Hoàn thiện hệ thống báo cáo kế toán trách nhiệm tại công ty cổ phần BIBICA

Nhóm tác gi Anthony A.Atkinson, D... Công ty con là Công ty TNHH Bibica Mi n ông và hai công ty con ng Nai và Hà N i... Công ty không đánh giá trách nhi m theo nh ng trung tâm trách nhi

M C L C

DANH M C CÁC B NG

DANH M C CÁC S

PH N M U 1

Ch ng 1: C S LÝ LU N V BÁO CÁO K TOÁN TRÁCH NHI M 1.1 K toán qu n tr và vai trò c a k toán qu n tr 4

1.1.1 nh ngh a 4

1.1.3 Vai trò c a k toán qu n tr 5

1.2 Khái ni m và vai trò c a k toán trách nhi m 5

1.2.1 Khái ni m v k toán trách nhi m 7

1.3 T rung tâm trách nhi m và vai trò báo cáo các trung tâm trách nhi m 8

1.3.1 Các lo i trung tâm trách nhi m 8

1.3.2 Vai trò c a báo cáo k toán trách nhi m 11

K t lu n ch ng 1 Ch ng 2: KH O SÁT VÀ ÁNH GIÁ TH C TR NG V L P BÁO CÁO K TOÁN TRÁCH NHI M T I CÔNG TY C PH N BIBICA 2.1 Gi i thi u v công ty Bibica 19

2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n c a công ty Bibica 19

2.1.2 T ng quan v c c u t ch c ho t đ ng 20

2.2 T ng quan v công tác k toán t i công ty Bibica 25

2.3 ánh giá tình hình th c hi n k toán trách nhi m 28

2.3.1 C c u t ch c qu n lý c a đ n v 28

2.3.2 Nh n th c c a nhà qu n lý v công tác t ch c KTTC và KTQT 30

2.3.3 Nh n th c và xây d ng k toán trách nhi m t i Công ty Bibica 30

2.3.4 C ch đánh giá trách nhi m 32

2.4 Báo cáo trách nhi m t i m i trung tâm trách nhi m 33

2.4.4 Báo cáo trách nhi m t i trung tâm đ u t 38

K t lu n ch ng 2 Ch ng 3: GI I PHÁP HOÀN THI N H TH NG BÁO CÁO K TOÁN TRÁCH NHI M T I CÔNG TY C PH N BIBICA 3.1 nh h ng và quan đi m đ hoàn thi n k toán đánh giá trách nhi m t i Bibica 40

3.1.1 Xây d ng m t h th ng k toán trách nhi m phù h p v i b máy t ch c hi n t i c a công ty 40

3.1.2 Phù h p v i yêu c u và trình đ qu n lý c a công ty và đ c đi m kinh doanh c a doanh nghi p 41

3.1.3 Hoàn thi n k toán trách nhi m c n ph i cân đ i hài hòa gi a l i ích và chi phí 42

3.1.4 m b o phù h p v i c ch qu n lý c a nhà n c 42

3.2 Gi i pháp v t ch c qu n lý 43

3.3.1 Mô hình t ch c công tác báo cáo 43

3.3 Gi i pháp xây d ng các ch tiêu đánh giá c a m i trung tâm trách nhi m 47

3.2.1 Trung tâm chi phí 48

3.2.2 Trung tâm doanh thu 54

3.2.3 Trung tâm l i nhu n 58

3.2.4 Trung tâm đ u t 61

K t lu n ch ng 3

K T LU N

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Nh ng s li u, d li u và k t

qu đ a ra trong lu n án là trung th c và n i dung lu n án ch a t ng đ c ai công b trong

b t k công trình nghiên c u nào

Ng i cam đoan

LÊ TH MINH TH̀Y

B ng 1.3: Ch tiêu đánh giá v trung tâm l i nhu n

B ng 1.4: Ch tiêu đánh giá v trung tâm đ u t

B ng 2.1: Báo cáo tình hình tài chính c a công ty Bibica

B ng 2.2: Báo cáo v tình hình v n ch s h u c a công ty Bibica

B ng 2.3: D toán v k ho ch s n xu t n m 2012 (Ph l c s 2)

B ng 2.4: Báo cáo đ nh m c v k thu t nguyên v t li u (Ph l c s 2)

B ng 2.5: Th giá thành c a s n ph m (Ph l c s 2)

B ng 2.6: B ng chi phí s n xu t n m 2012 (Ph l c s 2)

B ng 2.7: Báo cáo chi phí bán hàng và chi phí qu n lý doanh nghi p (Ph l c s 2)

B ng 2.8: Báo cáo doanh thu c a các nhà máy n m 2012 (Ph l c s 2)

B ng 2.9: Báo cáo k t qu kinh doanh c a công ty (Ph l c s 2)

B ng 2.10: Báo cáo đánh giá các ch tiêu tài chính (Ph l c s 2)

B ng 3.1: D toán s n xu t (Ph l c s 3)

B ng 3.2: D toán chi phí nguyên v t li u (Ph l c s 3)

B ng 3.3: D toán v chi phí bán hàng (Ph l c s 3)

B ng 3.4: D toán v chi phí qu n lý doanh nghi p (Ph l c s 3)

B ng 3.5: Báo cáo trách nhi m c a trung tâm chi phí

B ng 3.6: Báo cáo bi n đ ng chi phí s n xu t (Ph l c s 3)

B ng 3.7: Báo cáo bi n đ ng chi phí nguyên v t li u tr c ti p (Ph l c s 3)

B ng 3.8: Báo cáo trách nhi m c a trung tâm chi phí d toán

B ng 3.9: D toán tiêu th (Ph l c s 3)

B ng 3.10: Báo cáo trách nhi m c a trung tâm doanh thu

B ng 3.11: Báo cáo chi ti t doanh thu

B ng 3.12: D toán giá v n (Ph l c s 3)

B ng 3.13: D toán v k t qu kinh doanh (Ph l c s 3)

B ng 3.14: Báo cáo trách nhi m c a trung tâm l i nhu n

B ng 3.18: B ng đo l ng k t qu ho t đ ng c a các trung tâm trách nhi m

S đ 3.1: C c u t ch c c a b máy k toán 44

S đ 3.2: Mô hình t ch c k toán trách nhi m 46

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

ng tr c nh ng thách th c c a vi c c nh tranh trong n c và qu c t ngày càng gay g t m t doanh nghi p ngày càng phát tri n thì ngoài vi c đ u t v công ngh , ngu n l c thì bên c nh đó các thông tin ph c v cho công tác qu n tr c n

đ c cung c p m t cách nhanh chóng và k p th i Vì v y công ty c n ph i xây d ng

m t h th ng báo cáo xuyên su t và hi u qu ph c v cho công tác qu n tr , ph c

v cho vi c ra quy t đ nh nhanh chóng và đ t k t qu cao

Công ty C ph n Bibica là công ty chi m m t th ph n l n c a th tr ng bánh k o

Vi t Nam Công ty có m t h th ng v i nhi u nhà máy nên vi c t ch c công tác

k toán đ ph c v cho vi c ra quy t đ nh c a các nhà qu n lý đã đ c tri n khai

nh m giúp các nhà qu n lý n m b t và x lý thông tin m t cách nh p nhàng và hiêu

qu Tuy nhiên qua quá trình kh o sát b máy k toán và công tác báo cáo k toán trách nhi m v n còn m t s h n ch

K toán trách nhi m có vai trò giúp nhà qu n tr đánh giá ki m soát các ho t đ ng

c a các b ph n trong doanh ngi p nh ng th c t hi n nay các doanh nghi p s n

xu t nói chung va Bibica nói riêng vi c áp d ng k toán trách nhi m ch a th c s quan tâm Tr c th c tr ng đó đ tài ti n hành nghiên c u và kh o sát nh m xây

d ng mô hình k toán trách nhi m cho doanh nghi p Bibica giúp các nhà quàn tr đánh giá hi u qu kinh doanh và trách nhi m qu n lý c a t ng b ph n

- H th ng c s lý lu n v k toán trách nhi m b ph n

- H th ng m t s quan đi m đ đánh giá k toán trách nhi m b ph n

- Kh o sát th c ti n đ áp d ng k toán trách nhi m t ng trung tâm trách nhi m

t i công ty C Ph n Bibica

- ra gi i pháp đ hoàn thi n h th ng báo cáo k toán trách nhi m b ph n t i Công ty C Ph n Bibica

