Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh

Với đặc điểm giống như các doanh nghiệp, hoạt động bằng nguồn kinh phí ngoài ngân sách, phải tự chủ về tài chính đòi hỏi mỗi trường đại học ngoài công lập phải có những kế hoạch chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan luận văn thạc sĩ “Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại các trường Đại học ngoài công lập trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh" là công trình

nghiên cứu khoa học nghiêm túc của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn này là được tổng hợp từ quá trình khảo sát thực tế và nguồn thông tin đáng tin cậy chưa được ai công bố

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này

đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

Học viên thực hiện Luận văn

(Ký và ghi rõ họ tên)

Đào Tuyết Lan

LỜI CÁM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS-TS Hà Xuân Thạch người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tôi thực hiện luận văn này, cũng như đã giúp đỡ tôi hoàn thiện kiến thức chuyên môn của bản thân

Tôi xin chân thành cám ơn trường Đại học Văn Lang nơi tôi đang công tác đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tôi tham gia khóa học này, cũng như đã giúp

đỡ tôi rất nhiều trong quá trình trả lời bảng câu hỏi khảo sát, thu thập thông tin thực hiện luận văn

Tôi xin Trân trọng cám ơn đến Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo và Quản lý sau đại học, Khoa Kế toán – Tài chính – Ngân hàng và toàn thể các giảng viên trực tiếp tham gia giảng dạy khóa học này đã tổ chức, quản lý, truyền đạt những kiến thức quý báu trong thời gian tôi tham gia khóa học và đã giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát số liệu thực hiện luận văn này

Tác giả

Đào Tuyết Lan

TÓM TẮT

Kế toán nói chung và kế toán quản trị nói riêng là yếu tố quan trọng để tạo nên sức mạnh cho các doanh nghiệp Kế toán quản trị thực chất là một quy trình định dạng, thu thập, kiểm tra, định lượng để trình bày, giải thích và cung cấp những thông tin cần thiết và hợp lý cho nhà quản trị trong nội bộ doanh nghiệp, giúp họ đưa ra những quyết định kinh doanh tối ưu Trong quá trình toàn cầu hóa hiện nay, với sự tham gia của nhiều đối tượng, lĩnh lực giáo dục, lĩnh vực mà trước đây là mặt hàng dịch vụ công chỉ duy nhất do Nhà nước cung cấp cho xã hội, thì nay với một

cơ chế thoáng hơn, hội nhập sâu vào kinh tế thế giới, loại hình dịch vụ công này đã

và đang được chuyển dần từ khu vực công sang khu vực tư

Với đặc điểm giống như các doanh nghiệp, hoạt động bằng nguồn kinh phí ngoài ngân sách, phải tự chủ về tài chính đòi hỏi mỗi trường đại học ngoài công lập phải có những kế hoạch chi tiết, nhất là kế hoạch dự toán ngân sách nhà trường, các trung tâm trách nhiệm để tăng tính cạnh tranh giữa các trường Đại học ngoài công lập trong hệ thống đại học, tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực phục vụ cho công tác đào tạo Luận văn “ Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn Tp.Hồ Chí Minh” đã nghiên cứu một số nội dung cơ bản sau:

- Hệ thống hóa những vấn đề cơ bản của kế toán quản trị, đưa ra mô hình lý thuyết ứng dụng phù hợp với trường đại học ngoài công lập Luận văn đã đi từ lịch

sử hình thành của kế toán quản trị trong lĩnh vực dịch vụ công đến đặc điểm quản trị tài chính công để thấy được tính đặc thù của mô hình nghiên cứu, đến việc hệ thống hóa những nội dung lý thuyết và phân tích chi phí; Phương pháp lập dự toán cho đến công cụ phân tích mô hình C-V-P mối quan hệ giữa chi phí, khối lượng và lợi nhuận của kế toán quản trị

- Nội dung công tác kế toán quản trị được xây dựng bao gồm:

+ Hệ thống kế toán chi phí phục vụ yêu cầu quản trị chi phí

+ Hệ thống dự toán phục vụ yêu cầu hoạch định

+ Hệ thống trung tâm trách nhiệm phục vụ yêu cầu kiểm soát và đánh giá kết quả thực hiện

+ Hệ thống tính giá thành đào tạo phục vụ cho các quyết định trong ngắn hạn + Đặc biệt là mô hình phân tích C-V-P phân tích mối quan hệ giữa chi phí, khối lượng và lợi nhuận để nhà quản trị thấy được điểm hòa vốn, thặng dư lợi nhuận và

từ đó nhà quản trị sẽ có những chiến lược phát triển nhà trường một cách phù hợp nhất

+ Bên cạnh đó, luận văn cũng đã đưa ra mô hình kế toán ứng dụng kế toán quản trị kết hợp với kế toán tài chính để thu nhận chứng từ ban đầu gắn liền với chứng từ của kế toán tài chính

+ Xử lý thông tin từ các chứng từ các tài khoản kế toán quản trị được chi tiết từ các tài khoản của tài khoản kế toán tài chính

+ Tổ chức hệ thống báo cáo KTQT phù hợp với yêu cầu của nhà quản trị

+ Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác tổ chức KTQT

Thông tin do kế toán quản trị cung cấp đóng một vai trò rất quan trọng trong việc ra quyết định của nhà quản trị Nó giúp cho nhà quản trị có cái nhìn xuyên suốt

từ khâu lập dự toán, tổ chức thực hiện đến kiểm tra đánh giá và cuối cùng là ra quyết định Trong các trường đại học ngoài công lập ở Việt Nam hiện nay, kế toán quản trị còn là một khái niệm khá mới mẻ Vì vậy với đề tài “ Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn TP.HCM” có ý nghĩa quan trọng là giúp cho các trường Đại học ngoài công lập có cái nhìn khác về

kế toán quản trị và từ đó ứng dụng thực tiễn về kế toán quản trị tại các trường

ABSTRACT

Accounting in general and management accounting in particular is an important factor to create power for the enterprise Management accounting is essentially a process of formating, collecting, examining and quantifying to present, explain and provide the information necessary and reasonable for the internal management of enterprises, helping them make optimal business decisions In the process of globalization today, with the participation of many objects, field of education that previously was service provided to society only by the State, but now with the open mechanism and deeper integration into the world economy, this type

of service has been moved gradually from the public sector to the private sector

With features like enterprises, operating by their own budget funds, self - financial autonomy thus requiring each non-public universities have to set up detailed plans, especially in budget plan to increase competition between the non-public universities in the university system, to enhance the efficiency of resource in service training The Thesis "Construction of management accounting systems of the non-public universities in Ho Chi Minh City" has studied some basic contents:

- Formalizing the basics of management accounting, setting up theoretical model application consistent with the non-public universities Thesis studies from history of management accounting in the public service to the financial management features to realise the characteristics of the research model, to the systemization of the theoretical content and cost analyzation; estimation method and analysis tool model of CPV on the relationship between costs, volume and profits of management accounting

- Content management accounting under construction includes:

+ Cost accounting system serving for cost management requirements

+ Estimation system required for planning

+ Accountability central system required for controlling and evaluating performance results

+ Costing system serving for short-term decisions

+ Especially the CVP model analysis the relationship between costs, volume and profits for executives finding breakeven point, profit and surplus from which the administrator will have the strategy developing the most appropriate cases

+ In addition, the thesis also launched models accounting management accounting applications associated with financial accounting to collect original documents associated with the documents of financial accounting

+ Process information from the documents of account management accounting detailed from the accounts of financial accounting

+ Organize reports international economic system consistent with the requirements of governance

+ Application of information technology in accounting management activities

Information provided by management accounting plays a very important role

in decision making of managers It helps administrators having the insight look from the estimation, implementation and evaluation then making the final decision

In the non-public universities in Vietnam at present, accounting management is a relatively new concept So the theme "Building management accounting systems in the non-public universities in HCM city" has important significance enable non-public universities having another look at the management accounting and thus putting the application of management accounting at the school

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CÁM ƠN ii

TÓM TẮT iii

ABSTRACT v

MỤC LỤC vii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT x

DANH MỤC BẢNG xi

DANH MỤC SƠ ĐỒ HÌNH xii

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Các công trình nghiên cứu liên quan đã công bố 2

1.3 Mục tiêu nghiên cứu 4

1.4 Phạm vi, đối tượng và phương pháp nghiên cứu 4

1.5 Đóng góp mới của đề tài 5

1.6 Bố cục luận văn 5

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG DỊCH VỤ CÔNG 6

2.1 Tổng quan về kế toán quản trị trong dịch vụ công 6

2.1.1 Sự ra đời và phát triển của kế toán quản trị trong dịch vụ công 6

2.1.2 Đặc điểm quản trị tài chính công trong các tổ chức dịch vụ công (Phạm, 2013) 9

