Hoàn thiện hệ thống dự toán ngân sách tại các công ty thi công thiết kế cảnh quan việt nam

Tác gi NG NG C TH NH... Thông th ng ngu n chính là t bán hàng.

-

NG NG C TH NH

HỒN THI N H TH NG D TỐN NGỂN SÁCH T I CÁC CỌNG TY THI CỌNG THI T K C NH QUAN

VI T NAM

CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN

MÃ SỐ: 60340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Tôi xin cam đoan đ tài này đ c th c hi n d a trên quá trình nghiên c u trung

th c d i s c v n c a ng i h ng d n khoa h c ây là đ tài lu n v n th c s kinh

t , chuyên ngành K toán ki m toán Lu n v n này ch a đ c ai công b d i b t k hình th c nào và t t c các ngu n tài li u tham kh o đ u đ c trích d n đ y đ

Tác gi

NG NG C TH NH

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C T VI T T T

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

2 Các nghiên c u liên quan

3 M c tiêu nghiên c u

4 Ph ng pháp nghiên c u

5 i t ng và ph m vi nghiên c u

6 B c c c a đ tài

7 óng góp m i c a đ tài

Ch ng 1 T ng quan v d toán ngơn sách 1

1.1 Vai trò c a d toán ngân sách 1

1.1.1 nh ngh a d toán ngân sách 1

1.1.2 Vai trò c a d toán 1

1.2 Chi n l c, k ho ch dài h n và d toán ngân sách 2

1.2.1 S quan tr ng c a chi n l c trong l p d toán 2

1.2.2 S tính toán c a chi n l c 2

1.2.3 M c tiêu chi n l c và m c tiêu dài h n 4

1.2.4 M c tiêu ng n h n và d toán ngân sách 4

1.3 Quá trình l p d toán 5

1.3.1 y ban d toán 7

1.3.2 Th i k d toán 7

1.3.3 H ng d n d toán 7

1.3.4 Phê duy t d toán ban đ u 8

1.3.5 S th ng l ng, ki m tra và s xét duy t 9

1.3.8 L a ch n ph ng pháp l p d toán 10

1.3.9 L a ch n mô hình l p d toán 14

1.3.10 Các b c l p d toán 19

1.3.10.1 Xác đ nh m c tiêu c a t ch c 22

1.3.10.2 D toán bán hàng 22

1.3.10.3 D toán chi tiêu v n (ngân sách v n) 23

1.3.10.4 D toán s n xu t và d toán t n kho 23

1.3.10.5 D toán mua hàng (dành cho c các doanh nghi p có thêm ho t đ ng th ng m i) 24

1.3.10.6 D toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p 24

1.3.10.7 D toán chi phí nhân công tr c ti p 25

1.3.10.8 D toán chi phí s n xu t chung 25

1.3.10.9 D toán giá thành s n ph m và giá v n hàng bán 26

1.3.10.10 D toán chi phí qu n lỦ và chi phí bán hàng 26

1.3.10.11 D toán dòng ti n 26

1.3.10.12 D toán báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh 27

1.3.10.13 D toán b ng cân đ i k toán 27

1.3.10.14 D toán báo cáo l u chuy n ti n t 28

1.4 K t lu n ch ng 1 28

Ch ng 2 Th c tr ng v n d ng l p d toán ngơn sách t i các doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan Vi t Nam 29

2.1 Gi i thi u v các công ty thi công, thi t k c nh quan Vi t Nam 29

2.1.1 c đi m kinh doanh 29

2.1.2 Nh ng thách th c, c h i c a ngành thi công thi t k c nh quan v i v n đ d toán 31

2.3 K t lu n ch ng 2 46

Ch ng 3 Nh ng gi i pháp đ hoƠn thi n h th ng d toán ngơn sách t i các doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan Vi t Nam 48

3.1 Nh ng gi i pháp đ hoàn thi n h th ng d toán ngân sách t i các công ty thi công, thi t k c nh quan Vi t Nam 50

3.1.1 Nh ng gi i pháp đ hoàn thi n quy trình l p d toán t i các công ty thi công, thi t k c nh quan Vi t Nam 50

3.1.1.1 Nâng cao trình đ l p d toán, s hi u bi t v t m quan tr ng c a công vi c l p k ho ch, l p d toán 50

3.1.1.2 Nâng cao vai trò c a nhà qu n lỦ trong l p k ho ch, l p d toán 51

3.1.1.3 ng d ng công ngh trong l p d toán 52

3.1.2 Nh ng gi i pháp hoàn thi n mô hình l p d toán ngân sách cho các doanh nghi p thi công thi t k c nh quan 56

3.1.2.1 Xây d ng chi n l c dài h n, m c tiêu dài h n và k ho ch dài h n 57 3.1.2.2 Xây d ng m c tiêu ng n h n 57

3.1.2.3 D toán bán hàng 57

3.1.2.4 D toán s n xu t và d toán t n kho 59

3.1.2.5 D toán mua hàng (dành cho c doanh nghi p có thêm ho t đ ng th ng m i) 59

3.1.2.6 D toán nguyên v t li u tr c ti p 60

3.1.2.7 D toán nhân công tr c ti p 60

3.1.2.8 D toán chi phí s n xu t chung 60

3.1.2.9 D toán giá thành công trình và giá v n hàng bán 61

3.1.2.10 D toán chi phí bán hàng và qu n lỦ doanh nghi p 61

3.1.2.11 D toán báo cáo thu nh p 61

3.1.2.12 D toán dòng ti n 61

k c nh quan 62

3.3 K t lu n ch ng 3 65

K T LU N CHUNG

DANH M C CÁC TÀI LI U THAM KH O

PH L C

B ng 2.1 : K t qu ph n h i c a các doanh nghi p đ c kh o sát 35

B ng 2.2: Ho t đ ng l p d toán t i công ty ILG 36

B ng 2.3: LỦ do l p d toán 38

B ng 2.4: L i ích mang l i c a vi c l p d toán 39

B ng 2.5: Nh ng khó kh n khi l p d toán c a công ty ILG 40

B ng 2.6: Th ng kê các doanh nghi p không l p d toán 41

S đ : S đ 1.1: ánh giá, phân tích các y u t bên ngoài và bên trong doanh nghi p 3

S đ 1.2: M i quan h gi a k ho ch chi n l c, m c tiêu và k ho ch ng n h n 5

S đ 1.3: Mô hình n đ nh thông tin t trên xu ng 15

S đ 1.4: Mô hình thông tin t d i lên 17

S đ 1.5: Mô hình thông tin ph n h i 18

S đ 1.6: Quy trình l p d toán 21

Bi u đ : Bi u đ 2.1: Th ng kê đ a ph ng 32

Bi u đ 2.2: Th ng kê hình th c kh o sát các doanh nghi p 33

Bi u đ 2.3: Tình hình t ch c k toán qu n tr 35

Bi u đ 2.6: M c đ quan tr ng c a nh ng lỦ do không t ch c th c hi n l p d toán ngân sách (thang đi m t 0 đ n 5) 41

Bi u đ 3.2: Nh ng nguyên nhân chính d n đ n s b t mưn trong vi c l p k ho ch và d toán ngân sách 53

Bi u đ 3.3: Th ng kê hình th c s d ng công ngh vào l p d toán c a các qu c gia Châu Á 54