3 T ng quan các nghiên c u liên quan

D a vào các lu n v n th c s c a tác gi Võ Th Th c báo cáo v đ tài “Hoàn thi n

h th ng k toán trách nhi m t i công ty c ph n ch ng khoán Sài Gòn –Hà N i” tài có trình bày v c s lý lu n v k toán trách nhi m trong doanh nghi p, th c

tr ng và gi i pháp hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i công ty CP ch ng khoán Sài Gòn Hà N i, báo cáo có nêu rõ nh ng ch c n ng, nhi m v các ch tiêu

đ đánh giá thành qu c a các nhà qu n lý Tuy nhiên khi xây d ng h th ng báo cáo trách nhi m tác gi không trình bày cách l p cho t ng báo cáo trách nhi m c ng

nh nh ng thông tin trên báo cáo trách nhi m mang ý ngh a gì trong vi c ra quy t

đ nh c a nhà qu n tr

C ng nh báo cáo “Các gi i pháp hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i T ng công ty đ u t phát tri n đô th và khu công nghi p Vi t Nam” ( Khánh Linh, 2010) – th i gian nghiên c u t 2005-2005 tác gi trình bày nh ng y u t đ đánh giá k toán trách nhi m, phân tích các vi c phân c p qu n lý Khi nghiên c u v

ph n th c tr ng c a công ty v n ch a th y đ c vi c t ch c công tác k toán trách nhi m c a công ty đã th c s hình thành vì v y tác gi c n ph i xây d ng h th ng

k toán trách nhi m đây, xây d ng m t s ch tiêu c ng nh báo cáo trách nhi m

c a t ng b ph n

Còn trong Báo cáo “Hoàn thi n h th ng báo cáo trách nhi m t i Công ty CP

S a Vinamilk”( Th Xuân Thu, 2011) – th i gian nghiên c u d a vào báo cáo

c a Công ty S a Vinamilk t n m 2005-2010 tác gi trình bày các ch tiêu đ đánh giá trách nhi m c a b ph n m t cách chi ti t và đ y đ tuy nhiên khi đi vào ph n gi i pháp tác gi không nêu ra nh ng gi i pháp đ nâng cao trình đ

qu n lý c a con ng i B i vì b t c m t báo cáo nào dù th c s thông tin h u ích bao nhiêu nh ng nh n th c và n ng l c c a nhà qu n lý c ng nh nh ng

ng i th c hi n không đ c quan tâm và đào t o thì báo cáo đó tr nên vô ngh a, thông tin s không còn h u ích n a n u ng i l p báo cáo đ a thông tin

sai l ch so v i th c t thì quy t đ nh c a nhà qu n tr không chính xác

nói riêng và t đó công ty áp d ng th c hi n

7 K t c u đ tài:

Ngoài ph l c và các B ng b i u k t c u c a chuyên đ bao g m 3 ch ng:

- Ch ng 1: C s lý lu n v báo cáo trách nhi m b ph n

- Ch ng 2: ánh giá th c tr ng v l p báo cáo trách nhi m b ph n t i Công

ty C ph n Bibica

- Ch ng 3: Gi i pháp hoàn thi n h th ng báo cáo trách nhi m t i Công ty C

ph n Bibica

Ch ng 1

C S LÝ LU N V BÁO CÁO K TOÁN TRÁCH NHI M

1.1 K toán qu n tr và vai tr̀ c a k toán qu n tr

1.1.1 nh ngh a

Có nhi u đ nh ngh a khác nhau v k toán qu n tr , theo đ nh ngh a c a Vi n k toán viên qu n tr Hoa K ghi r ng “K toán qu n tr là quá trình nh n di n, đo l ng,

t ng h p, phân tích, so n th o, di n gi i và truy n đ t thông tin đ c nhà qu n tr s

d ng đ l p k ho ch, đánh giá và ki m tra trong n i b t ch c và đ đ m b o vi c

s d ng h p lý và có trách nhi m v i các ngu n l c c a t ch c” (K toán qu n tr ,

2006, p.3) Còn Robert S Kaplan (1998, p.1) cho r ng “KTQT là vi c cung c p thông tin cho nhà qu n tr đ l p k ho ch và ki m soát ho t đ ng Ho t đ ng c a KTQT bao g m vi c thu th p, phân lo i, x lý, phân tích và ra báo cáo k toán qu n

tr ”, theo Lu t k toán Vi t Nam “KTQT là vi c thu th p, x lý, phân tích và cung

c p thông tin kinh t , tài chính theo yêu c u qu n tr và quy t đ nh kinh t , tài chính trong n i b đ n v k toán”

Thông tin n i b mà KTQT cung c p có th là chi phí c a t ng b ph n, t ng công

vi c, t ng s n ph m, phân tích đánh giá tình hình th c hi n v i k ho ch v doanh thu, chi phí, l i nhu n; phân tích m i quan h gi a chi phí v i kh i l ng và l i nhu n, l a ch n thông tin thích h p cho vi c ra quy t đ nh đ u t ng n h n, dài h n,

l p d toán ngân sách nh m ph c v vi c đi u hành, ki m tra và ra quy t đ nh kinh

t ( Thông t 153-2006/TT-BTC n m 2006)

Nh v y KTQT c ng chính là m t ph n c a k toán ph c v cho quá trình qu n lý

n i b trong doanh nghi p Nó t ng h p, x lý các thông tin ghi chép ban đ u thành

nh ng thông tin c n thi t ph c v cho vi c ra quy t đ nh c a các c p qu n lý KTQT

s giúp cho nhà qu n lý s d ng các ngu n l c doanh nghi p trong vi c th c hi n các m c tiêu c a t ch c m t cách hi u qu

1.1.2 Vai trò c a K toán qu n tr

Vai trò c a KTQT truy n th ng đang đ c m r ng bao hàm c nhu c u đ i v i quá

trình ra quy t đ nh Nhân viên KTQT không còn đ n thu n làm công vi c đo, đ m

mà ng i làm k toán qu n tr c n hi u thêm nhi u ch c n ng khác nh qu n tr , tài chính, marketing Vì v y nhân viên k toán qu n tr c n bi t đ c các vai trò sau đây c a công vi c mình đang th c hi n bao g m:

 Cung c p thông tin cho quá trình ra quy t đ nh và l p k ho ch trong ho t đ ng

s n xu t kinh doanh Nhà qu n tr c n các thông tin do k toán cung c p đ xác

đ nh các m c tiêu c th và l p các chi n l c thích h p

 H tr các nhà qu n tr trong vi c đ nh h ng và ki m soát các m t ho t đ ng

c a doanh nghi p bao g m ngu n l c tài chính, con ng i và các ho t đ ng s n

xu t kinh doanh c a doanh nghi p Các ngu n l c c n thi t ph i đ c s d ng

t i u hóa đ đ t các m c tiêu chung m t cách hi u qu

 Thúc đ y các nhà qu n tr và nhân viên nh m vào các m c tiêu chung c a t

ch c

 o l ng k t qu c a các m t ho t đ ng, các đ n v , các nhà qu n tr và nhân viên trong t ch c

 Cu i cùng vai trò quan tr ng nh t c a KTQT là công c cho ban qu n tr ra quy t đ nh Vi c ra quy t đ nh xuyên su t quá trình qu n lý t khâu l p k

ho ch, t ch c ho t đ ng và phân tích đánh giá Các thông tin k toán cung c p

ph i chính xác, đ y đ và k p th i tránh vi c ra quy t đ nh sai Vi c ra quy t đ nh bao g m ba c p đ : c p c s là c p ra quy t đ nh tác nghi p; c p trung gian ra quy t đ nh chi n thu t; c p cao ra quy t đ nh chi n l c

1.2 Khái ni m và vai tr̀ c a K toán trách nhi m

1.2.1 Khái ni m v k toán đánh giá trách nhi m

Theo thông t 53/2006/TT-BTC ngày 12 tháng 6 n m 2006 h ng d n vi c áp d ng KTQT trong doanh nghi p có đ c p đ n KTQT là vi c cung c p thông tin v ho t

đ ng n i b trong doanh nghi p nh : chi phí c a t ng b ph n (trung tâm chi phí)

t ng công vi c, s n ph m, phân tích, đánh giá tình hình th c hi n các k ho ch v doanh thu, chi phí, l i nhu n, qu n lý tài s n, v t t phân tích m i quan h gi a chi phí v i kh i l ng s n ph m và l i nhu n đ t đ c L a ch n thông tin thích h p

cho các quy t đ nh đ u t ng n h n và dài h n; l p d toán ngân sách s n xu t, kinh doanh nh m ph c v vi c đi u hành, ki m tra và ra quy t đ nh kinh t