2.2 Tổ chức công tác kế toán quản trị trong các tổ chức dịch vụ công 12

2.2.1 Khái niệm kế toán quản trị 12

2.2.2 Mục tiêu của kế toán quản trị 13

2.2.3 Vai trò của kế toán quản trị 14

2.2.4 Ý nghĩa của kế toán quản trị 14

2.3 Nội dung cơ bản của kế toán quản trị trong hoạt động dịch vụ công 14

2.3.1 Phân loại chi phí 15

2.3.2 Hệ thống chi phí linh hoạt 17

2.3.3 Phân tích mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận 18

2.3.4 Lập dự toán ngân sách 21

2.3.5 Kế toán trung tâm trách nhiệm và đánh giá trách nhiệm quản lý 23

2.3.6 Mô hình tổ chức KTQT ở một số tổ chức trên thế giới 24

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28

3.1 Mô hình nghiên cứu 28

3.2 Phương pháp nghiên cứu 30

3.3 Thu thập dữ liệu 31

3.3.1 Dữ liệu thứ cấp 31

3.3.2 Dữ liệu sơ cấp 33

Kết luận chương 3 35

CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOÀI CÔNG LẬP TẠI TP.HỒ CHÍ MINH 36

4.1 Khái quát về trường đại học ngoài công lập 36

4.1.1 Đặc điểm hoạt động của các trường đại học ngoài công lập 36

4.1.2 Đặc trưng của sản phẩm giáo dục đại học 37

4.1.3 Đặc điểm quản lý tài chính trong các trường đại học ngoài công lập 38

4.2 Thực trạng tổ chức công tác KTQT tại một số trường ngoài công lập 44

4.2.1 Kết quả khảo sát bảng câu hỏi một 44

4.2.2 Kết quả khảo sát bảng câu hỏi hai 48

4.3 Kết luận về kết quả khảo sát 57

4.3.1 Đánh giá thực trạng về công tác kế toán quản trị tại các trường Đại học ngoài công lập trên địa bàn Tp.HCM 57

4.3.2 Nguyên nhân của những tồn tại 59

Kết luận chương 4 60

CHƯƠNG 5: XÂY DỰNG HỆ THỐNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI CÁC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOÀI CÔNG LẬP 61

5.1 Quan điểm và căn cứ xây dựng 61

5.2 Nội dung KTQT cần thực hiện 63

5.3 Công tác tổ chức bộ phận kế toán quản trị trong các trường 83

5.4 Những kiến nghị và giải pháp hỗ trợ để thực hiện công tác kế toán quản trị tại các trường đại học ngoài công lập 88

Kết luận chương 5 90

KẾT LUẬN CHUNG 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ bằng tiếng Việt

C -V- P Mối quan hệ giữa Chi phi - khối lƣợng và lợi

nhuận

ĐH NCL Đại học ngoài công lập

IFAC Liên đoàn kế toán quốc tế

KTQT Kế toán quản trị

KTTC Kế toán tài chính

PFM Quản trị tài chính công

RI Lợi nhuận còn lại

ROI Tỷ lệ hoàn vốn đầu tƣ

DANH MỤC BẢNG

Trang

Bảng 4.1: Chỉ số đo năng lực đào tạo của các trường ĐH NCL 42

Bảng 4.2: Kết quả khảo sát mục tiêu 1 - Bảng câu hỏi 1 45

Bảng 4.3: Kết quả khảo sát mục tiêu 2 - Bảng câu hỏi 1 46

Bảng 4.4: Kết quả khảo sát mục tiêu 1 - Câu hỏi 1 - Bảng câu hỏi 2 48

Bảng 4.5: Kết quả khảo sát mục tiêu 4 - Câu hỏi 2 - Bảng câu hỏi 2 49

Bảng 4.6: Kết quả khảo sát mục tiêu 4 - Câu hỏi 3 - Bảng câu hỏi 2 50

Bảng 4.7: Kết quả khảo sát mục tiêu 4 - Câu hỏi 4 - Bảng câu hỏi 2 51

Bảng 4.8: Kết quả khảo sát mục tiêu 4 - Câu hỏi 5 - Bảng câu hỏi 2 53

Bảng 4.9: Kết quả khảo sát mục tiêu 4 - Câu hỏi 6 - Bảng câu hỏi 2 53

Bảng 4.10: Kết quả khảo sát mục tiêu 4 - Câu hỏi 6 - Bảng câu hỏi 2 56

Bảng 4.11: Kết quả khảo sát mục tiêu 4 - Câu hỏi 7 - Bảng câu hỏi 2 57

Bảng 5.1: Bảng phân loại chi phí theo mức độ hoạt động 64

DANH MỤC SƠ ĐỒ HÌNH

Trang

Hình 2.1: Chu trình cơ bản của mô hình Quản trị tài chính công 11

Hình 2.2: Mô hình kế toán quản trị kết hợp 25

Hình 2.3: Mô hình kế toán quản trị tách rời 27

Hình 3.1: Mô hình nghiên cứu 29

Hình 5.1: Mô hình dự toán thông tin phản hồi 76

Hình 5.2: Mô hình dự toán trường đại học (do tác giả xây dựng) 77

Hình 5.3: Mô hình tổ chức kế toán quản trị trong trường ĐH NCL 83

CHƯƠNG 1:

TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong quá trình đổi mới tư duy kinh tế, từ mô hình kinh tế tập trung bao cấp chuyển sang mô hình phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đặc biệt trong quá trình hội nhập quốc tế đòi hỏi phải có nguồn nhân lực có đủ tầm

để đương đầu với những thách thức mới Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương xã hội hóa giáo dục, đó là hướng đi đúng đắn Không thể phủ nhận từ khi có chủ trương xã hội hóa giáo dục, khối các trường Đại học ngoài công lập đã cung cấp cho thị trường lao động một khối lượng không nhỏ nguồn tài nguyên tri thức đủ cả chất và lượng để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nhưng do thành lập một cách ồ ạt, hiện nay nhiều trường đang có nguy cơ giải thể vì không tuyển sinh đủ chỉ tiêu Bên cạnh đó cũng có nhiều trường bị hạn chế số lượng tuyển sinh

do chưa đáp ứng được số đo năng lực đào tạo được xác định bởi nội dung thông tư

số 57/2011/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo Sự phát triển của một cơ sở

giáo dục phụ thuộc vào một số yếu tố như sau: cơ sở vật chất: quỹ đất, phòng học,

trang thiết bị, thư viện, phòng thực hành, ký túc xá, ; nhân sự các bộ phận: quản lý, giảng dạy, hành chính, phục vụ,…; chiến lược phát triển; chất lượng đào tạo,… Có thể nêu thêm một số yếu tố khác nhưng có lẽ đây là những yếu tố then chốt (theo TS Nguyễn Khắc Chương) Để khẳng định mình trước xã hội, các trường ngoài công lập phải có kế hoạch tự hoàn thiện các yếu tố trên Đây là con đường độc đạo để đi đến sự thành công Muốn đứng vững và phát triển thì phải sử dụng nguồn tài chính của mình như thế nào để tạo ra sản phẩm chất lượng cao, đó là việc của lãnh đạo các đơn vị, mà điều này phụ thuộc rất nhiều vào thông tin do hệ thống kế toán cung cấp Kế toán nói chung và kế toán quản trị nói riêng là yếu tố rất quan trọng để tạo nên sức mạnh cho các doanh nghiệp Kế toán quản trị thực chất là một quy trình định dạng, thu thập, kiểm tra, định lượng để trình bày, giải thích và cung cấp những

thông tin cần thiết và hợp lý cho nhà quản trị trong nội bộ nhà trường, giúp họ đưa

ra những quyết định kinh doanh tối ưu cho nhà trường Với sự nhìn nhận về việc kiểm soát nguồn lực làm sao để có thể dùng tối đa nguồn lực phục vụ cho việc giảng dạy, học tập Bên cạnh đó cần lập nhiều kế hoạch chi tiết, nhất là kế hoạch dự toán ngân sách nhà trường, các trung tâm trách nhiệm để tăng tính cạnh tranh giữa các trường Đại học ngoài công lập trong hệ thống đại học, tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực phục vụ cho công tác đào tạo Từ đó, mỗi nhà trường phải có những chiến lược nhằm đáp ứng được các nhu cầu đảm bảo về cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên có chuyên môn cao và chương trình giảng dạy phù hợp với nhu cầu thực

tế của thị trường Từ những lý do trên người viết đã chọn đề tài “ Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại các trường Đại học ngoài công lập trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh”

1.2 Các công trình nghiên cứu liên quan đã công bố

- Dương Thị Cẩm Vân (2007), Vận dụng kế toán quản trị tại các trường chuyên nghiệp, Luận văn thạc sĩ, trường Đại học Kinh tế Tp.HCM : luận văn đã

phân tích thực trạng hệ thống kế toán tại các trường chuyên nghiệp (các trường Trung học Chuyên nghiệp và Cao đẳng) trên địa bàn tỉnh An Giang và các tỉnh lân cận, chỉ ra những hạn chế của hệ thống làm ảnh hưởng đến công tác của đơn vị, và cuối cùng tác giả vận dụng một số nội dung của kế toán quản trị vào các trường chuyên nghiệp và đưa ra giải pháp để tổ chức thực hiện kế toán quản trị cho các đơn

vị trên nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính, nâng cao chất lượng đào tạo cho các trường chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh An Giang và các tỉnh lân cận

- Tác giả Phạm Ngọc Toàn (năm 2010) đã nghiên cứu về “Xây dựng hệ thống

kế toán quản trị trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ” Trong công trình này, tác giả chủ yếu nghiên cứu các lý luận về khoa học kế toán, thực trạng áp dụng nội dung kế toán quản trị và tình hình thực hiện việc tổ chức công tác kế toán quản trị trong các doanh nghiện nhỏ và vừa ở Việt Nam

