Xây dựng kế toán trách nhiệm tại tổng công ty xây dựng số 1

ánh giá trách nhi m qu n lý là ph n quan tr ng trong quá trình ki m soát.. Có nhi u bi n pháp đánh giá trách nhi m qu n lý khác nhau tùy theo nh ng lo i hình kinh doanh khác nhau... Các

HOÀNG QUANG MINH

XÂY D NG K TOÁN TRÁCH NHI M T I T NG CÔNG TY

XÂY D NG S 1

LU N V N TH C S KINH T

TP H CHÍ MINH – N M 2014

HOÀNG QUANG MINH

XÂY D NG K TOÁN TRÁCH NHI M T I T NG CÔNG TY

M c l c

Danh m c các ch vi t t t

Danh m c các b ng

Danh m c ph l c

PH N M U 1

CH NG 1: C s lý lu n v k toán trách nhi m t i doanh nghi p 6

1.1.Khái ni m và vai trò c a k toán qu n tr 6

1.2 ánh giá trách nhi m qu n lý 8

1.2.1.Kh n ng ki m soát 8

1.2.2 ánh giá trách nhi m qu n lý 9

1.3.K toán trách nhi m 11

1.4.Vai trò c a k toán trách nhi m 12

1.5.N i dung k toán trách nhi m 13

1.5.1.S phân quy n và phân chia các trung tâm trách nhi m 13

1.5.1.1.S phân quy n 13

1.5.1.2.Các trung tâm trách nhi m 15

1.5.1.2.1.Trung tâm chi phí 17

1.5.1.2.2.Trung tâm doanh thu 18

1.5.1.2.3.Trung tâm l i nhu n 19

1.5.1.2.4.Trung tâm đ u t 20

1.5.2.Ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý 20

1.5.2.1.Ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý trung tâm chi phí 21

1.5.2.2.Ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý trung tâm doanh thu 21

1.5.2.3.Ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý trung tâm l i nhu n 22

1.5.2.4.Ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý trung tâm đ u t 23

1.5.3.1.2 c đi m báo cáo k toán trách nhi m 26

1.5.3.1.3.Yêu c u c a báo cáo k toán trách nhi m 26

1.5.3.2.Báo cáo k toán trách nhi m cho các trung tâm trách nhi m 27

1.5.3.2.1.Báo cáo trách nhi m c a trung tâm chi phí 27

1.5.3.2.2.Báo cáo trách nhi m c a trung tâm doanh thu 28

1.5.3.2.3.Báo cáo trách nhi m c a trung tâm l i nhu n 29

1.5.3.2.4.Báo cáo trách nhi m c a trung tâm đ u t 29

K t lu n ch ng 1 31

Ch ng 2: Th c tr ng công tác đánh giá trách nhi m qu n lý t i T ng công ty Xây d ng s 1 32

2.1.Khái quát v T ng công ty xây d ng s 1 (CC1) 32

2.1.1.Gi i thi u v doanh nghi p 32

2.1.1.1.Khái quát v T ng công ty xây d ng s 1 32

2.1.1.2.M c tiêu ho t đ ng 32

2.1.2.L nh v c ho t đ ng 33

2.1.2.1.Xây d ng 33

2.1.2.2.Công trình n ng l ng 33

2.1.2.3.Công trình h t ng giao thông 33

2.1.2.4.Công trình Dân d ng và Công nghi p 34

2.1.2.5 u t 34

2.1.2.6.T v n thi t k 34

2.1.2.7.Xu t nh p kh u 35

2.1.2.8.Kinh doanh b t đ ng s n 35

2.1.2.9.Kinh doanh v t li u xây d ng 35

2.1.3.C c u t ch c qu n lý 36

2.1.3.1.S đ t ch c qu n lý 36

2.1.3.3.2.Quan h gi a T ng công ty và các công ty con 39

2.1.3.3.3.Quan h gi a T ng công ty và các công ty liên k t 40

2.1.4 c đi m t ch c k toán t i T ng công ty xây d ng s 1 40

2.2.Th c tr ng công tác k toán trách nhi m t i T ng công ty 41

2.2.1.Th c hi n kh o sát 41

2.2.1.1.M c tiêu kh o sát 42

2.2.1.2.N i dung kh o sát 42

2.2.1.3.Câu h i kh o sát 42

2.2.1.4.K t qu kh o sát 42

2.2.2.Nh n xét v tình hình th c hi n k toán trách nhi m t i CC1 45

2.2.2.1.V nh n th c c a nhà qu n lý v k toán trách nhi m 45

2.2.2.2.V h th ng phân c p ra quy t đ nh 46

2.2.2.3.V vi c xác đ nh các trung tâm trách nhi m 47

2.2.2.4.V vi c l p báo cáo qu n tr 47

2.2.2.5.V đánh giá trách nhi m nhà qu n lý b ph n 52

K t lu n ch ng 2 53

Ch ng 3: Xây d ng k toán trách nhi m t i T ng công ty xây d ng s 1 54

3.1.Quan đi m v xây d ng k toán trách nhi m 54

3.2.Xây d ng k toán trách nhi m t i công ty 55

3.2.1.Xây d ng trung tâm trách nhi m và hoàn thi n d toán ngân sách cho t ng trung tâm 55

3.2.2.Xây d ng trung tâm trách nhi m 55

3.2.3.Hoàn thi n d toán ngân sách cho t ng trung tâm trách nhi m 57

3.2.3.1.Hoàn thi n d toán ngân sách cho trung tâm chi phí 57

3.2.3.1.1.D toán chi phí cho ho t đ ng xây l p 58 3.2.3.1.2.D toán chi phí cho ho t đ ng khai khoáng , s n xu t v t li u xây

3.2.3.3.Hoàn thi n d toán ngân sách cho trung tâm đ u t 63

3.2.4.Xây d ng báo cáo trách nhi m cho các trung tâm trách nhi m 64

3.2.4.1.Báo cáo trách nhi m cho trung tâm chi phí 64

3.2.4.2.Xây d ng báo cáo trách nhi m cho trung tâm l i nhu n 70

3.2.4.3.Xây d ng báo cáo trách nhi m cho trung tâm đ u t 71

3.2.5.Gi i pháp th c hi n 72

3.2.5.1.Hoàn thi n b máy k toán qu n tr 72

3.2.5.2.Xây d ng đ nh m c xây d ng 73

3.2.5.3.Nâng cao nh n th c nhà qu n lý 73

3.2.5.4 ng d ng công ngh thông tin trong vi c xây d ng k toán trách nhi m 73

3.2.5.5.Hoàn thi n công tác thu th p s li u theo yêu c u k toán qu n tr 74

3.2.5.5.1.Xây d ng mã s trách nhi m qu n tr 74

3.2.5.5.2.Xây d ng mã s tài kho n k toán trách nhi m 74

K T LU N CH NG 3 76

K T LU N CHUNG 77 Tài li u tham kh o

Ph l c

B ng 1.2 Báo cáo trách nhi m trung tâm chi phí đ nh m c

B ng 1.3 Báo cáo trách nhi m trung tâm chi phí d toán

B ng 1.4 Báo cáo trách nhi m trung tâm doanh thu

B ng 1.5 Báo cáo trách nhi m trung tâm l i nhu n

B ng 1.6 Báo cáo trách nhi m trung tâm đ u t

B ng 2.1 T ng h p k t qu kh o sát tình hình th c hi n k toán trách nhi m t i

T ng công ty xây d ng s 1 và các đ n v thành viên

B ng 2.1 Báo cáo các s n ph m chính

B ng 2.3 Báo cáo t ng h p tình hình đ u t phát tri n quý I n m 2014

B ng 3.1 Xác đ nh trung tâm trách nhi m t i T ng công ty xây d ng s 1

B ng 3.2 D toán chi phí phát sinh cho các t đ i thi công theo công vi c

B ng 3.3 D toán chi phí phát sinh cho các t đ i thi công

B ng 3.4 D toán s n xu t (ph l c 2)

