PHẦN 2 BẢO HIỂM HÀNG HÓA XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN

PHẦN 2 BẢO HIỂM HÀNG HÓA XNK CHUYÊN CHỞ BẰNG ĐƯỜNG BIỂN

PHẦN 2: BẢO HIỂM HÀNG HÓA XNK CHUYÊN CHỞ

BẰNG ĐƯỜNG BIỂN

Gi¶ng viªn: ThS Lª Minh Tr©m

Phần 2: Bảo hiểm hàng hoá xuất nhập khẩu chuyên

chở bằng đường biển

I Khái quát chung về bảo hiểm

II Rủi ro và tổn thất trong bảo BH hàng hoá XNK chuyên

I Khái quát chung về bảo hiểm

1 Các khái niệm cơ bản

2 Các nguyên tắc bảo hiểm

3 Phân loại bảo hiểm (đọc GT)

4 Tác dụng của bảo hiểm (đọc GT)

1 Các khái niệm cơ bản

1.1 Khái niệm và bản chất của bảo hiểm 1.2 Đối tượng bảo hiểm

1.3 Các bên của HĐBH

1.4 Trị giá bảo hiểm

1.5 Số tiền bảo hiểm

1.6 Phí bảo hiểm

1.1 Khái niệm và bản chất của bảo hiểm

I h®bh

båi th­ êng khi RR§BH x¶y ra ư

Quy tr×nh nghiÖp vô b¶o hiÓm

§tBH

Insured(Ng­ êi ® ­îc BH)ư ư

Insurer(Ng ­êi BH)ư

§KBH

Bảo hiểm là một chế độ bồi thuường về mặt kinh tế, trong đó ngưuời bảo hiểm cam kết sẽ bồi thưuờng cho nguười đuược bảo hiểm những tổn thất của đối tưuợng bảo hiểm do các rủi ro đã thoả thuận gây ra, với điều kiện nguười đuược bảo hiểm đã đóng một khoản tiền, gọi là phí bảo hiểm cho đối tuượng bảo hiểm và theo

điều kiện bảo hiểm đã quy định

• Bảo hiểm là một ngành kinh doanh  mục

đích tìm kiếm lợi nhuận

• Đối tượng kinh doanh của bảo hiểm là rủi ro

• Bảo hiểm là sự di chuyển rủi ro từ người tham gia bảo hiểm sang cho người bảo hiểm

• B¶o hiÓm lµ sù ph©n t¸n rñi ro, chia nhá tæn

thÊt, tu©n theo quy luËt sè lín

• B¶o hiÓm lµ mét biÖn ph¸p kinh tÕ nh»m gi¶i quyÕt hËu qu¶ cña rñi ro vÒ mÆt tµi chÝnh

1.2 Đối tư ợng bảo hiểm (Subject-matter insured) ư

• Là đối tư ợng nằm trong tình trạng chịu sự đe doạ ưcủa rủi ro mà vì nó, một ng ười (ng ười có lợi ích bảo ư ưhiểm) phải tham gia vào một loại bảo hiểm nào đó

• 3 loại ĐTBH:

+ Tài sản

+ Con ng ườiư

+ Trách nhiệm dân sự

1.3 Các bên của hợp đồng bảo hiểm

a Bên bảo hiểm – Doanh nghiệp bảo hiểm (Insurer)

DNBH lµ ph¸p nh©n được thành lập, tổ chức và hoạt động

theo quy định của pháp luật để kinh doanh bảo hiểm (đ.3 Luật KDBH 2000)

b Bên được bảo hiểm (Insured)

- Người tham gia BH (người mua): ký HĐBH và đóng I

- Người được BH: có tài sản, TNDS, tính mạng được

BH theo một HĐBH

- Người thụ hưởng BH: người nhận tiền trả bảo hiểm/

tiền bồi thường từ công ty BH

 Tài sản

Là trị giá bằng tiền của tài sản, thuường đuược xác định bằng giá trị thực tế của tài sản tại thời

điểm ký kết HĐBH, có thể bao gồm cả phí BH Tài sản mới  V = giỏ mua + CP liờn quan (nếu cú)

Tài sản đó qua sử dụng  V = giỏ trị cũn lại = nguyờn giỏ – khấu hao hoặc V = giỏ trị đỏnh giỏ lại

10

1.4 Trị giá bảo hiểm (Insurance Value - V)

1.5 Số tiền bảo hiểm (Insurance Amount - A)

Là một khoản tiền do ngưuời đuược BH yêu cầu và

đuược nguười BH chấp nhận, đưuợc ghi trong HĐBH, nhằm xác định giới hạn trách nhiệm của nguười BH trong bồi thuường hoặc trả tiền BH

 Số tiền bồi thưuờng ≤ A

• áp dụng cho BH TNDS và BH con ngưuời

• Trong BH tài sản:

Nguyên tắc: A ≤ V

A = V (BH ngang giỏ trị): STBT = GTTT

A < V (BH dưới giỏ trị): STBT = A/V*GTTT

A > V (BH trờn giỏ trị): cấm vỡ trục lợi bảo hiểm

1.6 Phí bảo hiểm (Insurance Premium - I)

Là khoản tiền mà ngưuời tham gia BH phải trả để nhận đưuợc sự bảo đảm truước các rủi ro đã đuược ngưuời BH chấp nhận

2 Các nguyên tắc bảo hiểm

- Bảo hiểm chỉ bảo hiểm sự rủi ro chứ

không bảo hiểm sự chắc chắn

- Trung thực tuyệt đối

- Quyền lợi có thể được bảo hiểm  lợi

ích bảo hiểm

- Nguyên tắc bồi thường

- Nguyên tắc thế quyền

II Rủi ro và tổn thất trong bảo hiểm hàng hoá

XNK chuyên chở bằng đường biển

1 Khái niệm rủi ro và tổn thất

2 Các loại rñi ro trong b¶o hiÓm hµng h¶i

2.1 C¨n cø vµo nguyªn nh©n sinh ra rñi ro

2.2 C¨n cø vµo nghiÖp vô b¶o hiÓm

3 Các loại tæn thÊt trong b¶o hiÓm hµng h¶i

3.1 Căn cứ vào mức độ quy mô của tổn thất

3.2 Căn cứ vào tính chất của tổn thất

1 Khái niệm rủi ro và tổn thất

• Rủi ro là những sự cố, tai nạn, tai họa nguy

hiểm bất ngờ mà con người khụng lường trước được và là nguyờn nhõn dẫn đến tổn thất

• Tổn thất là một thuật ngữ dùng để chỉ tình trạng

mất mát, hư hại, giảm giá trị hay giá trị sử dụng của ĐTBH theo một HĐBH do tác động của rủi ro

 TT là hậu quả của rủi ro

 là đại lượng đo lường và phản ánh mức độ nghiêm trọng của rủi ro

2 Các loại rủi ro trong BH hàng hóa XNK

chuyên chở bằng đường biển

2.1 Căn cứ vào nguồn gốc của rủi ro

-Thiên tai (acts of God)

-Tai nạn của biển (perils/accident of the sea)

-Rủi ro do các hiện tượng chính trị-xã hội

-Rủi ro do các hoạt động riêng lẻ của con người -Các nguyên nhân khác

16

2 Các loại rủi ro trong BH hàng hóa XNK

chuyên chở bằng đường biển

2.2 Căn cứ vào nghiệp vụ bảo hiểm

a.Rủi ro thông thường được bảo hiểm

b.Rủi ro phải bảo hiểm riêng

c.Rủi ro loại trừ

a Rủi ro thông thường được bảo hiểm

- Là các rủi ro được bảo hiểm trong các điều

kiện bảo hiểm gốc

- Gồm 2 loại: rủi ro chính và rủi ro phụ

- Rủi ro chính: là các hiểm họa chủ yếu của

biển, thường xuyên xảy ra và gây tổn thất lớn, gồm: mắc cạn, chìm đắm, cháy nổ, đâm va,

mất tích, vứt khỏi tàu.

18

a Rủi ro thông thường được bảo hiểm

- Rủi ro phụ: ít xảy ra, thường phát sinh đối với hàng hóa trong quá trình giao nhận, bốc dỡ

chỉ được bảo hiểm trong ĐKBH rộng nhất

hoặc được mua kèm với một ĐKBH gốc

Gồm các rủi ro: hấp hơi, nóng, lây hại, lây

bẩn, han gỉ, móc cẩu, rách, đổ vỡ, bẹp, cong vênh, va đập, nước mưa, mất trộm, cướp biển, hành vi ác ý, không giao hoặc giao thiếu

hàng…

b Nhóm rủi ro phải bảo hiểm riêng

- là các rủi ro bị loại trừ trong các ĐKBH gốc, nhưng có thể được BH nếu mua thêm các

ĐKBH đặc biệt

 Các rủi ro loại trừ tương đối

1/ Rủi ro chiến tranh (War Risk – WR)

2/ Rủi ro đình công (Strikes, Riots, Civil Commotion – SRCC)

c Nhóm rủi ro loại trừ

- Là những rủi ro không được người BH chấp nhận bảo đảm trong mọi trường hợp  loại trừ tuyệt đối

1/ Lỗi cố ý của người được BH

c Nhóm rủi ro loại trừ

7/ Mất khả năng tự chủ về tài chính của chủ tàu8/ Các thiệt hại ta i chi nh do chậm trễ (ngay cả ̀ ́khi chậm trễ là do RRĐBH gây ra)

9/ Bao bì không đầy đủ hoặc đóng gói không thích hợp

10/ Xếp hàng quá tải hoặc sai quy cách

11/ Phóng xạ, nhiễm phóng xạ, phản ứng hạt nhân, năng lượng nguyên tử

3 Cỏc loại tổn thất trong bảo hiểm hàng húa

XNK chuyờn chở bằng đường biển

3.1 Căn cứ vào mức độ (quy mô) của TT

a Tổn thất bộ phận (Partial Loss)

b Tổn thất toàn bộ (Total Loss)

a Tæn thÊt bé phËn (Partial Loss)

 Tình trạng mất mát, hư hại hay giảm giá trị một phần của một ĐTBH theo một HĐBH

* Các trường hợp xảy ra TTBP:

- suy giảm phẩm chất

- suy giảm số trọng lượng

- suy giảm thể tích

b Tæn thÊt TOÀN bé phËn (TOTAL Loss)

Tình trạng mất mát, hư hại hay giảm giá trị hoàn toàn một ĐTBH theo một HĐBH

2 loại:

- Tổn thất toàn bộ thực tế (actual total loss)

- Tổn thất toàn bộ ước tính (constructive total loss)

1/ tổn thất toàn bộ thực tế

• Là tổn thất toàn bộ va thực tế đã xảy ra, ở một ̀

trong các trường hợp sau:

- bị phá huỷ hoàn toàn

- bị hư hỏng nghiêm trọng tới mức không còn

là vật phẩm với tính chất ban đầu của nó

- người được BH bị mất hẳn quyền SH với

ĐTBH

• TN của người BH: 100% A (V)

(Đ22 QTC 1990)

2/ TổN thất toàn bộ ước tính

• ĐN: là tổn thất của ĐTBH chưa ở mức hoàn

toàn nhưng xét thấy TTTBTT là không thể tránh khỏi hoặc có thể tránh được nhưng chi phí

bỏ ra để cứu chữa, khôi phục và đưa ĐTBH về

đích lại bằng hoặc vượt quá trị giá của nó

3 Các loại tæn thÊt trong b¶o hiÓm hµng hóa

XNK chuyên chở bằng đường biển

3.1 C¨n cø vµo tính chất của TT (căn cứ vào các quyền lợi có mặt trên tàu đối với tổn thất phát sinh)

a Tổn thất riêng (particular average)

b Tổn thất chung (general average)

a Tæn thÊt RIÊNG (PARTICULAR AVERAGE)

Là tổn thất thiệt hại chỉ xảy ra cho riêng quyền lợi của một chủ sở hữu có tài sản bị tổn thất chứ không liên quan đến các quyền lợi khác có mặt trong hành trình

 tổn thất của quyền lợi nào, quyền lợi đó tự gánh chịu

b Tổn thất CHUNG (GENERAL AVERAGE)

Định nghĩa: TTC là những hi sinh hoặc chi phí đặc biệt

được tiến hành một cách hữu ý và hợp lý nhằm mục đích cứu tàu, hàng và cước phí thoát khỏi một sự nguy hiểm chung, thực sự đối với chúng trong một hành trình chung trên biển

 Cỏc quyền lợi được cứu thoỏt cú TN đúng gúp, chia sẻ vào TTC

Đặc trưưng của tổn thất chung

1/ Phải có nguy cơ thực sự, đe doạ nghiêm trọng tới toàn bộ hành trình

2/ Phải có hành động TTC (là hành động hoàn toàn tự nguyện và có dụng ý của người trên tàu nhằm mục đích cứu toàn bộ hành trình thoát khỏi hiểm hoạ)

3/ Hi sinh và chi phí bỏ ra phải bất thường và vì an toàn chung

4/ Hi sinh và chi phí bỏ ra phải hợp lý

5/ Tổn thất là hậu quả trực tiếp của hành động TTC

6/ TTC chỉ xảy ra trên biển

Nội dung của tổn thất chung

1/ Hi sinh tổn thất chung (HSTTC)

 Là sự hi sinh một phần tài sản để cứu những tài sản còn

lại trong hành động TTC

2/ Chi phí tổn thất chung (CPTTC)

 Là những chi phí phải trả cho người thứ ba trong việc

cứu tàu, hàng và cước phí thoát nạn hoặc những chi phí làm cho tàu tiếp tục hành trình

Chi phí tổn thất chung bao gồm:

+ chi phí làm nổi tàu khi mắc cạn

+ chi phí thuê lai dắt kéo tàu

+ chi phí tại cảng lánh nạn:

* chi phí ra vào cảng lánh nạn

* chi phí dịch chuyển, xếp dỡ hàng hoá,

nhiên liệu, đồ dự trữ

* chi phí lưu kho, lưu bãi hàng hoá

* chi phí tăng thêm của nhiên liệu

* chi phí sửa chữa tạm thời

Trỏch nhiệm của cỏc bờn khi xảy ra TTC (đọc SGK)

Cam đoan đóng góp tổn thất chung

 Bản CĐĐGTTC (Average Bond):

+ cam đoan của chủ hàng sẽ đóng góp vào TTC sau khi phân bổ

+ do chủ hàng ký

 Giấy bao la nh ĐGTTC (Average Guarantee):̉ ̃

+ bảo lãnh của người thứ ba cho sự cam đoan của chủ hàng

+ do người thứ ba ký

 người bảo hiểm, ngân hàng

 Không có bảo lãnh: ký quỹ (Đ249 BLHH

Trỏch nhiệm của cỏc bờn khi xảy ra TTC (đọc SGK)

Cam đoan đóng góp tổn thất chung

 Bản CĐĐGTTC (Average Bond):

+ cam đoan của chủ hàng sẽ đóng góp vào TTC sau khi phân bổ

+ do chủ hàng ký

 Giấy bao la nh ĐGTTC (Average Guarantee):̉ ̃

+ bảo lãnh của người thứ ba cho sự cam đoan của chủ hàng

+ do người thứ ba ký

 người bảo hiểm, ngân hàng

 Không có bảo lãnh: ký quỹ (Đ249 BLHH

Phân bổ tổn thất chung

 là sự tính toán phân chia số tiền mà các quyền lợi được cứu

thoát có nghĩa vụ phải đóng góp vào TTC

 Bước 1: xác định chỉ số chịu phân bổ (tỷ lệ đóng góp)

L/CV

Trong đó: L = Tổng hi sinh TTC + Tổng chi phí TTC

CV: Tổng giá trị chịu phân bổ

Phân bổ tổn thất chung

 Bước 2: xác định giá trị chịu phân bổ

(1) CV tàu, hàng = Giá trị tàu, hàng (tại cảng đi) – Tổn thất riêng (2) CV = CV tàu + CV hàng + CV cước trả sau

(3) CV tàu, hàng = Giá trị tàu, hàng (tại cảng đích) + hi sinh TTC

+ tổn thất riêng (xảy ra sau TTC)

Xác định mức đóng góp vào TTC của từng quyền lợi

C = L/CV x cv

(C tàu = L/CV x cv tàu

C hàng = L/CV x cv hàng

C cước trả sau = L/CV x cv cước trả sau)

 Bước 3: xác định kết quả tài chính cuối cùng của các bên

Hi sinh TTC + Chi phí TTC – C > 0: nhận về

Hi sinh TTC + Chi phí TTC – C < 0: đóng thêm

III Các điều kiện BH hàng hoá XNK

chuyên chở bằng đường biển

1 Giới thiệu chung về ĐKBH

2 Phạm vi bảo hiểm theo các ĐKBH gốc

3 Phạm vi bảo hiểm theo các ĐKBH đặc

biệt (đọc SGK)

1.1 Khỏi niệm điều kiện bảo hiểm

ĐKBH là sự quy định phạm vi trách nhiệm của ngư uời

bảo hiểm đối với đối tưuợng bảo hiểm về các mặt: + Rủi ro, tổn thất

+ Không gian và thời gian

1.2 Bộ các ĐKBH của Anh – Institute Cargo Clause (ICC)

Do ILU (Institute of London Underwriters) ban hành

• ICC 1963: 3 §KBH:

1/ FPA – Free of Particular Average

2/ WA – With Particular Average

2 Phạm vi bảo hiểm theo cỏc ĐKBH gốc

2.1 Trỏch nhiệm đối với rủi ro, tổn thất

Rủi ro, tổn thất được bảo hiểm

Rủi ro loại trừ:

- Rủi ro loại trừ tương đối

- Rủi ro loại trừ tuyệt đối

a Theo QTCB 2004

b Theo ICC 1982/2009

2.2 Không gian và thời gian trách nhiệm

Rủi ro, tổn thất được bảo hiểm

- Chi phí tố tụng khiếu nại người thứ ba

- Chi phí GĐXĐ tổn thất thuộc TN của người BH

- Chi phí dỡ hàng, lưu kho và tiếp gửi hàng hoá

tại cảng lánh nạn

- Phần TN mà chủ hàng phải chịu theo điều

khoản hai tàu đâm va nhau cùng có lỗi

Rủi ro, tổn thất được bảo hiểm

( KBH B QTCB2004) Đ –

Điều kiện B = ĐK C + các rủi ro, tổn thất sau:

8/ Động đất, núi lửa phun, sét đánh

9/ Nước cuốn khỏi tàu

10/ Nước biển, sông, hồ tràn vào hầm tàu, khoang chứa hàng, xà lan hay container

11/ TTTB của bất kỳ kiện hàng nào do rơi khỏi tàu hoặc bị rơi trong quá trình xếp dỡ

Rủi ro, tổn thất được bảo hiểm

( KBH A QTCB2004) Đ –

• Bồi thường mọi mất mát, hư hỏng của ĐTBH

trừ các rủi ro loại trừ

48

Phạm vi TN của người BH theo

A, B, C – ICC 1982/2009

50

- Không gian: kho đi  kho đến

+ Kho đi: kho tại đó hàng hoá được đóng gói hoàn chỉnh, sẵn sàng cho việc vận chuyển

Kh«ng gian vµ thêi gian tr¸ch nhiÖm

4 Một số nội dung chủ yếu của HĐBH

5 Giám định, khiếu nại và bồi thường

1 Khái niệm

HĐBH là văn bản thoả thuận giữa hai bên, trong đó bên bảo hiểm cam kết sẽ bồi thường cho bên được bảo hiểm những tổn thất của đối tượng bảo hiểm do các rủi ro được bảo hiểm gây ra với điều kiện bên được bảo hiểm đã nộp phí bảo hiểm.

3 Các loại hợp đồng bảo hiểm

a HĐBH chuyến (Voyage Policy)

 đọc giỏo trỡnh

b HĐBH bao/mở (Open/ Cover Policy)

 đọc giỏo trỡnh

4 Mét sè néi dung chñ yÕu cña H§BH

a Người được bảo hiểm

b Đối tượng bảo hiểm

c Trị giá bảo hiểm – V

d Số tiền bảo hiểm – A

e Phí bảo hiểm - I

a Người được bảo hiểm

• Chủ hàng Người XK

Người NK

- Người xuất khẩu:

- Người nhập khẩu:

b Đối tượng bảo hiểm

• Hàng hoá XNK chuyên chở bằng đường

biển

• Lãi dự tính (nếu có yêu cầu): là một tỷ lệ

phần trăm nhất định của giá CIF

c Trị giá bảo hiểm - V

Đ232 BLHH 2005:

Giá trị BH của hàng hoá là giá trị hàng hoá ghi trên hoá đơn ở nơi bốc hàng hoặc giá thị trường ở nơi và thời điểm hàng cộng với phí

BH, tiền cước vận chuyển và có thể cả tiền lãi ước tính

e Phí bảo hiểm - I

• R: tỷ lệ phí bảo hiểm (%): do cty BH đưa ra

• R phụ thuộc vào các yếu tố sau:

- đặc điểm, tính chất của hàng hoá

• Tæn thÊt riªng:

- Tæn thÊt bé phËn:

+ A = V: P = Gia tri ton that phat sinh = V – V1

+ A < V: P = A/ V x Gia tri ton that = A/V x (V-V1)

Trong do:

V1 : gia tri hang hoa sau ton that

* NÕu biÕt tû lÖ tæn thÊt vÒ gi¸ trÞ:

m = (V – V1)/ V (%)

P = m x V(A)

c Bồi thường tổn thất

* Nếu biết lượng hàng bị thiếu hụt: T2

P = T2/T1 x V (A)

* Nếu biết lượng hàng T2 bị giảm m% về giá trị

P = T2/T1 x m x V(A)

c Bồi thường tổn thất

• Tổn thất chung:

- Hi sinh ton that chung

- Mức đóng góp vào TTC sau khi đã phân bổ cho chủ hàng

• Thời hạn bồi thường: … Ngày kể từ khi nhận

được bộ hồ sơ khiếu nại đầy đủ và hợp lệ

c Bồi thường tổn thất