Kiểm tra và xây dựng các quy trình phân tích

Kiểm tra và xây dựng các quy trình phân tích phục vụ điều tra đánh giá chất lượng sáp ong

na ï“m va

a cai

gÖo-~-

NGUYÊN VĂN THỦY

KIỂM TRA VÀ XÂY DỰNG CÁC QUY TRÌNH PHÂN TÍCH

PHỤC VỤ ĐIỀU TRA, ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG SÁP ONG

TẠI TỈNH ĐỒNG NAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC HÓA HỌC

Chuyên ngành : Hóa Phân tích

Mã số : 1.04.03

-ÌĐH KHOA HỌC TU NHIÊN HƯỚNG DẪN KHOA HỌC _ |- THƯ VIÊN

we

LOI CAM GN

Em xin chân thành cẩm thầy PGS.TS Cù Thanh Long vA thay

TS Lê Minh Hoàng đã tận tình hướng dẫn, để em có thể hoàn thành

tốt luận van nay

Em xin cấm ơn các thầy cô khoa Hóa đã giảng dạy, truyền đạt

kiến thức cho em trong những năm học qua Đặc biệt, đến các thầy

cô và các bạn thuộc bộ môn Hóa phân tích đã tạo điều kiện về thiết

bị, dụng cụ cũng như hóa chất để em có thể hoàn thành tốt luận văn

này

Xin chân thành cảm ơn các bạn cùng khóa đã động viên, giúp

đỡ mình trong suốt thời gian thực hiện luận văn

Tp Hồ Chỉ Minh, ngày 12 tháng 12 năm 2007

Mục lục

Đanh mục các ký hiệu và chữ viết TẾT non ng He ghe i Danh muc Cac bang oc ccccsvesesecsesesecvescerevscscsssacsusevessusavacavavsarsussestsvaessaseveseevess ii Danh muc các hình và để THỊ uc cccccccccccccecscseccscscsesesssessssesssscsessevececatscsaceuonenenses iv

Chuongi: M@ BAU

1.1 Giới thiệu sơ lược về nghề nuôi ong mẬ( co Hee 1

1.1.1, Lược sử về nghệ khai thác mật ong rừng và

nghề nuôi ong mật trên thế BIỚI cuc n2 esrtrerervree 1 E42 Phân chia các giống ong mật chính chong ae 2

1.1.3 Sơ lược tập tính sinh học của loài Ong NHẬT cuc H Hee y 3

1.1.4 — Các sản phẩm chính của OnE cuc HH nhanh gay 5

LL ALL Mat Ong 5

mẽ ` ha 5

II nn ca nh e 6

nổ ố ố.ẽ 7

II ¬.- 6 7

1.1.5 — Lợi ích kinh tế xã hội của nghề nuôi ong mẬ( cover 7 1.16 — Nghề nuôi ong mật ở Việt NaH co nhe § 1.2 PAE VAIS ccc 9

12.1 — Xuất xứ của vấn để đánh giá chất lượng sáp 008 9

Y mghia khoa hoc ceccccccccssesscessesessesessscsvecuesvcsscssearessesucsaceuessesasansanervenes 10

Ý nghĩa thực tIẾn con n0 111 1221221210181 10121 xe 10

TONG QUAN

Tính chất lý hóa của SÁp OPBE con HH HH HH nà Hep 13

Cách thức thu hoạch và bảo quan SÁD chen neo toi 15

Khai thác, làm sạch và làm tTẮnE SÁT các cuc enheheiervrrerrrve 15

Ứng dụng của sáp ong và tình hình sản xuất hiện nay trên thế giới 18

Ứng dụng CỦa SẤp OP chen treo Hee 18

Tình hình sản xuất sáp ong trên thẾ giỚi co ccerreereeeeeeroee 18 Đánh giá chất lượng Sấp G08 c.cccccceenrieirririerrrrrrereerrdrrrrdrrrrrree 20

Các chỉ tiêu hóa lý dùng đánh giá chất lượng sáp ong 20

Ngun gốc xuất hiện dư lượng tổn dư trong sấp ONE coeeeenonoe 26

NỘI DŨNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Tìm hiểu các quy tình phân tích chất lượng sắp OnE c.c.eeceeeee- 39

Điêu tra, phân tích chất lượng sáp ong tại một số khu vực trong

3.2 D10605150101158/11401015: 0u) An An 40

3.2.2 H.o8› ro hoa 8n .e 40

3.2.3.2, Phương pháp phân LÍCh cu ng nh nen nhe 10125 1 E11 kg 40

Chương4 KẾT QUÁ VÀ THẢO LUẬN

Á.], Tìm hiểu các quy trình phân tích chất lượng sắp ong c sec 41

4.2 So sánh, đánh giá và xây dựng quy trình phần tÍch reeieeee 4l

4.2.2, Tý trọng và điểm chấy chư thờ rrrerrrrrrrrree 42

4.2.5 Dinh tính chất béo và acid DO cu eeeererrrrrrrrririrrdrrrrrrrrdee 51

4.2.6 Xác định hàm lượng hydrocarbon 0 cee ese eetee ene nnenenecetaeteneenes 42

4.2.6.1 Phương pháp khối lượng cceeeerrrrrrrrrrrderrdrrsrndrrrrrrerd 52

4.2.6.2 Phương pháp sắc ký khí với đầu đò FHD ieerrrerrrrrreee 39

4.2.7 Xác định dư lượng flavalinate trong Sấp 008 .ccceeeeerrrnnrdrrnrrrdrre 68

4.2.7.1 Xác định các điều kiện phân tích trên hiết bị GC ECD co 69

4.2.7.2 Dựng đường chuẩn ceerreeerrrrerdtrrrrrdrrrrerrrrerrrrrerrin 70 4.2.7.4 Đánh giá hiệu suất thu hỒIi eerrrrrrrrrrrrrrsdrtrdrndnrrre 71

Kết quả điều tra tình hình thu hoạch, sản xuất sấp ong

ở tính Đồng Nai trong vài năm gần đây co eeeeeree 75 4.3.1 Kết quả điều tra tình hình sắn xuất sáp ong trong vài năm gần day 75

4.3.2 Kết quả điều tra tình bình thu hoạch sắp ong tại cdc trai nudi ong 76

4.3.3 Kết quả điều tra tình hình sử dụng thuốc điệt ký sinh trùng trên ong 77

4.4 Phân tích và đánh BẦÁ L LH ng HH hon Hee rserey 78

4.4.2 Kết quả phân tÍCH cu HH2 21212 xeeerrere 79

4.4.2.2 Điểm chẦy nh 02111111111 Errrrrrrrrrrreeeeeeee 81

AAZB TY Ong occ ecsecsessnsesensesenseseseesesersesessesecsesesessscnssasecensecesssseessesecaveaeavs 81

KET LUAN coccccccccccccscsseveccssccsseccesecerseseessevssssevsstevensuvesssntessuneensssesssensessesessevenenen 89

KLE NGHIL ooo cccccccccsscccossecsssscecousuesesnsvecssssesesssssecsssssesnvessecessnvecsnsiveeessunesssseseesseess 90

