Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam Kinh nghiệm

Trang 2

Để biết thêm thông tin, xin vui lòng truy cập vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn,

hoặc email info@uepp.org

Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị Việt Nam là chương trình hợp tác giữa giữa Cộng đồng Châu Âu và Chính phủ Việt Nam với mục tiêu tổng thể là cải thiện chất lượng quy hoạch

đô thị góp phần cải thiện điều kiện môi trường ở các đô thị cấp tỉnh tại Việt Nam Chương trình được thực hiện qua 4 năm (2005-2009) ở ba hợp phần chính là Hợp phần Dự án tài trợ nhỏ (DATTN), Hợp phần Nâng cao năng lực và Đào tạo (NCNL&ĐT), và Hợp phần Kết nối đô thị và Tăng cường thể chế (KNĐT&TCTC)

Hợp phần DATTN nhằm tạo cơ hội nâng cao nhận thức và năng lực quy hoạch địa phương cho các thành phố và đô thị cấp tỉnh ở Vùng Đồng Bằng sông Cửu Long để tìm các giải pháp bền vững cho các vấn đề môi trường đô thị nhằm mang lợi trực tiếp cho các cộng đồng địa phương, đặc biệt là các nhóm hộ nghèo Khoản tài trợ 2,9 triệu ơ-rô dành cho các dự án địa phương dựa trên những sáng kiến, mô hình triển vọng và sự đa dạng về môi trường Các Ban liên hiệp (gồm các đơn vị chính quyền đô thị, các cơ quan ban ngành, các tổ chức đoàn thể, các doanh nghiệp)

đề xuất tài trợ các DATTN thông qua quá trình Kêu gọi đề xuất và hai vòng lựa chọn cạnh tranh Sau chuyến đi giới thiệu việc Kêu gọi đề xuất DATTN dành cho các đơn vị hợp lệ ở tất cả các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong khoảng thời gian từ tháng 10/2005 – 02/2006, Vòng

1 Kêu gọi đề xuất được khởi động qua Hội thảo đối tác quốc gia vào ngày 25/12/2006 tại Cần Thơ để kêu gọi các tỉnh nộp đăng ký tóm tắt Đến tháng 5/2006 có 32 dự án tóm tắt gửi tới Văn phòng Dự án (VPDA) và Ban thẩm định đã lựa chọn 16 dự án vào vòng 2 để đề xuất dự án chi tiết trong khoảng thời gian từ tháng 6-8/2006

Vào tháng 11/2006, 10 dự án tốt nhất được chọn dựa trên các tiêu chí lựa chọn và được Ban chỉ đạo Bộ Xây dựng và Phái đoàn Ủy ban Châu Âu phê duyệt tài trợ Sau khi ký kết các hợp đồng tài trợ này, các Ban liên hiệp địa phương đã chịu trách nhiệm triển khai các DATTN trong giai đoạn từ tháng 12/2006 đến tháng 3/2009 theo cơ chế phân quyền hậu kiểm Văn phòng Dự án đóng vai trò là cơ quan chủ hợp đồng và hỗ trợ quá trình triển khai các DATTN

Mặc dù hầu hết các DATTN mang các chủ đề hỗn hợp nhưng có thể phân theo 3 loại chủ đề chính Bốn DATTN (Hậu Giang, Sóc Trăng, Vĩnh Long và Cà Mau) tập trung vào nâng cấp đô thị (đường, thoát nước, vệ sinh, và nhà ở) Ba dự án khác (Kiên Giang, Long An và Cao Lãnh) về quản lý chất thải rắn Hai dự án Cần Thơ và An Giang là về quản lý chất thải và cây xanh đô thị DATTN Trà Vinh chỉ tập trung vào phủ xanh đô thị

Trên cơ sở mục tiêu của Chương trình, đặc trưng của các DATTN (xét về tính chất, nội dung

và bối cảnh) và hiện trạng quy hoạch môi trường đô thị ban đầu ở Hợp đồng tài trợ, VPDA đã chuẩn bị và tổ chức các đợt đào tạo cho các thành viên Ban liên hiệp để họ giải quyết các vấn