Nhóm tác gi Anthony A.Atkinson, D Banker, Robert Kaplan and Smart Young (Management Accouting, 2000, p.5) kh ng đ nh KTTN là h th ng k toán có ch c

n ng thu th p t ng h p và báo cáo các d li u k toán có liên quan đ n trách nhi m

c a t ng nhà qu n lý riêng bi t trong m t t ch c Cung c p thông tin nh m đánh giá trách nhi m và thành qu m i nhà qu n lý t o ra các báo cáo ch a c nh ng đ i

t ng ki m soát và không ki m soát b ph n mà nhà qu n lý đó qu n lý

Tuy nhiên trong khái ni m c a James R Martin l i đ c p đ n tính có th ki m soát Theo đó nhà qu n lý nên ch u trách nhi m cho nh ng l nh v c mà h có th ki m soát Nh ng theo tác gi khái ni m này khó có th đ c áp d ng m t cách thành công trong th c ti n đ c, b i vì t t c m i h th ng đ u luôn thay đ i Nh ng n

l c đ ng d ng khái ni m có th ki m soát đ t o ra nh ng báo cáo trách nhi m n i

mà m i c p qu n lý đ c giao quy n ch u trách nhi m v nh ng c p qu n lý th p

h n

Còn theo nhóm tác gi Weygandt, Kieso and Kimmel (Business Decision Making, 2008) thì nói r ng K toán trách nhi m là m t b ph n c a k toán qu n tr mà liên quan đ n vi c tích l y, báo cáo v thu nh p và chi phí trên c s nhà qu n lý có quy n đ a ra nh ng quy t đ nh trong ho t đ ng hàng ngày v các v n đ liên quan Theo nhóm tác gi Clive Emmanul, David Otley and Kenneth Marchant (Accounting for management, 1990) l i xác đ nh KTTN là s thu th p t ng h p và báo cáo nh ng thông tin tài chính v nh ng trung tâm khác nhau trong m t t ch c

Nh ng trung tâm trách nhi m c ng còn đ c g i là k toán ho t đ ng hay k toán

kh n ng sinh l i

C ng có quan đi m cho r ng KTTN là m t h th ng t o ra thông tin tài chính và phi tài chính có liên quan đ n nh ng ho t đ ng tài chính và ho t đ ng phi tài chính có liên quan đ n nh ng ho t đ ng th c t và đ c l p k ho ch c a trung tâm trách nhi m trong m t công ty Nh ng đ n v trong t ch c đ c đ ng đ u b i nh ng nhà

qu n lý có trách nhi m cho k t qu ho t đ ng c a đ n v h qu n lý

Theo Agrawal NK (2010) nói r ng KTTN đ c xây d ng h th ng ki m soát Nó là

m t h th ng ki m soát c a k toán và báo cáo qu n tr Trong h th ng này có m t

s trung tâm g i là trung tâm trách nhi m đ c t o ra d i s ki m soát c a m t

ng i qu n lý H th ng này làm cho vi c phân tích theo phân đo n đ đánh giá

hi u qu c a h do đó s nâng cao hi u qu c a m t t ch c y thác và ch u trách nhi m v doanh thu, chi phí, l i nhu n, đ u t Các nhà qu n lý cá nhân ch u trách nhi m cho vi c ra quy t đ nh v các y u t trên Hi u su t c a các nhà qu n lý khác nhau đ c xác đ nh b ng cách đánh giá m c tiêu đ t đ c so v i m c tiêu đ c xác

đ nh tr c M c tiêu đ c xác đ nh cho các phòng ban v i nh ng báo cáo th c hi n

theo th i gian V i m t h th ng KTTN hi u qu các y u t gi a m c tiêu và s

th c t c a các y u t ; đó là s ki m soát c a chính nhà qu n lý Vì v y KTTN đ c

d a trên nguyên t c là ng i đi u hành s ch u trách nhi m duy nh t đ i v i hành vi

c a b ph n mình d i s ki m soát c a chính mình H th ng KTTN có th đ c thi t k theo yêu c u c a t ch c

Qua các quan đi m khác nhau v k toán trách nhi m chúng ta có th th y r ng s khác nhau này là do cách nhìn nh n c a m i nhà nghiên c u v đ c đi m, ý ngh a và

c ch t ch c qu n lý KTTN m i doanh nghi p Tuy nhiên dù cách nhìn nh n khác nhau nh ng cu i cùng c ng cho chúng ta th y đ c b n ch t c a KTTN là m t

n i dung c b n c a KTQT, là quá trình t p h p và báo cáo nh ng thông tin đ c dùng đ ki m tra quá trình ho t đ ng và đánh giá vi c th c hi n nhi m v t ng b

ph n KTTN t p trung nghiên c u v trách nhi m qu n tr c a các b ph n Vì v y đòi h i các doanh nghi p khi xây d ng h th ng KTTN c n xây d ng c c u t ch c

qu n lý v i s phân quy n rõ ràng, trách nhi m không ch ng chéo lên nhau đi u đó

t o đi u ki n cho KTTN phát huy h t vai trò mà nó có đ c

1.2.2 Vai trò c a k toán trách nhi m b ph n

KTTN là m t b ph n c a k toán qu n tr , cung c p thông tin liên quan đ n ch c

n ng qu n lý KTTN th hi n các vai trò sau đây:

 KTTN cung c p thông tin cho vi c th c hi n ch c n ng t ch c và đi u hành c a

doanh nghi p KTTN xác đ nh các trung tâm trách nhi m qua đó nhà qu n lý s

h th ng các công vi c c a t ng trung tâm mà thi t l p các ch tiêu đánh giá K

toán trách nhi m giúp nhà qu n tr đánh giá và đi u ch nh các b ph n thích h p

 KTTN cung c p thông tin cho vi c th c hi n ch c n ng ki m soát tài chính và

ki m soát qu n lý Thông qua KTTN, nhà qu n lý có th đánh giá chi phí đã chi, doanh thu và l i nhu n th c hi n c a b ph n đó Báo cáo trách nhi m s giúp nhà qu n lý bi t vi c th c hi n k ho ch ra sao, nh n di n các v n đ h n ch đ

đi u ch nh k ho ch m c tiêu nh m đ t đ c k t qu là t t nh t

 KTTN khuy n khích các nhà qu n lý h ng đ n m c tiêu chung c a t ch c

M c tiêu chi n l c c a doanh nghi p là g n li n v i các trung tâm trách nhi m KTQT có th ki m soát v tài chính và qu n lý thì nhà qu n tr s đi u ch nh

ho t đ ng h ng đ n m c tiêu chung ng th i, b n thân nhà qu n lý c a các

trung tâm trách nhi m đ c khích l ho t đ ng sao cho phù h p v i các m c tiêu

c b n c a toàn doanh nghi p ( Tác gi Tr n V n Tùng, 17)

Nh v y có th th y KTTN là m t b ph n c b n c a KTQT tuy nhiên KTTN

t p trung nghiên c u v trách nhi m qu n lý c a các b ph n

1.3 Trung tâm trách nhi m và vai tr̀ c a báo cáo k toán trách nhi m

1.3.1 Các lo i trung tâm trách nhi m

C s c a vi c phân quy n trách nhi m thu c v quan đi m c a nhà qu n tr c p cao

nh t Vi c phân quy n hay không phân quy n, m c đ phân quy n và s l ng b

ph n đ c thi t k tùy thu c vào quan đi m c a nhà qu n tr Có nhi u cách phân quy n qu n lý mà ch y u là phân chia theo ch c n ng kinh doanh, theo s n ph m

s n xu t kinh doanh Nhà qu n tr có th phân thành ba ho c b n trung tâm trách nhi m

1.3.1.1 Trung tâm chi phí

Trung tâm chi phí là trung tâm mà ng i qu n lý ch ch u trách nhi m v chi phí

ho c ch có quy n ki m soát chi phí phát sinh t i trung tâm, không có quy n ki m soát đ i v i vi c tiêu th ho c đ u t v n Tùy theo tính ch t c a chi phí và k t qu làm ra mà ng i qu n lý có th chia thành trung tâm chi phí đ nh m c và trung tâm chi phí d toán

 Trung tâm chi phí đ nh m c: là trung tâm chi phí đ u vào và đ c xác đ nh

t ng ng v i đ u ra là các s n ph m, d ch v Thông th ng chi phí đ nh m c

đ c xác đ nh đ tính hi u qu c a công vi c, t c b ng cách xác đ nh t l gi a

đ u vào và đ u ra

 Trung tâm chi phí d toán: là trung tâm chi phí không xác đ nh đ c m i

quan h gi a đ u vào và đ u ra, hay không th tính đ c đ u ra rõ ràng, Ví d trung tâm chi phí là kh i v n phòng, b ph n nghiên c u và phát tri n, ho t