- Trần Thanh Thúy Ngọc (2010), Tổ chức kế toán quản trị tại trường Cao đẳng Kinh tế TPHCM , Luận văn thạc sĩ, trường Đại học Kinh tế TPHCM: luận văn

đi sâu nghiên cứu về thực trạng tổ chức công tác kế toán và kế toán quản trị tại trường Cao đẳng Kinh tế Tp.HCM, từ đó luận văn đưa ra những đánh giá chung về

tố chức công tác kế toán và kế toán quản trị tại trường, đồng thời tìm ra những nguyên nhân của những hạn chế, từ đó đề ra những giải pháp tổ chức công tác kế toán quản trị tại đơn vị

- Nguyễn Tấn Lượng (2011), Hoàn thiện quản lý tài chính tại các trường đại học công lập tự chủ tài chính trên địa bàn Tp.HCM, Luận văn thạc sĩ, trường Đại

học Kinh tế Tp.HCM: luận văn nghiên cứu cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cơ chế quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung và các trường đại học công lập nói riêng về mặt lý thuyết Qua đó luận văn nghiên cứu thực trạng các nguồn lực và việc sử dụng các nguồn lực tài chính tại các trường đại học công lập tự chủ tài chính trên địa bàn Tp.HCM và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng các nguồn lực tài chính cho các đơn vị

Trong các công trình trên, các tác giả đã hệ thống các nội dung cơ bản của hệ thống kế toán quản trị (KTQT) và đề xuất lập phương hướng ứng dụng KTQT vào các ngành cụ thể theo phạm vi nghiên cứu của các đề tài Mặc dù vậy, tất cả các công trình nghiên cứu về KTQT đã công bố đều bị giới hạn là phục vụ các ngành dịch vụ sản xuất hoặc là ngành giáo dục nhưng hoạt động do ngân sách nhà nước cấp, chưa nghiên cứu chuyên sâu về xây dựng hệ thống KTQT trong khối các trường Đại học ngoài công lập hoạt động giống như các doanh nghiệp dịch vụ do cá nhân đầu tư

Nhìn lại các công trình nghiên cứu trước đây về lĩnh vực KTQT có thể khẳng định, cho đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu chuyên sâu về việc xây dựng hệ thống KTQT trong ngành dịch vụ đặc biệt là ngành giáo dục không phải vì lợi nhuận là trên hết Vì vậy có nhiều vấn đề đang bỏ ngỏ, cần được nghiên cứu một cách toàn diện Việc đánh giá thực trạng, việc vận dụng KTQT trong các trường Đại học ngoài công lập (ĐH NCL) chưa được quan tâm đúng mực Từ những nghiên

cứu trên đây Luận văn đã mở ra hướng nghiên cứu mới về ứng dụng KTQT vào công tác quản lý tại các trường ĐH NCL

Với cách nhìn nhận, đánh giá nêu trên, chúng tôi cho rằng đề tài nghiên cứu: “ Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn TP Hồ Chí Minh” là cần thiết và có ý nghĩa thiết thực cả trên lĩnh vực lý luận

và thực tiễn, đề tài không trùng với các nghiên cứu đã công bố

1.3 Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng việc ứng dụng KTQT trong các trường ĐH NCL tại Tp.HCM Từ kết quả khảo sát đánh giá thực trạng sử dụng KTQT, đưa ra một số nguyên nhân dẫn đến các trường ĐH NCL chưa xây dựng mô hình KTQT để sử dụng và xác định nhu cầu thông tin của nhà quản trị, từ đó xây dựng một hệ thống KTQT, thiết kế các mẫu báo cáo đặc thù ngành để tăng năng lực cạnh tranh và tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực của các trường ĐH NCL trong hệ thống đại học

Để thực hiện mục tiêu trên, luận văn cần:

- Hệ thống hoá lý luận về KTQT trong lĩnh vực công, đặc biệt trong lĩch vực hoạt động sự nghiệp có thu

- Đánh giá thực trạng hệ thống KTQT trong các trường ĐH NCL trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

- Xây dựng nội dung và mô hình tổ chức, các giải pháp cần thiết nhằm thực hiện thông tin kế toán quản trị tại các trường ĐH NCL

1.4 Phạm vi, đối tượng và phương pháp nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu: các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn: thông tin KTQT tại các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

- Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp định tính dùng trong việc hệ thống hóa lý luận, quan sát các dữ liệu thứ cấp, sơ cấp nhằm tổng hợp, đánh giá các đặc tính thông tin kế toán quản trị tại các trường ĐH NCL Tổng hợp lý luận và thực trạng nhằm suy diễn các giải pháp cần thiết để giải quyết mục tiêu của luận văn

Phương pháp định lượng chủ yếu là thống kê mô tả nhằm xử lý hai bảng câu hỏi khảo sát thực trạng, từ đó đưa ra các kết luận cần thiết để xác định các nội dung KTQT cần xây dựng tại các trường ĐH NCL

1.5 Đóng góp mới của đề tài

Hệ thống hóa những vấn đề liên quan đến lý luận kế toán quản trị, nêu đặc điểm của các trường Đại học ngoài công lập

Đánh giá thực trạng về hệ thống thông tin kế toán quản trị tại các trường ĐH NCL hiện nay trên địa bàn TP.HCM Nguyên nhân tại sao một số trường hiện nay chưa có kế toán quản trị hoặc có ở mức độ sơ khai chưa thành một bộ phận trợ giúp ban lãnh đạo nhà trường đưa ra quyết định quản lý kịp thời và hiệu quả

Xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong các trường đại học ngoài công lập nhằm mục đích giúp các nhà quản trị tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực phục vụ đào tạo nhân lực một cách hợp lý nhất

1.6 Bố cục luận văn

Luận văn gồm 5 chương:

Chương 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý luận về kế toán quản trị trong dịch vụ công

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 4: Thực trạng và kết quả nghiên cứu về kế toán quản trị tại các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn Tp.Hồ Chí Minh

Chương 5: Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại các trường trường đại học ngoài công lập trên địa bàn Tp.Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 2:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ

TRONG DỊCH VỤ CÔNG

2.1 Tổng quan về kế toán quản trị trong dịch vụ công

2.1.1 Sự ra đời và phát triển của kế toán quản trị trong dịch vụ công

Trên thế giới

Kế toán quản trị đã từng xuất hiện rất lâu trong hệ thống kế toán doanh nghiệp

ở các nước có nền kinh tế thị trường phát triển vào những năm cuối thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19

Đầu tiên, KTQT xuất hiện dưới hình thức kế toán chi phí trong doanh nghiệp sản xuất nhỏ nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin chủ yếu cho những nhà quản trị trong nội bộ doanh nghiệp sản xuất kiểm soát chi phí, định hướng sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoa ̣t đô ̣ng sản xuất kinh doanh , để doanh nghiệp chống đỡ trước sức ép từ các doanh nghiê ̣p lớn

Sau đó, với thực tiễn hữu hiệu, hiệu quả KTQT bắt đầu được chú ý , áp dụng, phát triển rất nhanh trong những loại hình doanh nghiệp khác và cả trong những tổ chức phi lợi nhuận như các cơ quan Nhà nước, bệnh viện, trường ho ̣c

Ngày nay, KTQT có xu hướng hình thành, phát triển trước trong những doanh nghiệp lớn có trình độ khoa học - kỹ thuật - quản trị tiên tiến, điều kiện cơ sở vật chất hiện đại (H.Thomas and S.Kaplan, 1987) Cụ thể ở một số quốc gia như: Nhật, Trung Quốc, Singapore, Malaysia, Thái Lan

Tương lai, KTQT chuyển sang một kỷ nguyên mới , rất gần với quản trị, là một công cụ hợp nhất giữa chiến lược kinh doanh với thị trường , hợp nhất giữa kiểm soát, thông tin phản hồi với thông tin định hướng (Akira Nishimura, 2003), và là

mô ̣t bộ phận thiết yếu của quản trị , kế toán chiến lược (H.Thomas and S.Kaplan,

1987)

Quá trình hình thành và phát triển của KTQT trải qua 4 giai đoạn cơ bản với các tro ̣ng tâm thông tin khác nhau:

Giai đoạn 1: Trước năm 1950 : Trọng tâm của KTQT ở giai đoạn này là xác

định chi phí và kiểm soát tài chính thông qua việc sử dụng các kỹ thuật dự toán và

kế toán chi phí Các hoạt động KTQT trong giai đoạn này chỉ mang tính nghiệp vụ,

kỹ thuật Mặc dù KTQT chưa được ghi nhận nhưng công việc thu thập, xử lý các thông tin kinh tế tài chính đã có và những người chủ kinh doanh đã biết sử dụng những số liệu thông tin kinh tế trong quá khứ để lập dự toán cho kỳ hoạt động tiếp theo Đỉnh cao là vào năm 1920, ông Donaldson Brown, giám đốc tài chính của công ty Dupont đã giới thiệu công thức tính toán tỷ lệ ROI Sau đó, các công ty Dupont và General Motor đã tuyên bố là người tiên phong trong việc áp dụng một

số kỹ thuật phân tích trong công tác quản trị của mình

Giai đoạn 2: Từ năm 1956 đến 1980: Trọng tâm KTQT ở giai đoạn này là

lợi nhuận KTQT lúc này là cung cấp thông tin cho hoạt động lập kế hoạch và kiểm soát của nhà quản trị thông qua việc sử dụng các kỹ thuật như phân tích các quyết định, thiết kế và vận hành hệ thống kế toán trách nhiệm nhằm thu thập, xử lý và cung cấp những thông tin cần thiết cho việc đánh giá trách nhiệm quản lý Vị trí của KTQT trong tổ chức lúc này đã được nâng lên một bậc, từ chức năng nghiệp vụ chuyển thành hoạt động với chức năng tham mưu, báo cáo cho các nhà quản trị