đề chung (quy hoạch và quản lý dự án, sự tham gia của cộng đồng, tài chính và hành chính),

và các chủ đề kỹ thuật (thoát nước và vệ sinh, quản lý chất thải rắn, và phủ xanh đô thị) trong các Kế hoạch hoạt động năm Sau đó, tất cả các chuyến công tác tư vấn và các ghi chép kỹ thuật được ghi lại thành cuốn sổ tay thực hiện DATTN để hỗ trợ các Ban liên hiệp DATTN trong công tác vận hành hàng ngày

Giai đoạn từ 10/2005 đến tháng 3/2009 là cả một giai đoạn thực sự sôi động từ lúc khởi đầu, xây dựng cho đến khi thực hiện các DATTN nhằm cải thiện hiện trạng môi trường ở các thành phố thuộc tỉnh Nắm bắt cơ hội từ các chuyến đi hướng dẫn lộ trình và Kêu gọi đề xuất, các Ban liên hiệp DATTN gồm các tổ chức địa phương đã tích cực tham gia và gửi đề xuất tới VPDA Trong giai đoạn nộp đề xuất từ tháng 2/2006 đến tháng 12/2006, từ tổng số 32 đăng ký tóm tắt đã có 10 DATTN tốt nhất được chọn cấp tài trợ (khoảng 300.000 ơ rô cho một dự án) và đã

đi vào thực hiện đến cuối tháng 3/2009

GIỚI THIỆU

Trang 3

Kinh nghiệm và bài học từ các Dự án tài trợ nhỏ

Cho đến nay, tất cả các Ban liên hiệp đã hoàn thành các mục tiêu dự án và đảm bảo đóng góp nhiều tiền mặt và vật chất Ban liên hiệp An Giang đã lắp đặt hệ thống thu gom rác 10 tấn/ngày, cùng với các cây xanh được chăm tưới và 12.000 cây trồng mới trong khu vực du lịch núi Sam ở thị xã Châu Đốc Ban liên hiệp Cà Mau đã thiết kế dự án, huy động cư dân địa phương và phục hồi lại khu phố và khu ven sông của 128 hộ gia đình, trở thành mô hình cho thành phố đi vào nâng cấp tất cả các khúc sông trong thành phố Ban liên hiệp Cần Thơ vận động quần chúng, cung cấp các công cụ truyền thông và sách báo, trồng mới cây xanh các khu chợ, trường học, khu dân cư tại 13 phường thuộc huyện Ninh Kiều, cùng với mô hình nhỏ về quản lý chất thải rắn cho 400 hộ gia đình khu vực 8, phường An Bình Ban liên hiệp Đồng Tháp đã huy động 2.200 hộ gia đình thuộc phường 2 phân loại đúng 65% lượng rác, ủ phân vi sinh 5 tấn rác và hỗ trợ 75

hộ gia đình xây dựng nhà vệ sinh Ban liên hiệp tỉnh Hậu Giang thành công khắc phục các kênh

ô nhiễm, xây dựng nhà vệ sinh trường học cho các khu 4 và 5, phường 4, thị xã Vị Thanh Ban liên hiệp Kiên Giang đã xây dựng mô hình quản lý chất thải rắn tại phường Vĩnh Bảo với việc phân loại đúng 45% lượng rác và ủ 8 tấn phân vi sinh/ngày Ban liên hiệp Long An đã xây dựng

mô hình nhỏ về quản lý chất thải rắn cho các hộ gia đình ở phường 1 để thực hiện phân loại, thu gom và ủ 3 tấn rác/ngày tại xưởng ủ phân được xây khá tốt Ban liên hiệp Sóc Trăng khắc phục được 648 m kênh rạch ô nhiễm cho 489 hộ gia đình và xây dựng nhà vệ sinh cho 58 hộ gia đình thuộc Khóm 2, phường 3 Ban liên hiệp Trà Vinh bảo dưỡng trên 1.000 cây cổ thụ và trồng mới 10.000 cây dọc các tuyến phố và khu công nghiệp Ban liên hiệp tỉnh Vĩnh Long cải thiện được khu chợ Phước Thọ không còn đọng nước, vệ sinh ô nhiễm và thu gom rác kém hiệu quả