đ ng ti p th khuy n mãi… công ty th ng ki m soát các b ph n này b ng cách giám sát ngu n l c cung c p nh con ng i, máy móc, thi t b , chi phí

v t d ng…

T i trung tâm chi phí, nhà qu n tr xây d ng các chi phí đ nh m c c ng nh d toán,

d a vào đó giúp nhà qu n tr ki m soát chi phí trong khu v c mà mình qu n lý Hi u

su t c a các nhà qu n lý c a trung tâm chi phí khác nhau đ c đánh giá khác nhau Cách đánh giá nh th nào thì h có th theo dõi chi phí d i s ki m soát c a mình Nay đ c th c hi n b ng cách so sánh chi phí th c t v i chi phí tiêu chu n

ho c chi phí k ho ch Báo cáo ph n h i đ c cung c p cho các trung tâm qu n lý chi phí s lo i tr t t c chi phí phân b và chi phí không ki m soát đ c Trong khi đánh giá thành qu c a các nhà qu n tr các trung tâm chi phí chúng ta c n phân

bi t đ c chi phí ki m soát và chi phí không ki m soát M t trung tâm chi phí có th

đ c th c hi n theo đ a đi m ho c d ch v hay lo i s n ph m Các nhà qu n lý c a các trung tâm trách nhi m đ c y quy n ph i ch u trách nhi m v các chi phí liên quan đ n trung tâm mà h qu n lý và đ c th c hi n quy n ki m soát c a mình Các nhà qu n lý trong các trung tâm chi phí c a t ch c có th ch u trách nhi m cho

nh ng chi phí trong s ki m soát c a h Vì v y, các nhà giám sát c a m t đ n v

s n xu t không th đ c đánh giá trên c s chi phí nguyên v t li u cao đã mua b i các b ph n mua hàng Nh ng ch c ch n có th đánh giá trên c s các kho n hao

h t nguyên v t li u trong quá trình s n xu t Trong th c t , không d dàng phân bi t chi phí ki m soát và chi phí không ki m soát, hi m có m t cá nhân nào hoàn toàn

ki m soát t t c các y u t nh h ng đ n m t y u t chi phí nh t đ nh Theo các tiêu chí này, không có chi phí v m t lý thuy t có th phân lo i là chi phí ki m soát

đ c Tuy nhiên, trong th c t chi phí có th đ c coi là ki m soát đ c b i ng i

có nh h ng đáng k trên s ti n chi tiêu đ i v i các h ng m c chi phí

1.3.1.2 Trung tâm doanh thu

Trung tâm doanh thu là trung tâm trách nhi m mà ng i qu n lý ch ch u trách nhi m v i doanh thu c n t o ra, không ch u trách nhi m v i l i nhu n và v n đ u t Trung tâm doanh thu có quy n quy t đ nh công vi c bán hàng trong khung giá c cho phép đ t o ra doanh thu cho doanh nghi p Trung tâm th ng đ c g n v i b c

qu n lý c p trung ho c c p c s , đó là các b ph n kinh doanh trong đ n v nh các chi nhánh, khu v c tiêu th , c a hàng tiêu th … Trung tâm này ph i có chính sách bán hàng, không ch d a vào tình hình th tr ng mà còn d a trên giá thành, chi phí

và các m c tiêu lâu dài c a công ty

Trong tr ng h p này ng i qu n lý ch ch u trách nhi m v doanh thu Các trung tâm doanh thu là đ a đi m mà doanh thu đ c t o ra, ví d b ph n bán hàng c a

m t t ch c là trung tâm doanh thu vì qu n lý ch ch u trách nhi m đ i v i ngu n thu, ngân sách b ph n này đ t n ng v doanh thu

1.3.1.3 Trung tâm l i nhu n

Trung tâm l i nhu n đ c hình thành b ng cách chia toàn b t ch c vào m t s b

ph n nh th m quy n ch u chi phí và tìm ki m doanh thu

Nhà qu n tr c a trung tâm này ch u trách nhi m v k t qu s n xu t và tiêu th Theo đó m t nhà máy là trung tâm c a l i nhu n riêng bi t có th cung c p s n

ph m c a nhà máy mình cho b ph n bán hàng c a công ty Ngay c trong các nhà máy các b ph n d ch v nh b ph n b o trì cung c p d ch v c a mình cho các b

ph n s n xu t ây là h th ng r t ph bi n đ ki m soát trong các doanh nghi p

l n N i m i ng i qu n lý phòng ban đ c đ a ra m t s m c tiêu l i nhu n đ t

đ c phù h p Trên th c t , m t trung tâm thu n túy v doanh thu không t n t i Các c p qu n lý th ng v n ph i làm k ho ch và ki m soát m t s chi phí th c t phát sinh trong trung tâm doanh thu

Trung tâm l i nhu n là lo i trung tâm mà nhà qu n tr ch u trách nhi m v i k t qu

s n xu t và tiêu th c a trung tâm Trong tr ng h p này nhà qu n lý s ra quy t

đ nh s n xu t lo i s n ph m nào, s n xu t nh th nào, m c đ ch t l ng, giá c , h

th ng phân ph i và bán hàng Nhà qu n lý ph i quy t đ nh các ngu n l c s n xu t

đ c phân b nh th nào gi a các lo i s n ph m, đi u đó c ng có ngh a là h ph i

đ t đ c s cân b ng trong vi c phân ph i k t h p gi a các y u t giá c , s n l ng,

ch t l ng và chi phí

Lo i trung tâm này th ng g n v i c p qu n lý c p trung đó là giám đ c đi u hành trong công ty, các đ n v kinh doanh trong t ng công ty nh các chi nhánh, công ty con… n u nhà qu n lý không có quy n quy t đ nh m c đ đ u t t i trung tâm c a

h thì tiêu chí l i nhu n đ c xem là tiêu chí thích h p nh t đ đánh giá k t qu

th c hi n c a trung tâm này

1.3.1.4 Trung tâm đ u t

Khái ni m cu i cùng c a trung tâm trách nhi m là trung tâm đ u t ây là trung tâm g n li n v i c p b c qu n lý c p cao nh H i đ ng qu n tr công ty, các công ty con đ c l p… đó là s g n li n v i các tài s n đ c s d ng đ t o ra l i nhu n đó trung tâm này ng i qu n lý không ch ch u trách nhi m v chi phí, doanh thu, l i nhu n mà còn ph i ch u trách nhi m v tài s n mà mình s d ng B ng cách t o ra

m i liên h gi a l i nhu n và tài s n s d ng đ t o l i nhu n đó, chúng ta có th đánh giá l i nhu n t o ra có t ng x ng v i đ ng v n b ra hay không u t đ c

th c hi n trong m i b ph n đ c xác đ nh m t cách riêng bi t và l i nhu n thu

đ c trên các kho n đ u t này (ROI) đ c s d ng làm c s đ đánh giá s ki m soát c a các kho n đ u t Các nhà qu n lý c a các phòng ban khác nhau đ c đ a

ra m c tiêu ROI và t quy t đ nh qu n lý liên quan đ n chi phí, doanh thu và các kho n đ u t Tuy nhiên, trong th c t các kho n đ u t dài h n không ph i đ c s

d ng nhi u Thay vào đó trung tâm l i nhu n đ c s d ng cho trung tâm đ u t

c ng có trách nhi m đ u t

1.3.2 Vai tr̀ c a báo cáo k toán trách nhi m

Báo cáo k toán trách nhi m có vai trò nh báo cáo K TQT nh m đáp ng nhu c u

s d ng thông tin c a các c p đ qu n tr trong doanh nghi p Báo cáo k toán trách nhi m t p trung đi sâu nghiên c u các thông tin h u ích Báo cáo cho các b ph n

ch u trách nhi m đ c phân quy n theo các góc đ b ph n khác nhau

C n c vào các trung tâm trách nhi m báo cáo k toán trách nhi m đ c chia thành

b n trung tâm :Trung tâm chi phí , Trung tâm doanh thu , Trung tâm l i nhu n và Trung tâm đ u t

C n c vào c p đ trách nhi m báo cáo k toán trách nhi m phân thành ba c p đ :

c p cao (T ng công ty), Báo cáo k toán trách nhi m c p trung (Công ty con ), Báo cáo k toán trách nhi m c p th p (Phòng ban, phân x ng, nhà máy)