Giai đoạn 3: Từ năm 1980 đến cuối năm 1995: Vào những năm đầu của

thập niên 80 của thế kỷ 20, những nhà nghiên cứu và những người thực hành kế toán quản trị nhận thấy những nội dung của KTQT trước đây không còn thích hợp

để giải quyết các vấn đề mà nhà quản trị phải đối mặt Vì vậy, các nhà nghiên cứu

về KTQT bắt đầu mở rộng hướng nghiên cứu kế toán quản trị sang:

- Lĩnh vực phi tài chính

- Tìm hiểu nhiều hơn về những vấn đề đương thời và nhu cầu thông tin của nhà quản trị để xây dựng mô hình KTQT phù hợp hơn

- Các hướng dẫn thực hành đổi mới hơn

Khoảng thời gian từ năm 1980 đến năm 1995 được xem như một “luồng gió mới” thổi vào KTQT làm cho KTQT phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu KTQT tập trung quan tâm vào việc làm giảm hao phí nguồn lực sử dụng trong các

quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, thông qua việc sử dụng các kỹ thuật phân tích quá trình và chuyển từ kế toán chi phí sang quản trị chi phí

Giai đoạn 4: Từ năm 1995 đến nay: Từ năm 1995 đến nay, KTQT chuyển

sang quan tâm đến việc tạo ra giá trị bằng cách sử dụng hiệu quả các nguồn lực thông qua việc sử dụng các kỹ thuật đánh giá các yếu tố tạo nên giá trị cho khách hàng, giá trị cho cổ đông, sự thay đổi trong quy trình hoạt động kinh doanh nội bộ

và học hỏi – phát triển

Mục tiêu của KTQT ngày nay là tạo thêm giá trị cho đơn vị thông qua việc sử dụng nguồn lực tốt nhất Các giá trị bao gồm:

- Giá trị cho sản phẩm, dịch vụ của đơn vị phục vụ khách hàng

- Giá trị cho cổ phiếu của đơn vị trên thị trường chứng khoán

Để phu ̣c vu ̣ cho các mu ̣c tiêu của nhà quản lý , KTQT hiê ̣n đa ̣i đã phát triển các công cu ̣ và kỹ thuâ ̣t phù hợp Theo đó, các công cụ này bao gồm: công cụ hỗ trợ cho việc hiểu biết thị trường; công cụ cho kế hoạch chiến lược; công cụ đánh giá kết quả; công cụ quản lý và phát triển tri thức

Như vậy, có thể thấy hiện nay KTQT ở các nước tiên tiến đã phát triển vượt xa khỏi hình thái ban đầu của nó là hệ thống dự toán ngân sách nhằm phục vụ cho việc kiểm soát chi phí KTQT ngày nay đã có những bước tiến rất xa để trở thành mô ̣t bô ̣ phâ ̣n không thể tách rời của quản tri ̣ doanh nghiê ̣p Từ năm 2000 trở đi, KTQT xuất hiện trong các đơn vị công như các trường học, bệnh viện,… nhằm mục đích hỗ trợ cho việc quản trị trong các tổ chức của Nhà nước Đặc biệt là trong các tổ chức giáo dục trên thế giới, với các mục tiêu như:

- Nhấn mạnh hơn quyền tự chủ của các trường Đại học, Cao đẳng, cả trong học tập và quản lý các vấn đề khác

- Sử dụng các mô hình KTQT để phân bổ kinh phí công, thúc đẩy hoạt động

có hiệu quả hơn

- Đảm bảo chất lượng của quá trình giáo dục

KTQT hiện đại đã chuyển sang một hình thái mới, hình thái phát triển tầm nhìn chiến lược đi kèm với sự hỗ trợ mạnh mẽ của công nghệ thông tin

2.1.2 Đặc điểm quản trị tài chính công trong các tổ chức dịch vụ công (Phạm, 2013)

2.1.2.1 Khái niệm và nội dung cơ bản của quản trị tài chính công :

Có thể nhận định rằng để kế toán công thật sự là một công cụ hiệu quả trong việc cung cấp các thông tin liên quan đến tình hình ngân sách của một quốc gia, đầu tiên chính phủ các nước cần có cho mình một quy định thật chặt chẽ trong khâu kiểm soát và quản lý tài chính khu vực công Nếu như việc quản trị này đạt kết quả tốt, thống nhất và đồng bộ thì thông tin của kế toán cung cấp sẽ đem lại cho người

sử dụng tính hữu ích cao trong việc căn cứ để ra quyết định Từ đó, để việc quản trị tài chính công trở thành một hệ thống chất lượng thì khi thiết kế hay thi hành cần chú ý đến những vấn đề cần phải cân nhắc như sau:

- Mô hình trách nhiệm của nhà lãnh đạo

- Tối đa hóa giá trị của nguồn lực quốc gia

- Lập kế hoạch chiến lược

- Lập dự toán dựa trên cơ sở hoạt động

- Lập dự toán giữa niên độ

- Trách nhiệm giải trình

- Độ minh bạch trong chính sách tài khóa

- Kế toán trên cơ sở dồn tích

- Kiểm toán nội bộ hiệu quả

- Kiểm toán độc lập với một phạm vi rộng

Đây là những công việc mà mô hình quản trị công cần phải đảm bảo để nó bảo đảm là một chính sách cho kế toán làm cơ sở cho việc thu thập, ghi nhận, xử lý và thiết kế báo cáo

 Quản trị tài chính công: mô hình truyền thống và mô hình hiện đại:

Theo Khuôn mẫu lý thuyết chung của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (2009), quản trị tài chính công (Public Financial Management - PFM) được hiểu là một quá trình thực hiện nhằm cung cấp những cách thức để sử dụng các nguồn lực công một cách hiệu quả và có thể giải trình ngân sách khi cần thiết, đồng thời giúp duy trì kỷ luật

tài chính của một quốc gia Theo khái niệm trên, kỷ luật tài chính được hiểu đó chính là cách kiểm soát ngân sách hiệu quả bằng việc thiết lập các mức trần về chi tiêu công của chính phủ Nó đặt ra yêu cầu kiểm soát chi tiêu theo phương diện tổng thể, và nếu không có kỷ luật về tài chính thì sẽ không đạt được sự hữu hiệu và thực hiện các ưu tiên về chính sách và chương trình

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (2010), quản trị tài chính trong khu vực công được định nghĩa bao gồm tổng thể các quyết định và các hoạt động khác nhau liên quan đến quá trình quản trị được đưa ra bởi nhà lãnh đạo tài chính trong đơn vị công mà những điều này có ảnh hưởng đến việc kiểm soát và tận dụng tối đa giá trị của nguồn lực tài chính bị giới hạn để có thể đạt được các đầu ra theo yêu cầu chung

Theo Ngân hàng Thế giới (2006), tổ chức này mô tả việc quản trị tài chính công tại các quốc gia chính là bao gồm nhiều bộ phận có liên quan đến công việc lập ngân sách, hạch toán kế toán, kiểm soát nội bộ, dòng tiền trong ngân sách, lập báo cáo tài chính đơn vị công và báo cáo kiểm toán đối với những tổ chức công mà nhận được, thụ hưởng và sử dụng những khoản kinh phí từ ngân sách

Như vậy, đến thời điểm hiện nay thì trên thế giới vẫn chưa có một khái niệm chính thức và cuối cùng về hệ thống PFM (David, 2002) Tựu trung, trong các quan niệm trên thì việc quản trị tài chính công được hiểu là một bộ các chính sách, các hoạt động nhằm đảm bảo sử dụng một cách hiệu quả các nguồn lực công giới hạn trong phạm vi một quốc gia, tức là bảo đảm rằng các nguồn kinh phí công được dùng đúng mục đích, cung cấp thông tin cho nhà quản trị để ra quyết định và để đánh giá được sự hữu hiệu đối với các chính sách mà chính phủ ban hành quyết định, tạo ra sự bình ổn trong sự phát triển kinh tế, xã hội

2.1.2.2 Đặc điểm quản trị tài chính công:(Phạm Quang Huy, 2012)

- Tập hợp được đầy đủ các nguồn lực trong nền kinh tế theo những phương thức hữu hiệu và hiệu quả và tối thiểu hóa các ảnh hưởng không tốt đến hoạt động kinh tế

