so sánh: Được sử dụng để đối chiếu, so sánh hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu với chuẩn mực kế toán quốc tế, với các hệ thống văn bản pháp lý của các lĩnh vực khác có liên quan

- Phương pháp thống kế: thực hiện thống kê dữ liệu khảo sát và phân tích

dữ liệu thành các biểu đồ, các bảng biểu thể hiện kết quả khảo sát làm cơ sở cho việc đánh giá, phân tích

6 Kết cấu của luận văn

Kết cấu của luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Tổng quan về hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị hành chính

sự nghiệp

Chương 2: Thực trạng hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu ở Việt Nam

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán áp dụng cho các đơn vị

sự nghiệp có thu ở Việt Nam hiện nay

Ngoài kết cấu 3 chương của luận văn còn các các phụ lục để minh họa cho nội dung tương ứng ở các chương

Ch
ng 1: TNG QUAN V H THNG K TOÁN ÁP DNG CHO

1.1.1 Bn cht và vai trò ca k toán:

1.1.1.1 Bn cht k toán:

Có nhi
u quan im khác nhau v
bn cht ca k toán và i
u này nh h ng

thng cung cp thông tin v
các hot ng kinh t tài chính ca mt t chc nht

và yêu cu qun lý ca t chc ó

ng có nh h ng trc tip n s tn ti và phát trin ca mt t chc Hn na

Các c im trên cho thy k toán luôn luôn có s v n ng, phát trin không

dng Hn th na, k toán là mt quá trình tip nh n, phân phi và s dng các

mt cách n nh Vì v y, c∀ng có th thy r ng k toán va có chc n!ng thông tin

va có chc n!ng kim tra, giám sát Vi 2 chc n!ng này k toán không ch# phn

v mà còn kim tra giám sát các hot ng kinh t, tài chính ca n v

s v n ng ca nó c∀ng nh cung cp thông tin v
hot ng ca t chc mt cách

trung thc

hành ni quy, quy ch hot ng ca n v Nhng quy nh, nguyên tc k toán và

chính ca n v i úng hng và úng mc ích

vn c∀ng nh tình hình và kt qu hot ng ca mt t chc  phc v cho nhu

phc v cho yêu cu qun lý trong ni b n v

ang và sp xy ra trong hot ng ca n v

T mt s vn 
lý lu n trên, có th nói r ng k
toán là khoa hc và ngh

doanh trong hot ng ca mt t chc  to ra nhng thông tin có tính hu ích


u phi xác nh r ng k toán có hai chc n!ng là chc n!ng thông tin và chc

ng kinh t nói chung và qun lý hot ng ca tng n v k toán nói riêng

1.1.1.2 Vai trò ca k toán:

u t, ng∃i cho vay, khách hàng, nhà cung cp và chính ph (các c quan thu, c

i vi các i t
ng bên trong n v k toán:

hình hot ng sn xut kinh doanh ca mình; là công c qun lý quan trng i vi

trình qun lý và i
u hành n v theo mc tiêu chung K toán cung cp thông tin

nh h ng trc tip n hot ng qun lý và i
u hành n v

i vi các i t
ng bên ngoài n v k ... k toán áp dng ti n

H thng chng t k toán: chng t k toán áp dng cho n v HCSN

quan n chng t k toán ch  k tốn HCSN Theo ó ch  k toán. .. c im v pháp lý

pháp lut nhà nc ban hành thng nht ∋i vi thơng tin mà k tốn có trách

bn pháp lý có giá tr cao nht chi phi n k toán hot ng k toán lut k...

không áp dng cho n v kinh doanh b ng vn Nhà nc (GBEs) Các n v áp dng chu∗n mc báo cáo tài quc t U1 ban chu∗n mc k toán quc t ban hành

IPSASs áp dng cho c c s