1.3.3 H th ng báo cáo k toán trách nhi m

Báo cáo k toán trách nhi m là s n ph m cao nh t c a KTTN, qua các báo cáo trách nhi m k toán cung c p nh ng thông tin h u ích đ nhà qu n tr b ph n đánh giá và

ra các quy t đ nh kinh doanh thích h p và hi u qu

1.3.3.1 H th ng báo cáo t i trung tâm chi phí

Nhà qu n tr c n xây d ng trung tâm chi phí tiêu chu n có trách nhi m đi u hành

ho t đ ng s n xu t trung tâm sao cho đ t đ c k ho ch s n xu t đ c giao, chi phí th c t phát sinh không v t quá chi phí tiêu chu n N u nhà qu n tr hoàn thành

k ho ch s n xu t kinh doanh nh ng chi phí th c t phát sinh v t quá chi phí tiêu

chu n thì Nhà qu n tr c n bi t các chênh l ch có th đ c phân tích chi ti t tùy theo yêu c u qu n lý, chia thành các bi n đ ng theo nhân t c u thành chi phí đó

Báo cáo k toán trách nhi m c a trung tâm chi phí là b ng so sánh chi phí th c t và

d toán, xác đ nh m c chênh l ch gi a chi phí th c hi n và chi phí k ho ch Ngoài

ra, các chênh l ch còn có th đ c phân tích chi ti t thành các y u t c u thành chi phí đó tùy theo yêu c u qu n lý

Các báo cáo c a trung tâm chi phí đ c trình bày theo các c p qu n lý t ng ng

v i các b ph n thu c trung tâm Báo cáo s đ c th c hi n theo lu ng thông tin t

d i lên trên và trách nhi m chi ti t đ n t ng b ph n tùy thu c vào c c u t ch c

qu n lý c a t ng công ty Báo cáo c a c p càng th p s càng chi ti t và khi báo cáo lên trên c ng mang n i dung ch tiêu đó tuy nhiên s mang tính t ng h p h n

Ch ng h n, báo cáo c a Nhà máy s n xu t s t ng h p theo t ng phân x ng thu c

nhà máy, đ n l t báo cáo c a phân x ng s đ c t ng h p t các t s n xu t, dây chuy n s n xu t thu c phân x ng đó

• Tiêu chu n và ch tiêu đánh giá

Khi so sánh gi a chi phí th c t v i chi phí k ho ch có s chênh l ch, đ th y rõ các nguyên nhân gây ra chênh l ch, sau đó s phân tích các chênh l ch này theo các

bi n đ ng nh h ng đ n s l ng s d ng, đ n giá nguyên v t li u là nh ng y u t

c u thành nên chi phí nguyên v t li u nh s l ng s d ng, đ n giá nguyên v t

li u

Bi n đ ng x y ra do nhi u y u t tác đ ng, v a ch quan v a khách quan Bi n

đ ng có th do chính quá trình s n xu t c a doanh nghi p hay do tác đ ng c a môi

tr ng bên ngoài gây ra Tuy nhiên n u nhà qu n tr xác đ nh đúng nguyên nhân và

y u t gây ra tác đ ng thì s có bi n pháp đúng đ n và k p th i đ kh c ph c, ho c phát huy các bi n đ ng đó theo chi u h ng có l i cho doanh nghi p

B ng 1.1 : Ch tiêu đánh giá trách nhi m c a trung tâm chi phí

Các ch tiêu Chênh l ch chi phí = Chi phí th c hi n – chi phí d toán

ánh giá

trách nhi m

M c đ hoàn thành đ nh m c chi phí và d toán chi phí

Kh n ng ki m soát chi phí trong m i quan h v i doanh thu c tính

Kh n ng ki m soát các y u t làm gia t ng chi phí

S l ng và ch t l ng c a d ch v t o ra so v i m c tiêu hao chi phí b ra…

Bi n đ ng v giá = L ng th c t x (Giá th c t - Giá đ nh m c)

Bi n đ ng v l ng = Giá đ nh m c x (L ng th c t - L ng đ nh m c)

1.3.3.2 Báo cáo trách nhi m c a trung tâm doanh thu

Báo cáo trách nhi m c a trung tâm doanh thu là báo cáo nh m đánh giá trách nhi m

và thành qu ho t đ ng, d a trên báo cáo doanh thu th c t v i doanh thu d toán ban đ u, đ ng th i kèm theo phân tích nh h ng c a các nhân t nh giá bán, s n

l ng tiêu th , c c u s n ph m tiêu th đ n s bi n đ ng c a trung tâm doanh thu Báo cáo k t qu ho t đ ng c a trung tâm doanh thu có th phân thành nh ng b

ph n khác nhau nh theo chi nhánh, khu v c đ a lý, theo c a hàng, theo nhóm s n

ph m tiêu th ,…phù h p v i yêu c u qu n lý doanh thu c a nhà qu n tr Tùy theo

c c u t ch c qu n lý trong m i doanh nghi p mà ng i ch u trách nhi m cao nh t

c a trung tâm doanh thu có th là Tr ng phòng kinh doanh ho c Phó t ng giám

đ c kinh doanh c a công ty Và c ng t ng t nh trung tâm chi phí, m c đ chi ti t theo các c p đ qu n lý s tùy thu c vào c c u t ch c c a công ty

 Tiêu chu n đánh giá trách nhi m c a trung tâm doanh thu

V m t hi u qu : đ i chi u gi a doanh thu th c t đ t đ c v i doanh thu d toán

c a b ph n Xem xét tình hình th c hi n d toán tiêu th , qua đó phân tích sai bi t doanh thu do nh h ng c a các nhân t có liên quan nh đ n giá bán, kh i l ng

s n ph m tiêu th và c c u s n ph m tiêu th

V m t hi u n ng: c n so sánh gi a t c đ t ng c a doanh thu v i t c đ t ng c a chi phí phát sinh t i trung tâm khi đo l ng hi u n ng c a trung tâm doanh thu

B ng 1.2 : Ch tiêu đánh giá trách nhi m c a trung tâm l i nhu n

Các ch tiêu Chênh l ch doanh thu = Doanh thu th c t – Doanh thu d toán

Các ch tiêu v giá c , s l ng tiêu th , c c u s n ph m tiêu th ,…

nh h ng đ n bi n đ ng c a doanh thu

ánh giá

trách nhi m

M c đ hoàn thành d toán v doanh thu

M c đ đ m b o gia t ng doanh thu hàng n m

M c đ đ m b o t l chi phí trên doanh thu h p lý …

1.3.3.3 Báo cáo trách nhi m c a trung tâm l i nhu n

Nguyên t c có th ki m soát đ c áp d ng cho quá trình báo cáo k toán trách

nhi m c a trung tâm l i nhu n Báo cáo k toán trách nhi m c a trung tâm l i nhu n là báo cáo nh m đánh giá trách nhi m c a trung tâm này d a trên báo cáo k t

qu kinh doanh và th ng đ c trình bày theo d ng s d đ m phí nh m xác đ nh s

d c a t ng b ph n trong ph m vi đ c phân c p và ki m soát chi phí, doanh thu

c a h , đ ng th i qua đó c ng đánh giá đ c ph n đóng góp c a t ng b ph n vào

l i nhu n chung c a công ty

đánh giá trách nhi m c a t ng trung tâm l i nhu n, ng i ta có th ho c so sánh

k t qu th c hi n v i d toán ho c so sánh t l l i nhu n trên doanh thu v i t l chung c a toàn đ n v ho c c a ngành

 Tiêu chu n đánh giá trách nhi m t i trung tâm l i nhu n

B ng 1.3 B ng ch tiêu đánh giá trách nhi m c a trung tâm l i nhu n

Các ch tiêu Chênh l ch l i nhu n = L i nhu n th c hi n – L i nhu n

d toán ánh giá trách nhi m Hoàn thành d toán v l i nhu n

M c đ đ m b o gia t ng hàng n m v l i nhu n

M c đ đ m b o t l l i nhu n trên doanh thu là h p lý

…

1.3.3.4 Báo cáo trách nhi m c a trung tâm đ u t

Trung tâm đ u t là m t đ n v c a m t t ch c mà ng i qu n lý ch u trách nhi m

v c l i nhu n, v n đ u t c a đ n v Các nhân viên k toán qu n tr đánh giá hi u

qu ho t đ ng c a các trung tâm đ u t và s th c hi n công vi c c a nhà qu n lý

M c tiêu quan tr ng c a b t k doanh nghi p nào c ng là kinh doanh đ t m c tiêu

t i đa hóa l i nhu n và s d ng v n hi u qu

K toán qu n tr s s d ng hai ph ng pháp khác nhau đ đánh giá hi u qu c a trung tâm đ u t : T su t l i nhu n trên v n đ u t (ROI) và thu nh p th ng d (RI)

 T su t hoàn v n đ u t (ROI): là t s gi a l i nhu n trên v n đ u t đã

b ra hay theo Du Pont thì ROI đ c phân tích thành t l l i nhu n trên

doanh thu nhân v i vòng quay c a v n đ u t

L i nhu n L i nhu n Doanh thu

ROI theo cách này s làm rõ các nhân t nh h ng đ n m c sinh l i c a v n đ u t

c a m t trung tâm đ u t T su t l i nhu n và doanh thu đ c g i là lãi trên doanh thu, ch tiêu này cho bi t khi t o m t đ ng doanh thu thì doanh nghi p đ t m c l i nhu n b ng bao nhiêu ph n tr m c a m t đ ng doanh thu