- Phân bổ nguồn lực quốc gia phù hợp theo thứ tự ưu tiên của chính phủ

- Tối đa hóa giá trị nguồn lực theo những phương thức hữu hiệu và hiệu quả

để đảm bảo dịch vụ công được phân phối cũng như các chương trình được thực hiện

và thỏa mãn được nguyên tắc cân bằng giữa lợi ích và chi phí

Tóm lại, theo mô hình truyền thống, có thể nói một cách khái quát, quản trị tài chính công chính là một hệ thống liên hệ đến khía cạnh tài chính của việc sử dụng các dịch vụ, hàng hóa công mà những điều này được định hướng trước và kiểm soát theo các mục tiêu của khu vực công (Hoffman, 2006) Một chu trình cơ bản của mô hình quản trị tài chính công sẽ bao gồm bốn thành phần và bốn thành phần này sẽ tác động qua lại, có mối quan hệ chặt chẽ và vận hành theo một trình tự thống nhất để làm cho tài chính công của quốc gia đạt được sự bền vững (Stevens & ctg, 2007) Bốn thành phần này cũng được xem là 4 mục tiêu cơ bản của tài chính công mà một quốc gia cần thiết đạt đến Nó được biểu hiện qua sơ đồ như sau:

Hình 2.1: Chu trình cơ bản của mô hình Quản trị tài chính công

Phạm Quang Huy (2013)

Với sơ đồ trên thì yếu tố quan trọng hơn cả trong hệ thống tài chính công của một quốc gia chính là tính chất kỷ luật trong tài chính Thật vậy, bất kể lĩnh vực nào, ngành nghề nào hay ở đâu, việc tuân thủ kỷ luật đều được coi là một trong

Cân nhắc giữa lợi ích và chi phí

Phân bổ nguồn lực hữu hiệu

Kiểm soát tài chính

Kỷ luật tài chính

những yếu tố chính tạo động lực cho sự ổn định và phát triển Tuy nhiên, tại một số quốc gia, trong đó có Việt Nam, trong những năm qua nền kinh tế gặp khá nhiều khó khăn, đồng thời việc thực hiện kỷ luật tài chính trong quản lý, sử dụng, chi tiêu ngân sách nhà nước vẫn còn biểu hiện chưa nghiêm ở mức độ khác nhau Từ điều này nên thế giới đã xuất hiện mô hình quản trị tài chính công theo hướng hiện đại với những nội dung chính cơ bản như sau:

- Mức ngân sách theo xu hướng trung hạn và được lập theo các chương trình quốc gia

- Quy trình lập kế hoạch và lập dự toán ngân sách nên được kết hợp chặt chẽ

- Ngân sách hàng năm nên tập trung vào những chương trình mới, hiệu quả

- Gia tăng mức độ minh bạch trong ngân sách nhà nước

- Tập trung tính hữu hiệu và tính hiệu quả như là công cụ để kiểm soát và tuân thủ

- Tăng cường sự tác động qua lại với các thị trường cạnh tranh khác nhau Trên đây là 6 hoạt động mà nhà nước nên thực hiện để có thể tăng cường tính kỷ luật, sự rõ ràng trong số liệu ngân sách, giúp nền tài chính công thật sự lành mạnh và chuẩn hóa hơn

2.2 Tổ chức công tác kế toán quản trị trong các tổ chức dịch vụ công 2.2.1 Khái niệm kế toán quản trị

Liên đoàn Kế toán quốc tế (IFAC) công bố trong tài liệu tổng kết các khái niệm kế toán quản trị trên thế giới năm 1998, “ Kế toán quản trị được xem như là một quy trình định dạng, kiểm soát, đo lường, tổng hợp, phân tích, trình bày, giải thích và truyền đạt thông tin tài chính, thông tin phi tài chính liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp cho những nhà quản trị thực hiện hoạch định, đánh giá, kiểm soát, điều hành hoạt động tổ chức nhằm đảm bảo sử dụng có trách nhiệm, hiệu quả nguồn lực kinh tế của doanh nghiệp.”

Theo nhóm tác giả Anthony A.Atkinson, Rajiv D.Banker, Robert S.kaplan, Smark Young, “ Kế qoán quản trị là một quy trình cải tiến không ngừng việc hoạch định, thiết kế, đo lường hệ thống thông tin tài chính, thông tin phi tài chính hoạt

động của doanh nghiệp tạo nên giá trị văn hóa kinh doanh cần thiết nhằm đạt chiến lược, chiến thuật và mục tiêu doanh nghiệp” (Anthony et al., 2001)

Theo nhóm tác giả Jan R.Williams,Susan F.Haka, Mark S.Bettner, “ Kế toán quản trị là trình bày, giải thích những thông tin kế toán với định hướng chủ yếu phục vụ cho nhu cầu thông tin của những nhà quản trị trong nội bộ doanh nghiệp điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh.” (Jan et al., 2005)

Theo Viện nghiên cứu Kế toán quản trị của Mỹ: “Kế toán quản trị là một quy trình nhận dạng, tổng hợp, trình bày, giải thích và truyền đạt thông tin thích hợp cho nhà quản trị thiết lập chiến lược kinh doanh, hoạch định và kiểm soát hoạt động, ra quyết định kinh doanh, sử dụng có hiệu quả nguồn lực kinh tế, cải tiến và nâng cao giá trị doanh nghiệp, đảm bảo an toàn cho tài sản, kết hợp chặt chẽ việc quản trị và kiểm soát nội bộ.”

Như vậy, mục đích chủ yếu của KTQT là quá trình thu thập, xử lý và lập báo cáo nội bộ nhằm cung cấp thông tin cho các nhà quản trị trong nội bộ tổ chức để đánh giá, kiểm soát và đưa ra các quyết định phù hợp với chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp

2.2.2 Mục tiêu của kế toán quản trị

Ngày nay, thông tin phân tích của KTQT được xem là rất quan trọng cho quá trình quản lý doanh nghiệp, nhân viên KTQT làm tăng giá trị của đơn vị bằng cách xây dựng và thực hiện các mục tiêu:

- Cung cấp thông tin cho quá trình ra quyết định và lập kế hoạch, tham gia một cách tích cực vào các quá trình ra quyết định và lập kế hoạch

- Hỗ trợ các nhà quản trị trong việc định hướng và kiểm soát các mặt hoạt động kinh doanh

- Đo lường kết quả của các mặt hoạt động, các đơn vị, các nhà quản trị và nhân viên trong tổ chức

- Đánh giá vị trí cạnh tranh của tổ chức, làm việc cùng với các nhà quản trị

để đảm bảo tính cạnh tranh lâu dài của tổ chức

2.2.3 Vai trò của kế toán quản trị

- KTQT ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin để nhà quản trị thực hiện toàn diện các chức năng quản trị

- KTQT giúp nhà quản trị có đầy đủ các tài liệu cần thiết về mục tiêu hoạt động sản xuất kinh doanh của từng bộ phận, của doanh nghiệp trong từng thời kỳ

Từ đó, nhà quản trị thiết lập định hướng cho sản xuất kinh doanh để khai thác một cách hiệu quả các nguồn lực kinh tế của đơn vị

- KTQT giúp nhà quản trị nắm chắc tình hình tổ chức, thực hiện ở từng bộ phận trong đơn vị để kịp thời bổ sung, điều chỉnh những vấn đề cần thiết cho bộ phận hoạt động hiệu quả

- KTQT giúp nhà quản trị nắm được tình hình thực hiện, từng sự biến động trong quá trình thực hiện ở các bộ phận trong đơn vị để đưa ra phương pháp khai thác, kiểm soát, giải pháp, điều chỉnh và đánh giá đúng về trách nhiệm của từng bộ phận

- KTQT giúp nhà quản trị đưa ra các quyết định quản trị một cách chính xác

để từ đó khai thác tiềm năng kinh tế, tài chính và đảm bảo mục tiêu của đơn vị

2.2.4 Ý nghĩa của kế toán quản trị

- KTQT có ý nghĩa quan trọng trong sự phát triển của các tổ chức kinh tế trước sức ép từ nhiều phía như hiện nay Nó giúp cho nhà quản trị có đầy đủ các thông tin hữu ích mà KTTC không cung cấp được, để từ đó nhà quản trị thiết lập định hướng cho sản xuất kinh doanh và khai thác một cách hiệu quả các nguồn lực kinh tế của đơn vị

2.3 Nội dung cơ bản của kế toán quản trị trong hoạt động dịch vụ công

Để trình bày nội dung của KTQT trong trường ĐH NCL, người viết chọn lọc

để trình bày những nội dung phù hợp với định hướng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm các nội dung:

 Phân loại chi phí

 Hệ thống chi phí linh hoạt

 Phân tích mô hình mối quan hệ C-V-P

 Lập dự toán ngân sách

 Kế toán đánh giá trách nhiệm quản lý

2.3.1 Phân loại chi phí

Chi phí có thể được hiểu là giá trị của một nguồn lực bị tiêu dùng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của tổ chức để đạt được một mục đích nào đó

Đối với nhà quản lý, chi phí là mối quan tâm hàng đầu vì chi phí ảnh hưởng

trực tiếp đến lợi nhuận Bên cạnh đó, hầu như quyết định nào của nhà quản trị cũng liên quan đến chi phí Do đó, chi phí phải được đo lường và nhận diện theo nhiều cách khác nhau để phù hợp với từng loại quyết định của nhà quản trị