TAG HO than: RRA occ ccccccccccccssesssecceseneeeeteceeneeesaesecsvereneeaesevessiesegueevanerseneas 92

Phần phụ lục

AOAC

EPA

WHO

: Tiêu chuẩn quốc tế Mỹ về kiểm tra và vật liệu

: Hiệp hội các nhà hóa học phân tích

: Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ

: Phân trăm độ lệch chuẩn tương đối

%RSDuosuu : Phẩm trăm độ lệch chuẩn tương đối theo phương trình Horwitz

LOB

LOQ

MRL

: Gidi han phat hién

: Gidi han định lượng

: Mức giới hạn tối đa cho phép

GC FID : Sắc ký khí với đầu dò ion hóa ngọn lửa

GC ECD : Sắc ký khí với đầu dò bất giữ điện tử

TCVN

TCN

: Tiêu chuẩn Việt Nam

: Tiêu chuẩn ngành

DANH MUC CAC BANG

Trang

Bảng 1.1 Cac gidng ong chinh 6 Vidt Nam oococcccccccccccsscossscsssscscsescscesssesessssceseasseees 2

Bang 1.2 Đặc điểm kinh tế cia hai gidng ong apis mellifera Và apis cerana 3

Bang 2.1 Các thành phần chính cỦa sắp ong name 13 Bảng 2.2 Một số đặc tính hóa lý cơ bản của SÁD cu nnengrrerrreerre 14

Bảng 2.3 Sản lượng sáp ong sản xuất tại một số nước năm 1994 19 Bảng 2.4 Bảng giá xuất khẩu sáp ong của Tazanian từ 1998-2005 19

Bảng 2.5 Yêu cầu về chất lượng sáp ong của Liên Xô năm 1974 20

Bảng 2.6 Các chỉ tiêu hóa lý đặc trưng theo dược thư EU 2002 c.e 21

Bảng 2.7 Các chỉ tiêu hóa lý đặc trưng theo dược thư Thụy Sỹ 2004 22 Bảng 2.8 Các chỉ tiêu đặc trưng theo tiêu chuẩn sáp ong của Ethiopia 2005 22 Bang 2.9 Bac diém cia sap ong vA cdc chal tr6n vao SAp ON ccscseseeeetsteneoes 23 Bang 2.10 Các loại hóa chất tiêu diệt ký sinh trùng gây bệnh trên ong 27

Bảng 4.1 Bảng liệt kê các chỉ tiêu theo một số tài HỆN cneeiere 41

Bảng 4.2 Quy trình xác định chỉ số acid theo một vài tài liệu e cee 45 Bang 4.3 Quy trình xác định chỉ số xà phòng hóa theo một vài tài liệu 48

Bang 4.4 Kết quả xà phòng hóa theo hai quy trình .eeeeoierrrirrke 49

Bang 4.5 Kết quá khảo sát thể tích rửa giải 0,3g paraffin eee 54

Bang 4.6 Kết quả khảo sát thể tích rửa giải lg paraffin ceieiiiree 54

Bảng 4.8 Hàm lượng hydrocarbon trong mẫu khẢo SÁI eeeereererrree 56

Bang 4.9 Số liệu giữa các lần tiêm của một dung dịch coeeeeeeeesenerree 60 Bảng 4.10 Kết quả phân tích với thể tích rửa giải SmL n-heptan - 62

Bảng 4.11,

Bảng 4.12

Bảng 4.13

Bảng 4.14

Bảng 4.15

Bảng 4.16

Bang 4.17

Bang 4.18

Bảng 4.19,

Bảng 4.20

Bang 4.21

Bang 4.22

Bang 4.23

Bang 4.24

Bang 4.25

Bang 4.26

Bang 4.27

Bang 4.28

Bảng 4.29,

Bảng 4.30

Bảng 4.31

Bảng 4.32

Bang 4.33,

Kết quả phân tích với thể tích rửa giải 1OmL n-heptan 63

So sánh %RSD của hai phương pháp với %RSDnorwiu, à ào-.c-cccccccce 64 Bảng kết quả mẫu QV2 khi dùng mẫu chuẩn cuc ciennseereo 65 Bảng so sánh %RSD của hai phương pháp với %RSDHgyvig caceeeeree 65 Bảng so sánh kết quả của hai phương pháp cc.ccececrrverceee 65 Bảng kết quả Š lần tiêm lặp lẠi cv HH reo 70 Bảng kết quả hiệu suất thu hổi tại các nồng độ thêm chuẩn khác nhau 72 Bắng thể hiện độ chụm tại các nông độ thêm chuẩn khác nhan 73

Bảng thể hiện độ nhiễu nÊn con n2 re 74 Bảng điều tra số lượng sáp ong sẵn xuất hàng năm tại các công Iy 75

Kết quả điều tra tình hình thu hoạch sáp ong tại các trại nuôi ong 76

Kết quả điều tra tình hình sử dụng thuốc diệt ký sinh trùng 77

i80 8 8n 78 Nhận xét về cảm quan của các mẫu sắp OnE cececcieceeieeree 79

Kết quả chỉ số aCÌỞ cm 82 Kết quá chỉ số xà phòng hÓa etineheeererrtrrrdrrerrie 82

Kết quả hàm lượng hydroCATDOH .oceeeeieerrrirrrrrrrrrerrrrreeie 84 Bảng kết quả các mẫu sáp trộn paraffin eects 86

Hinh |

Hinh 2

Hinh 3

Đồ thịi

Đề thị 2

Đồ thị 3

DANH MUC CAC HINH VA BO THI

Hình dạng một số load O18 ccccceeccscceeesescscsceessecsesssesescecsesssvesesenvessenesees 2

mo no an .s 15

Su 08 Na i4‹1 15

Đề thị biểu điễn khoảng tuyến tính của hydrocarbon 61

Đồ thị biểu điễn khoảng tuyến tính của S„a/S¡s theo hàm lượng 70

Đề thị biểu diễn khoảng tuyến tính sau khi xử lý mẫu c 74

Ll GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ NGHỆ NUÔI ONG MẬT 2289.19

3.1.1 Lược sử nghề khai thác một ong rừng và nghề nuôi ong mật trên thế giới :

Theo những tài liệu lịch sử, khoảng 3 ngần năm trước công nguyên, người

Ai Cập, Hy Lạp, La Mã cổ đã từng sinh sống bằng nghề khai thác mật ong rừng

Hễ đến “mùa ăn ong” là nhiều bộ tộc tạm thời bỏ nhà cửa lũ lượt tiến vào rừng sâu

để khai thác ong mật, đến hết mùa thì mới trở về Mới đầu mật ong được tích trữ để

dùng trong bộ tộc, và hàng ngần năm sau đó, mậẬt ong mới trở thành hàng hóa

Khoảng 5 thế ký trước công nguyên, tại nhiều vùng của nước Nga đã có sự buôn bán mật ong và sáp ong rất thịnh vượng,