B ng 3.5 D toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p (ph l c 2)

B ng 3.6 D toán chi phí nhân công tr c ti p (ph l c 2)

B ng 3.7 D toán chi phí s n xu t chung (ph l c 2)

B ng 3.8 D toán chi phí b ph n t v n (ph l c 2)

B ng 3.9 D toán chi phí bán hàng (ph l c 2)

B ng 3.10 D toán chi phí Qu n lý doanh nghi p (ph l c 2)

B ng 3.11 D toán doanh thu (ph l c 2)

B ng 3.12 D toán c a trung tâm l i nhu n

B ng 3.13 D toán c a trung tâm đ u t đ i v i d án t đ u t

B ng 3.14 D toán c a trung tâm đ i v i ho t đ ng đ u t vào cty khác

B ng 3.15 Báo cáo trách nhi m t đ i thi công

lý

S đ 1.2 Quy trình l p k ho ch, ra quy t đ nh, ki m soát

S đ 2.1 C c u t ch c qu n lý T ng công ty

S đ 2.2 C c u t ch c qu n lý T ng công ty và các công ty thành viên

S đ 2.3 S đ t ch c b máy k toán t i T ng công ty

S đ 3.1 Trình t l p báo cáo trách nhi m trung tâm chi phí

PH N M U

1 Lý do l a ch n đ tài

N n kinh t phát tri n ch m l i, m c đ c nh tranh ngày càng cao, bên c nh

đó là xu th h i nh p, toàn c u hóa v kinh t đư bu c các doanh nghi p t i Vi t

công tác đánh giá hi u qu ho t đ ng và trách nhi m nhà qu n lý b ph n nh m cung c p thông tin h u ích cho nhà qu n lý trong vi c ra quy t đ nh ngày càng đ c các doanh nghi p chú ý

ch c n ng chính c a mình là cung c p thông tin đánh giá trách nhi m ng i đ ng

đ u các b ph n, k toán trách nhi m còn giúp cho nhà qu n lý trong vi c đ a ra quy t đ nh nhanh chóng và chính xác h n Vì v y, k toán trách nhi m ngày càng

có vai trò và v trí quan tr ng trong ho t đ ng qu n lý t i các doanh nghi p trên th

gi i T i Vi t Nam, k toán qu n tr và k toán trách nhi m v n còn là l nh v c khá

m i m Vi c áp d ng k toán trách nhi m trong doanh nghi p Vi t Nam còn r t nhi u h n ch , đ c bi t là trong ngành xây d ng, n i mà các công ty ho t đ ng

ph n và toàn công ty còn t n t i nhi u b t c p Bên c nh đó, nh ng v n đ v ch t

l ng công trình xây d ng, bi n pháp thi công gây ra nh ng v n đ v xã h i, môi

tr ng c ng th ng xuyên di n ra gây h u qu nghiêm tr ng Vì v y, nhu c u cung

c p thông tin cho nhà qu n lý trong vi c ki m soát ho t đ ng đư và đang tr thành nhu c u c p bách cho các doanh nghi p xây d ng

C nh tranh ngày càng gay g t c ng v i nh ng thay đ i liên t c trong môi

tr ng kinh doanh khi n cho nh ng h th ng ki m soát c không đ kh n ng cung

c p thông tin h tr nhà qu n lý trong vi c ra quy t đ nh và ki m soát, vì v y vi c xây d ng h th ng đánh giá trách nhi m qu n lý k t h p gi a nh ng ch tiêu tài

chính và phi tài chính đang đ c nghiên c u và áp d ng ngày càng nhi u trên th

gi i

gi i quy t nh ng t n t i trên, nâng cao hi u qu ho t đ ng t i các doanh nghi p, c n thi t ph i có m t công c ki m soát h u hi u giúp cho nhà qu n lý th c

v i xu h ng th c ti n hi n nay Vì v y, tác gi đư quy t đ nh l a ch n đ tài “ Xây

d ng k toán trách nhi m t i T ng công ty xây d ng s 1” làm đ tài nghiên c u cho lu n án c a mình

2 T ng quan tình hình nghiên c u v k toán trách nhi m

Sau khi Robert Anthony gi i thi u quy n sách v k toán qu n tr (1956), k

qu n lý áp d ng nh ng mô hình qu n tr m i

- Martin N Kellogg (1962) trong tác ph m “Fundamentals of Responsibility Accounting” đư trình bày v s phát tri n c a k toán trách nhi m trong m i quan h gi a k toán trách nhi m v i c c u t ch c, k toán chi phí, ki m soát chi phí…Tác gi cho r ng k toán trách nhi m có

m i quan h ch t ch v i phân c p qu n lý và k toán chi phí Nguyên t c thi t l p m t h th ng k toán trách nhi m là ph i phân chia t ch c

đó, h th ng k toán chi phí đ c s d ng nh là công c qu n lý, tr c

phí thì c n ph i tìm hi u và xác đ nh đ c ngu n g c phát sinh chi phí

- Joseph P Vogel (1962) c ng đư bàn v k toán trách nhi m trong tác

ph m “Rudiments of Responsibility Accounting in Public Utilities” K

đ c p đ n vi c xây d ng và thi t l p h th ng k toán trách nhi m trong

doanh nghi p K toán trách nhi m ph i đ c xây d ng trên c s phân

c p qu n lý nh m thu th p thông tin c ng nh ki m soát thông tin t i các

b ph n, t đó cung c p thông tin cho nhà qu n tr ra quy t đ nh m t cách

có hi u qu

- N.J Gordon (1963) trong tác ph m “Toward a Theory of Responsibility

th ng k toán trách nhi m K toán trách nhi m ch phát huy hi u qu khi doanh nghi p có phân c p qu n lý