 Phân loại chi phí thành chi phí thời kỳ và chi phí sản phẩm

- Chi phí thời kỳ: Là những chi phí phát sinh ở kỳ nào thì có thể đưa hết

vào trong chi phí của kỳ đó, nó không được tính vào trong giá thành của sản phẩm

như chi phí bán hàng và chi phí quản lý

- Chi phí sản phẩm: Là những chi phí phát sinh được tính vào trong giá

thành của sản phẩm như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung Chi phí sản phẩm có thể trở thành chi phí thời kỳ khi sản phẩm tiêu thụ, nó kết hợp với chi phí thời kỳ tự thân để xác định tổng chi phí

thời kỳ, từ đó xác định lãi lỗ thời kỳ

 Phân loại chi phí thành chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp

- Chi phí trực tiếp: Là những chi phí phát sinh gắn trực tiếp từng đối tượng

- từng sản phẩm – từng bộ phận và nó được hạch toán thẳng vào trong chi phí, trong giá thành của từng sản phẩm – từng bộ phận như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp,

chi phí nhân công trực tiếp

- Chi phí gián tiếp: Là những chi phí phát sinh mang tính chất chung của

tổng thể, không gắn trực tiếp với từng đối tượng – từng sản phẩm và từng bộ phận

Để hạch toán chi phí này vào trong giá thành phải thực hiện phân bổ; tiêu thức sử dụng để phân bổ có thể là phân bổ theo giờ máy, theo tiền lương của công nhân sản xuất, theo giờ công…

 Phân loại chi phí theo chi phí lệch, chi phí cơ hội, chi phí chìm

- Chi phí cơ hội: Chi phí cơ hội là lợi nhuận tiềm tàng bị mất hoặc hy sinh

khi bỏ qua phương án kinh doanh này để lựa chọn phương án kinh doanh khác Chi phí cơ hội có ý nghĩa quan trọng trong việc tính toán chi phí, giá thành và lợi nhuận của doanh nghiệp Khái niệm này được vận dụng vào việc dự toán chi phí và đánh giá chi phí qua các giai đoạn Khi so sánh chi phí của các phương án khác nhau, các lĩnh vực kinh doanh khác nhau mà không tính đến chi phí cơ hội sẽ dẫn tới nhận

định sai lầm

- Chi phí lệch: Là tổng giá trị các khoản giảm lợi ích kinh tế của doanh

nghiệp phát sinh khác biệt giữa các tình huống, phương án hoạt động sản xuất kinh

doanh hay còn gọi là chi phí khác biệt

- Chi phí chìm: Là tổng giá trị các khoản giảm lợi ích kinh tế của doanh

nghiệp đã phát sinh, sẽ chắc chắn phát sinh và luôn tồn tại trong tất cả các sự lựa

chọn, tình huống, phương án hoạt động sản xuất kinh doanh

- Chi phí kiểm soát được: Là tổng giá trị các khoản giảm lợi ích kinh tế của doanh nghiệp mà nhà quản trị có quyền quyết định, xác định mức phát sinh

- Chi phí không kiểm soát được: Là tổng giá trị các khoản giảm lợi ích

kinh tế của doanh nghiệp mà nhà quản trị không có quyền quyết định, không xác

định được mức phát sinh

 Phân loại chi phí theo cách ứng xử

Việc phân loại chi phí theo cách ứng xử có ý nghĩa lớn trong việc xây dựng gần như toàn bộ nội dung của kế toán quản trị Chi phí được chia thành 3 loại; biến phí, định phí và chi phí hỗn hợp

- Biến phí (chi phí khả biến): Là chi phí biến đổi tỷ lệ thuận với biến đổi

của mức độ hoạt động, tuy nhiên biến phí tính trên một đơn vị hoạt động tương đối không thay đổi Có ba dạng biến phí :

Biến phí tuyến tính : là biến phí tăng giảm theo tỷ lệ thuận cùng tỷ lệ tăng giảm của mức độ họat động

Biến phí phi tuyến : là biến phí tăng giảm theo tỷ lệ thuận nhưng không cùng tỷ lệ tăng giảm của mức độ họat động

Biến phí cấp bậc : trong một phạm vi phù hợp thì biến phí không thay đổi theo mức độ hoạt động, nhưng khi vượt qua phạm vi phù hợp thì biến phí sẽ tăng theo mức độ hoạt động

- Định phí (chi phí bất biến): Là những khoản chi phí mà khi quy mô

hoạt động của dịch vụ hay sản lượng sản xuất thay đổi thì nó không thay đổi Nó chỉ

bị ảnh hưởng khi có yếu tố bên ngoài tác động như sự biến động về giá ví dụ: chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí thuê nhà xưởng, Định phí khi tính cho một đơn vị hoạt động có tỷ lệ nghịch với mức độ hoạt động Khi mức hoạt động tăng thì định phí tính cho một đơn vị hoạt động giảm và ngược lại Định phí cũng chia làm

- Chi phí hỗn hợp: Chi phí hỗn hợp bao gồm cả chi phí khả biến và chi

phí bất biến Ở mức hoạt động căn bản, chi phí hỗn hợp thể hiện các đặc điểm của định phí, quá mức đó nó lại thể hiện đặc điểm của biến phí

Để xác định phương trình chi phí hỗn hợp, có 3 phương pháp: (1) Cực đại

cực tiểu, (2) Đồ thị phân tán, (3) bình phương bé nhất

2.3.2 Hệ thống chi phí linh hoạt

Một trong những điểm mạnh của kế toán quản trị là cung cấp thông tin chi phí linh hoạt, kịp thời Điểm khác với kế toán tài chính về tính giá thành sản phẩm, dịch vụ dựa trên ba khoản mục nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung thì kế toán quản trị về tính giá thành sản phẩm, dịch vụ dựa trên hai loại chi phí là biến phí và định phí Từ đây khái niệm xác định chi phí linh hoạt,

giá thành biến phí hay giá thành khách hàng thay cho khái niệm giá thành sản phẩm, được vận dụng thường xuyên trong mọi tình huống để nhà quản trị đưa ra giá bán linh hoạt, kịp thời Hệ thống chi phí linh hoạt không phân biệt chi phí trong sản xuất

và ngoài sản xuất, ngược lại tổng chi phí được phân chia theo biến phí và định phí Với cách xác định này, giá thành sản phẩm dịch vụ được tính như sau:

Giá thành sản phẩm dịch vụ = biến phí SX + định phí ngoài SX

Như vậy toàn bộ định phí trong kỳ là chi phí thời kỳ không phân bổ cho hàng tồn kho mà tính trừ hết khi xác định kết quả kinh doanh, điều này khác với kế toán tài chính, định phí trong kỳ phân bổ một phần cho hàng tồn kho Kết quả lợi nhuận theo hai cách tính khác nhau Nếu trong kỳ đơn vị tăng mức sản xuất và tiêu thụ cao hơn mức bình thường thì kết quả kinh doanh sẽ cao và ngược lại với kết quả kinh doanh xác định theo kế toán tài chính

Với cách xây dựng hệ thống chi phí linh hoạt, nhà quản trị có thể linh hoạt được giá bán dịch vụ tùy thuộc vào mức độ khai thác định phí đơn vị, từ đó tính được chi phí đào tạo cho mỗi sinh viên ở các lớp có sĩ số khác nhau, đây là căn cứ

để thu học phí cho lớp chất lượng cao, lớp đào tạo đặc biệt có sĩ số khác nhau và các lớp chuyên ngành nhỏ ít sinh viên theo học

2.3.3 Phân tích mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận

Nhằm nghiên cứu sự tác động qua lại giữa năm yếu tố; sản lượng, kết cấu mặt hàng, chi phí khả biến, chi phí bất biến, giá bán đồng thời xem xét sự tác động

đó làm lợi nhuận biến động như thế nào

Việc am hiểu mối quan hệ giữa chi phí- khối lượng và lợi nhuận (C-V-P) là cần thiết cho việc quản lý thành công của một đơn vị Phân tích mối quan hệ giữa chi phí- khối lượng và lợi nhuận cho thấy sự thay đổi của doanh thu, chi phí, kết cấu mặt hàng và giá bán sản phẩm lên lợi nhuận của đơn vị Phân tích mối quan hệ C- P- V là một công cụ cho nhà quản lý nhận thức rõ những quá trình thay đổi nào là

có lợi nhất cho đơn vị

Việc xác định được sản lượng và doanh thu để đơn vị hòa vốn hoặc đạt được lợi nhuận mục tiêu cung cấp cho nhà quản trị những thông tin hữu ích cho việc lập kế hoạch và ra quyết định Hai phương pháp được sử dụng để xác định sản lượng trên doanh thu để doanh nghiệp hòa vốn hoặc đạt được lợi nhuận mục tiêu là phương pháp số dư đảm phí (contribution approach) và phương pháp phương trình (equation approach)

- Số dư đảm phí (Contribution Margin -CM) là chênh lệch giữa tổng doanh

thu và tổng chi phí khả biến (Revenie less variable expenses) Nó là một chỉ tiêu đo lường khả năng trang trải các chi phí cố định để tạo ra lợi nhuận (Contribution fixed cost and profits)