Nghề khai thác mật ong rừng vẫn còn tổn tại đến tận ngày nay Tuy nhiên,

sản lượng mật ong rừng tự nhiên ngày càng cạn kiệt do diện tích rừng tự nhiên ngày càng thu hẹp để nhường chỗ cho phát triển nông nghiệp, công nghiệp và đô thi Trong khi đó, nhu cầu mật ong lại ngày cầằng gia tăng, trong bối cánh đó đã manh

nha nghề nuôi ong mật

Không rõ nghề nuôi ong mật có từ bao giờ Chỉ biết rằng ở Châu Âu, Châu

Phi và Châu Á nghề nuôi ong mật đã có cách nay nhiều thế kỷ Năm 1530 nghề nuôi

ong mật được du nhập từ Bổ Đào Nha vào Brazil, sau đó lan sang Nam Mỹ, Trung

Mỹ và Bắc Mỹ Năm 1822 nghề nuôi ong mật bắt đầu ở Australia

Đáng chú ý là nghề nuôi ong mật phát triển rất châm chạp từ lúc manh nha đến lúc hoàn thiện như ngày nay Vào khoảng giữa thế ký 19, Langsiroi [người Liên Xô] đã sáng chế thùng nuôi ong, được nhiều nhà nuôi ong mật trên thế giới nhiệt

liệt hoan nghênh, trong đó Nhật Bản là nước đầu tiên ở châu Á áp dụng triệt để

công nghệ này Được biết, vào thời Minh trị thứ 8 (năm 1876) đã có lệnh cho phép

Phần mở đầu

nhập khẩu các giống ong mật từ Mỹ và Ý về nuôi và in thành sách dạy nuôi ong mật phổ biến cho người dân Nhật Bản

1.1.2 Phân chia các giống ong một chính :Pì

Trong thế giới động vật, ong mật thuộc ngành chân đốt, lớp côn trùng, có nhiều giống khác nhau Thế giới có 7 giống ong mật chính, Việt nam có 4 giống ong

mật chính (xem Bảng 1.1.)

Bảng 1.1 Các giống ong mật chính tại Việt nam

STT Tên khoa học Tên Việt nam

1 Apis mellifera | Ong Châu Âu (ong thuần hóa, ngoại nhập)

3 Apis dorsata Ong khoái hoặc ong gác kèo (ong hoang đã)

4 Apis florea Ong hoa hoặc ong muỗi (ong hoang đã)

Phân mở đầu

Bảng 1.2 : Đặc điểm kinh tế của hai giống ong apis Cerana và apis Mellifera :

Yêu cầu về nguồn mật

Thu sữa và phấn hoa

1.1.3 Sơ lược tập tính sinh học của loài ong mật :°)

Ong là loài côn trùng có đời sống và tổ chức như một xã hội Ong mật sống thành đàn lớn, mỗi tổ ong là một đàn ong Tổ chức của một đàn ong gồm có : ong

chúa, ong thợ và ong đực Mỗi thành viên đều có một vị trí sinh học nhất định trong

đàn nhưng gắn bó, ảnh hưởng lẫn nhau rất chặt chẽ

Ong chúa : là ong cái duy nhất có cơ quan sinh dục phát triển hoàn chỉnh để

giao phối với ong đực Nhiệm vụ chủ yếu của ong chúa là đẻ trứng, duy trì nòi

Phần mở đầu

giống, đảm bảo sự tổn tại của cả đàn ong Ong chúa có khả năng tiết ra chất chúa

hay còn gọi là pherormon (theo Butler người Anh thì chất chúa là acid trans-9-oxo-

deca-enolic) để dẫn dụ ong đực khi bay đi giao phối, dẫn dụ ong thợ trong lúc chia

đàn tự nhiên, và duy trì “trật tự xã hội” trong đàn ong Ong chúa càng giả chất pheromon càng giảm nên tác dung cla ong chúa đối với đần ong càng kém

Ong đực : sinh ra từ trứng không thụ tỉnh Nhiệm vụ duy nhất của ong đực là

giao phối với ong chúa Ông đực có cơ quan sinh dục rất phát triển, thể lực tốt, cánh

to khỏe và khứu giác nhạy cảm với chất kích thích (pheromon) do ong chúa tiết ra

khi đi giao phối

Ong thợ : sinh ra từ trứng được thụ tỉnh Ấu trùng ong thợ được ăn sữa chúa

trong 3 ngày đầu, từ ngày thứ tư trở đi chỉ được ăn lương ong (phấn hoa) Do đó, tuy

là ong cái nhưng nó không phát dục hoàn chỉnh mà phát triển các cơ quan phù hợp

với chức năng của ong thợ

Hoạt động của ong th:

Giai đoạn 1-2 ngày tuổi : vệ sinh lỗ tổ, nghỉ ngơi để cơ thể hoàn thiện

Giai đoạn 3-6 ngày tuổi : bón cho ấu trùng lớn ăn

Giai đoạn 6-12 ngày tuổi : tuyến sữa phát triển, bất đầu tiết sữa nuôi ấu trùng ong

chúa và ấu trùng ong thợ, ong đực và tập báy ra ngoài cửa tổ

Giai đoan 12-18 ngày tuổi ; tuyến sáp phát triển, ong lầm nhiệm vụ xây tổ

Giai đoạn 18-45 ngày tuổi : là giai đoạn ong thợ lầm việc lấy mật, phấn hoa, nước và muối khoáng

Giai đoạn 45-60 ngày tuổi : ong không còn đủ sức để tham gia lấy mật, phấn hoa thường xuyên, chỉ làm những việc như lấy nuớc, bảo vỆ tổ ong, quạt gió

Phần mở đâu

Những giai đoạn phân chia trên chỉ có tính tương đối, tầy điều kiện cụ thể có thể thay đổi

1.1.4, Các sản phẩm chính của ong :

11.41 Mat ong :

Là sản phẩm có sẵn lượng lớn nhất của nghề nuôi ong Thành phần chính của

mật ong là đường (gluco và frucio) khoảng 80%, nước khoảng 17 — 20% và rất nhiều

thành phần vi lượng khác, Trong mật ong có hơn 1§1 hợp chất, trong số đó có một số

chất quan trọng như : enzyrne, acid amin, protein, lipid, acid hữu cơ, Mật ong là chất giầu năng lượng, thích hợp cho mọi lứa tuổi ! kg mật ong cho 3150 - 3350 kCal,

dùng để bồi bể cho cơ thể con người, mặt khác nó còn là vị thuốc tự nhiên trị được

nhiều bệnh,

Chất lượng rnật ong phụ thuộc vào nhiều yếu tố nhưng chú yếu là cây nguồn

để ong lấy mật, giống ong, thời điểm lấy mật và cách quần lý đàn ong

11.4.2 Sữa chúa -

Là nguồn định dưỡng cao cấp, là sản phẩm đặc biệt nhất trong số các sản

phẩm của ong Đó là thức ăn duy nhất để nuôi ong chúa và ấu trùng, do ong thợ non

tiết ra

Sữa chúa có thành phần định dưỡng : ẩm (66%), protein (12.34%), md

(5.46%), các vitamin, tổng chất khử (12.40%), tro (0.82%)