 Lãi th ng d RI:

Lãi th ng d RI là l i t c mà m t b ph n t o ra trên m c yêu c u t i thi u Ban

qu n lý c p cao xây d ng t su t hoàn v n t i thi u, trên m c này thì công ty có l i

và d nhiên m i kho n thu nh p đ u có l i cho công ty N u doanh nghi p ki m ít

h n nhu c u c a các nhà đ u t , h s đ u t v n vào n i khác và doanh nghi p s

ph i ng ng kinh doanh Có ý ki n cho r ng s d ng RI đánh giá l i nhu n mà b

ph n đó cung c p cho doanh nghi p trên nhu c u l i nhu n t i thi u đ i v i s ti n

đ u t s chính xác h n so v i ch tiêu ROI

Thu nh p th ng d là chênh l ch gi a l i nhu n c a m t trung tâm đ u t và m c

l i nhuân đ đ t đ c t l sinh l i t i thi u c a v n đ u t (giá s d ng v n c a trung tâm đ u t ) Ch tiêu RI là m t ch tiêu tuy t đ i không gi ng nh ROI là m t

ch tiêu t ng đ i RI th c ch t là l i nhu n còn l i c a m t trung tâm đ u t sau khi

lo i tr chi phí s d ng v đ u t

 Tiêu chu n và ch tiêu đánh giá

 V m t hi u qu : Có th đ c đo l ng nh trung tâm l i nhu n

 V m t hi u n ng: Trách nhi m c a trung tâm đ u t đ c đánh giá d a trên

hai ch tiêu c b n là t l hoàn v n đ u t (ROI) ho c lãi th ng d (RI) Trong m i tr ng h p đ u bao g m c v tài s n, v n d i quy n qu n lý c a trung tâm đó M t đi u rõ ràng là tài s n ph i đ c đánh giá d a trên m t c

s nh t quán đ có th xác l p đ c m t s so sánh t ng đ i gi a các trung tâm đ u t khác nhau

B ng 1.4 Ch tiêu đánh giá trách nhi m c a trung tâm đ u t

Các ch tiêu Lãi th ng d (RI)= L i t c c a trung tâm đ u t – Chi phí s

d ng v n

(Chi phí s d ng v n = V n đ u t * T su t chi phí v n) ánh giá trách nhi m T l hoàn v n đ u t ph i luôn đ c c i thi n

Xem xét cân đ i m r ng v n đ u t Phân c p qu n lý v n hi u qu

c a nhà qu n lý đ ng th i xác đ nh đ c nh ng y u t , các ch tiêu đo l ng phù

h p v i doanh nghi p s n xu t có nhi u nhà máy phân x ng Ngoài ra tác gi còn

nh n m nh trong h th ng KTTN có y u t là thông tin và trách nhi m nh h ng

đ n hành vi c a nhà qu n lý ây chính là ti n đ đ phân tích th c tr ng t i Công ty

CP Bibica đang g p ph i và nêu ra nh ng gi i pháp phù h p đ t ch c l i h th ng

KTTN t i Công ty Bibica

Ch ng 2

KH O SÁT VÀ ÁNH GIÁ TH C TR NG V L P BÁO CÁO TRÁCH NHI M B PH N T I CÔNG TY C PH N BIBICA

2.1 Gi i thi u chung v Công ty C Ph n Bibica

2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n c a công ty Bibica

Công Ty C Ph n Bibica (t ng có tên là Công Ty C Ph n Bánh K o Biên Hòa)

tr c đây là các phân x ng Bánh, K o, Nha c a Công Ty ng Biên Hòa Theo

ch tr ng c a chính ph v vi c chuy n doanh nghi p nhà n c thành công ty c

ph n, ngày 01/12/1998, Th T ng Chính Ph đã ký quy t đ nh s 234/1998/Q –

TT, phê duy t ph ng án chuy n th 3 phân x ng Bánh, K o, Nha c a Công Ty

ng Biên Hòa thành Công ty c ph n mang tên Công Ty C Ph n Bánh K o Biên Hòa

Ngày 16/01/1999, Công Ty đã đ c c p gi y phép kinh doanh s 059167 v i ngành ngh kinh doanh là "S n xu t kinh doanh các s n ph m đ ng, bánh, k o, nha,

Trong đó có 3 chi nhánh Công Ty và Nhà máy thành viên bao g m:

NHÀ MÁY BIBICA BIÊN HÒA

Th tr ng: các s n ph m c a Công ty ch y u đ c tiêu th trong n c

Bibica hi n có 117 nhà phân ph i và đ i lý t i kh p các t nh thành trên toàn qu c Ngoài ra, Công ty c ng xu t kh u m t s s n ph m đi các n c nh M , Úc, ài Loan, Philipine, Nh t

S đ 2.1 Mô hình t ch c:

- H i đ ng qu n tr : Là b ph n qu n lý cao nh t trong doanh nghi p, có quy n nhân

danh doanh nghi p đ quy t đ nh, th c hi n quy n và ngh a v c a DN không thu c

th m quy n c a đ i h i đ ng c đông nh h ng các chính sách t n t i và phát tri n

c a doanh nghi p, ho ch đ nh các chính sách đ ra các quy t đ nh phù h p v i t ng

th i đi m và v i tình hình s n xu t kinh doanh c a công ty

- T ng giám đ c: Toàn quy n đi u hành toàn b ho t đ ng trong công ty, y quy n

cho các Phó T ng Giám đ c, Giám đ c kh i thay m t mình gi i quy t m t s công

vi c c a Công ty và ch u trách nhi m tr c pháp lu t v s y quy n, y nhi m c a mình Ch u trách nhi m tr c H i đ ng qu n tr , i h i c đông v toàn b k t qu

s n xu t kinh doanh c a công ty Xây d ng các chi n l c kinh doanh, đ u t … và tri n khai các d án đ u t c a công ty

- Phó T ng Giám c S n Xu t: Ch u trách nhi m chính trong các l nh v c: Qu n lý

công ngh , H th ng qu n lý ch t l ng, Nghiên c u phát tri n và qu n lý s n xu t trong toàn công ty Ph m vi Qu n lý: Các nhà máy, Công ty tr c thu c; Kh i Nghiên

c u phát tri n (NCPT); Kh i K thu t và đ u t (KT T); Kh i QA và BP Xu t kh u

- Phó T ng Giám đ c Kinh Doanh: Ch u trách nhi m chính trong các l nh l c: Qu n

lý h th ng Bán hàng, Marketing, qu n lý chi phí bán hàng và chi phí Marketing

Ph m vi qu n lý: Kh i Bán hàng, Kh i Marketing

- Giám c các Nhà máy: c quy n s d ng các ngu n l c c a Nhà máy đ th c

hi n nhi m v công ty giao Ký k t các h p đ ng kinh t , khi đ c T ng Giám c

công ty y quy n theo lu t đ nh Quy t đ nh các kho n chi t i Nhà máy: các kho n chi cho phép ch gi i h n trong các kho n chi, phát l ng, th ng và chi phí hành chính theo quy đ nh Nh ng kho n chi khác phát sinh ph i đ c s ch p thu n c a T ng Giám c công ty Ki m soát vi c xu t nh p kho v t t và thành ph m, qu n lý chi

n i dung do công ty qui đ nh)

- Kh i k ho ch và d ch v : T ch c ho ch đ nh k ho ch s n xu t kinh doanh, t

ch c đi u đ s n xu t và cân đ i nhu c u nguyên v t li u, x lý đ n hàng, t ch c

qu n lý ki m soát h th ng m ng và các ph n m m công ty

- Kh i mua hàng: T ch c, lên k ho ch mua hàng cho t ng k , liên h v i các nhà

cung c p, nh n báo giá và ki m soát quá trình giao nh n hàng hóa C p nh t vào ph n

m m công ty, ki m soát đ nh m c hàng mua trong k

- Kh i hành chính: Bao g m kh i hành chánh nhân s , k toán là nh ng b ph n

ch c n ng c a công ty, th c hi n các công vi c liên quan đ n ch c n ng nhi m v c a phòng ban Kh i nhân s tính l ng, tuy n nhân s , ch m công … cho nhân viên