- Tỷ lệ số dư đảm phí: Là tỷ lệ phần trăm giữa số dư đảm phí trên doanh

thu Thông qua số dư đảm phí và tỷ lệ số dư đảm phí chúng ta có thể xác định nhanh chóng lợi nhuận tăng thêm khi tăng thêm doanh thu hoặc khối lượng dịch vụ được cung cấp Từ đó, giúp cho nhà quản trị lựa chọn phương pháp kinh doanh tốt nhất

- Phân tích điểm hòa vốn (break –even analysis):

Điểm hòa vốn (break –even point) là khối lượng hoạt động (đo lường bằng sản lượng hoặc doanh thu) tại đó doanh thu và chi phí của đơn vị cân bằng nhau Tại điểm hòa vốn, đơn vị không lãi cũng không lỗ hay nói các khác là đơn vị hòa vốn

g thê

m

Tỷ lệ Số dư đảm phí đơn vị

Lợi nhuận

tăng thêm =

Khối lượng tiêu thụ tăng thêm ợi x

nhuậ

n tă

ng thê

m

Số dư đảm phí đơn vị

- Phân tích lợi nhuận mục tiêu:

Một trong những quyết định quan trọng và thường xuyên của các nhà quản lý

là cần sản xuất và tiêu thụ bao nhiêu sản phẩm để đạt được mức lợi nhuận mong muốn (Target Net Profit – NTP) Lợi nhuận chính là phần còn lại của số dư đảm phí sau khi trừ đi định phí, vì thế công ty sẽ xác định sản lượng để đạt được mức lợi nhuận mục tiêu theo công thức sau:

-

-

-

- Đòn bẩy kinh doanh: Thể hiện mối quan hệ giữa tốc độ tăng doanh thu và

tốc độ tăng lợi nhuận Độ lớn của đòn bẩy kinh doanh phụ thuộc vào tỷ lệ định phí trong tổng chi phí Đòn bẩy doanh nghiệp lớn khi công ty có tỷ lệ định phí cao hơn

tỷ lệ biến phí trong tổng chi phí Ngược lại, doanh nghiệp có tỷ lệ biến phí cao hơn

tỷ lệ định phí trong tổng chi phí thì đòn bẩy kinh doanh của doanh nghiệp sẽ nhỏ

- Độ lớn của đòn bẩy kinh doanh chỉ ra mức độ nhạy cảm của lợi nhuận trước

sự thay đổi của doanh thu, chỉ cần một mức tăng nhỏ của doanh thu sẽ dẫn đến mức tăng rất lớn về lợi nhuận

Sản lượng tiêu thụ để đạt

mức lợi nhuận mong muốn

(Tổng định phí + Lợi nhuận mong muốn)

Số dư đảm phí đơn vị

Doanh thu tiêu thụ để đạt

mức lợi nhuận mong muốn

(Tổng định phí + Lợi nhuận mong muốn)

Tỷ lệ số dư đảm phí

Tổng số dư đảm phí Tổng số dư đảm phí - định phí

Đòn bẩy kinh doanh =

Tốc độ tăng lợi nhuận

Tốc độ tăng doanh thu ( Sản lượng bán)

> 1

- Số dư an toàn: Số dư an toàn là phần vượt qua doanh thu hòa vốn của

doanh thu dự toán (hoặc thực tế) Số dư an toàn là số tiền doanh thu có thể giảm trước khi phát sinh lỗ Công thức tính như sau:

Số dư an toàn còn được trình bày dưới hình thức số tỷ lệ % và số lượng sản phẩm tiêu thụ

Số dư an toàn giúp các nhà quản trị đánh giá mức hoạt động hiện tại cách điểm hòa vốn ra sao

2.3.4 Lập dự toán ngân sách

- Dự toán là một kế hoạch mà trong đó thể hiện những mục tiêu tổ chức cần phải đạt được đồng thời chỉ rõ cách thức huy động những nguồn lực để thực hiện các mục tiêu mà tổ chức đặt ra

- Dự toán được xác định bằng một hệ thống các chỉ tiêu về số lượng và giá trị cho một khoản thời gian xác định trong tương lai

Dự toán là công cụ của nhà quản lý nhằm thực hiện các chức năng quản lý của mình để hoàn thành mục tiêu của tổ chức trong quá trình quản lý nhu cầu thông tin, dự toán rất đa dạng trong từng giai đoạn khác nhau sẽ có yêu cầu dự toán khác nhau Do đó dự toán được phân loại dự toán theo nhiều tiêu thức:

 Phân loại theo thời gian:

Số dư an toàn = Tổng DT dự toán

(hoặc thực tế) -

Doanh thu hòa vốn

Tỷ lệ số

dư an toàn =

Số dư an toàn Tổng doanh thu

Số dư an toàn

(theo số lượng) =

Số dư an toàn Đơn giá bán

Theo thời gian, dự toán được chia thành dự toán ngắn hạn và dự toán dài hạn

- Dự toán ngắn hạn: Thường được lập cho kỳ kế hoạch là một năm và được chia ra nhiều kỳ ngắn hơn là hàng quí và hàng tháng Dự toán bao gồm các dự toán chức năng như dự toán doanh thu, dự toán sản xuất, dự toán tiền Dự toán ngắn hạn được lập hàng năm trước khi niên độ kế toán kết thúc và được xem như là một công cụ của hoạch định nhằm làm mục tiêu hành động của năm

- Dự toán dài hạn: Có thời hạn trên một năm còn được gọi là dự toán vốn, đây là dự toán được lập liên quan đến tài sản dài hạn Dự toán dài hạn thường bao gồm việc dự toán cho các mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp như các chiến lược kinh doanh Đặc điểm cơ bản của dự toán dài hạn là dự toán cho một khoảng thời gian dài và định hướng mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp Dự toán dài hạn được thực hiện thông qua các dự toán ngắn hạn

 Phân loại theo chức năng: Có dự toán hoạt động và dự toán tài chính

- Dự toán hoạt động: Là dự toán liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Các hoạt động sản xuất như là mua hàng, bán hàng, sản xuất và quản lý Dự toán hoạt động trước tiên được xác định là dự toán tiêu thụ, từ

dự toán này xác định số sản phẩm dự kiến tiêu thụ trong kỳ để làm căn cứ lập dự toán sản xuất, dự toán sản xuất được dùng cho các doanh nghiệp sản xuất nhằm xác định số lượng sản phẩm cần sản xuất trong kỳ làm cơ sở để lập dự toán chi phí sản xuất như chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí sản xuất chung Sau

đó, từ dự toán doanh thu lập dự toán chi phí bán hàng và dự toán quản lý, dự toán kết quả kinh doanh

Dự toán tài chính: Là dự toán cho các hoạt động tài chính và đầu tư của doanh nghiệp Là các dự toán liên quan đến vốn đầu tư, Bảng cân đối kế toán, tiền tệ… Dự toán tiền tệ là kế hoạch chi tiết cho việc thu và chi tiền Dự toán vốn đầu tư trình bày dự toán các tài sản dài hạn và vốn cần thiết cho hoạt động kinh doanh ở những năm tiếp theo

 Phân loại theo phương pháp lập có dự toán linh hoạt và dự toán cố định

- Dự toán ngân sách linh hoạt: Là dự toán doanh thu chi phí cho một kỳ kinh doanh theo các mức hoạt động khác nhau Dự toán linh hoạt được lập theo mối quan hệ với quá trình hoạt động, giúp xác định ngân sách dự kiến tương ứng ở từng mức độ và phạm vi hoạt động Dự toán linh hoạt được lập trước khi tiến hành sản xuất kinh doanh được xem là công cụ của hoạch định và dự toán linh hoạt được lập sau khi kết thúc một kỳ kinh doanh thì được xem là công cụ của kiểm soát

- Dự toán cố định là dự toán được lập trước khi tiến hành sản xuất kinh doanh, tại một mức độ hoạt động đã được xác định trước Dự toán cố định phù hợp với doanh nghiệp có hoạt động kinh tế ổn định Nhược điểm của dự toán cố định chỉ dựa vào một mức độ hoạt động mà không xét tới mức độ này có thể bị biến động trong kỳ dự toán, do đó có ý nghĩa cao trong việc kiểm soát nếu các doanh nghiệp thay đổi quy mô hoạt động trong kỳ do điều kiện hoặc môi trường kinh doanh biến động

2.3.5 Kế toán trung tâm trách nhiệm và đánh giá trách nhiệm quản lý

Kế toán trung tâm trách nhiệm nhằm ghi nhận, đo lường kết quả hoạt động của từng bộ phận trong tổ chức, đồng thời lập các báo cáo thực hiện, thông qua đó đo lường và đánh giá được trách nhiệm quản lý và kết quả hoạt động của từng bộ phận trong việc thực hiện mục tiêu chung của toàn doanh nghiệp

Xác lập các trung tâm trách nhiệm:

Để đánh giá trách nhiệm của các nhà quản lý các cấp; KTQT chia tổ chức doanh nghiệp thành bốn trung tâm trách nhiệm chính Đó là, Trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm lợi nhuận và trung tâm đầu tư

Các chỉ tiêu để đo lường thành quả thực hiện của mỗi trung tâm

Hoạt động của các trung tâm trách nhiệm thường được đánh giá bằng các chỉ tiêu định tính và định lượng Để đo lường và đánh giá thành quả hoạt động của các trung tâm trách nhiệm, các chỉ tiêu cụ thể cho từng trung tâm cũng khác nhau, phù hợp với chức năng nhiệm vụ của từng trung tâm