Sữa chúa giúp kích thích quá trình trao đổi lipid và protein, giúp cho cơ thể

khỏe mạnh và hoạt bát, nhất là người cao tuổi Sữa chúa giàu hormon sinh dục,

vitamin B, vitamin C nhưng lại thiếu vitamin E, có tác dụng kích thích hoạt động sinh lý, tái tạo tế bào, chống sự lão hóa của các tổ chức tế bào, Sữa chúa còn có tính

Phần mở đầu

kháng khuẩn cao với trực khuẩn lao, trực cầu khuẩn, trực khuẩn sinh mũ, trực khuẩn

đường ruột Ecoii

Người ta dùng sữa chúa để chữa các bệnh về đường tiêu hóa, lao, sẩy thai,

viêm khóp, tim mạch Sữa chúa có nhiều chất acetylcolin, là chất làm giãn nở

mạch máu, đóng vai trò điều hòa huyết áp rất có hiệu lực Sữa chúa còn có tác đụng tốt trong các bệnh về gan, chống béo phì, nâng cao sức để kháng với bệnh truyền

nhiễm, kích thích và điểu hòa chức năng tạo máu, chữa xd cứng động mạch, suy yếu động mạch vành,

1.1.4.3 Phấn hoa :

Là sản phẩm giàu đinh dưỡng, được ong thu từ các nhị hoa của các loài hoa

khác nhau để làm thức ăn cho chúng Phấn hoa có nhiều mầu sắc : vàng, vàng xám,

đó nhạt, nâu nhạt, và hương vị khác nhau tuỳ từng loại hoa

Phấn hoa chứa 7-35% protein, trong đó 10% là các acid amin tự do So với

thịt bò cùng trọng lượng, phấn hoa chứa gấp 5 lần Locin, Metionin, Lizin, Trytopban

Ngoài ra cồn có các enzyme, vitamin hòa tan, các chất khoáng và các yếu tố vì

lượng ( phấn hoa chứa 21 acid amin cần cho cơ thể, trong đó có 10 acid amin mà cơ

thể không tổng hợp được)

Dùng phấn hoa trước tiên là để tăng cường sức khỏe vì phấn hoa chứa nhiều chất đinh dưỡng đễ hấp thụ, tăng cường được thé lực, trí lực, tạo ra sự hưng phấn và

sắng khoái, làm tăng vẻ đẹp của da, giữ được sự trẻ trung lâu dai

Tác dụng chữa bệnh của phấn hoa rất đa dạng, không gây độc hại và cho kết quả điều trị rất tốt như bệnh đái tháo đường, viêm tuyến tiến liệt, phong thấp và

khớp

thân mở đầu

11A4 Keo ong:

Ong ding keo để vít kín các khe hớ giữa các cầu ong xung quanh thùng, để

chúng điều hòa nhiệt độ trong thùng ong phù hợp với đặc điểm sinh vật học của

chúng Ông còn đùng keo để bọc xác các địch hại vào tổ ong phá hoại (đán, thạch

thùng, ong rừng, ) bị ong báo vệ đàn đốt chết để tránh thối Keo ong có tính sát

khuẩn và diệt khuẩn cao nên dân gian và ngành y tế sử dụng làm thuốc chống viêm

nhiễm, lành vết thương, chữa bệnh tai mũi họng, cắm cúm,

114.5, Sap ong:

Là sản phẩm phụ của nghề nuôi ong mật, nhưng ngày nay nó chiếm một phdn đáng kể giá trị xuất khẩu trong các sản phẩm ong mật, Là vật liệu chính để xây dựng thành “bánh tổ ong” Sáp ong được dùng trong rất nhiều ngành nghề khác như

dét, y tế, mỹ phẩm, thực phẩm, sơn mài,

Ngoài những sản phẩm kể trên, đần ong còn có một chức năng “thân thiện môi trường” rất giá trị là thụ phấn tăng năng suất cây trồng và nâng cao chất lượng

nông sản Ding dan ong thụ phấn được coi là một biện pháp thâm canh tăng năng

suất đặc biệt hiệu quá

1.1.5 Lợi ích kinh tế xã hội của nghề nuôi ong một :

Lợi ích kinh tế : vốn đầu từ không quá cao, mọi sản phẩm đầu ra của nghề nuôi ong mật đều có giá trị kinh tế cao, và có thị trường xuất khẩu lớn Ngoài ra nghề này còn có tác dụng thúc đẩy quá trình thụ phấn của cây trái, lầm gia tăng năng suất ra hoa kết trái

Loi ích xã hội : tạo ra công ăn việc làm , tăng nguồn thu nhập Mặt khác, nuôi

ong mật đồng nghĩa với trồng cây gây rừng, bảo vệ tài nguyên rừng

Phân mở đầu

1.1.6 Nghề nuôi ong mật ở Việt nam : Sơn Ea và Đẳng Nai

Ở Việt Nam, nghề khai thác mật ong rừng không rõ có từ thời nào, nhưng chắc chắn từ rất lâu, mặt hàng mật ong rừng với sản lượng lớn đã từng lưu hành rộng rãi từ Bắc chí Nam

Nghề nuôi ong mật Việt Nam xuất hiện cách nay không lâu, có lẽ khoảng 4-

5 thập niên Tuy nhiên , đất nước Việt Nam bốn mùa hoa nở, rất thich hop cho dan ong tăng trưởng nhanh chóng, nên nghề nuôi ong mật có tiểm năng rất lớn

Tỉnh Sơn La, diện tích khoảng 14.055 km”, hầu hết đất đai thuộc vùng sơn

địa Năm 1980 Công ty ong mật Sơn La đã nhập giống ong Ý apis mellifera về nuôi

và phát triển mạnh mẽ cho tới nay Hiện đã gây thành 30 ngần đàn, trung bình tăng

3 ngàn đàn / năm Sản lượng trung bình hàng năm của mỗi đàn ong Ý là 50 kg mãi +

5 kg phấn họa , gấp 10 lân sản lượng của ong nội địa apis cerana Tổng sẵn lượng hàng năm là 750 tấn mật + 50 tấn phấn hoa + 2,6 tấn sắp ong

Tỉnh Đồng Nai, diện tích khoáng 5862 km”, Năm 2004 xuất khẩu 4100 tấn mật + hơn 200 tấn sáp ong + 20 tấn sữa chúa , trong đó zỷ phần sản phẩm là 94,9

% mật : 446 % sáp ong : 0,5% sữa chúa Tổng kim ngạch xuất khẩu san phẩm ong

mật khoảng 5 triệu USD, trong đó £ÿ phdn kim ngach 1a 76,1 % mat : 14.4 % sap ong: 9,5 % sữa chúa Dễ thấy, trong khi sáp ong chí chiếm chưa tới 4,6 % tỷ phần sản phẩm nhưng lại chiếm tới 14,4 % tý phan kim ngạch Điều này cho thấy ngoài sữa chúa thì sáp ong cũng là một sản phẩm có giá trị kinh té cao

Đồng Nai là địa phương có thế mạnh về nghề nuôi ong mật hiện nay, Hiện

nay, Đồng Nai không chỉ giành lại vị thế ở các thị trường ong mật lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản mà còn mở rộng thị trường này sang Hàn Quốc, Đài Loan

Phần mà đầu

Như đã biết, Hóa phân tích là ngành khoa học nghiên cứu về các nguyên lý xác định

thành phần hóa học của các chất khác nhau, Khái niệm “phương pháp phân tích” được hiểu đồng nghĩa với “nguyên lý phân tích”, Chỉ có khoảng hai chục “nguyên lý phân tích”, tức là khoảng hai chục “phương pháp phân tích” Ví dụ: “phương pháp phân tích

khối lương”, “phương pháp phân tích phổ nguyên tử ”, “phương pháp phân tích sắc ký

Mỗi “phương pháp phân tích” có thế thực hiện bằng một số “kỹ thuật phân tích ” cổ điển và hiện đại khác nhau, Ví dụ “phương pháp phân tích sác ký ” có các “kỹ thuật

là “Tiêu chuẩn Việt nam, TCVN ”, hoặc cấp ngành gọi là “Tiêu chuẩn Ngành, TCN ”

1.2.1 Xuất xứ của vấn đệ đánh giá chất lượng sáp ong :

Tình hình xuất khẩu các loại sản phẩm ong mật của Đồng Nai cho thấy sáp

ong ngày nay nổi lên như một sân phẩm ong mật đem lại hiệu quả kinh tẾ cao

Trong sự hội nhập toàn cầu, chất lượng sản phẩm là yếu tố cạnh tranh quyết

định Tuy nhiên, hiện nay Việt nam chưa có một tiêu chuẩn nào (TCVN, TCN) để

đánh giá chất lượng của “sáp ong” với tự cách là một “đối tượng phân tích”, thiếu hẳn môt hệ thống các quy trình phân tích để đánh giá chất lương sáp ong

Phần mở đầu

1.2.2 Đề tài luận vấn

Đề góp phần giải quyết tình trạng bức xúc đó của nhù cầu xuất khẩu sấp ong,

trước mắt của tỉnh Đồng Nai, chúng tôi quyết định nghiên cứu để tài

“KIEM TRA VA XÂY DỰNG CÁC QUY TRINH PHAN TICH

PHUC VU BIEU TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHẤT LUGNG SAP ONG

TAI TINH BONG NAI”

Đương nhiên, những kết quá nghiên cứu của để tài có thể áp dụng toàn quốc,

không chỉ riêng cho Đông Nai ~ một địa phương tiên phong về xuất khẩu sáp ong

13 MỤC TIỂU ĐỀ TÀI

Bước đầu xây dựng một hệ thống các quy trình phân tích để đánh giá chất

lượng sáp ong Việt nam, thứ nghiệm đầu tiên tại Đẳng Nai

14 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIẾN CUA DE TAI

1.4.1 Ý nghĩa khoa học : Góp phan xây dựng hệ thống các quy trình phân tích để đánh giá chất lượng sáp ong tại Việt nam

1.4.2 Ý nghĩa thực tiến : Góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của sáp ong nội

` n, +

địa và xuất khẩu,

Phần mở đầu

2.1 Gidi thiéu vé sép ong 735% 18)

2.41 Nguén gc cia sdp ong :

Là chất đo ong thợ có tuổi từ 12-18 ngầy (xem trang 4) tiết ra từ lđp vảy sáp giữa

đoạn bụng, Ngay khi được tiết ra, sáp còn ở đạng lỏng, trải qua một quá trình nhào trộn với nước bọt của ong, sáp lỏng cô đặc lại dưới dạng viên và trở thành vật liệu

xây dựng các lỗ cấu trúc trong các tầng của tổ ong

Chất lượng và số lượng sáp tiết ra phụ thuộc vào lượng phấn hoa có trong thức ăn

của ong Theo Freudenstein (19601) ong nuôi mà không cho ăn phấn hoa từ khi

mới nổ sẽ tiết ra sáp ít hơn so với ong được cho ăn phấn hoa từ đầu Khi không có dự

trữ phấn hoa thì lượng sáp do ong thợ sản xuất ra khá thấp

VỀ màu sắc sáp ong được chia làm hai loại : sấp vàng và sáp trắng

Sáp vàng có mùi nặng, không vị, bể mặt bánh sáp sáng, khi chạm vào có cảm

giác hơi rit

Sáp trắng có mùi rất riêng biệt, không vị, có màu trắng hay mầu vàng nhạt, trong

mờ đối với lớp sáp mỏng, bể mặt nhấn trơn

Các vảy sáp hoặc sắp nguyên có màu trắng, sau đó nhanh chóng chuyển thành

mầu vàng ở trong tổ, Người ta thừa nhân rằng sự chuyển mầu của sáp một phần do

có lẫn của phấn hoa và các chất cặn khác mà ấu trùng và thiếu trùng để lại và phần

khác là do sự có mặt của keo ong Còn mùi thơm của sáp có lẽ do mùi hương của

loài hoa mà ong đến lấy mật

2.1.2 Tính chất lý húa của sáp ong :

2.1.2.1 Thành phần hóa học của sáp th?)

Sáp ong là một hỗn hợp của hơn 300 các loại hợp chất khác nhau Trong đó, các hợp chất được chia làm 4 nhóm chính : ester, acid béo tự do, hydrocarbon và rượu tự do

Ester : chiếm khoảng 67% thành phần của sáp Chủ yếu là các ester của acid

palmitic, palmioleic, hydroxypalmitic vdi caéc rượu có phân tử lượng lớn,

Hydrocarbon : chiếm khoảng 13-15%, phân lớn là các hydrocarbon no và một

phần rất nhó các hydrocarbon không no (alkenes) Tỷ lệ phần trăm các hydrocarbon

có số lượng chấn nguyên tử carbon rất thấp Những hydrocarbon chính có số nguyên

tử lẻ kéo đài từ Ca; tới Cạa

Acid béo tự do : chiếm khoảng 12%, các acid nầy nói chung cũng là no Chúng

gồm những chuỗi đài có số lượng chắn các nguyên tử cacbon chủ yếu là Cụ; tới Cạ¿

(acid palmitic và acid tetracoZanoic)

Rượu : chiếm khoảng 1% Đối với phân tử rượu có số carbon chấn kéo đài từ Co, tới Ca; thì rượu là điol, Đối với phân tử rượn có số carbon chấn kéo đài từ C;; trở lên

thì rượu là monol

Phân tổng quan

Sáp ong có tỷ trọng của sáp khoảng 0,956 tới 0,970, Nhiệt độ nóng cháy từ 61-

66°C , nhiệt độ nóng chảy càng cao thì chất lượng sáp càng tốt Sáp rất Ổn định về

mặt hóa học, không bị thủy phân, không bị oxy hóa và không bị acid hủy hoại, để bị

biến mầu khi có phần ứng với kiểm, chỉ hòa tan trong đầu mỡ, tính đầu, xăng, đầu thông, carbon disulfur Sáp có thể đễ dàng trộn lẫn với paraffin, với các loại mỡ khác nhau và hấu như không hòa tan trong cồn, trong gÌycerine và nước

Phần tổng quan

Bảng 2.2 : Một số đặc tính hóa lý cơ bản của sáp.)

Phân tổng quan

2.1.3 Cách thức thu hoạch và bảo quản sáp :

loại xấu tốt Thứ xấu là bánh tổ cũ với phần bánh tổ chứa con Còn thứ tốt là phần

bánh tổ chứa mật với những nguyên liệu sáp tốt Mỗi loại như vậy đều được cho vào

bao vải riêng và xử lý theo những phương pháp khác nhau

Hình 2 : Cấu tạo của tổ ong Hình 3 : Sáp lưỡi mèo trên tổ ong

Phương pháp thủ công : là phương pháp dựa vào nguyên tắc trọng lượng

Sáp thô được cho vào nổi cách thủy khoảng 80°C, đun cho sáp chảy ra và ủ như thế

trong vòng 4-5 giờ Những tạp chất và cặn bã nặng sẽ lắng xuống đáy

Nhược điểm của phương pháp là những cặn bẩn nhỏ sẽ không lắng xuống hết mà

vẫn nằm lại trong phần sáp vì thế chất lượng sáp không cao

Phân tổng quan

Phương pháp xử lý bằng acid sulfuric : có thể làm sạch và làm sáng mầu

sáp bẩn bằng cách cho từ 5 tới 30 mL acid sulfuric đậm đặc vào 10 kg sáp Để acid

vào sáp đang nóng chảy có nhiệt độ không dưới 70°C Bên dưới sáp phải có nước,

thể tích nước gấp 3 - 4 lần thể tích sáp Sau khi cho acid vào phải khuấy kỹ, sau đó

ủ trên 5 giờ Sáp tối mầu trở nên vàng

Khi làm sạch và làm trắng sáp bằng acid sulfuric, chỉ được dùng đồ đựng bằng gỗ

vì khi nấu sáp thé trong nổi kim loại, acid béo tự do có trong sáp tác dụng với một số kim loại tạo thành muối, chất lượng sáp thu được trong trường hợp này kém đi, mầu sắc thay đối Làm trắng sấp bằng acid sulfuric chất lượng sáp giấm đi, sáp trở nên giòn, tầng chân lầm bằng sáp này kém độ bến

Phương pháp xử lý công nghiệp Ở các nước tiên tiến, có bốn kỹ thuật xứ lý

sáp thô như sau :

Kỹ thuật gia nhiệt sáp trong nỗi bằng năng lượng mặt trời ; Nung tấm tôn của

nổi nấu sáp lên tới 70°C dưới tia nắng mặt trời, Sáp thô trên tấm tôn nóng chảy và

chảy qua tấm lưới vào bể nước bên dưới,

Kỹ thuật gia nhiệt sáp bồng nước nóng rồi ép nóng: Ngâm sắp thô trong nước

một ngày đêm để rửa sơ bộ Sau đó, đố sáp đã rửa vào nổi, cho nước mềm vào đun,

Đun sôi 20-30 phút cho đến khi sáp chuyển thành dạng bội quánh thì để sáp nóng vào bao vải, buộc chặt đầu bao và dùng máy ép ép cho sáp chảy ra Để làm tăng

chất lượng sáp, sáp sau khi ép phải làm nguội từ từ để căn bẩn lắng xuống và cạo bỏ

Kỹ thuật gia nhiệt sáp bằng nước sôi rồi ly tâm ; Cho sáp tiếp xúc với nước

sôi rồi ly tâm, Hiệu suất sẽ cao hơn nếu đổ thêm vào nước mot it acid sulfuric đậm

đặc

Phân tổng quan

Kỹ thuật tỉnh chế sáp bằng dung môi hữa cơ : Hòa tan sáp thô trong dung môi hữa cơ

Các loại tạp chất và keo ong sẽ được loại ra khỏi sáp bằng cách lọc trên than hoạt

tính hoặc lọc trên đất sét đặc biệt, Theo Chauvin”! khi dùng dung môi là aceton,

lượng sáp thu hoạch sẽ cao hơn nhiều so với các kỹ thuật khác,

Sáp thu bằng tất cả kỹ thuật trên đều ít nhiều không tỉnh khiết : phần đưới của

tảng sấp có khi chứa những mảnh vụn của kén ong, phần trên mặt có khi bị mờ vì

sáp lẫn keo ong, việc tẩy trắng sấp có khi cho kết quá không đồng đếu tùy theo nguồn gốc của sáp

Ngoài ra, người ta còn sử dụng các hóa chất để làm trắng sáp như ozon, nước oxy

gia, kali bicromat, kali pecmanganat, kali nitrat, nudc chlor, natri hypochiorit .Viéc

tẩy trắng sáp với các chất vừa kể trên được kết thúc bằng amoniac

2.1.3.2 Bảo quản ch”

Để sáp được giữ lâu và bến cách tốt nhất là dùng bao ny lông bọc kín bên ngoài

rôi cho vào thùng, đậy kín tránh sâu ăn sáp và gián chui vào phá hoại,

Để khử trùng kho bảo quản người ta dùng hơi lưu huỳnh (im) đốt 50g lưu huỳnh)

hoặc formaline (liều xử ký 50mg),

Phân tổng quan

2.2 Ứng dụng của sáp ong và tình hình sản xuất hiện nay trên thể giới :

2.2.1 Ứng dụng của sắp ong ;Íh S3 8 9, 16, 20]

Sáp ong có nhiều công dụng, trước hết người nuôi ong phải có sáp để in chân tầng, làm cầu tầng giúp ong tiết kiệm sức lao động, tập trung cho việc lấy mật

Ytếcần sáp ong để sản xuất ra các loại cao dán, các loại thuốc mỡ, kem

đưỡng và lầm mịn đa, làm các loại kẹo cao su hoặc các loại hộp bảo quần lâu dài

Trong mỹ phẩm, sáp thường được pha vào một lượng nhất định có tác dụng

chống ánh nắng mặt trời, chống khô da, giữ ẩm, dùng làm son môi, bút chì

mầu,Trong thực phẩm cũng như trong được phẩm, chú yếu sáp dùng làm các vó bọc

thực phẩm hoặc thuốc men có tác dụng chống ẩm, chống oxy hóa,

Ngoài ra, sáp còn được sử dụng làm chất đánh bóng giầy đa, máy in, mạch

điện tử, xà phòng, chất báo vệ bể mặt kim loại, dệt, sơn dầu, Đặc biệt, sáp ong còn được đùng lâm mẹo vặt chữa bệnh rất hiệu quả

2.3.2 Tình hình sân xuất sáp ong trên thế giới ;D- 91

Theo Warth, năm 1959! tổng sắn lượng sáp ong trên toàn thế giới đạt khoảng

20.000 tấn, Trong đó, Mỹ sản xuất nhiều nhất khoảng 2.500 tấn nhưng lại tiêu thụ

đến 6.000 tấn Tiếp sau Mỹ là Tazanian sản xuất được khoảng 905 tấn

Đến năm 1994 thì sắn lượng sáp ong trên thế giới đã tăng lên đáng kể, đứng đầu

về sắn xuất sáp ong là Trung Quốc với sẵn lượng lên đến 12.800 tấn/năm

Phân tổng quan

Bảng 2.3: Sản lượng sáp ong sản xuất tại một số nước năm 1994 :

Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ sáp ong là rất lớn Đặc biệt Mỹ, EU, Nhật Bản là

những quốc gia tiêu thụ nhiền nhất Giá sáp ong tùy theo chất lượng có thể đao động

từ 3.000 ~ 5.000 USD/tn

Bảng 2.4 : Bắng giá xuất khẩu sáp ong của Tazanian từ 1998 - 2005 97!