Ph l c: Ph l c 1: B ng câu h i 71

Ph l c 2: Danh sách công ty kh o sát 77

Ph l c 3: Minh h a d toán c th t i công ty c nh quan ABC 86

KỦ hi u vi t t t Ti ng Anh Ti ng Vi t

CEO Chief Executive Officer T ng giám đ c đi u hành

CFO Chief Financial Officer Giám đ c tài chính

Planning

Ho ch đ nh tài nguyên doanh

nghi p

KPI Key performance Indicator Ch s đánh giá th c hi n công vi c

MBP Management by process Qu n lỦ theo quá trình

MBO Management by objectives Qu n lỦ theo m c tiêu

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tƠi

Hi n nay, trong n n kinh t th tr ng toàn c u hóa đòi h i doanh nghi p không

ng ng đ i m i, c u trúc và nâng cao trình đ qu n lỦ đ t ng c ng v trí c nh tranh

Trong b i c nh đó, vi c đ i m i và hoàn thi n h th ng d toán ngân sách gi m t v

trí quan tr ng trong vi c hoàn thành m c tiêu ng n h n, dài h n và m c tiêu chi n l c

c a t ch c Trong b t k lo i hình doanh nghi p nào dù l n hay nh thì công tác d

toán luôn đóng vai trò quan tr ng đ u tiên trong vi c phát tri n chi n l c m t công ty

th c hi n thành công m t d toán áp d ng t i m t doanh nghi p thì c n ph i s

d ng r t nhi u th i gian và ngu n l c Do đó, vi c th c hi n đ c m t d toán thì

không h d dàng

D toán ngân sách là công c r t quan tr ng ph c v cho m c tiêu ho ch đ nh và

ki m soát trong doanh nghi p Xây d ng đ c m t h th ng d toán t t s giúp cho

doanh nghi p cân đ i và ki m soát t t ngu n l c c a mình, góp ph n t o ra s khác

bi t so v i đ i th c nh tranh, đ ng th i t o ra đ c l i th c nh tranh b n v ng cho

doanh nghi p D toán ngân sách bu c các nhà qu n tr ph i ho ch đ nh đ x lỦ tr c

các v n đ có th x y ra, giúp cho doanh nghi p ki m soát t t các v n đ đó D toán

giúp nhà qu n lỦ gi i thích nh ng kho n chênh l ch gi a th c t và k ho ch, khuy n

khích và có khi b t bu c các nhà qu n tr các c p và các nhân viên c g ng th c hi n

m c tiêu đư đ ra

Các doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan Vi t Nam đa s là các doanh nghi p

non tr và r t y u trong khâu qu n lỦ, ho ch đ nh, m t s ít doanh nghi p này là có s

phát tri n nh t đ nh Các doanh nghi p này r t xem nh công tác l p d toán c ng nh

ch a th y đ c h t t m quan tr ng c a công vi c này Tuy nhiên, m c tiêu th hi n

trong t m nhìn và s m ng c a các doanh nghi p này thông th ng thì khá là cao nh

sánh vai v i các doanh nghi p b n trong khu v c,ầ h đ t đ c nh ng m c tiêu

này thì công tác l p d toán là m t s l a ch n sáng su t Vi c hoàn thi n mô hình d

toán hi n t i s giúp cho công tác d toán phát huy h t vai trò c a nó T đó, d toán s

giúp cho các nhà qu n tr các doanh nghi p này đ a ra các quy t đ nh kinh t phù h p

và đúng đ n đ đ t đ c nh ng m c tiêu y H n th n a, vi c hoàn thi n d toán ngân

sách s là m t minh h a th c ti n đ các doanh nghi p trong ngành có th s d ng và

áp d ng t i doanh nghi p c a mình

V i t m quan tr ng nh trên c a k toán qu n tr nói chung và công tác l p d toán

nói riêng đ i v i các doanh nghi p thi công thi t k c nh quan Vi t Nam, tác gi ch n

đ tài ắHoàn thi n h th ng d toán ngân sách t i các doanh nghi p thi công thi t k

c nh quan Vi t Nam” làm lu n v n th c s kinh t cho mình Vi c hoàn thi n công tác

d toán t i các doanh nghi p này là th c s c p thi t b i các lỦ do sau:

 D toán thông tin v i nh ng k ho ch qu n lỦ xuyên su t t ch c theo th i k

th c hi n d toán

 D toán thúc đ y nh ng nhà qu n lỦ ngh v và k ho ch cho t ng lai N u thi u l p d toán, nhi u nhà qu n lỦ s tr i qua t t c th i gian c a h đ gi i quy t nh ng v n đ c p bách hàng ngày

 Quá trình d toán cung c p m t s phân b ngu n l c đ n nh ng thành ph n

c a t ch c n i mà chúng có th đ c s d ng hi u qu nh t

 Quá trình d toán không th bao ph nh ng s b t c ti m n tr c khi chúng

di n ra Tuy nhiên khi l p d toán, trong m t s tr ng h p nhà qu n lỦ có th

nh n ra nh ng b t c và r i ro ti m tàng trong ho t đ ng

 D toán ph i h p v i các ho t đ ng c a toàn b t ch c b ng vi c h p nh t các

k ho ch c a các thành ph n khác nhau D toán giúp đ đ ch c ch n r ng m i

ng i trong t ch c đ c kéo v m t h ng

2 Các nghiên c u liên quan

 Nguy n Ph ng Thúy, 2013 Hoàn thi n h th ng d toán ngân sách t i

tr ng đ i h c s ph m k thu t TPHCM Lu n v n th c s i h c kinh t thành ph

H Chí Minh

 Nguy n Trí Minh, 2013 Hoàn thi n d toán ngân sách t i công ty c

ph n s a Vi t Nam Lu n v n th c s i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh

 Võ Th Th m, 2013 Hoàn thi n d toán ngân sách t i công ty VMEP

Lu n v n th c s i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh

 Nguy n Th Minh c, 2010 D toán ngân sách t i công ty Pepsico Vi t

Nam - Ngành Foods th c tr ng và m t s gi i pháp hoàn thi n Lu n v n th c s i

h c Kinh t Thành ph H Chí Minh

 Nguy n Thúy H ng, 2012 Xác l p mô hình d toán và báo cáo d toán ngân sách cho các lo i hình doanh nghi p trong Khu công nghi p Biên Hòa Lu n v n

th c s i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh

 Hu nh Th ng Khoa Hoàn thi n d toán ngân sách t i công ty xu t

nh p kh u An Giang Lu n v n th c s i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh

 Nguy n c Thanh Nghiên c u hoàn thi n ph ng th c l p d toán ngân sách nhà n c Vi t Nam Lu n v n th c s i h c Kinh t Thành ph H Chí

Minh

Ph n l n các nghiên c u tr c đây là các nghiên c u mô hình d toán áp d ng trong

m t doanh nghi p c th Các nghiên c u đư đ a ra nh ng mô hình t ng quan và có

nh ng bi n pháp hoàn thi n c th cho các doanh nghi p y Tuy nhiên, các nghiên c u

tr c đây v n ch a xây d ng đ c mô hình có nh ng b c đi c th đ hình thành nên

m t d toán thành công cho doanh nghi p, và đa ph n các mô hình d toán ch a h ng

t i chi n l c kinh doanh c a doanh nghi p Vì nh ng ph n còn thi u y mà tác gi trong lu n v n này s c g ng kh c ph c đ b sung trong mô hình và gi i pháp đ hoàn thi n h n mô hình d toán hi n nay, đ ng th i đ a ra đ c mô hình chu n và gi i pháp cho các doanh nghi p thi công thi t k c nh quan Vi t Nam

3 M c tiêu nghiên c u

Nghiên c u này đ c th c hi n nh m m c tiêu:

- Lu n v n này nh m h th ng hóa c s lỦ lu n v vi c l p d toán ngân sách

Tìm hi u v th c tr ng l p d toán ngân sách Vi t Nam, k t h p k t qu kh o sát

th c t t i các doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan tác gi s c g ng so sánh

nh ng đi u ki n c n thi t đ v n d ng l p d toán ngân sách Vi t Nam, t đó có

nh ng đ xu t ph ng h ng xây d ng và v n d ng mô hình này trong t ng lai

Các ph ng pháp này đ c th c hi n qua các giai đo n nh sau:

- Giai đo n th nh t, sau khi đư t ng h p m t cách có h th ng v c s lỦ lu n

c a k toán qu n tr l p d toán ngân sách, tác gi s ti n hành kh o sát th c t m t s doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan Vi t Nam v đ c đi m s n xu t kinh doanh

c a doanh nghi p, tìm hi u các ho t đ ng qu n lỦ ngân sách hi n t i c ng nh nh ng

đi u ki n c n thi t đ v n d ng lỦ thuy t này T k t qu nh ng b ng câu h i nh n

đ c, tác gi s d ng ph ng pháp th ng kê v i mong mu n có th đánh giá v kh

n ng v n d ng ắmaster budget” các doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan Vi t

Nam

- Giai đo n th hai, thông qua các tài li u nghiên c u, tác gi tìm hi u, t ng h p

th c t v n d ng ắmaster budget” các qu c gia phát tri n trên th gi i Trên c s đó, tác gi s so sánh và phân tích v nh ng đi u ki n v n d ng ắmaster budget” vào các doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan Vi t Nam V i nh ng đi u ki n này, cùng

v i k t qu phân tích đánh giá nh ng kh n ng v n d ng giai đo n th nh t, s đ c

so sánh và t ng h p đ đ xu t t ng b c th c hi n khi b t đ u t ch c công tác k toán qu n tr ngân sách và đ a ra gi i pháp hoàn thi n