để phục vụ cho 200 hộ kinh doanh và 2.000 người đi chợ Qua những quá trình này, còn có các hoạt động hỗ trợ nâng cao nhận thức, nâng cao năng lực và hành động hiệu quả Những khía cạnh chính từ các thành tích nêu trên có thể được tổng kết dưới đây:

Hình thành và thực hiện thể thức Ban liên hiệp: Đây là lần đầu tiên một Chương trình ở Việt

Nam áp dụng rộng thể thức đối tác địa phương này, song hành với mô hình chung là Ban quản

lý dự án Các thành viên Ban liên hiệp (ít nhất là 3 thành viên và trong đó có một thành thành viên là tổ chức đoàn thể như trường hợp Cà Mau) cùng làm việc theo trách nhiệm và quyền lực nêu rõ trong Thỏa thuận cộng tác Hầu hết các Ban liên hiệp áp dụng tốt mô hình này cho hoạt động kết nối ở các đô thị địa phương, ở cấp vùng và quốc gia Các đối tác chính quyền và doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành và đóng góp kinh phí cho các DATTN Tuy nhiên, một số Ban liên hiệp cũng gặp một số khó khăn như các thành viên chưa thực sự tích cực tham gia, thiếu thành viên cần thiết để phối hợp các bên liên quan, hoặc thiếu cán bộ chuyên trách, vv

Điều hành DATTN trong bối cảnh địa phương: Việc điều hành các quy chế dự án và hệ thống tài

chính kép là những cách làm phức tạp nhất Việc tuân thủ các Hướng dẫn thủ tục của EC, các quy định địa phương, các yêu cầu và phê duyệt kiểm toán là rất phức tạp và chiếm nhiều thời gian trong quá trình thực hiện vốn đã rất ngắn ngủi của VPDA và các DATTN Trong bối cảnh những văn bản thông thường ở cấp địa phương chỉ là tiếng Việt, việc áp dụng ngôn ngữ tiếng Anh là chính cũng làm mất nhiều thời gian và không mang tính linh hoạt Tuy nhiên, VPDA đã làm việc cùng với các DATTN dần xây dựng được nền tảng phối kết hợp, các thủ tục hành chính

và tài chính để có thể vận hành được

Phát triển cộng đồng: Đây thực là những kinh nghiệm năng động và ý nghĩa về những hỗ trợ

của VPDA và những nỗ lực của các DATTN trong các hoạt động huy động con người Có được nhận thức cao, sự tham gia tích cực và tinh thần làm chủ địa phương, tất cả những điều này đều là do sự quan tâm và những giải pháp chu đáo đối với lợi ích của cộng đồng sở tại, thông qua các đối tác phù hợp (Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên, và các nhóm cộng tác viên liên quan) Quy chế cộng đồng được xây dựng và nhất trí nhằm đảm bảo các thành tích thu được Những bài học chính có được là các Ban liên hiệp phải hành động như người làm dâu trăm họ để thông báo, giải thích và vận động sự tham gia của cư dân địa phương vào tất cả các giai đoạn dự án Giải pháp kỹ thuật: Hầu hết các DATTN đã kết hợp điều kiện tài trợ (thời gian ngắn, ngân sách ít) và yêu cầu (mô hình có thể nhân rộng) với tính phù hợp với bối cảnh địa phương (chi phí thấp cho các khu vực nghèo, dọn dẹp khu thực địa, thiết kế theo tập quán của địa phương, vv) Các DATTN về nâng cấp đô thị (như Cà Mau, Sóc Trăng và Hậu Giang) chủ yếu áp dụng các ống cống có nắp (cấu trúc gạch bê tông) để thay thế các cống đất, rạch ứ đọng nước Các dự án này