T i Vi t Nam, có nhi u nghiên c u v k toán trách nhi m nói chung và k toán trách nhi m trong ngành xây d ng nói riêng V ph n c s lý thuy t, lý lu n

ch c h th ng báo cáo k toán đánh giá trách nhi m b ph n trong doanh nghi p

th ng m i t i Vi t Nam” t i Tr ng H kinh t Tp H Chí Minh do tác gi Ph m

V n D c (2010) th c hi n ây là m t trong nh ng tài li u r t có giá tr cho vi c

qu n tr đ c thi t l p phù h p v i c c u t ch c trong doanh nghi p th ng m i

V m t ng d ng th c ti n, k toán trách nhi m c ng là đ tài nghiên c u

c a r t nhi u lu n v n th c s , tiêu bi u nh sau:

- Bùi Th Bích Liên, 2012 Xây d ng k toán trách nhi m t i T ng công ty

V n hoá Sài Gòn ậ Công ty TNHH MTV Lu n v n th c s Tr ng đ i h c Kinh t TP HCM Lu n v n có đ c p t i lý thuy t phân lo i chi phí g n v i trách nhi m b ph n và áp d ng k toán trách nhi m cho công ty nhà n c

- Khánh Ly, 2010 Hoàn thi n công tác t ch c k toán trách nhi m t i

công ty ho t đ ng theo mô hình m con đ n công tác k toán trách nhi m

- Lu n án ti n s “T ch c k toán trách nhi m trong các T ng công ty xây

vi c áp d ng mô hình Knowledge Management Star (KM Star) trong vi c đánh giá trách nhi m qu n lý t i các trung tâm trách nhi m Bên c nh đó tác

gi c ng nghiên c u v đ c đi m ngành xây d ng và đ xu t mô hình xây

d ng k toán trách nhi m cho các T ng công ty xây d ng

- Nguy n Thanh Bình, 2014 Xây d ng k toán trách nhi m t i công ty TNHH

xây d ng h th ng k toán trách nhi m và áp d ng nó cho doanh nghi p xây

d ng

Vì v y, h ng nghiên c u c a đ tài này là tri n khai th c hi n vi c t ch c

h th ng k toán trách nhi m đi sâu vào chi ti t c a t ng công ty xây d ng c th đây là T ng công ty xây d ng thu c B xây d ng

N i dung vi c áp d ng k toán trách nhi m trong các công ty xây d ng v c

b n đư đ c trình bày trong lu n án “T ch c k toán trách nhi m trong các T ng

v n s khai thác đ c đi m riêng c a CC1, qua đó đ xu t tri n khai th c hi n vi c t

ch c h th ng k toán trách nhi m đi sâu vào t ng m ng ho t đ ng c a lo i hình

t ng công ty và chi ti t vào m t t ng công ty xây d ng c th

3 M c tiêu nghiên c u c a đ tài

Thông qua vi c h th ng hóa các lý lu n và nghiên c u liên quan đ n k toán trách nhi m trong doanh nghi p, tác gi v n d ng nh ng c s lý lu n này đ nghiên c u th c tr ng công tác đánh giá trách nhi m qu n lý b ph n t i T ng công

ty xây d ng s 1 Qua đó đ xu t đ a ra các gi i pháp, đ xu t xây d ng h th ng

k toán trách nhi m t i T ng công ty

4 i t ng, ph m vi nghiên c u c a đ tài

i t ng nghiên c u là k toán qu n tr , k toán trách nhi m t i T ng công

ty xây d ng s 1 và các đ n v thành viên

Ph m vi nghiên c u là các lý lu n v k toán trách nhi m trong doanh nghi p, sau đó là th c ti n công tác đánh giá trách nhi m qu n lý b ph n t i T ng công ty xây d ng s 1 D a vào c s lý thuy t đ xây d ng h th ng k toán trách nhi m phù h p v i tình hình công ty

5 Ph ng pháp nghiên c u

ây là nghiên c u ng d ng, d a trên n n t ng lý thuy t có s n v k toán

- H th ng hóa các lý lu n v k toán qu n tr và k toán trách nhi m làm

n n t ng cho vi c ng d ng th c ti n vào đ n v

- Ph ng v n, quan sát, thu th p tài li u liên quan đ n n i dung nghiên c u

đ hi u rõ h n v tình hình, đ c đi m kinh doanh, qu n lý và công tác đánh giá trách nhi m qu n lý t i công ty

6 K t c u c a lu n v n

Ch ng 1 : C s lý lu n v k toán trách nhi m trong doanh nghi p

Ch ng 2: Th c tr ng công tác đánh giá trách nhi m qu n lý t i T ng công ty xây

d ng s 1

Ch ng 3: Xây d ng k toán trách nhi m t i T ng công ty xây d ng s 1

CH NG 1

C S LÝ LU N V K TOÁN TRÁCH NHI M TRONG DOANH

NGHI P

1.1 Khái ni m và vai trò c a k toán qu n tr

K toán qu n tr là m t y u t quan tr ng c a quá trình qu n lý c bi t nó liên quan đ n vi c xác đ nh, đo l ng, trình bày, gi i thích và s d ng thông tin có liên quan đ giúp các nhà qu n lý đi u hành t ch c c a h Nó c ng cung c p

nh ng công c k toán và qu n lý tài chính nh m t o ra, b o v , b o t n và gia t ng

do Hi p h i k toán viên qu n tr (IMA) phát hành có đ a ra đ nh ngh a: K toán

qu n tr là công vi c liên quan đ n vi c h tr nhà qu n lý trong vi c ra quy t đ nh,

ho ch đ nh chi n l c và h th ng qu n lý hi u qu , cung c p chuyên môn trong

vi c báo cáo và ki m soát đ h tr cho nhà qu n lý trong vi c xây d ng và th c

hi n chi n l c c a t ch c

Nh v y, vai trò chính c a k toán qu n tr là cung c p thông tin cho nhà

qu n lý th c hi n ch c n ng c a mình trong vi c l p k ho ch, ra quy t đ nh và

ki m soát:

- L p k ho ch liên quan đ n vi c thi t l p các m c tiêu c a t ch c và xây

giúp cho vi c l p k ho ch, k toán qu n tr cung c p thông tin v nh ng gì đư

x y ra trong quá kh giúp nhà qu n lý có th đ t ra m c tiêu có th đ t đ c trong

t ng lai, ví d nhà qu n lý đang l p k ho ch doanh s bán hàng trong t ng lai,

ng i đó c n ph i bi t doanh s đư đ t đ c trong quá kh L p k ho ch có th bao g m k ho ch ng n h n ( k ho ch chi n thu t) ho c k ho ch dài h n ( k

- Ra quy t đ nh liên quan đ n vi c xem xét các thông tin đ c cung c p và

th c hi n ra quy t đ nh Trong h u h t các tr ng h p, vi c ra quy t đ nh liên quan

đ n vi c l a ch n gi a hai hay nhi u l a ch n khác nhau Nhà qu n lý c n nh ng

thông tin đáng tin c y đ so sánh và hi u đ c h u qu s x y ra khi l a ch n m t

ph ng án Ph n đ u tiên trong quá trình ra quy t đ nh là l p k ho ch, và ph n th hai là ki m soát

- Ki m soát bao g m vi c thu th p thông tin v k t qu th c t x y ra và báo cáo cho nhà qu n lý Nó giúp nhà qu n lý ki m soát ho t đ ng c a mình ho c có th đánh giá l i, s a đ i ngân sách ho c m c tiêu Nh ng thông tin này th ng là

nh ng thông tin n i b , ch y u v i m c đích ki m soát, ph n h i

S đ 1.1: Vai trò c a k toán qu n tr trong vi c th c hi n ch c n ng c a nhà

đây, nhà qu n lý xây d ng k ho ch, nh ng y u t đ u vào ( nhân công,

đ c đo l ng và báo cáo ph n h i l i cho nhà qu n lý, k t qu th c t t báo cáo

đ c so sánh v i k ho ch T đó nhà qu n lý đ a ra hành đ ng thích h p, đ c bi t khi ho t đ ng cho ra k t qu t t h n ho c t h n so v i k ho ch Ph n h i t báo

cho k s p t i

1.2 ánh giá trách nhi m qu n lý

1.2.1 Kh n ng ki m soát

Khi đánh giá trách nhi m qu n lý b ph n, m t trong nh ng v n đ quan

tr ng là ph i phân bi t đ c các kho n mà nhà qu n lý b ph n có th ki m soát

đ c ( do đó, h ch u trách nhi m v nó) và nh ng kho n mà h không th ki m soát đ c K toán trách nhi m c ng d a trên nguyên t c này i u này nói nên

r ng, đánh giá trách nhi m qu n lý b ph n ch nên đ c th c hi n đ i v i các khía

cáo dùng đ đánh giá trách nhi m qu n lý, ho c nh h ng c a các kho n m c không th ki m soát c n đ c tính toán và trình bày riêng bi t bên c nh nh ng kho n m c có th ki m soát

Trong th c t , các nguyên t c n ng ki m soát có th r t khó áp d ng Vì có nhi u tr ng h p không rõ ràng trong vi c phân lo i có th ki m soát ho c không

th ki m soát Ví d , n u m t đ i th c nh tranh gi m giá bán s n ph m c a h , đây

đó, có th gi m tác đ ng c a hành vi hưng đ i th Vì v y, đây có c hành đ ng

t ng giá s n ph m c a h , đi u này có th đ c xem nh là m t hành đ ng không

ki m soát đ c Tuy nhiên, nhà qu n lý có th ph n ng b ng cách tìm ki m đ thay

đ i nhà cung c p ho c s d ng m t s n ph m khác đ gi m thi u tác đ ng tiêu c c

ki m soát đ c và không ki m soát đây

Nh v y, toàn b hành đ ng, doanh thu, chi phí, l i nhu n, v n đ u t …

đ c s d ng đ đánh giá trách nhi m qu n lý đ c nh c đ n trong ch ng này là

nh ng ch tiêu có th ki m soát đ c b i nhà qu n lý b ph n

1.2.2 ánh giá trách nhi m qu n lý

ánh giá trách nhi m qu n lý là khía c nh quan tr ng trong ch c n ng ki m soát đ ra quy t đ nh c a k toán qu n tr và nó bao g m nh ng n i dung sau:

c a các b ph n trong vi c th c hi n k ho ch đ c giao ánh giá trách nhi m

qu n lý là ph n quan tr ng trong quá trình ki m soát Có nhi u bi n pháp đánh giá trách nhi m qu n lý khác nhau tùy theo nh ng lo i hình kinh doanh khác nhau Các

y u t c n đ c xem xét khi đánh giá trách nhi m qu n lý là:

- Xác đ nh nh ng ngu n l c c n thi t: con ng i, thi t b và th i gian đ thu

th p và phân tích thông tin Chi phí và l i ích c a vi c s d ng các ngu n l c cho

vi c th c hi n đánh giá trách nhi m qu n lý c n đ c cân nh c tr c khi áp d ng

ch c và các k ho ch đ c ho ch đ nh d a trên m c tiêu t ch c N u t ch c

không có m c tiêu rõ ràng, b c đ u tiên c a đánh giá trách nhi m qu n lý là xây

d ng chúng B c th hai là xác đ nh các y u t quan tr ng tác đ ng lên s thành công c a m c tiêu này

- Các bi n pháp đánh giá ph i phù h p i u này có ngh a là ph i tìm ra t

ch c đang làm gì và h làm nh th nào nh m xác đ nh nh ng bi n pháp đánh giá trách nhi m ph n ánh nh ng gì th c s di n ra

có ngh a s giúp cho doanh nghi p thành công trong dài h n

- Các bi n pháp đánh giá trách nhi m c n công b ng Nó ch nên bao g m các

y u t mà nhà qu n lý có th ki m soát đ c thông qua các quy t đ nh c a h , và do

đó h ph i ch u trách nhi m v nó

đánh giá trách nhi m qu n lý thông qua nhi u ph ng di n là m t ví d , các th c

đo liên k t ch t ch v i nhau và nhà qu n lý s r t khó bóp méo t t c các th c đo

c tính nh ng kho n m c tài chính có giá tr không ch c ch n, ví d nh chi phí s

d ng v n, và các c tính này c ng có th nh h ng t i các ch tiêu phi tài chính

- ánh giá trách nhi m qu n lý c n có đ c s h ng ng, h n t t c , nhà

qu n lý đ a ra quy t đ nh vì l i ích c t lõi c a t ch c Nhà qu n lý ch h ng ng

vi c đánh giá trách nhi m n u nh h th y nó h u ích Do đó, k toán qu n tr c n

ph i ti p c n nh ng tri t lý th tr ng hi n đ i đ xây d ng h th ng đánh giá trách

đ t

- M t công c đánh giá trách nhi m qu n lý thích h p đ c ch n c n đ c

h u ích S là lãng phí n u nh công ty tiêu t n nhân l c dùng đ đo l ng th ph n

n u s gia t ng th ph n không còn là m c tiêu c a t ch c

1.3 K toán trách nhi m

K toán trách nhi m là thu t ng dùng đ mô t s phân c p th m quy n g n

toán

K toán trách nhi m là m t n i dung c a k toán qu n tr K t khi đ c đ

c p đ n l n đ u tiên t i M trong tác ph m "Basic organizational planning to tie in with responsibility accounting" c a Ailman, H.B.1950 đ n nay K toán trách nhi m đư đ c nghiên c u và v n d ng kh p n i trên th gi i Tuy nhiên, cho đ n

quan đi m n i b t:

- Theo nhóm tác gi Anthony A.Atkinson, R.D Banker, Robert Kaplan, S.M Young thì K toán trách nhi m là m t h th ng k toán có ch c n ng thu th p, t ng

h p và báo cáo các d li u k toán có liên quan đ n trách nhi m c a t ng nhà qu n

lý riêng bi t trong m t t ch c, thông qua các báo cáo liên quan đ n chi phí, thu

nh p và các s li u ho t đ ng b i t ng khu v c trách nhi m ho c đ n v trong t

giá trách nhi m qu n lý d a trên doanh thu và chi phí có th ki m soát, h th ng này c ng phân đ nh rõ ràng nh ng đ i t ng có th ki m soát và nh ng đ i t ng không th ki m soát