2.3 Đánh giá chất lượng sáp ong :

So với nhiều loại sáp khác, sáp ong có giá khá cao bởi vì những chế phẩm từ sáp ong chính phẩm luôn luôn đạt chất lượng vượt trội, Tuy nhiên, do khan hiếm và lợi

nhuận nên người ta đã trộn lẫn các loại sáp khác(đặc biệt là sáp parafin, một sẵn

phẩm đầu mổ) vào sáp ong chính phẩm , Vì vậy, việc kiểm soát chất lượng sáp ong

đã được nhiều nước quan tâm Chất lượng sáp ong được thể hiện qua một số chỉ tiêu

hóa lý đặc trưng và một số chỉ tiêu về dư lượng

2.3.1 Các chỉ tiêu hóa lý dùng đánh giá chất lượng sáp ong (Ít ?h44

Theo N.L Burenin và G.N Kotova (1977))!, những năm 1974-1975, Liên Xô đã

xây dựng được tiêu chuẩn nhà nước đối với các sản phẩm ngành ong, Trong đó có

tiêu chuẩn nhà nước áp dụng cho sáp ong thô và sáp ong dùng để sản xuất tầng chân (số 21179-75) Về mặt kỹ thuật, chất lượng sáp ong phải đáp ứng các yêu cầu ở bắng

2.5, không phù hợp với các yêu cầu này thì sáp coi như không đạt tiêu chuẩn

Bang 2.5 : Yêu cầu về chất lượng sáp ong của Liên Xô năm 1974.U!

tới vàng đậm và xám | màu nâu sáng Mùi Sáp có mùi tự nhiên Mùi đặc trưng

Kết cấu của bê mặt sáp bẻ ra Hạt nhỏ đều Hại nhỏ đều

Hàm lượng tạp chất, (%) Không quá 0,3 Khong qua 0,3

Khéng qua 1,5 Không quá 1,5

Hầằm lượng nước, (2%)

Chiều sâu cắm kim ở 20°C, (mơ) | Không quá 6,5 TY 6,6 - 9,0

Hiện nay, sáp ong được ứng dụng trong nhiều ngành nghề, nhiều lĩnh vực,

nên yêu cầu về chất lượng sáp cũng tăng lên, số chỉ tiêu hóa lý đối với sáp ong cũng

Phân tổng quan

khác biệt so với tiêu chuẩn của Liên Xô trước đây Đã có nhiều tiêu chuẩn công bố

các chỉ tiêu cần kiểm soát để đánh giá chất lượng của sấp ong như được thư Anh,

được thư Thụy Si, cdc tiéu chudn s4p ong cla Ethiopia, Tanzanian

Sau đây là một số chỉ tiêu hóa lý cần kiểm soát theo các tiêu chuẩn khác nhau :

Bảng 2.6 : Các chỉ tiêu hóa lý đặc trưng theo dude thy cla EU 2002.77!

2 Bể mặt sáp khi bẻ ra Hạt mịn, không tính thể, không bóng nhấn

Bảng 2.7 : Các chỉ tiêu hóa lý đặc trưng theo được thư của Thuy Si 2004.44

9 | Ham Iwong chất béo và acid béo Định tính Định tính

10 Hàm lượng parafln và các loại Định tính Định tính

Các tiêu chuẩn khác có thêm nhiều chỉ tiêu kiểm tra khác nhau, ví dụ như là chỉ

số iod, chỉ sé peroxide, nhưng theo nhiều tài liệu mà chúng tôi tìm được và những

Phân tổng quan

Hiện nay, theo chúng tôi được biết thì các loại hóa chất được trộn vào sáp ong

chủ yếu là paraffin, colofan (nhựa thông), stearin (bạch lạp) và ceresin Tính chất

của các loại hóa chất này được thể hiện trong bảng 2.9,

Trắng, vàng tươi đến | Mục 2.2.2.1 đ:0,95-0,97

Paraffin „ Hén hop hydrocarbon no | d:0,88-0,915

(Cao _ Cao) Điểm chảy : 45-65°C

Ester glyceryl stearate d: 0,92

Về mặt cảm quan, khi sáp bị trên những chất khác nhau có dạng như sáp thì chất

lượng sáp sẽ bị giảm đi Phương

giá được chất lượng sáp dựa

vỡ, mặt cắt, mùi, mầu, vị, độ giòn

pháp đánh giá cắm quan phần nào cho phép đánh

vào hình dáng bên ngoài, cấu trúc, đặc điểm của mãi

Phân tổng quan

VỀ mùi : sáp ong có mùi mật hoặc mùi mật với keo ong Khi trộn colofan, stcarin, ceresin hay parafln thì sáp có mùi vị riêng và đặc trưng của phụ gia đó

Bánh sáp chính phẩm có bể mặt phẳng, hoặc hơi lỗi lên và khi dùng búa đập bánh sáp dễ vỡ ra Nếu trộn lẫn paraffin vào sáp thì bé mặt bánh sáp cong lên; đập

bằng búa, bánh sáp không vỡ ra mà tạo thành vết lõm, quanh vết lõm có mầu sáng

Đặc điểm của mặt vỡ và mặt cắt : trên vết võ của bánh sáp chính phẩm ta nhìn thấy rõ cấu trúc ví tỉnh thể Nếu trộn paraffin vào sáp thì chỗ bánh sáp vỡ ta

nhìn thấy rõ từng hạt tỉnh thể Ở mặt cắt bằng dao, nếu là sáp chính phẩm thì không

bóng, nếu sáp trộn lẫn với parafln, ceresin hoặc colofan thì mặt cắt nhấn và bóng

Để xác định chất lượng sáp, ta có thể nhai một mẫu sáp Nếu sáp đính vào

răng nghĩa là trong sắp có stearin, colofan hoặc mỡ Sáp chính phẩm không đính vào răng