Trang 4

cũng thiết kế hệ thống thu gom rác thường xuyên để rác không làm tắc nghẽn hệ thống cống vào mùa mưa bão Các bên liên quan và sự tham gia từ cộng đồng trong quá trình quy hoạch

và xây dựng đã giúp họ khắc phục nhiệm vụ khó khăn nhất, nhất là khâu giải phóng mặt bằng Các nhóm tư vấn địa phương cũng có ý kiến phản hồi trong quá trình thực hiện Bài học chính thu được là thiết kế thi công dự án (ví dụ Cà Mau và Châu Đốc) cần phải đầy đủ

Trong tất cả các trường hợp, quá trình thiết kế-thầu- phê duyệt các công trình thi công theo yêu cầu của chính quyền địa phương thường rất lâu

Về quản lý chất thải rắn: Hầu hết các Ban liên hiệp thực hiện các hoạt động quản lý chất thải

rắn theo các dạng khác nhau Nhóm thứ nhất gồm Cần Thơ, Cao Lãnh, Kiên Giang và Long An,

đã hoàn thành hầu hết quy trình, từ phân loại rác tại hộ gia đình, thu gom và xử lý rác vô cơ

và hữu cơ bằng kỹ thuật than thiện môi trường Các Ban liên hiệp An Giang, Sóc Trăng, và Hậu Giang thiết lập hệ thống thu gom rác mới nhằm ngăn ô nhiễm ở các khu trọng điểm (khu du lịch, khu dân cư nghèo) Vĩnh Long và Cà Mau cải thiện các dịch vụ thu gom cho các khu chợ và dân cư ven sông Các hoạt động theo hình thức trình diễn cho thấy các giải pháp cho các vấn đề chất thải đô thị là có thể Nhưng để đảm bảo tính bền vững cần có những nỗ lực thường xuyên, quy hoạch đúng và cơ chế tài chính phù hợp đối với toàn bộ hệ thống quản lý chất thải rắn

Cây xanh đô thị: Phủ xanh đô thị là yếu tố quan trọng trong môi trường thị xã vùng Đồng bằng

sông Cửu Long Các DATTN đã thực hiện một số hoạt động can thiệp điển hình Ban liên hiệp Trà Vinh tập trung gìn giữ hệ thống cây xanh đô thị trong toàn bộ khu vực thị xã Trà Vinh Ban liên hiệp tỉnh An Giang thực hiện nâng chất cây xanh ở khu vực du lịch nổi tiếng Núi Sam Ban liên hiệp Cần Thơ thiết kế và trồng mới các các loại cây xanh cho quận trung tâm Ninh Kiều Những DATTN này cho thấy việc trồng mới cây xanh và bảo dưỡng cây lâu năm phục vụ cộng đồng đô thị là có thể ở tất cả các thành phố (chi phí thấp, các kỹ thuật trồng và chăm sóc đơn giản), nhưng chúng cần những nỗ lực và sự quan tâm thường xuyên của thành phố trong việc quy hoạch, sự tham gia của quần chúng, việc trồng và bảo dưỡng cây xanh

Tính bền vững: Những kinh nghiệm thu được cho thấy sự quan tâm và nỗ lực duy trì các DATTN

và nhân rộng/áp dụng trên diện rộng tới các thành phố/khu vực khác Đối với hoạt động nâng cấp và phủ xanh đô thị, những kinh nghiệm gồm việc thiết kế, thực hiện, kế hoạch vận hành

và bảo dưỡng, chuyển giao và giám sát các kết quả dự án Với hệ thống đường nước hiện tại, việc chăm tưới cây xanh ở khu vực núi Sam tỉnh An Giang mang tính bền vững hơn việc tưới nước bằng xe tưới Dự án Cà Mau đưa ra được kế hoạch và những kinh nghiệm hữu ích đối với thị xã để tiếp tục phục hồi khu ven sông ở các đoạn sông khác Đối với các dự án quản lý chất thải rắn, việc tiếp tục sau dự án gặp nhiều thách thức hơn, vì cách tiếp cận và hoạt động can thiệp tài trợ rất khác với các điều kiện thông thường Tuy nhiên, một số hoạt động nhân rộng và