- Theo nhóm tác gi D.F.Hawkins, V.G Narayanan, J.Cohen, M.Jurgens thì k toán trách nhi m là m t h th ng t o ra nh ng thông tin tài chính và phi tài chính có

trách nhi m trong m t công ty ậ nh ng đ n v trong t ch c đ c đ ng đ u b i

nh ng nhà qu n lý có trách nhi m cho k t qu ho t đ ng c a đ n v h qu n lý

y u thông qua vi c so sánh k t qu ho t đ ng th c t c a trung tâm trách nhi m v i

- B.Venkatrathnam và Raji Reddy (2008) trình bày quan đi m c a mình v k

qu n lý đ c d a trên nh ng nguyên t c v y quy n và xác đ nh trách nhi m

- Bên c nh đó, t i Vi t Nam c ng có nhi u nghiên c u v k toán trách nhi m Theo oàn Ng c Qu và c ng s thì “K toán trách nhi m là h th ng thu th p, x

lý và truy n đ t thông tin có th ki m soát theo ph m vi trách nhi m c a t ng nhà

2011, trang 196)

Qua các quan đi m v k toán trách nhi m đư nêu trên, nhìn chung ta có th

hi u k toán trách nhi m nh sau: K toán trách nhi m là h th ng thu th p, x lý, báo cáo, t ng h p thông tin v doanh thu, chi phí và l i nhu n có th ki m soát t i

đích c a h th ng thông tin này đ đánh giá trách nhi m nhà qu n lý b ph n, đ ng

th i c ng giúp cho nhà qu n lý có th hành đ ng m t cách thích h p, k p th i,

h ng đ n m c tiêu qu n tr công ty trong doanh nghi p

1.4 Vai trò c a k toán trách nhi m

K toán trách nhi m là m t n i dung c a k toán qu n tr , nó là h th ng thu

th p các d li u mà nhà qu n lý b ph n có th ki m soát v đánh giá hi u su t và

qu n lý Thông qua ho t đ ng c a mình, k toán trách nhi m th hi n nh ng vai trò sau đây:

- Cung c p thông tin giúp đánh giá trách nhi m nhà qu n lý b ph n Thông qua vi c phân chia t ch c thành các trung tâm trách nhi m và đo l ng k t qu

ho t đ ng c a b ph n, k toán trách nhi m s cho bi t m c đ hoàn thành k ho ch

m c tiêu chung c a t ch c

- Cung c p ph n h i h tr vi c l p k ho ch c a nhà qu n lý Các báo cáo c a

h n ch giúp cho nhà qu n lý ra nh ng quy t đ nh đi u ch nh k p th i đ m b o

qu n lý trong vi c l p k ho ch trong k sau

- Giúp cho vi c liên t c c i thi n hi u qu ho t đ ng Cung c p cho nhà qu n

lý cái nhìn chính xác h n v ho t đ ng c a mình qua vi c so sánh hi u qu ho t

đ ng c a doanh nghi p v i nh ng doanh nghi p d n đ u th tr ng, qua đó xác

đ nh m c tiêu c i ti n liên t c ho c xác đ nh v n đ đang g p ph i

- nh h ng các nhà qu n lý h ng t i m c tiêu c a b ph n và m c tiêu

trong vi c đi u hành b ph n nh m đ t đ c hi u qu cao và các m c tiêu đ ra

1.5 N i dung k toán trách nhi m

1.5.1 S phân quy n và phân chia các trung tâm trách nhi m

Nhìn chung, c u trúc b ph n s d n t i vi c phân c p ra quy t đ nh và nhà

nhanh chóng và hi u qu

đ ng hàng ngày và cho phép h dành nhi u th i gian h n trong vi c l p k ho ch chi n l c

- C u trúc b ph n còn giúp cho doanh nghi p đào t o th h qu n lý trong

t ng lai b ng cách cung c p cho h nh ng kinh nghi m qu n lý quý giá và đ c

th c hành trong môi tr ng ít ph c t p h n so v i nh ng gì mà nhà qu n lý c p cao

hi n hành g p ph i

- Trong t ch c l n, b ph n qu n lý trung tâm có th không có đ ngu n

l c c ng nh k n ng qu n lý tr c ti p Vì v y, vi c phân quy n cho các đ n v

d i th c s c n thi t

- M t m i nguy hi m c a k toán b ph n là vi c t ch c đ c phân chia

nhà qu n lý b ph n có th ch quan tâm đ n l i ích c a b ph n mình mà nh

h ng đ n l i ích c a các b ph n khác, đôi khi nh h ng đ n c l i ích c a doanh nghi p Do đó, nhi m v c a nhà qu n lý c p cao là c g ng ng n ch n vi c r i lo n

ch c n ng ra quy t đ nh gi a các nhà qu n lý các b ph n riêng bi t làm đi u

ph n trong t ch c đ u h ng t i m c tiêu, l i ích chung

- Nhi u ý ki n cho r ng chi phí đ v n hành h th ng, ví d nh ho t đ ng k toán, có th cao h n so v i vi c t p trung

- Nhà qu n lý c p cao, thông qua vi c u quy n cho qu n lý b ph n ra quy t

đ nh, có th m t quy n ki m soát n u nh h không nh n đ c s c nh báo v

nh ng thay đ i đang di n ra trong t ch c Vì v y, vi c duy trì h th ng đánh giá

c p cao có th ki m soát ho t đ ng m t cách h u hi u h n

1.5.1.2 Các trung tâm trách nhi m

K toán trách nhi m là m t h th ng ki m soát qu n lý d a trên các nguyên

trung tâm trách nhi m và hình thành h th ng k toán cho các trung tâm trách nhi m này Theo đó, k toán trách nhi m sinh ra t m t h th ng mà đó nhà qu n

lý đ c quy n quy t đ nh, có quy n h n và trách nhi m cho t ng ho t đ ng x y ra trong m t khu v c c th c a công ty Theo h th ng này, các nhà qu n lý ch u

là các phòng ban, ngành, đ n v , vv,… Nh v y, h th ng k toán trách nhi m bao

g m nhi u trung tâm trách nhi m, các trung tâm này là m t b ph n c a t ch c,

n i mà các nhà qu n lý b ph n ch u trách nhi m v ho t đ ng c a b ph n mình

Tu theo c c u t ch c, quy n ra quy t đ nh c a nhà qu n lý b ph n và m c đ

ng

Nhi m v chính c a k toán trách nhi m là thu th p và báo cáo s li u k

ho ch và th c t v các y u t đ u vào và đ u ra c a k toán trách nhi m Vì v y,

k toán trách nhi m d a trên nh ng thông tin liên quan đ n đ u vào và đ u ra Các

m t t ch c ch y u là các ngu n l c v t ch t nh s l ng nguyên v t li u tiêu

đ c th hi n nh chi phí T ng t nh v y, k t qu đ u ra đ c đo b ng ti n t

đ c g i là "doanh thu" Nói cách khác, k toán trách nhi m đ c d a trên d li u chi phí và doanh thu ho c thông tin tài chính

đánh giá m c đ hoàn thành c a m t trung tâm trách nhi m, ng i ta

th ng quan tâm đ n hai tiêu chí: tính h u hi u và hi u qu Theo đó tính h u hi u

th hi n t l đ u ra so v i đ u vào còn tính hi u qu th hi n m c đ hoàn thành k

ho ch c a trung tâm trách nhi m

k toán trách nhi m là m t công c đ đo l ng hi u su t b ph n v i m c đích:

- xác đ nh s đóng góp c a m t b ph n cho toàn th t ch c

do đó, nh h ng đ n cách hành x các nhà qu n lý

- Thúc đ y các ho t đ ng qu n lý b ph n c a mình m t cách phù h p v i các

m c tiêu c b n c a các t ch c

Vì nh ng m c tiêu ki m soát trên, trung tâm trách nhi m đ c phân thành các nhóm: trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm l i nhu n và trung tâm

đ u t

1.5.1.2.1 Trung tâm chi phí

M t trung tâm chi phí là m t trung tâm trách nhi m, trong đó y u t đ u vào,

nh ng không có k t qu đ u ra, đ c đo b ng ti n t Trong m t trung tâm chi phí,

h th ng k toán ch ghi l i d li u chi phí ( đ u vào) phát sinh t i trung tâm trong khi các d li u doanh thu ( đ u ra) b lo i tr Nó đo l ng ho t đ ng tài chính v chi phí mà t nó phát sinh Nói cách khác, vi c th c hi n đánh giá t i m t trung tâm

đ c s d ng đ s n xu t m t s l ng nh t đ nh S chênh l ch gi a th c t và d toán cho th y m c đ hi u qu c a b ph n

M t đi m l u ý trong vi c đánh giá trách nhi m trung tâm chi phí là kh

n ng ki m soát Kh n ng ki m soát là khái ni m quan tr ng trong m t h th ng k toán trách nhi m M t trung tâm trách nhi m ch đ c đánh giá d a trên các y u t

có th ki m soát S là không h p lý n u b t nhà qu n lý ch u trách nhi m v các

y u t ngoài t m ki m soát c a h Vì v y, c n thi t ph i xác đ nh các chi phí có th

l i là chi phí không ki m soát đ c

Nh v y, trung tâm chi phí là c s c a h th ng xác đ nh chi phí có th

ki m soát, là ti n đ cho các ho t đ ng sau: l p d toán chi phí, xác đ nh chi phí

th c t phát sinh và so sánh chi phí th c t v i d toán chi phí Trung tâm này

th ng g n li n v i các ho t đ ng tr c ti p t o ra s n ph m, d ch v ho c gián ti p

nhà qu n lý b ph n ch ch u trách nhi m v nh ng chi phí có th ki m soát, không

ch u trách nhi m đ i v i doanh thu và đ u t v n Có 2 d ng trung tâm chi phí:

- Trung tâm chi phí đ nh m c: là trung tâm chi phí mà các ngu n l c có th

ki m soát và hao phí đ s n xu t ra m t đ n v s n ph m, d ch v có th đ c xây

d ng đ nh m c c th Theo đó, chi phí đ t o ra m t đ n v s n ph m có th đ c xác đ nh tr c, vì v y, nhà qu n lý b ph n không ch u trách nhi m v nh ng bi n

đ ng chi phí phát sinh do thay đ i m c đ ho t đ ng i v i trung tâm này thì tính

- Trung tâm chi phí d toán: là trung tâm chi phí mà m i quan h gi a ngu n

v đ c giao c a các trung tâm Nh v y, m c tiêu chính c a trung tâm chi phí d toán là qu n lý ch t ch các chi phí, gi m thi u, ti t ki m t i đa các chi phí phát sinh Vì v y, nhà qu n lý trung tâm chi phí này c n xây d ng d toán chi phí nh m xác đ nh đ c s chênh l ch gi a th c t và d toán, t đó tìm hi u nguyên nhân phát sinh chênh l ch

V m t qu n lý ki m soát, trung tâm chi phí có vai trò to l n vì đây là b

ph n phát sinh chi phí ch y u cho doanh nghi p Qu n lý t t trung tâm chi phí s góp ph n gia t ng hi u qu ho t đ ng , gi m chi phí, gia t ng l i nhu n cho đ n v

1.5.1.2.2 Trung tâm doanh thu

sinh, không ch u trách nhi m ki m soát v chi phí phát sinh, ho c chi phí có th

ki m soát chi m t tr ng không đáng k trong chi phí s n xu t và chi phí bán hàng

nh m t o ra doanh thu cho đ n v

Trung tâm này đ c phân đ nh cho nhà qu n lý c p trung hay c s nh là

Vi c đánh giá trách nhi m nhà qu n lý b ph n t i trung tâm doanh thu c n xem xét đ n giá v n c a hàng hóa, d ch v ,… đ khuy n khích trung tâm này t o ra

l i nhu n ch không ch đ n thu n là t o ra doanh thu

1.5.1.2.3 Trung tâm l i nhu n

M t trung tâm trong đó c đ u vào và đ u ra đ c đo b ng ti n t đ c g i là

ghi nh n S khác bi t v doanh thu và chi phí đ c g i là l i nhu n T i trung tâm

đ ng v m t tài chính Phân tích l i nhu n có th đ c s d ng nh công c c s

đ đánh giá vi c th c hi n qu n lý t i b ph n C ng gi ng nh trung tâm chi phí,

d ng trong quá trình đánh giá trách nhi m nhà qu n lý b ph n M t trung tâm l i nhu n t o ra doanh thu có th là chi phí c a m t trung tâm l i nhu n khác Vì v y,

qu n lý có th xác đ nh s phân chia có hi u qu trong vi c đ t đ c m c tiêu c a mình M c tiêu này có l là đ ki m đ c m t "l i nhu n th a đáng" L i nhu n

"đóng góp l i nhu n” vì nó là s ti n đóng góp l i nhu n tr c ti p b i các b ph n

đ nh th tr ng bán, c c u s n ph m, ra quy t đ nh v s n l ng và l a ch n nhà

đ c thi t l p theo d ng s d đ m phí nh m d dàng xác đ nh các nguyên nhân ch quan và khách quan d n t i bi n đ ng l i nhu n

ki m soát v c doanh thu l n chi phí Qu n lý t t trung tâm l i nhu n s giúp doanh nghi p nâng cao hi u qu s d ng v n, t ng l i nhu n

1.5.1.2.4 Trung tơm đ u t

Trung tâm đ u t là trung tâm mà tài s n s d ng đ c đánh giá bên c nh

vi c đo l ng các y u t đ u vào và đ u ra u vào đ c h ch toán v chi phí, k t

qu đ u ra đ c h ch toán v doanh thu và tài s n đ c s d ng trong vi c t o ra các giá tr ây là đo l ng r ng nh t, theo ngh a là hi u su t không ch đ c đo v

l i nhu n mà còn v tài s n s d ng đ t o ra l i nhu n M t trung tâm đ u t khác

t l l i t c thu đ c t tài s n đ u t vào b ph n này trong khi m t trung tâm l i nhu n đ c đánh giá trên c s doanh thu v t qua chi phí cho m t giai đo n

Trung tâm này th ng đ i di n cho m c đ qu n lý cao nh t trong doanh nghi p nh Giám đ c, T ng giám đ c… Nhà qu n lý t i trung tâm đ u t có toàn quy n s d ng và đ u t tài s n( tài s n, v n l u đ ng…) đ đ t đ c l i nhu n t i

u Do đó, t l hoàn v n đ u t và l i nhu n còn l i đ c xem là ph ng pháp c

b n đ đánh giá trách nhi m qu n lý c a trung tâm này Ph ng pháp đo l ng này giúp đo l ng c doanh thu, chi phí và tài s n kinh doanh và vì v y ph n ánh trách nhi m c a nhà qu n lý đ i v i l i nhu n tính trên v n đ u t

Tóm l i, b c đ u tiên trong vi c th c hi n K toán trách nhi m là xây d ng

trung tâm trách nhi m chi phí, doanh thu, l i nhu n ho c đ u t Trong th c t , vi c phân đ nh này t ng đ i ph c t p và mang tính t ng đ i, ph thu c vào c c u t

đ nh các trung tâm này đúng đ n góp ph n quan tr ng trong vi c th c hi n hi u qu

k toán trách nhi m

1.5.2 Ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý

Vi c đánh giá ho t đ ng t i các trung tâm trách nhi m th ng đ c xem xét trên hai m t, đó là tính h u hi u và hi u qu Và vi c đánh giá hai m t này đ c

th c hi n b ng các ch tiêu (ch s ) tài chính và phi tài chính có th ki m soát đ c

b i nhà qu n lý b ph n Ngoài ra, vi c đánh giá trách nhi m qu n lý b ng cách so

áp d ng Do tính ch t và m c tiêu c a các trung tâm trách nhi m khác nhau nên

vi c đo l ng cho t ng lo i trung tâm trách nhi m c ng khác nhau

1.5.2.1 Ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý trung tâm chi phí

Vi c đánh giá trách nhi m qu n lý t i trung tâm chi phí đ c th c hi n thông qua các báo cáo k t qu đ c l p riêng cho t ng trung tâm chi phí riêng bi t tu

đánh giá trách nhi m qu n lý t i trung tâm chi phí là chi phí có th ki m soát đ c

Nh ng ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý t i trung tâm chi phí th ng là

so sánh chi phí có th ki m soát phát sinh th c t v i chi phí theo d toán, t đó nhà

Bi n đ ng v s n l ng = (S n l ng th c t - S n l ng d toán )x Giá d toán

Bi n đ ng v giá = S n l ng th c t x ( Giá th c t - Giá d toán)

i v i trung tâm chi phí d toán Do không có m i quan h tr c ti p gi a

đ u vào và đ u ra nên trung tâm này th ng đ c đánh giá nh sau:

Vi c đánh giá trách nhi m qu n lý c a các trung tâm doanh thu th ng đ c

th c hi n b ng cách so sánh doanh thu có th ki m soát th c t phát sinh v i d

đ c toàn quy n quy t đ nh giá bán, s l ng s n ph m tiêu th thì doanh thu có

th ki m soát là toàn b doanh thu phát sinh t i b ph n, vì v y trách nhi m nhà

dùng đ đánh giá trách nhi m qu n lý t i trung tâm doanh thu là doanh thu có th

ki m soát đ c

Khi đánh giá trách nhi m qu n lý t i trung tâm doanh thu c n chú ý t i m c

doanh thu có th khi n các nhà qu n lý t i trung tâm doanh thu t p trung ch y theo

Ch tiêu ch y u dùng đ đánh giá trách nhi m qu n lý t i trung tâm doanh thu là so sánh doanh thu th c t phát sinh và doanh thu k ho ch nh m tìm ra nh ng

1.5.2.3 Ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý trung tâm l i nhu n

Vi c đánh giá trách nhi m qu n lý t i trung tâm l i nhu n đ c th c hi n thông qua các báo cáo thành qu đ c l p riêng cho t ng trung tâm l i nhu n riêng

bi t

Thông tin dùng đ đánh giá trách nhi m qu n lý t i trung tâm l i nhu n là l i

thu và chi phí có th ki m soát m i đ c s d ng đ đánh giá trách nhi m Nh

và đ c th c hi n b ng cách so sánh s th c t phát sinh và d toán đ bi t đ c chênh l ch l i nhu n nào có l i, chênh l ch nào b t l i, và chênh l ch l i nhu n là

k t qu c a vi c ki m soát doanh thu hay chi phí mang l i

sinh l i:

T su t sinh l i trên doanh thu =

1.5.2.4 Ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý trung tơm đ u t

ánh giá thành qu qu n lý các trung tâm đ u t bao g m: nh ng ch tiêu đánh giá trách nhi m qu n lý t i trung tâm l i nhu n, các th c đo thành qu trong

đ đánh giá trách nhi m qu n lý trung tâm đ u t là nh ng kho n có th ki m soát

đ c Các ch tiêu c b n th ng đ c s d ng đ đánh giá thành qu c a trung tâm

đ u t là: T su t hoàn v n đ u t (ROI); Lưi th ng d (RI); Giá tr kinh t t ng

( ROI = (T su t l i nhu n trên doanh thu) x (S vòng quay c a v n đ u t ) )

còn th hi n rõ s tác đ ng tr c ti p gi a l i nhu n và v n đ u t Ngoài ra ROI

th hi n nh ng nhân t tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng giúp nhà qu n lý có nh ng

bi n pháp kh c ph c k p th i, ch ng h n nh c i thi n doanh thu, chi phí, ho c tính

l i c c u v n

 Lưi th ng d (RI):

RI = L i nhu n c a trung tâm đ u t – Chi phí s d ng v n

Trong đó Chi phí s d ng v n = V n đ u t x T su t chi phí v n

RI cho bi t l i nhu n th c t mà trung tâm đ u t mang l i là bao nhiêu Vì

RI là s tuy t đ i nên không th so sánh gi a các trung tâm đ u t có ngu n v n khác nhau, do đó có m t ch tiêu khác c ng th ng đ c s d ng là t l l i nhu n còn l i trên v n đ u t :

