MỘT SỐ VI SINH VẬT GÂY NHIỄM TRÙNG, ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG

TỤ CẦU Staphylococcus1.1 Đặc điểm sinh học: 1.1.4 Kháng nguyên  Polysacarid: ức chế IL-1, ngăn kháng thể opsonin hóa, có hoạt tính nội độc tố  Protein A: Bao quanh vách TB, kết hợp

BS NGUYỄN THANH VIỆT

bản phòng chống

A TỤ CẦU (Staphylococcus)

 30 loài, trong đó có 3 loài quan trọng trong y học: S aureus, S epidermidis, S saprophyticus

 S aureus là tác nhân gây bệnh chủ yếu

1 TỤ CẦU VÀNG

(Staphylococcus aureus)

1.1 Đặc điểm sinh học: 1.1.1 Hình thể

Hình cầu, tụ đám như chùm nho

Gram dương

1 TỤ CẦU (Staphylococcus)

1.1 Đặc điểm sinh học:

1.1.1 Hình thể

 Chết khi tiếp xúc với cồn

70 0 /3’, nhạy cảm với thuốc sát trùng nhóm kim loại nặng,

chất màu nhuộm (tím gentian)

1 TỤ CẦU (Staphylococcus)

1.1 Đặc điểm sinh học:

1.1.4 Kháng nguyên

 Polysacarid: ức chế IL-1, ngăn

kháng thể opsonin hóa, có hoạt tính nội độc tố

 Protein A: Bao quanh vách TB, kết hợp với Fc của IgG: làm

giảm khả năng thực bào giúp tụ cầu tránh bị tiêu diệt trong cơ thể

 Có 6 type: A-F, là protein,

trong đó enterotoxin B độc lưc cao nhất

1 TỤ CẦU (Staphylococcus)

1.2 Khả năng gây bệnh:

1.2.1 Độc lực

Ngoại ộc tố ruột (exotoxins)

 Alpha toxin gây tan hồng

cầu, chết tế bào, hoại tử da

 Beta toxin gây tổn thương nhiều loại TB khác nhau

1 TỤ CẦU (Staphylococcus)

1.2 Khả năng gây bệnh:

1.2.1 Độc lực

Yếu tố tan máu (hemolysin)

Type α: tan hồng cầu thỏ,

cừu, sinh ra từ TC gây bệnh

ở người

1 TỤ CẦU (Staphylococcus)

1.2 Khả năng gây bệnh:

1.2.1 Độc lực

Yếu tố tan máu (hemolysin)

Type β: tan hồng cầu người,

bò, cừu, sinh ra từ TC phân lập ở động vật

1 TỤ CẦU (Staphylococcus)

1.2 Khả năng gây bệnh:

1.2.1 Độc lực

Yếu tố tan máu (hemolysin)

Type ɣ: tan hồng cầu nhiều loại động vật

1 TỤ CẦU (Staphylococcus)

1.2 Khả năng gây bệnh:

1.2.1 Độc lực

 Các enzym khác

 Hyaluronidase: giúp VK lan tràn vào mô

 Staphylokinase: tiêu fibrin

 β- lactamase làm mất tác dụng kháng sinh nhóm β- lactam

 Proteinase và lipase phân hủy protein và lipid của mô

1 TỤ CẦU (Staphylococcus)

1.2 Khả năng gây bệnh:

1.2.2 Gây bệnh

Nhiễm khuẩn các cơ quan

bên trong cơ thể: Viêm phổi, viêm xoang, viêm tai, viêm

cơ…

Nhiễm khuẩn bệnh viện

Hội chứng shock nhiễm độc

1 TỤ CẦU (Staphylococcus)

1.3 Chẩn đoán vi sinh vật

1.3.2 Phương pháp

Môi trường chọn lọc: thạch Chapman

Chẩn đoán:

Cầu khuẩn gram (+), tụ đám như chùm nho

Dùng vaxin chết (vaxin điều

trị, trị liệu) khi nhiễm khuẩn

dai dẳng

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

động

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2.1 Đặc điểm sinh học:

1.1.2 Nuôi cấy

 MT lỏng: tập trung thành đám

lơ lửng như bông, sau 24h:

lắng xuống đáy, phần trên

trong

 MT đặc: KL nhỏ li ti, xám, tan máu tùy loại khác nhau

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2.1 Đặc điểm sinh học:

1.1.2 Nuôi cấyKhuẩn lạc: dạng S( Có 3

dạng khuẩn lạc: S: tròn,

nhẵn, bóng Dạng R: xù xì, không đều Dạng M: to, có nhày ở trên

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2.1 Đặc điểm sinh học:

2.1.3 Đề khángTồn tại 1-2 ngày ở môi

trường khi ra khỏi cơ thể, liên cầu D kháng lại nhiều kháng sinh, tồn tại hàng

tuần ở ngoại cảnh

Nhạy cảm với penicillin

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2.1 Đặc điểm sinh học:

2.1.4 Kháng nguyên và

phân loạiK N- C ở vách tế bào: dùng phân loại: nhóm từ A-U

 KN- M giúp liên cầu A chống lại thực bào, KT chống lại M gây

bệnh thấp tim

 KN- T: Không liên quan đến độc lực của liên cầu

 KN- R, KN- P

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2.1 Đặc điểm sinh học:

2.1.5 Phân loại

 Dựa vào cấu tạo KN để phân loại

 Hiện có 17 nhóm đã được xác định: A,B,C,D,E,F,G,H,J,K,L,M,N,O,P,Q,U

 Trong mỗi nhóm lại phân ra các type

 Tính chất sinh học, cư trú, khả năng gây bệnh của các nhóm không giống nhau

 Có một số loài không xếp nhóm

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2.2 Khả năng gây bệnh

2.2.1 Độc lực

 Streptokinase: hủy fibrin và protein

 Streptodornase: hủy AND, hoại tử mô, hóa lỏng mủ,

 Hyaluronidase: phân hủy tổ chức liên kết

 Pyrogenic exotoxins: gây sốc nhiễm độc và sốt phát ban da đỏ tươi (bệnh tinh hồng

nhiệt)

 DPNase: diệt bạch cầu

 Proteinase, amylase (phân hủy protein,

đường)

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2.2 Khả năng gây bệnh

2.2.2 gây bệnh

 Nhiễm khuẩn tại chỗ

 Nhiễm khuẩn thứ phát: osle, NKH…

 Viêm cầu thận cấp

 Thấp tim:

2 LIÊN CẦU (Streptococcus ) 2.2 Khả năng gây bệnh

2.2.2 gây bệnh

 Shock nhiễm độc

 Tinh hồng nhiệt

 Viêm màng não

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2.2 Khả năng gây bệnh

2.2.2 gây bệnh

 Viêm xoang, Osler,

 Viêm đường tiết niệu, sinh dục, viêm khớp cấp tính…

2 LIÊN CẦU (Streptococcus ) 2.2 Khả năng gây bệnh

2.2.3 Miễn dịch

Không bền

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2.3 Chẩn đoán

2.3.1 Bệnh phẩm

Mủ, máu, nước tiểu, huyết thanh, dịch họng

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2 LIÊN CẦU (Streptococcus )

2.3 Phòng và điều trị

Phòng: không có vaxin

Điều trị: dùng kháng sinh theo kháng sinh đồ

Dạng R: nhỏ, thô ráp, lồi

Dạng M: nhày: đường HH, TN

3 TRỰC KHUẨN MỦ XANH (Pseudomonas aeruginosa ) 3.1 Đặc điểm sinh học

(lipopolysaccarid)- phân làm 16 type

 Kháng nguyên lông H: protein phân làm 50 type KN

 Protein màng ngoài:

 Ngoài ra còn phân loại theo nhiều

cách khác

 Enzym ngoại tiết: Protease,

hemolysin…

 Gây nhiễm trùng bệnh viện

 Nhiễm khuẩn vết thương, vết

bỏng

 Nhiễm khuẩn huyết: tủ vong cao

3 TRỰC KHUẨN MỦ XANH (Pseudomonas aeruginosa ) 3.2 Gây bệnh

3.2.2 Miễn dịch

Không bền

3 TRỰC KHUẨN MỦ XANH (Pseudomonas aeruginosa ) 3.4 Phòng bệnh và điều trị

3.4.1 Phòng

Có vaxin một số type

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN