Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3

Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3 Nghiên cứu xây dựng công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3

BO GIAO DUC VA DAO TAO BO Y TE

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

she sfc sfe ae sfe ole ole sfc BỊ tị tt Dis hae a |

TRAN THI MINH THU

NGHIEN CUU XAY DUNG CONG THUC THUOC NHO MAT TOBRAMYCIN 0,3%

LUAN VAN THAC SI DUGC HOC

Chuyên ngành : Công nghệ dược phẩm và bào chế thuốc

LOI CAM ON

TS, Hoang Nqve Hing

Tei cling xin bay t ling biét on tei Phing Nghién cin ua phdt titn san

phdin, Phing bid tra chit Luong - Ki nghidp duage phim TW2, dt hét site giip

đồ, tạo điêu luôn cho ti trong quad trinh thoes liệu đổ lòi

Tei ain chin thank cam on TS Nqugén Ding Hod, ThS Nguydna Trin

Linh va cae thay cb ide tong 33 min bas ché -Tucing Dei tac Dvise Ha Noi hat

Tei cling xin gti tei Lan giam hiéu, Phing Dao tao tau dai toe - lường

kip lai bucing,

Ha wbi, ngay 25 thdag 11 nde 2004

hén Thi Min Thu

CAC KY HIEU VIET TAT

Dược điển Việt Nam 3

Dinatri ethylen diamin tetra acetat

Diéu kién

Ham luong tobramycin

Sac ky long hiéu nang cao

( high performance liquid chromatography)

Hydroxy propy! methyl cellulose

1.1.3.Một số đặc điểm sinh lý của mắt liên quan đến sự hấp

thu duoc chất từ thuốc nhỏ mắt

1.1.4 Thành phần của thuốc nhỏ mắt

1.1.5 Các biện pháp nhằm tăng sinh khả dụng của thuốc

nhỏ mắt trong quá tràùnh xảy dựng công thức

1.2 Tổng quan về tobramycin

1.3 Tổng quan về độ ổn định của thuốc

1.3.1 Định nghĩa

1.3.2 Mục tiêu nghiên cứu độ ổn định

1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến độ ổn định thuốc

1.3.4 Các biến đổi về độ ổn định của thuốc

1.3.5 Các phương pháp nghiên cứu độ ổn định thuốc

1.3.6 Phương pháp cấp tốc ở nhiệt độ cao

1.4.3 Thiét ké thi nghiém sang loc

1.4.4 Phan mém MODDE 5.0

CHƯƠNG 2: NGUYEN LIEU, THIET BI, NOI DUNG VA

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Nguyên liệu và thiết bị nghiên cứu

2.I.I Nguyên phụ liệu

2.1.2 Thiết bị nghiên cứu

2.2 Nội dung nghiên cứu

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp bào chế dung dịch thuốc nhỏ mắt

2.3.2 Phương pháp nghiên cứu độ ổn định

2.3.3 Phuong phap dinh luong tobramycin

2.3.4 Phuong phap quy hoach thuc nghiém va toi uu hoa

công thức bào chế

2.3.4.1, Giai đoạn sàng lọc

2.3.4.2 Nghiên cứu tối a hoá công thức bào chế

CHƯƠNG 3: KẾT QUÁ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

3.1 Nghiên cứu sơ bộ ảnh hưởng của một số yếu tố đến độ ổn định

của chế phẩm thuốc nhỏ mat tobramycin

3.1.1 Ảnh hưởng của điều kiện bảo quản

3.1.1.1 Su thay đổi hình thức cảm quan và pH

3.1.1.2 Sự thay đổi hàm lượng tobramycin

3.1.2 Ảnh hưởng của hệ đệm, chất chống oxy hoá, chất làm

tăng độ nhớt đến sự thay đổi pH và hàm lượng

tobrarnycin của dung dịch thuốc nhỏ mắt

19 2i

3.1.2.1 Anh hưởng của hệ đệm đến sự biến đổi pH

3.1.2.2 Ảnh hưởng của hệ đệm đến sự biến đổi hàm lượng

tobramycin

3.1.2.3 Ảnh hưởng của chất chống oxy hoá đến sự thay

đổi pH

3.1.2.4 Ảnh hưởng của chất chống oxy hoá đến sự thay

đổi làm lượng tobramycin

3.1.2.5 Ảnh hưởng của chất làm tăng độ nhớt đến sự thay

đổi pH

3.1.2.6 Ảnh hưởng của chất làm tăng độ nhớt đến sự biến

đổi hàm lượng tobrarmycin

3.1.3 Lựa chọn công thức sơ bộ

3.2 Giai đoạn tối ưu hoá công thức bào chế

3.2.4.2 Ảnh hưởng đến hàm lượng tobramycin

3.2.5 Tốt ưu hoá công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin

3.2.5.1 Phương trình hồi quy

3.2.5.2 Đánh giá ảnh hưởng của tỷ lệ dinatri EDTA va PVP

đến độ ổn định pHI của dung dịch thuốc nhỏ mắt tobramycin

3.2.5.3 Đánh giá ảnh hưởng của tỷ lệ dinatri EDTA và PVP

đến độ ổn định hàm lượng của dung dịch thuốc nhỏ

mat tobramycin

3.2.5.4 Xac dinh céng thitc toi uu

3.2.5.5 Dự đoán sự biến đổi chất lượng công thức tối u đã

ĐẶT VAN DE

Hiện nay bệnh nhiễm khuẩn vẫn chiếm tỷ lệ cao nhất trong mô hình

bệnh tật ở nước ta Trong số các bệnh nhiễm khuẩn thì nhiễm khuẩn ở mắt chiếm một tỷ lệ không nhỏ Có nhiều kháng sinh đã được sử dụng để điều trị

các bệnh nhiễm khuẩn mắt, trong đó có tobramycin Tobramycin là kháng

sinh nhóm aminoglycosid có tác dụng đối với một số vi khuẩn Gram 4m va

Gram dương hiếu khí, đặc biệt với Pseudomonas aeruginosa da khang

øentamicin Cho đến nay, ở Việt Nam vẫn chưa có công trình nghiên cứu toàn diện và đầy đủ về bào chế dung dịch thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3% và trên

thị trường hiện chưa có chế phẩm thuốc nhỏ mắt tobramycin do các doanh

nghiệp Việt Nam sản xuất Mặt khác, các thuốc nhỏ mắt có tobramycin của

các hãng được phẩm nước ngoài nhập khẩu vào Việt Nam được bán với giá

rất cao Vì vậy, chúng tôi tiến hành đề tài “ Mghiên cứu xây dựng công thức thuéc nho mat tobramycin 0,3% ” v6i muc tiêu: Xây dựng công thức và kỹ

thuật bào chế thuốc nhé mat tobramycin có độ ổn định trên 12 tháng để có

thể triển khai sản xuất ở quy mô công nghiệp góp phần nhỏ vào sự nghiệp

chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân

Để thực hiện được mục tiêu này, luận văn cần phải giải quyết được các nhiệm vu sau:

I Nghiên cứu sơ bộ một số yếu tố ảnh hưởng đến độ ổn định của chế phẩm thuốc nhỏ mắt tobramycin 0,3%, lựa chọn các yếu tố như hệ đệm, chất

chống oxy hoá, chất làm tăng độ nhớt để xây dựng công thức sơ bộ

2 Tối ưu hoá công thức sơ bộ để lựa chọn công thức tối ưu trong điều

kiện nghiên cứu

3 Xây dựng tiêu chuẩn chế phẩm

CHUONG 1: TONG QUAN

1.1 TONG QUAN VE THUOC NHO MAT

1.1.1.Các dạng bào chế dùng tại chố trong điều trị bệnh ở mắt

Trong nhãn khoa, các dạng bào chế dùng tại chỗ gồm :

Thuốc nhỏ mắt là những chế phẩm lỏng, có thể là dung dịch hay hỗn

dịch vô khuẩn, có chứa một hay nhiều dược chất, được nhỏ vào túi kết mạc với

mục đích chẩn đoán hay điều trị bệnh ở mắt, Thuốc nhỏ mắt cũng có thể được

bào chế dưới dạng bột vô khuẩn và được pha chế với một chất lỏng vô khuẩn

thích hợp ngay trước khi dùng [3]

1.1.3 Một số đặc điểm sinh lý của mát ảnh hưởng đến sự hấp thu dược chất từ thuốc nhỏ mát

a Dac điểm sinh lý của hệ thống nước mắt

Mắt người bình thường, nước mắt được tiết ra liên tục từ tuyến nước mắt

với tốc độ khoảng l microlit trong 1 phút, tạo ra một màng nước mắt bao phủ toàn bộ bề mặt của giác mạc và kết mạc, có tác dụng giữ cho mắt không bị khô và được chứa trong túi cùng kết mạc khoảng 20-30 microlit Dịch nước

mắt thừa ở túi cùng kết mạc được rút vào túi nước mắt qua các ống tiểu quản nhờ áp suất âm ở túi nước mắt Khi chớp mắt, túi nước mắt bị ép và nước mắt

được bơm vào ống mũi lệ đổ vào khoang miệng khoảng 2 microlit mỗi lần chớp mắt Nước mát là một dịch nước trong suốt có pH khoảng 7,4; chứa các

chất điện giải như K"*, Ca"', Cl, HCO; nén nudc mat có khả năng đệm nhất

định Ngoài ra, dịch nước mắt có chứa xấp xỉ 0,7 % protein như albumin, globulin và lysozym nên có thể xảy ra liên kết tạo phức giữa dược chất và protein, làm giảm hấp thu dược chất vào trong các niêm mạc mắt vì chỉ có dược chất ở dang tự do mới được hấp thu

Khi nhỏ một giọt thuốc vào vùng trước giác mạc, phần thuốc ngoài sức chứa của mắt sẽ trào ra má, phần còn lại được tháo vào ống mũi lệ làm cho liều thuốc đã nhỏ bị mất đi đáng kể Hơn nữa, quá trình tiết nước mắt vẫn tiếp

diễn, nước mắt tiết ra tiếp tục pha loãng lượng thuốc còn lại, làm giảm

gradient nồng độ dược chất, làm giảm tốc độ và mức độ khuyếch tán dược chất qua giác mạc Khi thuốc nhỏ mắt có pH càng khác 7,4 và được đệm bằng

các hệ đệm có dung lượng đệm vượt quá khả năng tự điều chỉnh của nước mắt,

thuốc sẽ gây kích ứng mạnh ở mắt, buộc mắt phải phản xạ lại bằng cách tăng tiết nước mắt Nước mắt tiết ra càng nhiều, liều thuốc đã nhỏ càng bị rửa trôi

nhanh chống, thời gian tiếp xúc của thuốc với niêm mạc càng giảm, dược chất

càng ít được hấp thu [3],[28]

b Kết mạc

Kết mạc là phần niêm mạc nối liền mi mắt và giác mạc Kết mạc gồm 2

phần: phần lót mặt trong của mi mắt và phần tương ứng với mặt ngoài của

tròng mắt trắng Vùng nối của 2 phần tạo nên túi cùng kết mạc Dược chất được hấp thu qua kết mạc chủ yếu đi vào tuần hoàn mấu gây ra nhiều tác dụng không mong muốn, vì thế hấp thu qua kết mạc được xem như là một yếu tố làm giảm sinh khả dụng của thuốc nhỏ mắt đối với dược chất cần thấm sâu

vào tổ chức bên trong giác mạc, trừ trường hợp đích tác dụng của thuốc chính

là kết mạc [3], [7] [L7].

c Gidc mac

Giác mạc được cấu tạo bởi 3 lớp mô khác nhau, ngoài cùng là lớp biểu

mô, rồi đến lớp đệm và trong cùng là lớp nội mô Giác mạc là hàng rào chính

gây trở ngại cho sự hấp thu dược chất từ thuốc nhỏ mất Lớp biểu mô và nội

mô có hàm lượng lipid cao, vì thế các được chất dễ tan trong lipid, dược chất ở

dạng không ion hod, cố hệ số phân bố dầu nước cao từ 10-100, sẽ dễ dàng

thấm qua 2 lớp mô này Ngược lại, lớp biểu mô và nội mô lại là hàng rào ngăn

cản sự thấm của các dược chất thân nước và ở dạng ion hoá Lớp đệm nằm

giữa lớp biểu mô và nội mô có hàm lượng nước rất cao, nên chỉ có các dược

chất thân nước hay dược chất ở dạng không Ion hoá là dễ dàng khuyếch tán

qua lớp đệm Như vậy, chỉ có các dược chất vừa thân nước vừa thân lipid và có

mức độ lon hoá vừa phải mới dễ dàng thấm qua các lớp mô giác mạc [3],[7] 1.1.4 Thành phần thuốc nho mat

Một chế phẩm thuốc nhỏ mắt thường có 4 thành phần: Dược chất, dung

môi, các thành phần khác và bao bì đựng thuốc [3], [7].[14], [28]

a Dược chất Dược chất dùng trong thuốc nhỏ mắt gồm nhiều loại, có thể chia thành các nhóm dựa trên tác dụng dược lý sau:

- Các thuốc dùng để điều trị nhiễm khuẩn: Các muối vô cơ và hữu cơ

của các kim loại bạc; kẽm ; các sulfamid; các kháng sinh; các thuốc chống

nấm

- Các thuốc chống viêm tại chỗ: các dược chất chống viêm không steroid nhu natri diclofenac, cac dược chất chống viêm steroid nhu

dexamethason

- Các thuốc gây tê bề mat: Cocain hydroclorid, tetracain hydroclorid

- Các thuốc điều trị bệnh glaucom: Carbachol, pilocarpm

- Các thuốc giãn đồng tử : Atropin, seopolamin

- Các vitamin: Vitamin A, vitamin BS

- Các thuốc dùng chẩn doan: Natri fluorescein

b Dung moi

Dung môi dùng để pha thuốc nhỏ mắt chủ yếu là nước cất Nước cất để pha

thuốc nhỏ mắt phải đạt các yêu cầu của dược điển và phải vô khuẩn [1], [3]

Ngoài nước cất, dầu thực vật cũng được dùng làm dung môi để pha thuốc nhỏ

mat

c Các chát thêm vào công thức thuéc nho mat [3], [7], [17], [28], [29]

> Chat sat khudn

Thuốc nhỏ mắt thường được đóng gói với thể tích dùng nhiều lần mới hết một đơn vị đóng gói Do đó, nguy cơ thuốc nhỏ mát bị nhiễm khuẩn từ

môi trường sau mỗi lần nhỏ mắt là rất cao Để giữ cho thuốc luôn vô khuẩn,

trong thành phần của thuốc có thêm một hay nhiều chất sát khuẩn nhằm tiêu

diệt ngay các vi cơ ngẫu nhiên nhiễm vào thuốc Một số chất sát khuẩn thường dùng trong thuốc nhỏ mat:

- Các dân chat amoni bac 4: Cetrimid, benzalkonium clorid [30]

- Các hợp chất thuỷ ngân hữu co: Thimerosal, phenyl mercuric acetat ( PMA), phenyl mercuric nitrat (PMN)

- Cac dan chat alcohol va phenol: Clorobutanol, phenyl] ethyl alcohol

- Các ester của acid parahydroxy benzoic: Methyl paraben, propyl paraben,

> Các chất điều chỉnh pH

Các chất điều chỉnh pH được sử dụng trong thuốc nhỏ mắt nhằm mục đích:

- Giữ cho dược chất trong thuốc nhỏ mắt có độ ổn định cao hoặc làm

tăng độ tan của dược chất

- Lầm tăng khả năng hấp thu của dược chất qua giác mạc

5

Các chất thường được dùng để đẳng trương dung dịch thuốc nhỏ mất là:

natri clorid, glucose, mannitol

> Các chất chống oxy hoá

Các chất chống oxy hoá thường dùng trong thuốc nhỏ mắt là natri

metabisulfit, natri bisulfit, dinatri EDTA

> Các chất làm tăng độ nhớt của thuốc nhỏ mắt

Các polyme thường dùng làm tăng độ nhớt của thuốc nhỏ mát là:

methy! cellulose, hydroxy propyl methyl cellulose, polyvinyl pyrrolidon, g6m

xanthan [27]

> Cac chat hoat ding bé mat

Các chất hoạt động bề mặt thường được sử dụng như polysorbat 20,

polysorbat 80, tyloxapol

d Bao bì đựng thuốc nhỏ mắt [ 3], [18]

Bao bì đưng thuốc nhỏ mắt có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng

thuốc Bao bì đựng thuốc nhỏ mắt có thể là thuỷ tỉnh, chất dẻo, cao su Nếu

việc nghiên cứu chọn bao bì đựng thuốc nhỏ mắt không thích hợp với thuốc

chứa ở trong đó thì rất có thể xảy ra sự tương tác của các thành phần có trong

thuốc với các thành phần” nhả ra" từ bao bì trong quá trình tiếp xúc trực tiếp

giữa thuốc với bao bì Kết quả sẽ làm biến chất dược chất và gây ra những biến đổi như vẩn đục, biến màu Từ đó, sẽ làm giảm hiệu lực và độ an toàn khi dùng thuốc

> Bao bì thuỷ tỉnh

Thuỷ tỉnh được sản xuất bằng cách nung chảy silicat ( SiO,) Thuỷ tỉnh

silicat có những đặc tính như trơ về mặt hoá học, bền khi thay đổi nhiệt độ đột ngột Tuy nhiên, trong quá trình sản xuất, người ta đã thêm vào thành phần thuỷ tinh nhiều oxyd kim loại như B,O,, K,O, AL,O,, do đó, thuỷ tính cũng không hoàn toàn trơ về mặt hoá học Hiện nay, thuỷ tính ít được sử dụng làm

bao bì đựng thuốc nhỏ mắt, chỉ trừ một số trường hợp do yêu cầu về độ ổn

định thuốc Thông thường, người ta sử dụng thuỷ tính loại I ( thuỷ tính trung

tính hay thuỷ tính borosilicat)

> Bao bì chất dẻo

Chất dẻo là những hợp chất hữu cơ có cấu trúc polyme được tạo thành

từ các monome nhờ quá trình polyme hoá Các polyme được sử dụng phổ biến

nhất làm bao bì thuốc nhỏ mắt là: Polyethylen ( loại có tỷ trọng thấp - LDPE,

loại có tỷ trọng trung bình - MDPE, loại có tỷ trọng cao - HDPE); poly

propen

Bao bì bằng chất dẻo ngày càng được sử dụng nhiều để đóng thuốc nhỏ

mắt, do có nhiều ưu điểm:

- Chiu được tác dụng của nhiều loại hoá chất

- Không bị vỡ, dễ vận chuyển

- Có thể chế tạo dễ dàng dưới nhiều hình dạng khác nhau

- Giá thành rẻ hơn thuỷ tính

Tuy nhiên, bao bì bằng chất dẻo cũng có một số nhược điểm bất lợi:

- Khó đạt được độ trong cần thiết để kiểm tra 1 số chỉ tiêu cảm quan

i

- Hơi ẩm và các khí như O,, CO, từ môi trường có thể xâm nhập qua

bao bì vào thuốc

- BỊ già hóa theo thời gian dưới tác dụng của nhiệt, ánh sáng và môi

trường

- Thành phần của bao bì bằng chất dẻo, ngoài polyme còn có thêm nhiều thành phần phụ trợ nhằm tạo ra bao bì có những đặc tính thích hợp để

đóng thuốc Các chất phụ trợ như chất chống oxy hoá, chất ổn định nhiệt, chất

hoá dẻo, chất độn, chất màu và chất làm trơn, với tỷ lệ từ 0,01- 60% so với toàn lượng bao bì Chính vì vay, bao bi bang chất dẻo không hoàn toàn trơ về

mặt hoá học Các chất phụ trợ trong bao bì, khi tiếp xúc với dung dịch thuốc

trong thời gian bảo quản chế phẩm có thể hoà tan vào thuốc, tương tác với các

thành phần trong thuốc, làm giảm chất lượng và độ an toàn của sản phẩm 1.1.5 Các biện pháp nhằm làm tăng sinh khả dụng của thuốc nhỏ mắt

trong quá trình xây dựng công thức

Để bào chế một chế phẩm thuốc nhỏ mắt có sinh khả dụng cao, công

thức thuốc nhỏ mắt được xây dựng sao cho chế phẩm có các đặc tính sau:

a Kéo dài thời gian lưu của thuốc ở vùng trước giác mạc

Nếu giọt thuốc nhỏ vào mat duoc lưu giữ lâu ở vùng trước giác mac,

dược chất sẽ tiếp xúc với giác mạc lâu hơn, khả năng hấp thu sẽ lớn hơn, sinh

khả dụng sẽ cao hơn Có thể làm tăng thời gian lưu của thuốc bằng 2 cách:

- Tăng độ nhớt của thuốc nhỏ mắt: Sử dụng các polyme tan trong nước

- Bào chế thuốc dưới dang hỗn dịch thuốc nhỏ mắt

b Hạn chế gây kích ứng mắt

- Điều chỉnh pH của thuốc nhỏ mắt về giá trị trung tính hoặc gần trung tính, lý tưởng nhất là bằng pH của dịch nước mắt nếu pH đó không ảnh hưởng đến độ tan hay độ ổn định của dược chất trong thuốc nhỏ mắt

- Điều chỉnh độ đẳng trương của thuốc nhỏ mất Mặc dù mắt có thể

dung nạp được các dung dịch có độ đẳng trương khác với dịch nước mắt (từ

0,7 % đến 1,5 % kl/tt NaCl) nên điều chỉnh đẳng trương với dịch nước mắt để

hạn chế đến mức thấp nhất khả năng gây kích ứng mắt khi nhỏ thuốc

c Làm tăng tính thấm của giác mạc đối với dược chát

- Điều chỉnh mức độ ion hoá của dược chất để dược chất có mức độ ion

hoá vừa đủ để hoà tan hoàn toàn trong nước, đồng thời dễ dàng thấm qua

màng giác mạc

-Thêm chất hoạt động bề mặt vào trong thuốc nhỏ mắt giúp cho các

phân tử dược chất dễ khuyếch tán qua biểu mô giác mạc hơn [7], [33]

1.2 TONG QUAN VE TOBRAMYCIN

Tên khoa hoc: O- 3-amino- 3- deoxy- a -D - glucopyranosyl - (1-6) - O -

[ 2,6 - diamino - 2,3,6 - trideoxy - @-D - ribo- hexopyranoxyl - (1-> 4)] - 2-

deoxy -D - streptamin

Cong thifc phan tir: C,,H,,N,O,

Khoi luong phan tu: 467,54

Công thức cấu tạo:

NH>

NH;

NH, NH;

b Tác dụng:

Tobramycm là kháng sinh nhóm aminoglycosid thu được từ môi trường

nuôi cấy Streptomyces tenebrarius Tobramycin có tác dụng diệt khuẩn do ức

chế sự tổng hợp protein ở các vi khuẩn nhạy cảm bằng cách gắn không thuận

nghịch vào các tiểu đơn vị 30S ribosom Nhìn chung, tobramycin có tác dụng

với vi khuẩn Gram âm hiếu khí và một số vi khuẩn Gram dương hiếu khí, đặc

biệt với Pseudomonas aeruginosa

c Chỉ định:

Các trường hợp nhiễm khuẩn

d Chống chỉ định:

Các trường hợp có tiển sử dị ứng với các kháng sinh loại

aminoglycosid, cdc trường hợp nghe kém và có bệnh thận [20]

e Than trong:

Dùng thận trọng trong các trường hợp phụ nữ mang thai, người bệnh bị thiểu năng thận từ trước, bị rối loạn tiền đình, bị thiểu năng ốc tai, sau phẫu

thuật và các điều kiện khác làm giảm dẫn truyền thần kinh cơ

ƒ Tác dụng không mong ruuốn:

Tác dụng không mong muốn thường phụ thuộc theo liều, quan trọng

nhất là độc tính với thận và ở cơ quan thính giác

I0

Có hai phương pháp định lượng [1Š], [32]:

+ Định lượng bằng phương pháp vi sinh (theo BP 98)

+ Định lượng bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (theo USP 24)

¡ Một số chế phẩm có tobramycin trên thị trường

+ Thuốc tiêm : Nebcm (Lily)

+ Thuốc tra mắt:

- Thuốc mỡ tra mắt: Tobrex

- Hỗn dịch thuốc nhỏ mắt : Tobradex, Tobrafen (Alcon)

- Dung dịch thuốc nhỏ mát: Tobrex (Alcon- Mỹ), Brulamycin

(Hungary) , Tobrin (Bulgari) [9], [19],[20], [16]

1.3 TONG QUAN VE DO ON ĐỊNH CỦA THUỐC

1.3.1 Định nghĩa

Độ ồn định của thuốc là khả năng của thuốc (nguyên liệu hoặc thành phẩm) được bảo quản trong điều kiện và thời gian xác định vẫn giữ được những đặc tính vốn có về vật lý, hoá học, vi sinh, dược lý, độc tính trong

những giới hạn quy định [4], [8]

1.3.2 Mục tiêu nghiên cứu độ ổn định

Nghiên cứu độ ổn định nhằm mục dich :

- Lựa chọn công thức bào chế và hệ thống bao bì hoàn chỉnh

- Xác định tuổi thọ và điều kiện bảo quản

- Chứng minh tuổi thọ đã được đề xuất

II

- Thẩm định xem có sự thay đổi gì trong công thức hoặc quá trình sản

xuất có ảnh hưởng bất lợi đến độ ốn định của chế phẩm [10]

1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến độ ổn định thuốc

Độ ổn định của thuốc chịu tấc động của nhiều loại yếu tố, có thể xếp

1.3.4 Các biến đổi về độ ổn định của thuốc

Dưới ảnh hưởng của các yếu tố đã trình bày ở trên, thuốc sẽ mất ổn định

và su mat ổn định được biểu hiện dưới các biến đổi khác nhau như:

> Biến đổi vật lý:

- Kết tủa

- Hoá muối

- Đóng vón

- Thay đổi màu sắc

- Thay đổi mùi vị

> Biến đổi hoá học

> Biến đổi về sinh khả dụng

> Thay đổi hiệu lực điều trị

1.3.5 Các phương pháp nghiên cứu độ ổn định của thuốc

Có thể phân loại các phương pháp nghiên cứu độ ổn định theo nhiều

cach [8]

> Theo thời gian nghiên cứu

- Phương pháp ngắn hạn (phương pháp cấp tốc, phương pháp lão hoá)

- Phương pháp dài hạn

> Theo điều kiện bảo quản

- Phương pháp khắc nghiệt

- Phương pháp hiện thực

> Theo đối tượng nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu độ ổn định của dược chất

- Phương pháp đối với dược chất áp dụng được phương pháp lão hoá

- Phương pháp đối với dược chất không áp dụng được phương pháp lão hoá

- Phương pháp đối với chế phẩm có kết hợp mới trong dạng thuốc quy ước

- Phương pháp đối với chế phẩm là dạng thuốc mới

> Theo nội dung nghiên cứu độ ổn định

- Thử nghiệm toàn điện: thử nghiệm đầy đủ tất cả các tiêu chí

13

- Thử nghiệm không toàn diện: thử một số tiêu chí

1.3.6 Phương pháp cấp tốc ở nhiệt độ cao

a.Khái niệm về phương pháp cấp tốc:

Phương pháp cấp tốc (phương pháp lão hoá) là phương pháp nghiên cứu

độ ổn định bằng cách tăng mức độ phân huỷ hoá học hoặc các thay đổi vật lý

của thuốc trong điều kiện bảo quản bất thường Mục đích của phương pháp này

nhằm xác định các chỉ số động học và dự đoán nhanh tuổi thọ của thuốc và xác

định điều kiện bảo quản [4], [8]

Tác nhân gây lão hoá có thể là:

b Phương pháp cấp tốc ở nhiệt độ cao

Là phương pháp thử sức chịu đựng của thuốc nghiên cứu ở nhiệt độ cao

hơn nhiệt độ bảo quản trung bình( điều kiện thường), theo nguyên tác: ở nhiệt

độ cao hơn nhiệt độ bảo quản trung bình, các quá trình lý hoá trong thuốc xảy

ra nhanh hơn dẫn tới những thay đổi bất lợi cho chất lượng thuốc Xác định

các chỉ tiêu chất lượng ở các nhiệt độ thực nghiệm trong một thời gian nhất

định cho phép giảm đáng kể thời gian cần thiết khi theo dõi tuổi thọ ở nhiệt độ

bảo quản trung bình Các số liệu về độ ổn định thu được bằng phương pháp

cấp tốc bổ sung cho phương pháp nghiên cứu lâu dài, từ đó có thể dự đoán

được:

- Tuổi thọ của thuốc khi bảo quản ở nhiệt độ trung bình (điều kiện thường)

- Nhiệt độ bảo quản thích hợp cho phép đảm bảo tuổi thọ thuốc đề ra

14

c Điêu kiện tiến hành phương pháp cấp tốc ở nhiệt độ cao

Theo hướng dẫn của ICH 1993 (ICH Harmonised tripartide guideline:

Stability testing of newdrugs substances and products: October 1993) va WHO

1996 (WHO guidelines for stability of pharmaceutical products containing

well- established drug substances in conventional dosage forms, 1996) [8]

+ Thử nghiệm chính:

- Nhiệt độ 40°C(+ 2°C)

- Độ ẩm 75%( +5%)

- Thời gian bảo quản tối thiểu 6 tháng

- Định kỳ đánh giá chất lượng: 0,1,2,3,6 tháng ( không ít hơn 4 lần kiểm tra)

- Đối với vùng khí hậu IV( Việt nam) có thể thử nghiệm ở nhiệt độ 45”-50°C,

độ ẩm tương đối 75% trong thời gian 3 tháng

+ Thử nghiệm bổ sung:

- Nhiệt độ : 30°C(+ 2°C)

- Độ ẩm 60%(+ 5%)

- Thời gian bảo quản tối thiểu: 12 tháng

- Định kỳ đánh giá chất lượng: 0,6,12 tháng( không ít hơn 3 lần kiểm tra)

* Chú ý: Khi thử nghiệm độ ổn định của 1 chế phẩm cụ thể, nhiệt độ

của phương pháp cấp tốc trong thời gian bảo quản 6 tháng tối thiểu phải cao hơn 15°C và độ ẩm thích hợp so với điều kiện bảo quản lâu dài Như vậy, đối

với điều kiện khí hậu Việt Nam, nhiệt độ ở điều kiện thường có thể từ 30° — 35°C thì nhiệt độ lão hoá từ 45° -50°C

d Cách tính tuổi thọ của thuốc trong phương pháp cấp tốc

* Cách tính tuổi thọ của thuốc dựa trên nguyên tắc Van Hoƒƒ

Tuổi thọ của thuốc = Kx tuổi thọ ở điều kiện lão hoá

15

Nhiệt độ lão hóa- nhiệt độ bảo quan bình thường

Trong đó: K= Ax

10

A là hệ số nhiệt độ của tốc độ phản ứng, thường chấp nhận bằng 2

Hệ số K khi nhiệt độ tăng lên dựa trên nguyên tắc Van Hoff được chấp

nhận như sau ứng với AT” ( AT°= TP lão hoá - T° bảo quản bình thường )

Bằng thực nghiệm tính được các giá trị K ở các nhiệt độ khác nhau Từ

các hệ số K và T tương ứng tính được E Dựng đồ thị biểu diễn mối quan hệ

giữa logK và = tìm trên đồ thị giá trị K tương ứng với T cần thiết cho bảo

quản thuốc Từ đó tính được tuổi thọ thuốc [11], [13]

1.3.7 Phương pháp dài hạn

* Khái niệm: Phương pháp dài hạn là phương pháp đánh giá toàn diện

độ ổn định của thuốc trong quá trình bảo quản lâu đài ở điều kiện bảo quản dự

16

kiến sẽ ghi trên nhãn thuốc và là điều kiện bao quan sé được thực hiện trong

quá trình tồn trữ, phân phối thuốc [8]

- Điều kiện bảo quản : nhiệt độ 25°C + 5°C, độ ẩm 60% + 5%

- Thời gian bảo quản tối thiểu 12 tháng

- Định kỳ đánh giá chất lượng: Sau từng 3 tháng trong năm đầu, sau từng 6

tháng trong năm thứ 2

+ Theo hướng dẫn của WHO- 1996:

- Điều kiện bảo quản: ở Việt Nam, thiết kế theo điều kiện khí hậu vùng IV: Nhiệt độ 30°C, độ ẩm tương đối 70%

-Thời gian bảo quản tối thiểu : tuỳ thuộc vào mục đích nghiên cứu, nhưng

cần phải nghiên cứu đến hết tuổi thọ thuốc

- Định kỳ đánh giá chất lượng: 6, 12, 24 tháng Cũng có thể 3 tháng đánh giá chất lượng 1 lần trong năm đầu, 6 tháng đánh giá 1 lần trong năm thứ 2 và

đánh giá lần cuối cùng khi kết thúc thử nghiệm

14.THIẾT KẾ VÀ TỐI ƯU HOÁ CÔNG THỨC CHẾ PHẨM BÀO

Thiết kế và tối ưu hoá công thức dược phẩm nhằm xác định thành phần,

tỷ lệ công thức, điều kiện và phương pháp sản xuất, chi phí nguyên vật liệu

có tác dụng tối đa và giá thành chấp nhận được [5]

17

Quy trình thiết kế và tối ưu hoá công thức:

Việc thành lập mô hình nhân quả để làm cơ sở cho việc tối ưu hoá công

thức có liên quan đến 2 loại biến:

I8

* Biến độc lap (x) :

- loại nguyên liệu

- nồng độ pha chế

- thiết bị pha chế

- chi phí nguyên liệu

* Biến phụ thuộc (y) :

Trong đó: y là hàm mục tiêu, mô tả quy luật tìm được

x, là các yếu tố ảnh hưởng đến hàm mục tiêu

b, là các hệ số hồi quy bậc 1, mô tả ảnh hưởng của yếu tố x, lên hàm mục tiêu b„ là hệ số hồi quy bậc 1, mô tả ảnh hưởng đồng thời của 2 yếu tố x; và x;

b,, là hệ số hồi quy bậc 1, mô tả ảnh hưởng đồng thời của 3 yếu tố x;, X; và x,

b, là hệ số hồi quy bậc 2, mô tả ảnh hưởng bậc 2 của yếu tố x, đến kết quả

thực nghiệm

Hệ số hồi quy cho ta biết [6], [21],[23]:

- Về giá trị tuyệt đối: mô tả mức độ ảnh hưởng của nó, giá trị càng lớn thì ảnh

hưởng càng mạnh

- Về dấu b> 0: ảnh hưởng tích cực đến hàm mục tiêu

b< 0: ảnh hưởng tiêu cực đến hàm mục tiêu

19

1.4.3 Thiét ké thi nghiém sang loc (Screening design of experiment)

* Khái niệm: Thiết kế thí nghiệm sàng lọc là một loại thiết kế đặc biệt thuộc

loại mô hình thiết kế yếu tố phân đoạn Loại thiết kế này hạn chế được số thí

nghiệm cần phải thực hiện, và sử dụng các phương trình toán học tuyến tính hoặc có tương tác nhằm tìm ra các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tính chất

của sản phẩm Vì thế, thiết kế sàng lọc được sử dụng trong giai đoạn đầu của

quá trình nghiên cứu xây dựng công thức sản phẩm (xây dựng công thức sơ b@)[31]

Số thí nghiệm trong loại thiết kế này ít nhất phải bằng với hệ số độc lập P- VỚI

p=I-ŠJs -Ì ia

trong đó & là số yếu tố, s là mức của mỗi yếu tố [23]

Các thiết kế thí nghiệm chính nhằm sàng lọc các yếu tố độc lập được tổng kết trong bảng 1.1:

Bảng 1.1 Mội số kiểu thiết kế thí nghiệm

Có nhiều phương pháp để xây dựng các mô hình thực nghiệm trên Hiện nay, có thể thiết kế bằng các phần mềm vi tính như MODE, CAD/CHEM,

JMP

* Phương trình toán học trong thiết kế sàng lọc

Theo Free- Winson, nếu đánh giá ảnh hưởng của yếu tố À với hai mức

MODDE 5.0 là phần mềm thiết kế thí nghiệm và tối ưu hoá công thức

của công ty Umetrics (Thuy Điển) Đây là công ty chuyên xây dựng các phần mềm thiết kế thí nghiệm và xử lý thống kê Một số sản phẩm của công ty như MODDE, SIMCA-P, SIMCA-4000, SIMCA-P+ , [12]

Sử dụng phần mềm MODDE 5.0 để thiết kế quy hoạch thực nghiệm, xử

lý số liệu và tối ưu hoá công thức Từ đó thu được các kết quả cần thiết như :

- Công thức sơ bộ (xây dựng thành phần công thức)

- - Công thức tối ưu (xác định tỷ lệ tối ưu từng thành phần)

- - Dự đoán công thức tối ưu

21

CHUGNG 2: NGUYEN LIEU, THIET BI, NOI DUNG

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1.NGUYÊN LIỆU VÀ THIẾT BỊ NGHIÊN CỨU

2.1.1 Nguyên phụ liệu

De

2.1.2 Thiết bị nghiên cứu :

Một số thiết bị nghiên cứu chủ yếu được sử dụng gồm:

- Các dụng cụ pha chế, lọc, tiệt trùng thuốc

- Máy đo pH -Delta 320- Thuy sĩ

- Máy quang phổ uv- vis- HP 8483

- Máy sắc ký long hiéu nang cao HP 1100- USA

-Tu 6n dinh nhiét

2.2 Nội dung nghiên cứu

Để có thể đạt được mục tiêu, luận văn cần phải thực hiện các nội dung nghiên cứu chủ yếu sau:

> Nghiên cứu sơ bộ ảnh hưởng của một số yếu tố đến độ ổn định của

thuéc nhé mat tobramycin Nội dung này nhằm mục đích:

- Đánh giá ảnh hưởng của một số yếu tố đến độ ổn định của chế

> Xây dựng công thức tối ưu

Tối ưu hoá công thức sơ bộ đã được nghiên cứu nhằm tìm ra tỷ lệ thích hợp nhất của một vài chất phụ trong điều kiện nghiên cứu

được xác lập

> Dự thảo tiêu chuẩn chế phẩm

23

2.3 PHUONG PHAP NGHIEN CUU:

2.3.1 Phương pháp bào chế dung dịch thuốc nhỏ mát

Quy trình bào chế thuốc nhỏ mắt theo sơ đồ san:

2.3.2 Phương pháp nghiên cứu độ ổn định

* Tiêu chí đánh giá : + Hình thức cảm quan: độ trong, màu sắc dung dịch

+ pH của dung dịch chế phẩm + Ham luong tobramycin con lại (% HL tob) so với hàm lượng tobramycin ban đầu

* Phương pháp nghiên cứu độ ổn định của chế phẩm:

Bảo quản chế phẩm nghiên cứu trong 3 điều kiện khác nhau:

+ Ở nhiệt độ 50° C+ 1°C , độ ẩm < 90% trong tủ ổn định nhiệt Sau 3

tháng bảo quản, tiến hành kiểm nghiệm chế phẩm theo các tiêu chí đã đề ra để

đánh giá độ ổn định của thuốc

+Trong bao bì tránh ánh sáng, ở điều kiện phòng làm việc không có

điều hoà nhiệt độ (điều kiện thường) Sau 3 tháng đánh giá độ ổn định của chế phẩm

+Trong bao bì không tránh ánh sáng ở bên ngoài cửa sổ, sau 3 tháng

đánh giá độ ổn định của chế phẩm

2.3.3 Phương pháp dịnh lượng tobramycin :

Định lượng bằng phương pháp HPLC ghi trong chuyên luận thuốc nhỏ mắt tobramycin của USP 24

- Thể tích tiêm: khoảng 20 HI

“Pha động - Hoà tan 2,0 g tris(hydroxymethyl)aminomethan trong khoảng 800 ml nước.Thêm vao dung dich nay 20 ml acid sulfuric 1N, pha

loãng bằng acetonitril dé thu duoc 2000 ml dung dich, khudy déu Dé ngudi

và lọc qua màng lọc 0,2 pum hoac 16 x6p thich hop Điều chỉnh nếu cần thiết

25

2,4-dinitrofluorobenzen: Chuan bi dung dich 2,4-dinitrofluorobenzen trong cồn với hàm lượng 10 mg/ml

Tris(hydroxymethyl)aminomethan - Chuẩn bị dung dịch chứa 15 mg

tris(hydroxymethyl)aminomethan /mÌ nước Chuyển 40 m! dung dich nay vào

một bình định mức dung tích 200 ml, thêm dimethylsulfoxide vào và trộn đều,

pha loãng bằng dimethylsulfoxide đến đủ thể tích Có thể sử dụng dung dịch

này trong vòng 4 giờ.( /z#/ ý- Nếu ngâm trong một chậu nước đá dưới 10°C,

có thể dùng trong vòng 8 giờ)

Dung dịch phán tách- Chuẩn bị dung dịch vừa pha của p-

naphtholbenzein trong acetonitril v6i ham lugng 0,24 mg/ml Cho 2 ml dung dich này vào 1 bình định mức 10 ml, pha loãng bằng dung dịch dẫn xuất của

chất đối chiếu cho đủ thể tích, sử dụng dần

Chế phẩm đốt chiếu(chuẩn): Cân chính xác khoảng 0,33 mg Tobramycin chất đối chiếu cho vào bình định mức 50 ml, thêm 20 ml nước và Iml acid

sulfuric 1N, lắc đều Pha loãng bằng nước cho đủ thể tích, lắc đều Chuyển 10

ml dung dịch này vào một bình định mức thứ 2 dung tích 50 ml, thêm nước cho đủ thể tích, lắc đều Dung dịch này chứa khoảng 0,132 mg tobramycin chất đối chiếu trong ImI

Chế phẩm định lượng- Lấy chính xác một thể tích thuốc nhỏ mắt, tương

đương với khoảng 6 mg tobramycIn, cho vào một bình định mức 50ml, thêm

nước cho đủ thể tích, lắc đều

Tạo dân xuất- ( Lưu ý: Làm nóng tất cả các dung dịch ở cùng một nhiêt độ

và trong cùng khoảng thời gian như hướng dẫn Đưa các bình định mức vào và đưa ra khỏi một bình có nhiệt độ hằng định 60°C tại cùng một thời điểm) Lấy

riêng rẽ các bình định mức 50 ml chứa 5,0 ml dung dịch chế phẩm đối chiếu;

5,0 ml dung dịch chế phẩm định lượng; 5,0 ml nước Thêm vào mỗi bình naylO ml 2,4-dinitro fluorobenzen, 10 ml tris(hydroxymethyl)aminomethan vừa chuẩn bị, lắc đều, đậy nút Đặt các bình này trong một bình có nhiệt độ

26

hằng định trong khoảng 60+2°C, và làm nóng ở nhiệt độ này trong khoảng

50+5 phút Đưa các bình định mức ra khỏi bình nhiệt độ, và để yên trong

khoảng 10 phút Thêm acetonitrile vào bình định mức ở mức dưới vạch 2 mi, làm lạnh đến nhiệt độ phòng, sau đó thêm acetonitrile đến đủ thể tích, lắc đều Các dung dịch thu được tương ứng là dung dịch dẫn xuất của chất đối chiếu,

dung dịch dẫn xuất chế phẩm định lượng, và mẫu trắng

1,0 với tobramycin Với dung dịch phân tách, R giữa 2 peak không nhỏ hơn

4,0 Triển khai sắc ký dẫn xuất chế phẩm đối chiếu: sai số tương đối giữa các lần tiêm mẫu không lớn hơn 2,0%

Tiến hành - Tiêm các thể tích bằng nhau( khoảng 20 HÌ) của dung dịch dẫn xuất chế phẩm chuẩn( chất đối chiếu) và dung dịch dẫn xuất chế phẩm cần định lượng, ghi sắc ký đồ, đo diện tích peak chính Tính hàm lượng(nwg) của tobramycin ( C¡;H,;N.O,) trong mỗi mÌ dung dịch thuốc nhỏ mắt theo công thức:

Ham luong tobramycin = 0,05( CE/ V) (rJ/rJ

trong đó C là nông độ, tinh bang mg/ml cua tobramycin chat déi chiéu trong

dung dịch chế phẩm đối chiếu, E là lượng tobramycin tương đương tính bằng

ug/ mg của tobramycin chất đối chiếu( tobramycin chuẩn), V là thể tích, tính theo ml của dung dịch thuốc nhỏ mắt đã dùng để chuẩn bị chế phẩm cần định lượng, r, và r, tương ứng là các diện tích peak của tobramycin thu được trong

sắc ký đồ của dẫn xuất chế phẩm cần định lượng và dẫn xuất chế phẩm đối

chiếu

ZT

2.3.4 Phương pháp quy hoạch thực nghiệm và tối ưu hoá công thức bào

chế

2.3.4.1 Giai đoạn sàng lọc : Là giai đoạn nghiên cứu sơ bộ một số yếu

tố ảnh hưởng đến độ ổn định của chế phẩm thuốc nhỏ mắt tobramycin nhằm

xây dựng được công thức sơ bộ( là công thức với các thành phần cơ bản nhất định đã được lựa chọn qua thực nghiệm)

Nghiên cứu sàng lọc gồm các bước chủ yếu sau :

a.Dự kiến công thức ban đầu của chế phẩm nghiên cứu

Từ các tài liệu tham khảo [19], [32]; kinh nghiệm và khảo sát ban đầu

trong giai đoạn tìm hiểu đề tài, chúng tôi dự kiến pha chế các công thức thuốc

nhỏ mắt ở pH 7,4 Đây là pH có thể dam bảo độ ổn định của dược chất đồng thời phù hợp với pH sinh lý của mắt Chất sát khuẩn được sử dụng cố định là

benzalkomium clorid với nồng độ 0,01%, hệ đệm, chất chống oxy hoá và chất

làm tăng độ nhớt sẽ được thay đổi Công thức ban đầu như sau:

LODE ki asaaocasaasyayva O,30g

b Lua chon bién doc lap

Nhu đã trình bày ở trên, qua khảo sát sơ bộ và tham khảo tài liệu, chúng tôi lựa chọn 3 yếu tố: hệ đệm, chất chống oxy hoá và chất tăng độ nhớt làm

các biến độc lập Các yếu tố và mức của các yếu tố là biến độc lập được trình bày trong bang 2.1

Bang 2.1 Các yếu tố và mức của các yếu tố là biến độc lập

Ghi chú:

* Thành phan hệ đệm:

+ Hé dém borat 1 acid boric + natri borat

+ Hé dém borat 2 acid boric + natri sulfat

+ Hé dém phosphat: dinatri hydro phosphat + kali hydro phosphat

* Tỷ lệ chất chống oxy hoá được sử dụng:

c Lua chon biến phụ thuộc

Chúng tôi chọn 2 biến phụ thuộc là sự biến đổi giá trị pH (ký hiệu Y1)

và phần trăm hàm lượng tobramycin còn lại sau 3 tháng bảo quản ở nhiệt

độ 50C so với hàm lượng ban đầu (ký hiệu Y,) Trong đó:

Y, = pH dung dịch chế phẩm sau 3 tháng bảo quản 6 50°C - pH dung dịch

chế phẩm ban đầu

Y, = (ham lượng tobramycin còn lại trong chế phẩm/ hàm lượng

tobramycin của chế phẩm ban đầu ) x 100%

29

d Quy hoach thuc nghiém

Sử dụng phần mềm thiết kế thí nghiệm MODDE5S.0 đối với 3 biến

độc lập đã lựa chọn, thu được quy hoạch thực nghiệm kiểu D- optimal

trình bày trong bảng 2.2

Bảng 2.2 Mô hình thực nghiệm sàng lọc công thức chế phẩm

CTI5 | Borat | Dinatri EDTA + natri bisulfit PVP

Quy hoạch thực nghiệm gồm 25 công thức Thành phần các công

thức được nghiên cứu theo thành phần công thức ở điểm a của mục này

và trên bảng 2.2

30

e Phuong trinh toan hoc

Phương trình toán học biểu diễn mốt quan hệ giữa các biến độc lập X và kết quả thực nghiệm Y theo quy hoạch thực nghiệm mà phần mềm MODDE thiết lập trong phần nghiên cứu này là phương trình hồi quy tuyến tính bậc I :

Y; = Bọ +P,XịA †+¿X;¿aA +zX:A †¿X¿A +:Xịp t†Ð¿X;ạp +2X:p +ổạX¿p +BoX1.c

Trong đó ¡ = {1,2}, Bạ là trung bình cộng các kết quả thực nghiệm, f,

với j = { 1, 11} là các hệ số , mô tả ảnh hưởng của từng mức tá dược đến kết

quả thực nghiệm Y ; các biến SỐ X:a; X;› X:A› X;A› Xịp Xạp Xap X10 X20

Xc tương ứng với các mức của các yếu tố A ,B,C

ƒ Lựa chọn công thức sơ bộ

Dựa trên kết quả nghiên cứu đã thu được, sử dụng phần mềm MODDE 5.0 để xử lý số liệu, xác định hệ số các phương trình hồi quy, đánh giá ảnh hưởng ( effect) của từng yếu tố đến sự biến đổi hàm lượng tobramycin và pH dung dịch chế phẩm Từ đó lựa chọn được công thức sơ bộ với các thành phần

hệ đệm, chất chống oxy hoá và chất làm tăng độ nhớt có tấc dụng tốt nhất với

chế phẩm nghiên cứu.Trong giai đoạn này, các công thức thuốc được đựng

trong bao bì thuỷ tinh trung tính

2.3.4.2 Nghiên cứu tối ưu hoá công thức bào chế

Qua kết quả giai đoạn nghiên cứu sàng lọc, đã xác định được các thành phần của công thức sơ bộ thuốc nhỏ mắt tobramycin Để tìm ra tỷ lệ các thành

phần mà tại đó công thức có độ ổn định cao nhất, cần phải tiếp tục giai đoạn

tối ưu hoá công thức Giai đoạn tối ưu hoá công thức bào chế gồm các bước chủ yếu sau:

a Lua chon bién doc lap

Trong giai đoạn này, các biến độc lập được lựa chọn là chất chống oxy

hoá và chất tăng độ nhớt Vì khoảng pH trong tiêu chuẩn thuốc nhỏ mắt

a1

tobramycin 1a kha hep ( 7,0 —8,0) , nén gia tri pH 7,4 pha chế ban đầu là hợp

lý, chúng tôi không xác định pH tối ưu nữa

b Lựa chọn biến phụ thuộc và xác định mức cần đạt được của các biến

Giá trị pH dung dịch và phần trăm hàm lượng tobramycin còn lại sau

thời gian lão hoá ở 50°C so với hàm lượng tobramycin ban đâu được chọn lầm

biến phụ thuộc

c Quy hoạch thực nghiệm

Sau khi lựa chọn được các biến độc lập và biến phụ thuộc, sử dụng phần

mềm MODDE 5.0 để thiết kế quy hoạch thực nghiệm

d Lựa chọn công thức tối ưu

Từ kết quả thực nghiệm, áp dụng phương pháp tối ưu bằng phần mềm

MODDE 5.0 để lựa chọn công thức tối ưu

e Dự đoán sự biến đổi chất lượng công thức tối ưu đã lựa chọn

ƒ Kiểm tra kết quả nghiên cứu công thức tối ưu bằng thực nghiệm

Pha chế dung dịch thuốc nhỏ mắt tobramycin theo công thức tối ưu đã xác định, bảo quản ở nhiệt độ phòng, sau 6, 12, 18 va 24 tháng xác định lại

chất lượng của chế phẩm So sánh với kết quả dự đoán để đánh giá độ tin cậy

của phương pháp nghiên cứu

Sơ đồ quy trùnh lựa chọn công thức thuốc nhỏ mắt tobramycin tối uu

Là công thức được lua chon sơ bộ với

các thành phân cụ thể nhưng chưa phải

Là công thức dược lựa chọn thành

phần với các tỷ lệ tối tu.

CHUONG 3: KET QUA NGHIEN CUU VA BAN LUAN

3.1 NGHIEN CUU SO BO ANH HUGNG CUA MOT SO YEU TO DEN

PO ON DINH CUA CHE PHAM THUOC NHO MAT TOBRAMYCIN

3.1.1 Ảnh hưởng của điều kiện bảo quản

3.1.1.1 Sự thay đối hình thức cẩm quan va pH

Sự thay đổi hình thức cảm quan và pH sau 3 tháng bảo quản ở 3 điều kiện khác nhau được trình bày trong bang 3.1 và hình 3 l.p

điều kiện bảo quản khác nhau

Bang 3.1 Hinh thức cảm quan và pH dung dịch trong các

CT Diéukién | Tủ |” "ng, OMe) Diéukién | Tủ - vee jing