%RI=

đ

Ch tiêu này xác đ nh đ c t l lưi th ng d th c hi n trên cùng m t m c

v n đ u t Vì v y có th đ c s d ng đ đánh giá thành qu gi a các b ph n khác nhau v m c v n đ u t T l RI càng l n ch ng t trung tâm ho t đ ng càng

hi u qu

 Giá tr kinh t t ng thêm (Economic value added ậ EVA)

EVA = L i nhu n ho t đ ng tr c lưi vay và sau thu - (T ng v n đ u t x Lưi

v n đ u t

u đi m n i b t nh t c a EVA là có tính t i chi phí s d ng v n ch , đây là chi phí c h i khi nhà đ u t b v n đ u t , qua đó có th xác đ nh chính xác giá tr

th c s đ c t o ra cho các nhà đ u t Vì v y, EVA ph n ánh đ c m c đ hi u

qu c a trung tâm đ u t theo quan đi m kinh t ch không đ n thu n theo quan

đi m k toán

B ng 1.1 T ng h p ch tiêu đánh giá các trung tơm trách nhi m

Trung tơm trách nhi m Ch tiêu đánh giá

Trung tâm chi phí - M c chênh l ch chi phí có th ki m soát đ c

- T su t sinh l i nhu n trên doanh thu

- RI

- EVA

1.5.3 T ch c h th ng báo cáo k toán trách nhi m

1.5.3.1 M c tiêu, yêu c u, đ c đi m c a báo cáo k toán trách nhi m

1.5.3.1.1 M c tiêu c a báo cáo k toán trách nhi m

Báo cáo k toán trách nhi m là s n ph m c a k toán trách nhi m H th ng báo cáo này ghi nh n tình hình ho t đ ng c a các trung tâm trách nhi m và so sánh

nó v i m c tiêu mà t ch c phân công cho trung tâm đó Theo nh Atkinson và

đ ng nghi p thì “ báo cáo trách nhi m là báo cáo v k t qu ho t đ ng cho m i c p

b c c a trách nhi m theo s đ t ch c qu n lý c a doanh nghi p Sau đó h th ng

s t ng h p vi c th c hi n m c tiêu c a các c p d i lên c p cao h n cho đ n khi

t ng h p đ c vi c th c hi n m c tiêu c a toàn doanh nghi p.” Ngoài ra, các báo cáo này th ng th hi n các ch tiêu tài chính và phi tài chính giúp cho nhà qu n lý

có cái nhìn đúng đ n h n v tình hình ho t đ ng c a b ph n

1.5.3.1.2 c đi m báo cáo k toán trách nhi m

Theo R.S Kaplan, m t h th ng báo cáo k toán trách nhi m th ng có

h n

Th ba, báo cáo ph i tách b ch đ c nh ng kho n doanh thu, chi phí, l i nhu n … mà trung tâm trách nhi m có th ki m soát đ c và không th ki m soát

đ c đ đ m b o tính đúng đ n khi đánh giá trách nhi m qu n lý

Bên c nh đó, m t báo cáo trách nhi m có ch t l ng là báo cáo th hi n

đ c : g n li n v i trách nhi m cá nhân, ng i đ ng đ u b ph n; k t qu th c t

đ c so sánh v i tiêu chu n t t nh t; nh ng thông tin quan tr ng, kho n m c tr ng

y u ph i đ c làm n i b t

1.5.3.1.3 Yêu c u c a báo cáo k toán trách nhi m

Báo cáo k toán trách nhi m có ch t l ng ph i đ t đ c nh ng yêu c u sau đây:

- Báo cáo ph i đ c l p k p th i, đ m b o truy n t i thông tin k p th i t i nhà

qu n lý

- Báo cáo ph i đ c thi t k đ n gi n, d hi u, th hi n nh ng thông tin c n thi t giúp cho nhà qu n lý th c hi n ch c n ng c a mình

1.5.3.2 Báo cáo k toán trách nhi m cho các trung tâm trách nhi m

Trong th c t không có m u bi u chính xác và chi ti t c a m t b ng báo cáo

k t qu ho t đ ng c a t ng b ph n trong các doanh nghi p, tùy vào đ c đi m c a

t ng doanh nghi p c th và vi c t ch c c a trung tâm trách nhi m c a doanh nghi p đó Thông th ng, nh ng b ng báo cáo s cung c p s khác bi t gi a s li u

th c t v i d toán ban đ u

Tùy theo m i lo i trung tâm trách nhi m mà n i dung báo cáo s th hi n

nh ng n i dung khác nhau

1.5.3.2.1 Báo cáo trách nhi m c a trung tâm chi phí

Báo cáo trách nhi m c a trung tâm chi phí th ng là b ng so sánh chi phí có

th ki m soát gi a chi phí th c t phát sinh và chi phí theo đ nh m c ho c d toán

Báo cáo trung tâm chi phí đ c trình bày theo các c p đ qu n lý khác nhau,

th c hi n theo chi u d c t d i lên trên, báo cáo c a c p càng th p s càng chi ti t

và khi lên trên c ng mang n i dung đó nh ng s mang tính t ng h p h n

B ng 1.2 Báo cáo trách nhi m trung tơm chi phí đ nh m c

Th i gian: (tháng, quí, n m)

n v tính:

Ch tiêu

D toán Th c t Chênh l ch Báo cáo cho giám đ c nhà máy

B ng 1.3 Báo cáo trách nhi m trung tâm chi phí d toán

Ch tiêu tài chính có th ki m soát đ c:

- Sai sót trong công vi c

Kèm theo báo cáo này th ng là báo cáo phân tích bi n đ ng nêu rõ nguyên nhân c a bi n đ ng D a vào nh ng thông tin này nhà qu n tr s k p th i tìm hi u nguyên nhân và tìm ra cách kh c ph c t t nh t

1.5.3.2.2 Báo cáo trách nhi m c a trung tâm doanh thu

thu có th ki m soát gi a doanh thu th c t phát sinh và doanh thu theo d toán

đ ng th i kèm theo phân tích nh h ng c a các nhân t nh giá bán, s n l ng tiêu th , c c u s n ph m, ,… đ n s bi n đ ng c a doanh thu

B ng 1.4 Báo cáo trách nhi m trung tâm doanh thu

1.5.3.2.3 Báo cáo trách nhi m c a trung tâm l i nhu n

Báo cáo trách nhi m c a trung tâm l i nhu n th ng đ c trình bày theo

th c hi n v i d toán

B ng 1.5 Báo cáo trách nhi m trung tâm l i nhu n

(Bùi Th Bích Liên, 2012, trang 15)

1.5.3.2.4 Báo cáo trách nhi m c a trung tơm đ u t

- T ng h p k t qu kinh doanh c a trung tâm

- Ph n ánh hi u qu s d ng v n đ u t (ROI, RI, EVA…)

B ng 1.6 Báo cáo trách nhi m trung tơm đ u t

9 L i nhu n sau thu (ki m soát đ c)

10 V n đ u t

11 T l hoàn v n đ u t (ROI)

12 Thu nh p gi l i (RI)