5 i t ng vƠ ph m vi nghiên c u

i t ng nghiên c u c a đ tài này c v m t lỦ lu n l n th c ti n c a vi c v n d ng

l p d toán ngân sách đ cung c p các thông tin tài chính liên quan đ n công tác qu n

tr n i b c a doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan

Ph m vi nghiên c u c a đ tài là các doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan Vi t Nam Tuy nhiên do th i gian th c hi n đ tài có ph n h n ch , nên ph m vi nghiên c u

ch gi i h n trong các doanh nghi p thu c đ a bàn thành ph H Chí Minh, Bình nh,

tài l a ch n các doanh nghi p thi công thi t k c nh quan, đây là lo i hình

doanh nghi p có nh ng nét đ c thù riêng trong d toán

Ch ng 1 T ng quan v d toán ngơn sách

1.1 Vai trò c a d toán ngơn sách

1.1.1 nh ngh a d toán ngơn sách

nh ngh a 1: M t d toán là m t k ho ch chi ti t cho t ng lai mà th ng xuyên dùng đ di n đ t trong th i k cân đ i s l ng Các cá nhân đôi khi t o ra d toán gia đình đ cân b ng thu nh p và chi phí cho th c n, m c, và đôi khi cho c

vi c ti t ki m M t l n d toán đ c thi t l p, chi tiêu th t s s đ c so sánh v i d toán ngân sách ban đ u đ ch c ch n r ng k ho ch đang đ c theo đúng h ng

(Garrison et al, 2012)

nh ngh a 2: M t d toán là s di n đ t s l ng c a dòng ti n k ho ch vào

và ra mà ch ra li u ho t đ ng hi n t i và k ho ch kinh doanh có đ t m c tiêu tài chính

c a t ch c (Atkinson et.al, 2012)

Nh v y, d toán là m t k ho ch tài chính dùng đ ho ch đ nh và ki m soát

dòng tài chính c a doanh nghi p

1.1.2 Vai trò c a d toán

D toán ngân sách có nh ng vai trò r t quan tr ng nh sau:

 D toán thông tin v i nh ng k ho ch qu n lỦ xuyên su t t ch c theo th i k

th c hi n d toán

 D toán thúc đ y nh ng nhà qu n lỦ ngh v và k ho ch cho t ng lai N u thi u l p d toán, nhi u nhà qu n lỦ s tr i qua t t c th i gian c a h đ gi i quy t nh ng v n đ c p bách hàng ngày

 Quá trình d toán cung c p m t s phân b ngu n l c đ n nh ng thành ph n

c a t ch c n i mà chúng có th đ c s d ng hi u qu nh t

 Quá trình d toán không th bao ph nh ng s b t c ti m n tr c khi chúng

di n ra Tuy nhiên khi l p d toán, trong m t s tr ng h p nhà qu n lỦ có th

nh n ra nh ng b t c và r i ro ti m tàng trong ho t đ ng

1.2 Chi n l c, k ho ch dƠi h n vƠ d toán ngơn sách

1.2.1 S quan tr ng c a chi n l c trong l p d toán

M t chi n l c c a công ty là m t con đ ng mà công ty l a ch n cho vi c đ t

đ c m t m c tiêu và s m nh dài h n S quan tr ng c a chi n l c trong vi c l p k

ho ch và l p d toán không th không nh n m nh quá m c T ch c th ng quá ki m tra l i d toán cho m t th i k s p t i nh là s ti p theo c a d toán cho k hi n t i

v i thi u m t s ki m tra cao nh t mà liên k t v i d toán đ n n i mà không liên k t

v i chi n l c c a h M t d toán nên b t đ u v i s rà soát l i c n th n và nghiên

c u chi n l c c a m t t ch c M c tiêu là xây d ng đ c m t d toán mà đ t đ c

m c tiêu và chi n l c c a t ch c B ng vi c không ph thu c vào chi n l c m c tiêu c a t ch c, m t t ch c không th có đ y đ nh ng th m nh và thu n l i c a c

h i B qua k ho ch chi n l c có th là k t qu c a vi c không l p d toán cho quá trình m t cách t ng x ng và s ch đ ng là s quan tr ng đ đ t đ c k t qu bên

c nh ho t đ ng nh n và đi n đ y đ vào đ n đ t hàng hàng ngày

1.2.2 S tính toán c a chi n l c

M t câu chuy n thành công c a nhi u t ch c là câu chuy n c a vi c tính toán chi n

l c t t Tính toán cho m t d toán b t đ u b ng vi c phân tích các y u t bên ngoài

và đánh giá không gian bên trong Ki m tra y u t bên ngoài xung quanh m t t ch c

nh là kinh t , chính tr , quy đ nh, xư h i, môi tr ng, và đ i th c nh tranh, giúp đ t

ch c nh n ra nh ng c h i, gi i h n và nh ng nguy c C h i s t n t i su t th i k bùng n kinh t có th v c n b n khác v i nh ng v n đ t n t i khác trong nh ng l n khác Các tình hu ng và quy đ nh chính tr xác đ nh t t nh t ki u hành đ ng cho công

ty và t ch c ánh giá n ng l c ti m tàng n i b c a m t t ch c (ví d s c m nh và

n ng l c c a nhà qu n lỦ, c u trúc, tinh th n, và v n hóa c a t ch c) có th giúp cho

t ch c nh n ra s c m nh, đi m y u và l i th c nh tranh S đ 1.1 cho th y chi n

l c phát tri n s n ph m c a m t công ty

S đ 1.1: ánh giá, phân tích các y u t bên ngoài và bên trong doanh nghi p

Có đ c s phân tích các y u t n i b c a t ch c và có tính hu ng đánh giá n i b , nhà qu n lỦ có th k t n i các c h i v i các th m nh và l i th c nh tranh c a t ch c

đ xác đ nh m c tiêu chi n l c c a t ch c và m c tiêu dài h n

1.2.3 M c tiêu chi n l c vƠ m c tiêu dƠi h n

M t t ch c th ng th hi n m c tiêu chi n l c và m c tiêu dài h n trong v n

và d toán Chi n l c cung c p m t h th ng mà k ho ch dài h n đ c phát tri n K

M c tiêu và m c đích chi n l c c a m t t ch c đ c th c hi n thông qua s

h i t c a các d án và các xí nghi p Theo m t cách khác, đi u này t o ra giá tr cho

m t t ch c Nh v y, nó thì quan tr ng v i ti n trình d toán th ng niên c a m t t

ch c, đ a ra s n i b t cho s phân lo i riêng chi phí v n d toán: chi phí d toán chi n l c, bao g m c nh ng v n đ liên quan đ n s t n t i B i vì quá nhi u chi phí

d n đ n giá tr dài h n đ c t o ra và l i th c nh tranh b suy gi m, đi u này thì quan

tr ng đ n m c mà chúng có th đ c nh n d ng m t cách rõ ràng đ m r ng kh n ng

b o v t ch c kh i nguy c phá s n Thông th ng, nhi u kho n d toán b giam

nh ng tài kho n s cái và vì th c n c t gi m, có th là c t gi m toàn b K t qu tài chính ng n h n s r i xu ng th p h n mong đ i, và k t qu c n c t gi m chi tiêu

1.2.4 M c tiêu ng n h n vƠ d toán ngơn sách

M c tiêu ng n h n là m c tiêu cho k s p t i, có th là m t tháng, m t quỦ, m t n m,

ho c b t k kho ng th i gian nào đ c thi t k b i t ch c cho m c tiêu k ho ch M t

t ch c xác đ nh m c tiêu ng n h n cho m t th i k d toán d a trên m c tiêu chi n

l c, k ho ch và m c tiêu dài h n, k t qu ho t đ ng c a k tr c, mong đ i c a ho t

đ ng t ng lai và các y u t môi tr ng bao g m kinh t , công nghi p và đi u ki n

marketing Nh ng m c tiêu này ph c v nh là s c b n c a l p d toán ngân sách cho m t th i k

M t d toán bi n thành m c tiêu ng n h n c a m t t ch c qua nh ng b c hành đ ng M t d toán ngân sách liên h v i s ho t đ ng c a m t t ch c và k

ho ch tài chính cho k d toán s p đ n S đ 1.2 mô t m i quan h gi a k ho ch chi n l c, m c tiêu ng n h n, k ho ch ng n h n, d toán ngân sách, ho t đ ng và

qu n lỦ

D toán ngân sách c ng là m t b ng tóm t t tài chính t ng h p c a d toán m t t

ch c Theo cách hi u thông th ng, nó bao g m c d toán ho t đ ng và d toán tài chính D toán ho t đ ng là k ho ch mà nó đ c xác đ nh ngu n l c c n đ xúc ti n quá trình chi n l c, th c hi n các ho t đ ng d toán nh là bán hàng, ch m sóc khách hàng, s n xu t, mua hàng, qu ng cáo ti p th , nghiên c u, phát tri n, và s mua l i c a

nh ng ngu n l c Cho m t nhà s n xu t, d toán ho t đ ng bao g m s n xu t, mua nguyên v t li u, cá nhân và d toán ti p th qu ng cáo Mô hình d toán ho t đ ng lên

đ n c c đi m trong m t báo cáo thu nh p D toán tài chính xác đ nh ngu n l c, s

d ng qu cho d toán ho t đ ng bao g m ti n trình và s b t đ u chi n l c D toán tài chính bao g m d toán ti n, tình tr ng d toán dòng ti n, b ng cân đ i d toán, và chi phí v n d toán (bao g m chi phí chi n l c)

1.3 Quá trình l p d toán

S đ 1.2: M i quan h gi a k ho ch chi n l c, m c tiêu và k ho ch ng n h n

Quá trình d toán truy n th ng có th s p x p t ti n trình không khuôn kh mà các công ty nh s d ng, nó ch m t vài ngày ho c vài tu n đ hoàn thành đ n m c chi ti t,

ti n trình dài c a công ty l n ho c chính ph có th kéo dài r t nhi u tháng t khi b t

đ u đ n khi hoàn thành Quá trình có th th ng bao g m th th c c a y ban d toán, xác đ nh th i k d toán, s quan tr ng c a h ng d n d toán, s chu n b cho nh ng

đ ngh d toán ban đ u, th ng th o d toán, ki m tra, s ch p nh n, và s xem xét

(Ngu n: Blocher et al, 2010, trang 369)

1.3.1 y ban d toán

y ban d toán theo dõi t t c các v n đ v d toán và th ng có quy n cao nh t trong m t t ch c cho t t c các v n đ liên quan đ n d toán y ban thi t l p và phê chu n t t c m c tiêu d toán cho t t c nh ng đ n v kinh doanh chính, chu n b t a

đ d toán, gi i quy t nh ng mâu thu n và khó kh n có th phát sinh trong su t th i k

l p d toán, phê chu n d toán cu i cùng, giám sát ho t đ ng và ki m tra k t qu ho t

đ ng vào cu i k y ban d toán c ng phê chu n nh ng thay đ i chính c a d toán trong su t m t k M t y ban d toán đi n hình bao g m CEO ho c m t ho c nhi u

h n phó t ng giám đ c, ng i đ ng đ u c a m t đ n v chi n l c kinh doanh, và

CFO

1.3.2 Th i k d toán

M t d toán th ng đ c l p trong m t th i gian xác đ nh, thông th ng cho h u h t

n m tài chính v i d toán th i k cho m i quỦ ho c tháng ng b th i k d toán

v i th i k n m tài chính c a m t t ch c cho m t Báo cáo tài chính s làm d dàng cho quá trình l p d toán, so sánh và s đi u gi i c a th c t v i kho n d toán

Trong th c t , Các công ty ít khi có d toán ch cho 1 n m D toán cho nhi u

n m v t ra kh i n m s p t i, tuy nhiên, th ng bao g m d li u ho t đ ng c n thi t

Ví d , Johnson & Johnson1 có b khung d toán cho 5 và 10 n m Có 1 d toán dài h n

v i m t d toán ngân sách cho phép liên h v i chi n l c m c tiêu và ho t đ ng ng n

h n (Ngu n: Blocher et al, 2010, trang 370)

1.3.3 H ng d n d toán

Trong ti n trình d toán truy n th ng y ban d toán có trách nhi m cung c p h ng

d n d toán ban đ u đ có th t o ra n n t ng và qu n lỦ s chu n b c a nó y ban ban hành nh ng h ng d n d toán sau khi đư xem xét nh ng đi m d toán chung và

th tr ng, chi n l c m c tiêu c a t ch c, k ho ch dài h n, ti n trình m c tiêu, và

1 Johnson & Johnson là m t trong nh ng công ty hàng đ u v s n ph m ch m sóc s c kh e, đ c thành l p vào

n m 1887

k t qu ho t đ ng mong đ i c a k hi n t i; quy t đ nh ho c chính sách t ch c quan

tr ng nh là ch th c a vi c thu nh quy mô, c u trúc l i, ki m soát s bùng n , s

th ng ti n đ c bi t, và m c tiêu ng n h n T t c nh ng trung tâm trách nhi m (ho c

đ n v d toán) theo h ng d n d toán trong vi c l p d toán

1.3.4 Phê duy t d toán ban đ u

M i trung tâm trách nhi m chu n b cho nó vi c phê duy t d toán ban đ u d a trên

nh ng h ng d n d toán Thêm vào đó, m i đ n v d toán c n xem xét s l ng các

y u t bên trong vi c chu n b xác nh n d toán, bao g m:

 Thay đ i trong nh ng công c và thi t b có s n

Ch c h n, nh ng y u t bên ngoài có nh h ng trong ho t đ ng và m t d toán không

th hoàn thành mà không có s ki m tra c n th n nh ng y u t bên ngoài quan tr ng

 S n ph m thay th

 S m c c c a khách hàng

 S m c c (s hi n h u và giá) c a nhà cung c p (nguyên v t li u, các b ph n, lao đ ng)

1.3.5 S th ng l ng, ki m tra vƠ s xét duy t

Nh ng ng i đi u hành c a các đ n v d toán ki m tra s xét duy t d toán ban đ u

S ki m tra bao g m xác đ nh s tuân th đ i v i nh ng h ng d n d toán, nh n ra

m c tiêu d toán có th đ t đ c và liên k t v i m c tiêu c a nh ng đ n v cao h n trong t ch c, và ch c ch n r ng ho t đ ng d toán thì t n t i v i nh ng đ n v d toán khác

Nh là nh ng đ n v d toán hoàn thành d toán c a h , nh ng d toán ti n đ n

s phê duy t c a nh ng c p cao h n c a t ch c cho đ n khi h đ t đ c c p cao nh t

và liên k t v i nh ng đ n v khác đ tr thành d toán c a t ch c y ban d toán

ki m tra d toán cho s t n t i v i h ng d n d toán, đ t đ c m c tiêu d toán ng n

h n và m c tiêu chi n l c c a t ch c y ban d toán đ a ra s xét duy t cu i cùng

và CEO ch p nh n d toán cu i cùng và cho phép nó đ n v i h i đ ng qu n tr

1.3.6 S rƠ soát l i

Không có d toán nào là nh t đ nh c , nó có th thay đ i Nh ho t đ ng công khai,

nh ng y u t h c h i m i bên trong ho c nh ng tình hu ng bên ngoài có th làm nó

c n thi t đ rà soát l i d toán Th t c rà soát thì khác nhau gi a các t ch c Nh ng

t ch c cho phép s rà soát d toán ch d i nh ng tình hu ng đ c bi t t đ c s xác nh n đ nh n ra m t d toán có th khó kh n Vì v y, nh ng s ki n, tuy nhiên,

m ra nh là s d báo d toán Nói đúng ra, th c hi n m t d toán nh s ra l nh, ngay c khi nh ng s ki n khác v i s c n thi t t nh ng mong đ i, d nhiên không

ph i là yêu c u c x Trong nhi u tình hu ng, nhà qu n lỦ có th khuy n khích không

ph thu c vào d toán nh là h ng d n tuy t đ i trong ho t đ ng

K ho ch cu i cùng nó th ng b nh h ng thông qua s ích k c a nh ng

ng i h tr th c hi n, ngay c khi hoàng đ c ng không th làm gì n u không có

ng i lính và nh ng k n bám Vì v y, đ hoàn thành m t d toán ngân sách c n s

h p tác và th ng nh t c a toàn b t ch c

1.3.7 L a ch n th i k l p d toán

D toán ho t đ ng b t ngu n t th i k 1 n m đáp l i n m tài chính c a công ty Nhi u công ty quy t đ nh d toán n m trong 4 quỦ QuỦ đ u tiên đ c chia nh thành các tháng, và d toán tháng đ c phát tri n Trong 3 quỦ cu i có th đ c th c hi n trong

d toán là con s t ng hàng quỦ Nh là ti n trình n m, nh ng con s c a quỦ th 2 b phá v vào các kho n hàng tháng, và r i con s c a quỦ th 3 b phá v , và th 4

Ph ng pháp ti p c n này có s thu n l i c a vi c ki m tra th i k và đánh giá d li u

d toán xuyên su t 1 n m

D toán liên t c và d toán v nh vi n thông th ng đ c s d ng M t d toán

liên t c ho c v nh vi n là m t d toán 12 tháng mà đ c cu n l i thành 1 tháng ho c 1 quỦ khi mà tháng hi n t i ho c quỦ hi n t i đư hoàn thành i u này có ngh a là m t tháng ho c quỦ đ c thêm vào cu i k d toán khi m i quỦ ho c tháng ti p theo đ n

g n Ph ng pháp ti p c n này gi cho nhà qu n lỦ t p trung ít nh t m t n m ti p theo

đ mà h không t p trung quá vào k t qu ng n h n

Trong ch ng này, chúng ta s nhìn vào d toán ho t đ ng 1 n m Tuy nhiên,

v c b n là dùng chung m t k thu t, d toán ho t đ ng có th đ c l p cho m t th i

k mà đ c m r ng cho nhi u n m i u này có th khó kh n trong vi c d báo chính xác doanh s bán hàng và nhi u d li u v t ra 1 n m, nh ng ngay c khi đây là đánh giá ph ng ch ng có th không có giá tr gì trong vi c bao quát nh ng v n đ và c h i

ti m n ng mà theo khía c nh khác s b giám sát

1.3.8 L a ch n ph ng pháp l p d toán

Hi n nay, l p d toán có r t nhi u ph ng pháp khác nhau, m i ph ng pháp đ u có

nh ng th m nh riêng, sau đây là m t s ph ng pháp

Ph ng pháp l p d toán trên c s b ng 0 (zero-base budget): lƠ ph ng

ZBB yêu c u nhà qu n lỦ l p d toán m i th i k t c s b ng không M t đ c

tr ng c a l p d toán gia t ng (ph ng pháp l p d toán truy n th ng) là nó b t đ u

m i th i k d toán t d toán hi n t i Nh ng thu n l i c a l p d toán theo ph ng pháp ZBB là:

 Hi u qu phân b ngu n l c, vì nó d a trên nhu c u và l i ích h n là tính l ch

s

 H ng nhà qu n lỦ đ n vi c tìm ki m cách qu n lỦ chi phí hi u qu đ c i ti n quá trình ho t đ ng

 Lo i b vi c th i ph ng d toán

 T ng c ng vi c thúc đ y nhân viên b ng cách cung c p nhi u h n óc sáng t o

và trách nhi m trong vi c ra quy t đ nh

 T ng c ng thông tin và ph i h p trong t ch c

 Xác đ nh và lo i b các ho t đ ng lưng phí và l i th i

 Nh n ra c h i cho vi c s d ng ngu n l c bên ngoài

 Thúc đ y trung tâm chi phí nh n ra s m nh và m i quan h c a h v i toàn b

m c tiêu

Ngu n: Zero ậ based budgeting,

http://en.wikipedia.org/wiki/Zero-based_budgeting , [Accessed 26 May 2014]

Bên c nh có nh ng thu n l i thì ZBB c ng có nh ng v n đ khó kh n

Ngu n: Zero ậ based budgeting,

http://en.wikipedia.org/wiki/Zero-based_budgeting , [Accessed 26 May 2014]

Ph ng pháp l p d toán đi u ch nh liên t c (rolling budget): cách l p d

to án nƠy áp d ng cho c KTQT hi n đ i vƠ truy n th ng; là d toán c p nh t liên

t c đ thêm vào th i k m t d toán m i nh là d toán c a k hi n t i đ c hoàn thành Vì v y, d toán c p nh t liên t c là d toán bao g m nh ng y u t gia t ng m

r ng c a mô hình d toán hi n t i M t d toán đi u ch nh liên t c kêu g i nhi u s chú Ủ qu n lỦ đáng k h n so v i tr ng h p công ty t o ra m t d toán t nh m t n m,

k t khi m t vài ho t đ ng l p toán ph i đ c l p l i m i tháng Ngoài ra, n u m t công ty s d ng l p d toán thành ph n đ t o ra m t d toán trên c s đi u ch nh liên

t c, t ng th i gian nhân viên s d ng cho m t th i k thì khá là nhi u Do đó, cách t t

nh t đ ti p c n ph ng pháp này là trong quá trình d toán c n có ít ng i tham gia

Nh ng thu n l i và khó kh n c a ph ng pháp l p d toán đi u ch nh liên t c:

h ng ti p c n này có l i th là có vài ng i tham gia liên t c vào mô hình d toán và

s a đ i các gi đ nh d toán cho th i k gia t ng tr c đó Nh c đi m c a ph ng pháp này là nó có th không mang l i m t d toán có nhi u thành t u h n so v i d toán t nh truy n th ng, k t th i k d toán tr c tháng gia t ng đ c thêm vào thì các k tr c đó đ u không đ c s a đ i

Thí d : Công ty ABC đư thông qua m t ph m vi k ho ch 12 tháng, và d toán

b t đ u t tháng 1 đ n tháng 12 Sau m t tháng trôi qua, giai đo n t tháng hoàn thành,

đ bây gi nó thêm vào d toán cho tháng giêng n m sau, do đó nó v n có ph m vi k

ho ch 12 tháng kéo dài t tháng Hai n m nay đ n tháng Hai n m ti p theo

Ph ng pháp l p d toán gia t ng: lƠ ph ng pháp l p d toán c a KTQT

truy n th ng; ph ng pháp l p d toán d a trên s ít thay đ i t k t qu c a k d

toán tr c đó ho c t k t qu th c t ây là ph ng pháp ti p c n thông th ng trong kinh doanh n i mà nhà qu n lỦ không tham d vào vi c tiêu sài ph n l n th i gian cho

vi c tính toán d toán ho c là n i mà nó không đ c nh n th y b t k nhu c u l n nào

đ th c hi n m t s đánh giá l i xuyên su t quá trình kinh doanh Ph ng pháp này

th ng đ c s d ng n i mà ít có đ i th c nh tranh, do đó l i nhu n có th đ c duy trì t n m này qua n m khác

Có m t vài thu n l i c a ph ng pháp này nh sau:

 n gi n Là s thu n l i chính c a ph ng pháp l p d toán gia t ng,

b i vì nó d a trên k t qu tài chính và k t qu d toán đư đ c xác nh n tr c đó

 Tài chính n đ nh N u m t ch ng trình yêu c u tài chính cho nhi u

n m đ t o m t thu nh p ch c ch n, d toán gia t ng đ c c u trúc đ ch c ch n r ng ngân sách luôn đ y đ cho ch ng trình đó

 Ho t đ ng n đ nh H ng ti p c n này ch c ch n r ng các phòng ban

ho t đ ng n đ nh và n đ nh trong m t th i k dài

Bên c nh đó, ph ng pháp có m t vài nh c đi m mà ng i s d ng ít ch n nó:

 Gia t ng m t cách t nhiên Nó gi đ nh ch có s thay đ i nh t k

tr c, trong khi th c t l i có nhi u s thay đ i c u trúc quan tr ng trong kinh doanh

ho c môi tr ng kinh doanh mà c n nhi u s thay đ i quan tr ng trong d toán

 Thúc đ y b i chi Nó thúc đ y m t thái đ ắdùng nó ho c m t nó” liên quan đ n chi phí d toán, t khi m t s t t xu ng trong chi phí c a m t k s nh

h ng đ n k t ng lai

 D toán trì tr Nh ng nhà qu n lỦ có xu h ng xây d ng quá ít s t ng

tr ng doanh thu và th a chi phí trong d toán gia t ng, đ mà h s luôn có m t chênh l ch thu n l i