Báo cáo trách nhiệm quản lý

Định kỳ, các trung tâm trách nhiệm tổng hợp thành quả đạt được của từng trung tâm trách nhiệm dưới dạng các báo cáo thành quả Các báo cáo này phản ánh các chỉ tiêu kinh tế đã thực hiện của trung tâm theo số thực và số dự toán, đồng thời phản ánh chênh lệch giữa kết quả thực tế so với dự toán Các chỉ tiêu báo cáo được xác định phù hợp cho từng trung tâm trách nhiệm

Công cụ để đánh giá trách nhiệm quản lý: Là báo cáo thành quả của các trung tâm trách nhiệm Ngoài ra đối với trung tâm đầu tư còn sử dụng chỉ tiêu tỷ lệ hoàn vốn (ROI) và thu nhập thặng dư (RI) để đánh giá

2.3.6 Mô hình tổ chức KTQT ở một số tổ chức trên thế giới

Có thể tóm tắt các mô hình tổ chức KTQT sau đây:

kế toán trong doanh nghiệp từ việc tổ chức xây dựng bộ máy kế toán, lưu chuyển chứng từ, vận dụng tài khoản, hệ thống báo cáo…nhằm cung thông tin cho nhà quản trị Các bộ phận kế toán có chức năng thu thập và cung cấp thông tin kế toán vừa tổng hợp, vừa chi tiết đồng thời lập dự toán tổng hợp và chi tiết theo yêu cầu quản lý KTQT đặt trọng tâm vào việc xây dựng, kiểm tra, xác định và hoạch định các chi phí trong hoạt động Khi đó doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong hai phương pháp xác định chi phí và giá thành sản phẩm: phương pháp kế toán chi phí, tính giá thành sản phẩm theo công việc và phương pháp kế toán chi phí, tính giá thành theo quá trình hoạt động

KTQT không sử dụng chế độ kế toán riêng, tách rời với KTTC mà sử dụng các tài khoản kế toán chi tiết, hệ thống sổ kế toán và báo cáo KTQT kết hợp chung trong một hệ thống kế toán thống nhất với KTTC Hệ thống KTQT được tổ chức kết hợp với hệ thống kế toán tài chính Kế toán tài chính và KTQT được tổ chức thành

một bộ máy thống nhất trong cùng một bộ máy kế toán Kế toán tài chính sử dụng các tài khoản kế toán tổng hợp còn KTQT sử dụng các tài khoản chi tiết, sổ kế toán chi tiết phù hợp, báo cáo kế toán nội bộ và còn sử dụng thêm các phương pháp khác như phương pháp thống kê, phương pháp toán để hệ thống hóa và xử lý thông tin Việc ghi chép, phản ánh, xử lý và truyền đạt thông tin được tính đến cả mục đích của KTTC và KTQT nhằm thỏa mãn nhu cầu thông tin kế toán cho cả đối tượng bên trong và bên ngoài doanh nghiệp Mỗi bộ phận kế toán có chức năng thu thập, cung cấp thông tin kế toán vừa ở dạng tổng hợp, vừa ở dạng chi tiết theo yêu cầu quản lý Bộ phận KTQT chi phí sử dụng báo cáo bộ phận để cung cấp thông tin cho nội bộ doanh nghiệp, bộ phận KTTC sử dụng hệ thống báo cáo tài chính để cung

cấp thông tin cho các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp

Hình 2.2: Mô hình kế toán quản trị kết hợp (Bùi, 2013)

 Loại mô hình tách rời:

Loại mô hình tổ chức KTQT này áp dụng chủ yếu ở Cộng hòa Pháp và những nước thực hiện theo kế toán Cộng hòa Pháp Theo mô hình tách rời ở Pháp, KTQT đặt trọng tâm vào việc xác định và kiểm soát chi phí ở các doanh nghiệp sản xuất, bằng cách chia chi phí theo các trung tâm trách nhiệm quản lý, phân tích đánh giá và tìm các nguyên nhân làm sai lệch chi phí và cuối cùng điều hòa giữa KTTC

và KTQT Các quy định chung về kế toán chi phí tại Pháp hướng dẫn doanh nghiệp đánh giá hoạt động bằng cách lập báo cáo thực hiện dự toán trên cơ sở các số liệu

kế toán nhưng trên thực tế hầu hết các doanh nghiệp Pháp đều không vận dụng các hướng dẫn này mà họ lập các báo cáo đánh giá hoạt động hầu như chỉ dựa trên các

MÔ HÌNH KIỂU MỸ

BỘ PHẬN QUẢN LÝ …

thông tin phi tài chính, chứ không dựa trên các số liệu tài chính do kế toán cung cấp, các báo cáo này rất khác biệt so với các báo cáo bộ phận của các trung tâm trách nhiệm theo hệ thống KTQT chi phí Mỹ KTQT sử dụng hệ thống kế toán riêng, tách rời hoàn toàn với KTTC Hệ thống KTQT được tổ chức thành bộ máy riêng (phòng KTQT hay bộ phận KTQT) sử dụng hệ thống tài khoản kế toán, sổ kế toán và báo cáo kế toán nội bộ tách rời với KTTC KTTC thu thập, xử lý, lập báo cáo tài chính cung cấp cho các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp KTTC tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc, quy định của Nhà nước, trong khi đó KTQT được coi là công việc riêng của doanh nghiệp, các doanh nghiệp tự xây dựng hệ thông hóa thông tin một cách chi tiết nhằm cung cấp thông tin theo yêu cầu quản lý và tổ chức hệ thống sổ sách, báo cáo phục vụ cho mục tiêu quản trị doanh nghiệp Cụ thể:

- Về chứng từ kế toán: ngoài việc sử dụng hệ thống chứng từ chung, KTQT

chi phí còn sử dụng rộng rãi hệ thống chứng từ nội bộ trong doanh nghiệp

- Về tài khoản kế toán: các tài khoản KTQT chi phí được xây dựng thành hệ

thống riêng, có ký hiệu riêng, nội dung ghi chép cũng có những đặc điểm khác với KTTC

- Về sổ kế toán: KTQT chi phí xây dựng hệ thống sổ kế toán riêng phục vụ

cho việc ghi chép các nghiệp vụ thuộc KTQT

- Về báo cáo kế toán: các báo cáo KTQT được lập riêng dưới dạng báo cáo dự

toán sản xuất, báo cáo lỗ lãi từng bộ phận…Ngoài các chỉ tiêu quá khứ, các chỉ tiêu thực hiện KTQT còn thiết lập các cân đối dự toán, kế hoạch

Kết luận chương 2

Chương 2 đã đi sâu phân tích các vấn đề tổng quan về kế toán quản trị Các vấn đề tổng quan về kế toán quản trị được trình bày trong Chương này là: lịch sử phát triển của kế toán quản trị, đặc điểm quản trị tài chính công, nội dung cơ bản của kế toán quản trị trong hoạt động dịch vụ công như: Phân loại chi phí, phân tích

mô hình mối quan hệ C-V-P, dự toán ngân sách và đánh giá trách nhiệm quản lý Chương hai tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về KTQT Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, không ai có thể phủ nhận sự cần thiết của bộ phận KTQT trong cơ cấu tổ chức bộ máy doanh nghiệp Mục đích chủ yếu của KTQT là cung cấp thông tin cho các nhà quản trị trong nội bộ tổ chức để đánh giá, kiểm soát quá trình hoạt động của các bộ phận trong doanh nghiệp Không giống như KTTC, KTQT chủ yếu dự đoán cho tương lai Những gì trong quá khứ là chắc chắn đã xẩy ra, còn tương lai có thể thay đổi KTQT mang đậm tính đặc thù, gắn với từng doanh nghiệp cụ thể Để có thể tạo được giá trị thặng dư cao nhất cho doanh nghiệp trong điều kiện nguồn lực bị giới hạn, nhà quản trị cần phải có công

cụ hỗ trợ đắc lực để có thể quản trị tốt các nguồn lực trong đơn vị, công cụ đó chính

là KTQT

MÔ HÌNH KIỂU PHÁP

BAN GIÁM ĐỐC

BỘ PHẬN

QUẢN LÝ …

BỘ PHẬN TÀI CHÍNH

BỘ PHẬN QUẢN LÝ …

BỘ PHẬN

TÀI CHÍNH

BỘ PHẬN KẾ TOÁN

BỘ PHẬN KẾ TOÁN QUẢN TRI ̣

Hình 2.3: Mô hình kế toán quản trị tách rời (Bùi,2013)

CHƯƠNG 3:

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Luận văn được xây dựng từ các công cụ nghiên cứu nhằm tìm kiếm một phương pháp giải quyết các vấn đề khoa học, có độ tin cậy cao Một công cụ nghiên cứu đầy đủ đòi hỏi phải có khung nghiên cứu hay mô hình nghiên cứu thích hợp, sau đó tìm ra các phương pháp nghiên cứu thích hợp với mô hình và thu thập dữ liệu phù hợp có độ tin cậy để xử lý

3.1 Mô hình nghiên cứu

Một vấn đề giải quyết có căn cứ khoa học, thì cần xây dựng khung hình hay

mô hình nghiên cứu tùy theo tính chất của vấn đề được nghiên cứu