Nhìn vào bảng 2.9 ta nhận thấy rằng khi trộn các loại hóa chất này vào sáp

ong, chúng sẽ làm thay đổi tỷ trọng và điểm chảy của sáp ong Tuy các chỉ số này

chỉ thay đổi đáng kể khi chúng được trộn vào sáp ong với hàm lượng khá lớn nhưng

nó cũng góp phần giúp ta xác định được chất lượng sáp

Đối với các chỉ tiêu như chí số acid, chỉ số xà phòng hóa, chỉ số ester, ty số

ester/acid, khi ta trộn các loại tạp chất vào cũng làm thay đổi giá trị của chúng Hàm

lượng tạp chất càng lớn thì chất lượng sáp thông qua các chỉ tiêu này càng thể hiện

rõ rằng, đặc biệt là khi trộn colofan và stearin

Thanh phan chinh cia colofan 14 acid abietic vA acid pimaric, vi vay colofan

có chỉ số acid rất cao (khoảng 160-180), khi được trên vào sáp ong thì chỉ số acid

tăng lên rất nhiều, đồng thời chỉ số xà phòng hóa cũng tầng lên nhưng không đáng

kể Từ đó làm cho tỷ số ester/acid nhỏ đi rất nhiều Theo ước tính thì colofan được

Phần tổng quan

trộn với khoảng 2% theo khối lượng thì chỉ số acid và tỷ số esier/acid đã nằm ngoài giới hạn cho phép về chất lượng sáp ong

Cũng tương tự như colofan, stearin là ester nên nó sẽ làm tăng mạnh chỉ số xà

phòng hóa và với hàm lượng khoảng vài phần trăm thì chỉ số chỉ số xà phòng hóa và

tý số ester/acid cũng nằm ngoài giới hạn cho phép

Paraffin va ceresin 1a hén hợp các hydrocarbon, khi được trộn vào tất nhiên

sẽ làm tầng bầm lượng bydrocarbon trong mẫu Đồng thời, do trong sáp ong tự nhiên

“

u là các hydrocarbon no, các phân tử có số carbon lẻ chiếm chủ yếu, vì vậy

E ¡ phân tích bằng phương pháp sắc ký khí dựa sắc ký để ta cũng đã đánh giá được chất lượng sáp

Các loại dầu mỡ và chất béo nói chung ít được dùng trộn vào sáp ong, do chúng rất đễ bị nhận ra ngay ở khâu cẩm quan vì chúng làm đính tay, trong khi đó

sắp ong chỉ làm rít tay chứ không đính

Dua vào những đặc điểm trên và do không có máy đo khúc xa tại 75°C nên

chúng tôi quyết định chọn 9 chỉ tiêu làm cơ sở để đánh giá chất lượng sáp ong bao

gồm : cầm quan, ty trong (20°C), điểm chảy, chỉ số acid, chỉ số ester, chỉ số xà phòng hóa, tỷ số giữa chỉ số ester và chỉ số acid, hàm lượng chất béo và acid bóo,

hầm lượng hydrocarbon

Ngoài các chỉ tiêu hóa lý cẩn kiểm soát để đánh giá chất lượng sấp ong thì

vấn để dư lượng các chất cấm tổn dư trong sáp ong cũng được rất nhiều nước quan

tâm,

Phẩn tổng quan

3.3.2 Nguõn gốc xuất hiện dư lượng tụn dư trong sỏp ong ;119 22, 20

Chất lượng và số lượng sỏp do ong tiết ra phụ thuộc vào tỡnh hỡnh sức khỏe

của dan ong, Cũng như tất cả cỏc loài vật khỏc, ong mật cũng cú kẻ thự của chỳng

và những kẻ thà này đều cú thể gõy ảnh hưởng đến tỡnh trạng sức khỏe đàn ong, đặc

biệt là cỏc loại ve chuyờn sống ký sinh trờn ong.Ve là loài sống ký sinh trờn đường

hụ hấp của loài ong mật trưởng thành Trong mựa hố ảnh hướng của chỳng khụng đỏng kể nhưng cuối mựa đụng và mựa xuõn chỳng phỏt triển và ảnh hưởng nghiờm

trọng đến sự phỏt triển của cả đàn ong mật

'đè cỏc loài ve này ảnh hưởng khụng nghiờm

Theo cỏc tài hiệu Việt Nam

trọng đến sự phỏt triển của đàn ong Tuy nhiờn, theo nhiều tài liệu mà chỳng tụi tỡm

được của nước ngoài thỡ ve lại là loài nguy hiểm nhất cho sự phỏt triển của cả đàn ong vỡ khả năng lan rộng và hủy diệt cỏ bõy đần rất nhanh, Vớ dụ, năm 1981-1982,

85% dan ong Apis Cerana 6 Pakistan bi hdy điệt do cỏc loài ký sinh trựng gõy ra?

năm 1970 ở Bungary cú hơn 200.000 đàn ong bị chết do ký sinh trựng”, Cỏc

chuyờn gia ong ở Liờn xụ cũ cũng mụ tả tỡnh trạng nghiờm trọng do cỏc loài ký sinh

tring gay ral! Những năm 1960-1965 ở vựng Phỳ Qựy Nghệ An đó phỏt triển hàng

van dan ong nhưng đến năm 1970 thỡ bệnh thối ấu trựng đó tiờu diệt toàn bộ đần ong

ở đõy, làm cho xớ nghiệp ong Nghệ An đúng ở Phủ Qựy đó phải giải thể.”

Ảnh hưởng của cỏc loài ve trờn ong mật là rất nghiờm trọng, nhiều nghiờn

cứu nhằm mục đớch tiờu điệt cỏc loài ve ký sinh trờn ong đó được triển khai ở nhiều quốc gia Một nghiờn cứu ở Đức sử dụng phương phỏp sinh học để tiờu điệt ký sinh

trựng nhưng khụng thành cụng Những chất bảo vệ ong thuộc họ thuốc trừ sõu như

Dioxcarb, chlorpyrifos, acephate, dimetox, ethiofencarb dude đưa vào sử dụng 6 nhiều quốc gia nhưng hiệu quả vẫn khụng cao Vỡ vậy, việc sử dụng cỏc loại thuốc

Phần tổng quan

có thể tiêu diệt các loài ký sinh trùng trên ong mật đồng thời lại không gây ảnh

hướng tới đàn ong và chất lượng sản phdm đang rất được quan tâm chú ý

Hiện nay trên thế giới, các loại thuốc chính dùng kiểm soát ký sinh trùng gây

bệnh trên ong mật được dẫn trong bang 2.10

Bảng 2.10 : Các loại thuốc tiêu diệt ký sinh trùng gây bệnh trên ong!)

3 | Apistan flovalinate cúc tổng hợp

4 | Apitol cymiazole iminophenyl thiazolidine

7 | Check-Mite+, Perizin | coumaphos phosphat hữu cơ

8 | Folbex bromopropylate Chlorinate hydrocarbon

Tính chất và công dụng của từng loại thuốc :

se - Thuốc Apiguard

Thành phân hoạt chất : Thymol (12,5g/ khay thuốc)

Loại hóa chất : tỉnh đầu

Apiguard là một khay có chứa 50g gel thymol Khi đặt apiguard trong thùng

ong, ở nhiệt độ thích hợp (>15°C) thymol sẽ bay hơi và hơi của thymol có tác dụng

Phân tổng quan