Kh i k toán tài chính lên báo cáo k toán, ki m soát công n …

Dây chuy n s n xu t bánh Lottepie Nhà máy Bibica Mi n ông g p s c h a ho n

ph i ng ng s n xu t đ s a ch a đ n tháng 2/2012 đã ho t đ ng l i T ng chi phí ph c

v n ch a th ng nh t giá tr đ n bù và đang ch c quan ch c n ng gi i quy t i u này

nh h ng đ n ngu n v n ho t đ ng công ty, t ng chi phí tài chính Tình hình xu t

kh u t ng tr ng âm 20% do không th ng nh t giá s n xu t s n ph m Chocopie và Lotte Tình hình tài chính lành m nh, không ch u áp l c vay v i lãi su t cao

K t qu kinh doanh n m 2012 Công ty đ t th p h n so v i k ho ch và cùng k n m ngoái Trong đó doanh thu thu n đ t 929.6 t đ ng b ng 68.5% so v i k ho ch và 93% so v i n m 2011, l i nhu n sau thu đ t 25.66 t b ng 52% so v i k ho ch và 56% so v i cùng k n m ngoái

B ng 2.1 : Báo cáo v tình hình tài chính c a công ty

B ng 2.2 : Báo cáo v tình hình v n ch s h u c a công ty

c c ph n hóa t Công ty Bánh K o Biên Hòa nên trong giai đo n đ u đi vào

đ ng v n còn b nh h ng nhi u t c ch qu n lý c theo ch đ c a doanh nghi p nhà n c T i th i đi m này b ph n k toán lúc này ch y u v hình th c báo cáo k toán tài chính, k toán qu n tr ch a đ c quan tâm đ n u nh ng n m 2000 khi n n kinh t đi vào ho t đ ng v i c ng đ c nh tranh cao, ban qu n tr c a b máy Công ty

CP Bibica lúc này m i quan tâm đ n nh ng thông tin mà k toán qu n tr cung c p Tuy nhiên nh ng thông tin mà ban qu n tr quan tâm lúc này ch là nh ng thu t tính toán đ n thu n c a k toán chi phí ch a quan tâm và bi t đ n nh ng thông tin mang tính chi n l c mà k toán qu n tr có th làm đ c V i b máy k toán đ c chia thành nh ng khu v c cung c p nh ng thông tin khác nhau, ngoài h th ng báo cáo k toán tài chính cung c p cho c quan thu , c quan ki m toán, khách hàng, ch đ u t , nhà cung c p… ngoài ra còn cung c p thêm nh ng thông tin qu n tr mà ban giám đ c yêu c u N m 2004 đ đáp ng nhu c u v thông tin và qu n tr h th ng hi u qu , Bibica đã m nh d n đ u t vào h th ng qu n tr t ng th d li u doanh nghi p ERP,

n m 2012 công ty đã m nh d n nâng c p h th ng qu n tr t ng th d li u doanh nghi p ERP t phiên b n ERP 12 lên ERP n m 14 v i t ng kinh phí là 4 t đ ng Nh

v y có th th y các nhà qu n tr c a Bibica r t quan tâm đ n nh ng thông tin mang tính ch t nhanh chóng và k p th i

Tr c kia k toán ch đ n thu n là k tài chính v i nh ng m u bi u do nhà n c quy

đ nh phù h p v i chu n m c k toán Hi n nay, m u bi u c a phòng k toán ngoài vi c đáp ng yêu c u c a nhà n c còn có thêm nh ng m u bi u ph c v cho yêu c u qu n

lý c a ban giám đ c, ban qu n lý c a doanh nghi p nh d toán s n xu t, d toán báo cáo k t qu kinh doanh, d toán giá thành s n ph m

Trung bình m t quý, Phòng k toán s cung c p m t b ng báo cáo phân tích, đánh giá tình hình ho t đ ng c a doanh nghi p bao g m nh ng phân tích v doanh thu, giá bán, chi phí, l i nhu n đ trình lên Ban giám đ c i u này giúp cho ban giám đ c có cái

nh ng m c tiêu cao h n, xa h n trong t ng lai T t c các ho t đ ng báo cáo cho Ban giám đ c đi u là công vi c c a k toán tài chính và phòng k ho ch c a công ty th c

hi n, Bibica v n ch a có m t phòng ban chuyên làm công tác báo cáo qu n tr đi u này làm cho các thông tin mà Ban giám đ c nh n đ c v n ch a k p th i, chính xác và

đ y đ ,

Hi n t i Công ty Bibica có 3 nhà máy bao g m: Biên Hòa, Bình D ng, Hà N i Công

ty con là Công ty TNHH Bibica Mi n ông và hai công ty con ng Nai và Hà N i Công ty con Mi n ông đ c h ch toán đ c l p, t khi thành l p đ n nay Công ty

m Bibica ch đ u t 65 t đ ng vào n m 2007 Bibica chi m 100% v n đi u l trong công ty này, riêng hai công ty Biên Hòa và Hà N i h ch toán ph thu c Hàng n m công ty s h p nh t báo cáo tài chính c a 3 công ty này l i v i nhau

có đ c nh ng báo cáo trách nhi m quy trình l p và ho ch đ nh các k ho ch đ c ban qu n tr c a công ty CP Bibica r t chú tr ng Quy trình l p k ho ch s n xu t và trách nhi m c a các đ n v liên quan nh m đ m b o k ho ch s n xu t t i Công ty và các nhà máy thành viên có tính n đ nh cao nh t

B máy k toán c a Công ty đ c t ch c theo s đ sau:

PG KH I TÀI CHÍNH K TOÁN

PKT NHÀ MÁY BIÊN HÒA

KT T ng H p KT Ph i Thu KT Ph i Tr - T KT Ti n M t KT Ngân Hàng

PKT BBC MI N ÔNG

S đ 2.2: S đ t ch c c a b máy k toán

- K toán tr ng: Là ng i tham m u cho Giám đ c, ch u trách nhi m tr c Giám

c t ch c và ch th th c hi n toàn b công tác k toán, tài chính, tín d ng và thông tin kinh t Công ty T ch c h ch toán k toán theo quy ch qu n lý tài chính

H ng d n, ph bi n chính sách ch đ Nhà n c cho t ng k toán viên và đi uch nh

h p lý

- Phó giám đ c kh i KTTC: Qu n lý h th ng ERP thu c phân h Tài chính k toán,

qu n lý toàn b vi c đo l ng các ho t đ ng kinh t b ng vi c ghi chép s li u liên quan đ n thông tin kinh t tài chính X lý các d li u thành thông tin ph c v vi c

qu n lý M t s công vi c khác h tr k toán tr ng khi c n thi t

- K toán t ng h p: H tr k toán tr ng trong vi c qu n lý m ng công vi c k toán

và đi u v n ho t đ ng k toán trong toàn Công ty Giám sát toàn b nghi p v c p

d i thu c kh i Tài Chánh – K Toán

- K toán ph i tr - T m ng: Theo dõi và th c hi n các l nh thu chi cho ng i lao

n t m ng…Theo dõi s hình thành và bi n đ ng các lo i ngu n v n: V n s h u, các qu doanh nghi p Th c hi n vi c ki m soát, ph n ánh đ y đ , k p th i và phân tích các nhi m v đ c phân công Theo dõi phát sinh các kho n n ch a thanh toán

và theo dõi thanh toán thu h i các kho n công n (công n t m ng, công n ph i thu, ph i tr khác, công n n i b đ i v i các chi nhánh, công n ph i thu đ i v i các kho n ký c c ký qu …)

- K toán ngân hàng: Theo dõi và th c hi n các l nh thu chi qua h th ng các ngân

hàng cho ng i lao đ ng, cho khách hàng và các chi nhánh: chi mua v t t , chi hoa

h ng, thu bán hàng…Theo dõi và th c hi n k ho ch vay v n ngân hàng Th c hi n

vi c ki m soát, ph n ánh đ y đ k p th i, chính xác và phân tích các nhi m v đ c phân công

- K toán công n ph i tr và thu xu t nh p kh u, k toán các kho n đ u t tài

chính dài h n: Báo cáo đ nh k tài chính hàng tu n, tháng cho Giám đ c công ty

Theo dõi phát sinh các kho n n ph i tr và theo dõi thanh toán các kho n công n

ph i tr (công n đ i v i khách hàng bán hàng, công n n i b đ i v i các chi nhánh

…) đây không bao g m kho n ph i tr n vay ngân hàng.