 Xem xét d toán Khi mà d toán đ c th c hi n h ng đ n ch nh ng thay đ i nh , s có ít xu h ng đ c khuy n khích đ th c hi n m t s xem xét quá trình làm vi c, đ mà không có hi u qu ho c quá nhi u s trì tr trong d toán m i

 Chênh l ch t th c t Khi mà m t d toán gia t ng d a trên m t d toán

tr c đó, s có xu h ng phát tri n là không liên h gi a d toán và k t qu th c t đ t

đ c

 Kéo dài mưi phân b ngu n l c N u m t kho n ngân qu ch c ch n

đ c phân b đ n m t khu v c kinh doanh trong m t d toán tr c đó, m t d toán gia

t ng cam đoan r ng ngân qu s đ c phân b trong t ng lai ậ ngay c khi không có

nhu c u c n thi t nhi u t ngân qu , ho c n u có khu v c khác c n nhi u ngân qu

h n

 Ch p nh n r i ro T khi m t d toán gia t ng phân b h u h t ngân qu

đ n cùng n i s d ng m i n m, đi u đó thì khó mà đ t đ c m t s phân b ngân qu

l n tr c ti p đ n ho t đ ng m i Vì v y, d toán gia t ng thúc đ y duy trì s b o th ,

và không khuy n khích ch p nh n r i ro

Trong ng n h n, k t qu d toán gia t ng trong t t ng kinh doanh b o th có

th là thi t b d báo s phá h y công ty trong dài h n Thay vào đó b n nên tham gia vào m t chi n l c tái đánh giá toàn di n c a m t doanh nghi p khi xây d ng m t d toán, c ng nh m t cu c đi u tra chi ti t v chi phí K t qu s thay đ i đáng k trong

vi c phân b kinh phí các k , c ng nh thay đ i ho t đ ng nh m m c tiêu nâng cao v

th c nh tranh c a m t doanh nghi p

1.3.9 L a ch n mô hình l p d toán

D a vào đ c đi m, c c u t ch c, cách th c ho t đ ng,ầ c a m i doanh nghi p mà

d toán có th đ c l p theo m t trong ba mô hình sau: mô hình n đ nh thông tin t trên xu ng, mô hình thông tin ph n h i, mô hình thông tin t d i lên

Mô hình n đ nh thông tin t trên xu ng

Mô hình này là m t mô hình r t ít khi thành công Ch tiêu d toán đ c đ t ra d a vào

m c tiêu chi n l c b i nhà qu n lỦ c p cao và b t bu c các nhà qu n lỦ c p d i ph i

đ t đ c các ch tiêu đó Theo cách này, các nhà qu n lỦ c p d i s có c m giác khó

ch u và có th bi n lỦ do là ch tiêu quá cao không th th c hi n đ c Ho c ch tiêu quá th p vào nhà qu n lỦ c p d i có th đ t đ c m t cách d dàng Mô hình này có

u đi m là luôn luôn h ng t i m c tiêu chung c a t ch c, nh ng vi c có đ t đ c

m c tiêu hay không thì mô hình này c n có nhi u đi m c n kh c ph c mà ch mô hình khác m i có đ c S đ 1.3 th hi n t ng quan v mô hình n đ nh thông tin t trên xu ng

S đ 1.3: Mô hình n đ nh thông tin t trên xu ng

Mô hình thông tin t d i lên

Thông th ng, m t d toán đ c áp đ t t trên xu ng, v i m t ít s tham gia c a c p

qu n lỦ th p h n Tuy nhiên, trong h u h t nh ng ch ng trình d toán thành công,

nh ng nhà qu n lỦ tham gia m t cách n ng đ ng vào vi c chu n b d toán c a h

Vi c áp đ t trông ch t bên trên và r i tr ng ph t nh ng nhân viên ng i mà không

đ t đ c nh ng mong đ i s t o ra m t s không hài lòng h n là s h p tác và s giao

c Th t s , nhi u nhà qu n lỦ tin t ng r ng đ c cho quy n đ t o ra d toán riêng

c a h là ph ng pháp hi u qu h n trong vi c l p d toán M t d toán t l p và d toán thành ph n, nh ch ng minh s đ 1.4 là m t d toán đ c l p v i đ y đ s tham gia và h p tác c a các nhà qu n lỦ t t c các c p S đ 1.4 th hi n t ng quan

v mô hình thông tin t d i lên

D toán t l p có nh ng s thu n l i nh sau:

 Các cá nhân c a t ch c đ c nh n ra nh là thành viên c a m t đ i mà s ki m tra và đi u ch nh có giá tr b i lưnh đ o c p cao

 ánh giá d toán đ c l p b i nhà qu n lỦ có nhi u trách nhi m th ng chính xác và linh đ ng h n nh ng nhà qu n lỦ c p cao ng i mà có ít ki n th c chuyên sâu v th tr ng và ho t đ ng h ng ngày

 S th ng ti n thì th ng cao h n khi mà các cá nhân tham gia vào vi c l p m c tiêu riêng c a h h n là khi mà m c tiêu đ c áp đ t t trên xu ng D toán t

l p t o ra nhi u s giao c

 M t nhà qu n lỦ ng i mà không th đ t đ c d toán th ng b tr ng ph t t

c p trên có th luôn luôn nói r ng d toán không có th t và không th đ t đ c

V i d toán t l p thì vi c xin l i là không th

M t gi i h n quan tr ng c a d toán t l p là nh ng nhà qu n lỦ c p th p h n có th cho phép quá nhi u s trì tr trong d toán B i vì nhà qu n lỦ ng i mà t o ra d toán

s gi vi c đ m cho k t qu th t không b ch ch h ng, nhà qu n lỦ có xu h ng t nhiên đ thâm nh p m t d toán mà d dàng đ t đ c (ví d : nhà qu n lỦ s xây d ng nhi u s ch m ch p trong d toán) Cho nh ng lỦ do này, d toán đ c l p b i nh ng nhà qu n lỦ th p h n nên đ c ki m tra k b i nh ng nhà qu n lỦ c p cao h n M c

s l ng câu h i nên đ c th o lu n và đi u ch nh khi c n thi t N u không có s ki m tra l i, d toán t l p có th quá trì tr , k t qu th hi n d i đi u ki n t i u

S đ 1.4: Mô hình thông tin t d i lên

( Ngu n: Garrison et al, 2012, trang 338)

Mô hình thông tin ph n h i

Theo mô hình này th hi n s đ 1.5, nhà qu n tr c p cao s đ a ra m c tiêu d toán

c a toàn công ty (đư thông qua h i đ ng qu n tr ) cho k d toán, sau đó ph bi n d n

t trên xu ng d i, cho đ n c p th p nh t B ph n qu n lỦ c p th p nh t c n c vào

m c tiêu, c tính kh n ng, đ xây d ng d toán cho b ph n c a mình Sau khi hoàn thành, b ph n qu n lỦ c p c s này s trình lên b ph n qu n lỦ cao h n và c th cho đ n c p qu n lỦ cao nh t C nh v y cho đ n khi có s th ng nh t, đ ng tình gi a các c p

S đ 1.5: Mô hình thông tin ph n h i

Nh v y, l p d toán theo mô hình này có th mang l i hi u qu s c m nh c a toàn công ty đ đ t m c tiêu Tuy nhiên, trong m t t ch c th ng có s mâu thu n gi a các phòng ban, gi a các c p qu n lỦ,ầ nên đ t đ c s đ ng lòng và h p tác c a y u t con ng i là không h d dàng

M t cách không may, h u h t các công ty không tuân theo ti n trình d toán mà chúng ta đư miêu t Tiêu bi u, nhà qu n lỦ c p cao b t đ u ti n trình d toán b ng cách đ a ra m c tiêu l i nhu n Nh ng nhà qu n lỦ c p th p h n đ c h ng d n l p

d toán đ đ t m c tiêu S khác nhau là m c tiêu đ c đ a ra b i nhà qu n lỦ c p cao

có th quá cao so v i th c t ho c cho phép quá nhi u s trì tr N u m c tiêu quá cao

và nhân viên bi t r ng đi u đó không th c t , s thúc đ y s b m t N u m c tiêu cho phép quá nhi u s trì tr , s lưng phí s x y ra M t cách không may r ng nh ng nhà

qu n lỦ c p cao th ng không đ c đ t vào v trí đ bi t đ c khi nào m c tiêu là phù

h p Ph i th a nh n r ng, m t h th ng d toán t l p2có th thi u s h ng d n chi n

l c quan tr ng và nh ng nhà qu n lỦ c p th p h n có th b cám d đ xây d ng s trì

tr trong d toán c a h Tuy nhiên, vì s thúc đ y thu n l i c a d toán t l p, nh ng nhà qu n lỦ c p cao nên đ m b o v áp đ t nh ng m c tiêu không linh đ ng t c p trên