- K toán công n ph i thu: Theo dõi phát sinh các kho n n ph i thu và theo dõi

thanh toán các kho n công n ph i thu đây không bao g m kho n ph i thu n i b 2.3 ánh giá tình hình th c hi n công tác k toán trách nhi m t i Công ty CP Bibica

C n c vào tình hình th c hi n ho t đ ng t i Công ty CP Bibica đã th hi n nh ng đ c

đi m v c c u t ch c qu n lý và tình hình áp d ng k toán trách nhi m đ n v

2.3.1 C c u t ch c qu n lý c a đ n v

2.3.1.1 K t qu đ t đ c

S đ t ch c qu n lý c a công ty có đ y đ t t c các thành ph n t i h i đ ng c

này có s phân chia trách nhi m, quy n h n rõ ràng t ng v trí, t ng khu v c qu n lý

M i ng i qu n lý t ch u trách nhi m trong khu v c mà mình ho t đ ng và qu n lý,

đi u này t o s n ng đ ng và sáng t o trong vi c ra quy t đ nh, đ nh h ng phát tri n trong t ng lai

2.3.1.2 H n ch :

Hi n t i Bibica có các nhà máy ho t đ ng Bình D ng, ng Nai, Hà N i Các giám

đ c t ng nhà máy công ty con này khi ra quy t đ nh v n ch u s chi ph i nhi u t

t ng công ty C ch qu n lý v n mang tính ch t c a cách qu n lý c a nhà n c, nên trách nhi m đôi khi ch ng chéo lên nhau M t khác vi c phân c p qu n lý tài chính t i Công ty ch a g n v i s hình thành nên các trung tâm trách nhi m Do chi phí, doanh thu, l i nhu n ch a g n trách nhi m c a t ng cá nhân, b ph n, khó xác đ nh nguyên nhân và qui trách nhi m khi không hoàn thành k ho ch hay khi có các v n đ phát sinh Vì th , các đánh giá, k t lu n c a lãnh đ o Công ty mang tính ch t chung chung,

ch a nh m vào kh c ph c nh ng nh c đi m đ t o đ ng l c phát tri n trong Công ty

2.3.1.3 Nguyên nhân

Bibica đ c c ph n hóa t doanh nghi p nhà n c nên c ch qu n lý v n còn mang tính ch t quan liêu bao c p, t duy qu n lý ch a k p th i đ c đ i m i cho phù h p v i

xu th c a th i đ i B máy t ch c c a công ty Bibica còn mang tính kiêm nhi m, Ch

t ch H i đ ng qu n tr kiêm T ng giám đ c c a công ty, các thành viên c a H i đ ng

qu n tr kiêm nhi u ch c v quan tr ng trong công ty đi u này làm gi m tính phân quy n trong qu n lý trách nhi m ch ng chéo mâu thu n nhau Do đó quy n h n và trách nhi m c a Bibica ch a đ c phân đ nh rõ ràng gây khó kh n trong vi c xây d ng, đánh giá trách nhi m và thành qu ho t đ ng c a các nhà qu n lý Trình đ và n ng l c qu n

lý c a các nhà qu n lý trong doanh nghi p v n còn h n ch , t duy và hành vi qu n lý

v n ch a đ c đ i m i v n theo c ch c ch a thích ng v i s thay đ i c a th

2.3.2 Nh n th c c a nhà qu n lý v công tác t ch c KTTC và KTQT

2.3.2.1 K t qu đ t đ c

Ban giám đ c c ng ý th c r ng t m quan tr ng c a vi c xây d ng m t h th ng k toán

qu n tr đóng m t vai trò quan tr ng trong công tác t ch c qu n lý và ra các quy t

đ nh Hi n t i Công ty ch có m t h th ng báo cáo là k toán tài chính và song song

v i nó là báo cáo c a các tr ng b ph n t i các phòng ban v doanh thu, chi phí, l i nhu n Nhà qu n tr c ng nh n th c s khác nhau c a k toán tài chính và k toán qu n

tr là khá rõ ràng đi u này s giúp cho công tác xây d ng và hoàn thi n h th ng k toán qu n tr đ c h tr nhi u

2.3.2.2 H n ch

Vi c th c hi n h th ng k toán qu n tr ch a có tính h th ng, n i dung còn l c h u, nhi u n i dung còn trùng l p v i k toán tài chính Công ty v n ch a xây d ng hoàn thi n đ c m t h th ng k toán qu n tr đúng ngh a đúng v i b n ch t c a nó i u này s làm gi m đi vi c ki m soát các ho t đ ng x y ra t i doanh nghi p, phân chia trách nhi m, s phân quy n m t đi b n ch t th t s c a nó Công tác k toán t p trung vào k toán tài chính mà ch a chú tr ng k toán qu n tr

2.3.2.3 Nguyên nhân

M c dù ý th c đ c t m quan tr ng c a k toán qu n tr trong công tác ra quy t đ nh

c a nhà qu n tr Nh ng vì đ i ng cán b v n ch a kh n ng đ m nh n đ c nh ng v trí c a k toán qu n tr nên ph n hành v k toán qu n tr v n ch a đ c quan tâm đúng m c

2.3.3 Nh n th c và xây d ng k toán trách nhi m t i công ty Bibica

2.3.3.1 K t qu đ t đ c

v ho t đ ng t i khu v c mình, các Giám đ c hàng k đ u l p các báo cáo v k ho ch

và th c hi n g i v T ng công ty, đ đánh giá v tình hình kinh doanh, hi u qu c a nhà qu n lý

2.3.3.2 H n ch

Ban giám đ c Bibica có nhu c u s d ng thông tin ph c v cho công tác n i b đánh giá các b ph n trong doanh nghi p, tuy nhiên hi n t i nh ng thông tin này cung c p

ch a đ c c th và chi ti t vì doanh nghi p đang thi u nhân l c đ làm vi c này

Nh ng thông tin mà k toán cung c p là nh ng thông tin k toán tài chính bên c nh

đó có phân tích m t s thông tin v giá bán, chi phí, doanh thu, l i nhu n t i sao có

s chênh l ch nh ng thông tin này gi a th c t so v i k ho ch i v i đánh giá trách nhi m, Công ty m i ch t p trung vào giao ch tiêu k ho ch, ch a chú tr ng

đ n t ch c các báo cáo th c hi n Do đó, c n xây d ng m t h th ng d toán ph i

h ng đ n trách nhi m c a t ng b ph n trong công ty đ làm c s đánh giá th c

ph n th p h n nh các t tr ng t s n xu t, qu n đ c phân x ng không theo quy trình rõ ràng đi u này là do cách t ch c phân quy n còn h n ch , các t tr ng c ng

nh qu n đ c phân x ng v n ch a đ c toàn quy n t quy t đ nh và s ki m soát các ho t đ ng x y ra t i b ph n mà mình qu n lý và ch u trách nhi m

2.3.4 C ch đánh giá trách nhi m

Ban giám đ c Bibica cho bi t k toán trách nhi m hi n t i đ c đánh giá theo t ng phòng ban, theo t ng phân x ng, nhà máy và các ông ty con Tuy nhiên vi c đánh giá này ch liên quan đ n nh ng m c tiêu mà doanh nghi p mong mu n đ t đ c Công ty không đánh giá trách nhi m theo nh ng trung tâm trách nhi m i u này cho th y cái nhìn v k toán trách nhi m mà Ban qu n tr và các thành viên c a công ty v n ch a

hi u đúng nh t nên vi c t ch c k toán trách nhi m v n ch a đ c t ch c bài b n, đúng n i dung c ng nh b n ch t v n có c a KTTN Các công c đánh giá trách nhi m

và nh ng thành qu c a t ng b ph n

2.3.4.1 K t qu đ t đ c

Hi n t i Bibica báo cáo nh ng thông tin liên quan đ n k toán tài chính, nh ng d toán

v ngân sách, nguyên v t li u, doanh thu, l i nhu n Ngoài ra công ty có s d ng nh ng công c v phân tích s bi n đ ng v doanh thu, chi phí, l i nhu n đ quy ra trách nhi m th c hi n c a t ng phòng ban trong công ty M c dù nh ng công c mà công ty

s d ng th c s ch a đ y đ nh ng c ng cho chúng ta bi t công ty đã có xây d ng h

th ng k toán trách nhi m trong doanh nghi p c a mình

2.3.4.2 H n ch :

H th ng báo cáo n i b ch a đ c t ch c đ y đ , ch a cung c p đ c thông tin c

th , chi ti t m c đóng góp c a t ng b ph n vào m c tiêu chung c a toàn Công ty H

th ng báo cáo t i công ty ch đ n thu n là báo cáo k t qu Do đó, chúng ch a đáp ng

đ c nhu c u c a nhà qu n lý các b ph n trong vi c đi u hành, ki m soát các ho t

đ ng s n xu t kinh doanh c ng nh đánh giá, xác đ nh trách nhi m và m c đ hoàn thành nhi m v c a các trung tâm

2.3.4.3 Nguyên nhân

Công ty ch a xây d ng đ c c ch đánh giá tránh nhi m cho t ng trung tâm trách