(Garrison et al, 2012, trang 339)

Tóm l i, trong m t quá trình l p d toán, vi c l a ch n th i k , ph ng pháp và

mô hình d toán phù h p v i công ty là c c k quan tr ng đ mang l i s thành công

c a m t d toán Vi c này đòi h i ki n th c v ng ch c, chuyên sâu,ầc a các nhà k toán qu n tr và s h p tác c a các c p qu n lỦ

1.3.10 Các b c l p d toán

Mu n l p đ c m t d toán đ u ph i tr i qua th t nh ng b c c b n chung,

m i lo i hình công ty khác nhau thì vi c l p d toán khác khau Ví d nh công ty

th ng m i thì s không có b c l p d toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p và chi phí nhân công tr c ti p, nh ng s có b c l p d toán mua hàng,ầDo trên th c t , các công ty thi công và thi t k c nh quan có s ph c h p gi a công ty th ng m i và công

ty s n xu t (n u công ty thi công, thi t k này có đ ng kỦ thêm l nh v c buôn bán s và

l cây hoa c nh) thì các b c l p d toán s ph c t p h n Trong mô hình d toán c n chia ra d toán ho t đ ng và d toán tài chính đ có th d dàng đ i chi u v i th c t (c th đi u này đ c th hi n trong s đ 1.6) Mô hình l p d toán cho các công ty thi công, thi t k c nh quan bao g m nh ng b c nh là: xác đ nh m c tiêu (M c tiêu chi n l c, m c tiêu dài h n, k ho ch dài h n, m c tiêu ng n h n), d toán doanh thu,

d toán s n xu t (d toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p, d toán chi phí nhân công

tr c ti p, d toán chi phí s n xu t chung), d toán ngân sách v n (bao g m chi phí chi n l c), d toán giá thành s n ph m hoàn thành và giá v n hàng bán, d toán mua hàng (đ i v i nh ng doanh nghi p có thêm ho t đ ng th ng m i ho c doanh nghi p không có kh n ng s n xu t nh ng s n ph m khác bi t), d toán chi phí bán hàng và

2 D toán t l p là d toán đ c nhà qu n lỦ c p c s t đ t ra m c tiêu cho mình

qu n lỦ doanh nghi p, d toán báo cáo thu nh p, d toán ti n thu đ c, d toán dòng

ti n, d toán b ng cân đ i k toán, d toán báo cáo l u chuy n ti n t

Trong s đ 1.6 tác gi không đ a vào b c d toán mua hàng vì tác gi trích nguyên v n s đ c a m t công ty s n xu t, n u đ a b c d toán mua hàng vào s đ

1.6 thì b c này n m sau d toán s n xu t và tr c d toán giá v n hàng bán

Tr c khi l p d toán, c n ho ch đ nh m t quy trình t ng th theo s đ 1.6 S đ 1.6 này tóm t t các thành ph n khác nhau c a d toán Nét g ch đ t t k t qu ch ra r ng

b ng cách nào k t qu tài chính đ c đánh giá t d toán th nghi m có th nh h ng

đ n k ho ch và m c tiêu c a t ch c Nét g ch đ t ch ng minh m t quá trình đ quy

mà ng i l p k ho ch có th so sánh k t qu tài chính v i m c tiêu tài chính c a t

ch c N u d toán ban đ u ch ng minh s không th th c hi n (b i vì t ch c không

có đ ngu n l c đ s n xu t ho c không tìm đ c đ u ra cho s n ph m) ho c không

th ch p nh n tài chính (b i vì k ho ch đ c đ ngh không đ t đ c t su t l i nhu n mong mu n), ng i l p k ho ch l p l i vòng tròn d toán v i m t quy t đ nh m i

đ c thi t l p cho đ n khi k t qu đ c ch p nh n

Quá trình d toán mô t s thôn tính, s n xu t, bán hàng, và ho t đ ng h u c n đư th c

hi n trong su t th i k d toán Ng i l p d toán có th l a ch n b t k th i k d toán nào, nh ng h th ng l a ch n m t n m đ đ i chi u v i chu k báo cáo bên ngoài Th i k d toán m t n m đ c gi đ nh trong ph n th o lu n ti p theo

Quá trình d toán trong s đ 1.6 bao g m hai đ u ra (1) nh ng k ho ch ho c ho t

đ ng d toán mà ho t đ ng c a cá nhân dùng đ h ng d n cho nh ng ho t đ ng nh

là d toán bán hàng, d toán chi tiêu v n, d toán s n xu t, d toán chi phí nguyên v t

li u, d toán chi phí nhân công tr c ti p, d toán chi phí s n xu t chung, d toán chi phí bán hàng và qu n lỦ doanh nghi p (2) k t qu tài chính mong đ i [ bao g m d toán dòng ti n, d toán b ng cân đ i k toán và d toán báo cáo l u chuy n ti n t , d toán báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh ] Ng i l p k ho ch th ng trình bày k t

qu tài chính mong đ i ho c k t qu ti n trình tài chính, theo 3 hình th c sau:

S đ 1.6: Quy trình l p d toán

D toán giá thành và giá v n hàng bán

D toán

ho t

đ ng

D toán tài chính

(Ngu n: Blocher et al, 2010, trang 374)

D toán doanh thu

D toán chi phí bán hàng và qu n lỦ doanh nghi p

ti p

D toán chi phí s n xu t

B ng cân đ i k toán d toán

D toán báo cáo l u chuy n

ti n

toán ho t đ ng v i các kho n ti n c n thi t đ đ t đ c m c tiêu kinh doanh lâu dài

 K ho ch kinh doanh chi n l c xác đ nh d toán chi n l c

M i t ch c, b t k kích c nên bi t lỦ do t i sao nó t n t i và nh ng gì h hy v ng s hoàn thành i u này đ c kh p n i thông qua m t T m nhìn và S m nh b ng v n

b n M t k ho ch chi n l c là làm th nào t ch c có k ho ch đ đ t đ c s m nh

c a mình

B c đ u tiên trong quá trình l p d toán là có m t k ho ch chi n l c b ng v n b n

i u này đ m b o r ng các ngu n l c t ch c đ c s d ng đ h tr các chi n l c

và phát tri n c a t ch c Nó có ngh a là d toán đ i v i các t m nhìn

(Ngu n: 10 Steps to Developing and Managing a Budget,

http://thethrivingsmallbusiness.com/budgeting-process/, Accessed 16 November 2014)

 M c tiêu kinh doanh

M c tiêu kinh doanh hàng n m là các b c m t t ch c c n thi t đ th c hi n k ho ch chi n l c c a mình và đó là nh ng m c tiêu mà c n ph i đ c tài tr b i d toán ngân sách M c tiêu c n ph i đ c phát tri n và c n có trách nhi m đ đ t đ c m c tiêu, đó

là trách nhi m c a đ i ng qu n lỦ, h i đ ng qu n tr ho c ch doanh nghi p

M c tiêu kinh doanh thông th ng đ c c th hóa thành m c tiêu doanh thu, m c tiêu

chi phí và m c tiêu l i nhu n Ví d doanh nghi p có th đ t m c tiêu doanh thu (bán

hàng) trong n m 2015 là 400 t ng

1.3.10.2 D toán bán hƠng

D toán bán hàng là đi m b t đ u cho con s đ l p d toán Và h u h t các d toán khác bao g m d toán cung c p hàng, mua hàng và chi phí ph thu c vào nó D toán bán hàng xác đ nh l ng hàng đ c bán ra, còn đ n giá bán là do chi n l c đ nh giá

c a công ty D toán bán hàng s đ c tính toán cho t ng tháng, quỦ, n m tùy thu c vào công ty l a ch n k d toán D toán bán hàng có th c n c vào các c s nh

sau:

 Tình hình bán hàng hi n t i và xu h ng tiêu th c a vài n m g n đây

 Tình hình chung c a n n kinh t và đi u ki n k thu t công ngh c a doanh nghi p

1.3.10.3 D toán chi tiêu v n (ngơn sách v n)

V n đ c xác đ nh đây là ph n góp vào c a ch s h u và ph n ti n thu đ c do bán hàng D toán này đ c l p g n li n v i m c tiêu đ u t c a t ch c Thông th ng ngoài ph n góp v n c a ch s h u dùng đ mua s m thi t b , thuê đ t, nhà,ầ thì t

ch c th ng trích kho ng 20% l i nhu n đ đ u t

1.3.10.4 D toán s n xu t vƠ d toán t n kho

D toán s n xu t đ c l p sau khi l p d toán bán hàng đ c l p là danh sách các đ n

v hàng ph i đ c l p đ th a mưn nhu c u bán hàng và cung c p cho yêu c u hàng t n kho cu i k D toán s n xu t hàng có th đ c xác đ nh nh sau:

D toán đ n v hàng bán ra XXXX

C ng yêu c u hàng t n kho cu i k XXXX

T ng nhu c u XXXX

Tr hàng t n kho đ u k XXXX

Yêu c u s n xu t XXXX Chú Ủ r ng yêu c u s n xu t b nh h ng b i c p đ yêu c u có hàng t n kho là bao nhiêu vào cu i k

Hi n t i trên th gi i đư xu t hi n nh ng cách kinh doanh v i hàng t n kho theo

ph ng pháp m i, ví d ph ng pháp nh p vào và xu t ngay, vi c này không t n chi phí l u kho

1.3.10.5 D toán mua hƠng (dƠnh cho c các doanh nghi p có thêm

ho t đ ng th ng m i)

Vì là m t công ty thu c l nh v c xây d ng có ph n th ng m i cung c p cây hoa c nh Nguyên v t li u dùng đ thi công c ng chính là hàng hóa đ bán s và l nên công ty này s l p d toán mua hàng t nhà cung c p cho su t th i k nh sau:

D toán giá v n c a hàng bán ra XXXXX

C ng v i yêu c u hàng t n kho cu i k XXXXX

T ng nhu c u XXXXX

Tr hàng t n kho đ u k XXXXX Yêu c u mua hàng XXXXX

V i m i m t hàng trong kho ( các doanh nghi p này có th ví d m t hàng nh

là cây mai chi u th y, cây hoa ban, cây móng bò, ch u composit tr ng bóng, đ t tr n,

đ t s chầ) s đ c l p v i m t dòng trên d toán D toán mua hàng có th di n đ t

b ng ti n đ ng ho c b ng s l ng Dòng đ u tiên c a m t d toán mua hàng s d a trên s l ng d toán c a d toán bán hàng thay vì d toán hàng bán ra D toán này

có th đ c l p trình riêng v i ph n m m ho c th hi n b ng m t sheet trên excel sau

đó c ng vào d toán s n xu t đ đ c con s t ng c ng

1.3.10.6 D toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p

D toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p đ c l p sau khi d toán s n xu t đ c l p

D toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p mô t chi ti t l ng nguyên v t li u ph i đ c

mua đ đáp ng yêu c u thi công và t n kho nguyên v t li u Yêu c u mua nguyên v t

1.3.10.7 D toán chi phí nhơn công tr c ti p

D toán chi phí nhân công tr c ti p ch ra s gi nhân công tr c ti p đ c yêu c u đ

th a mưn d toán thi công B ng vi c bi t đ c chi ti t bao nhiêu s gi lao đ ng c n xuyên su t trong vòng m t n m, công ty có th phát tri n đ c k ho ch đi u ch nh lao

đ ng khi có tình hu ng yêu c u Nhi u công ty b qua d toán này đư ph i đ i m t v i

r i ro thi u h t lao đ ng ho c ph i thuê công nhân v i giá cao, ho c ph i sa th i công nhân vào nh ng th i k d th a lao đ ng Chính sách lao đ ng b t n s d n đ n thi u

đ m b o, ít tinh th n, và không hi u qu Th m chí nhi u đ n v , doanh nghi p ch

thuê đ i thi công bên ngoài khi có công trình ch không thuê công nhân c đ nh

Cách tính thông th ng là l y s gi lao đ ng c n đ hoàn thành s n ph m nhân v i s

đ n v s n ph m c n s n xu t

1.3.10.8 D toán chi phí s n xu t chung

Nh ng chi phí s n xu t ngoài chi phí nguyên v t li u tr c ti p và chi phí nhân công

tr c ti p là chi phí s n xu t chung Ví d các doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan thì các chi phí này bao g m các chi phí liên quan đ n công c , d ng c (xà ben,

x ng,ầ) xu t dùng cho các công tr ng, các chi phí liên quan đ n tài s n c đ nh

ngoài công tr ng nh là ô tô t i n c,ầ, chi phí n ng l ng nh đi n n c s d ng công tr ng

1.3.10.9 D toán giá thƠnh s n ph m vƠ giá v n hƠng bán

Giá thành s n ph m đ c t p h p qua chi phí nguyên v t li u tr c ti p, nhân công tr c

ti p và chi phí s n xu t chung Nh ng chi phí d dang, chi phí thu h i nguyên v t

li u,ầ ngoài công tr ng không đ c t p h p vào đây Sau khi t p h p đ c giá thành

c a s n ph m ta s tính đ c giá v n c a hàng bán ra

i v i ho t đ ng th ng m i thì giá v n c a hàng bán ra c n c vào giá hàng mua vào và các chi phí liên quan đ n vi c mua hàng

1.3.10.10 D toán chi phí qu n lỦ vƠ chi phí bán hƠng

D toán chi phí qu n lỦ là d toán t t c nh ng chi phí liên quan đ n ho t đ ng

qu n lỦ bao g m c ho t đ ng marketing Nh ng chi phí liên quan trong doanh nghi p thi công, thi t k c nh quan thông th ng bao g m chi phí l ng công nhân viên qu n

lỦ, k toán, chi phí qu ng cáo,ầNh ng chi phí liên quan đ n ho t đ ng ngân hàng nh chi phí qu n lỦ tài kho n,ầNh ng chi phí v n phòng ph m s d ng b ph n qu n lỦ, chi phí đi n tho i, internet đi n n c b ph n qu n lỦ

D toán chi phí bán hàng bao g m các chi phí liên quan đ n ho t đ ng bán hàng bao g m chi phí l ng nhân viên bán hàng, chi phí hoa h ng bán hàng Nh ng chi phí khác liên quan đ n ho t đ ng bán hàng nh là chi phí c a hàng, trang trí, ầ

Ti n thu đ c là m t danh sách dòng ti n vào, ngo i tr t ho t đ ng tài chính, đ c mong đ i trong su t k d toán Thông th ng ngu n chính là t bán hàng

Ph n ti n chi thanh toán tóm t t t t c nh ng kho n ti n đ c tr đ c k ho ch cho k

d toán Nh ng kho n tr này bao g m ti n chi mua nguyên v t li u, tr nhân công,ầ

N u dòng ti n b thi u h t trong k d toán, công ty c n ph i đi vay ti n N u có ph n

ti n v t trong k d toán thì có th s d ng ti n này đ tr kho n n đư vay t k

tr c ho c dùng đ đ u t

Khu v c tài chính là m t b ng chi ti t v ph n vay và tr di n ra trong k d toán Nó

c ng bao g m danh sách kho n ti n lưi ph i tr cho ti n đư vay

Kho n ti n v t ho c thi u h t đ c tính toán nh sau:

S d ti n vào đ u và cu i n m có th đ ngay c khi có m t s thi u h t nghiêm tr ng

di n ra vào m t s kho ng th i gian trong n m Do đó, d toán ti n m t nên đ c chia thành các giai đo n th i gian đ ng n đ n m b t bi n đ ng l n trong s d ti n m t Trong khi ngân sách ti n m t hàng tháng là ph bi n nh t, m t s công ty l p d toán trên c s tu n th m chí là ngày

1.3.10.12 D toán báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh

D toán báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh có th đ c l p t d li u đ c phát tri n d toán doanh thu, d toán cung c p hàng D toán này là m t trong nh ng

b ng chìa khóa trong ti n trình d toán Nó ch ra k ho ch l i nhu n c a m t công ty

và ph c v nh là m t đi m chu n đ đo l ng k t qu đ t đ c

1.3.10.13 D toán b ng cơn đ i k toán