áp dụng trên diện rộng cũng đang được tìm kiếm ở các DATTN Dự án Long An đã chuyển giao xưởng ủ phân vi sinh cho một đơn vị tư nhân và nhân rộng mô hình sang 6 thị trấn khác bằng việc sử dụng ngân sách môi trường tỉnh Dự án Kiên Giang chuyển giao hệ thống sang huyện Châu Thành Cao Lãnh và Cần Thơ chuyển giao hệ thống ủ phân vi sinh cho các công ty công trình công cộng tỉnh, và cam kết áp dụng sang các khu vực khác ở đô thị

Bên cạnh những đánh giá giữa kỳ, những đánh giá nội bộ của những bên liên quan (lãnh đạo thành phố, cá cơ quan ngành dọc, hội phụ nữ), tình hình thực tế và nhận xét của các thành viên DATTN cho thấy đã có những thay đổi đáng kể về nhận thức, năng lực nâng cao và cải thiện về môi trường mang lại từ quá trình thực hiện các DATTN Mặc dù những kết quả thu được từ các DATTN vẫn tùy thuộc vào đánh giá cuối cùng của địa phương cũng như đoàn đánh giá EC, song Văn phòng Dự án và các Ban liên hiệp tin tưởng rằng các DATTN sẽ là các tài liệu tham khảo hữu ích để các đô thị ở Đồng bằng sông Cửu Long và nơi khác cải thiện môi trường của họ

Trang 5

THU GOM, VẬN CHUYỂN, XỬ LÝ RÁC THẢI VÀ NÂNG CHẤT CÂY XANH

DỰ ÁN THIẾT KẾ, CHỈNH TRANG TUYẾN DÂN CƯ VEN SÔNG RẠCH

CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG TẠI KHU VỰC QUẬN NINH KIỀU,

DỰ ÁN THÍ ĐIỂM PHÂN LOẠI RÁC TẠI NGUỒN VÀ HỖ TRỢ VỆ SINH

XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUẢN LÝ VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỞNG DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG

MÔ HÌNH THÍ ĐIỂM HỆ THỐNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG

PHÂN LOẠI RÁC TẠI NGUỒN, CẢI TẠO VÀ PHỤC HỒI BÃI RÁC

CẢI THIỆN HẠ TẦNG VÀ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG Ở KHÓM 2,

BẢO DƯỠNG CÂY CỔ THỤ VÀ TRỒNG MỚI CÂY XANH ĐƯỜNG PHỐ

QUY HOẠCH VÀ CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG CHỢ PHƯỚC THỌ

MỤC LỤC

Trang 6

Dự án An Giang là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam (UEPP-VN) hỗ trợ Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện Để biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email info@uepp.org

Núi Sam, theo như lời ông Lê Lộc - nguyên

Phó Trưởng Ban liên hiệp dự án “Thu gom, vận

chuyển, xử lý rác và nâng chất cây xanh khu

du lịch Núi Sam” - hàng năm thu hút khoảng

2 triệu lượt người hành hương và khách du lịch

đến viếng đền chùa và tham gia lễ hội vía Bà

Và các nhu cầu khác nhau về dịch vụ du lịch

đã tạo ra công ăn việc làm cho hơn hai phần

ba trong số 4.600 hộ sinh sống trên khu vực

núi thuộc phường Núi Sam

Nhưng theo thời gian môi trường lại trở thành

nạn nhân của phát triển du lịch Khách du lịch

xả rác và rác bị gom thành đống không được

thu gom, nhà vệ sinh công cộng không có đủ

số lượng và chất lượng và cây xanh chết khô

dần Vì vậy vào tháng 12/2006 UBND thị xã

đã thiết kế và bắt đầu một dự án nhằm cải

thiện điều kiện sống của người dân và gìn giữ

Núi Sam xanh tươi quanh năm

Quá trình thực hiện

Điều đầu tiên chúng tôi làm là thành lập một

Ban liên hiệp quản lý dự án với các thành viên

là đại diện của các tổ chức liên quan nhiều

nhất đến dự án Tiếp theo chúng tôi tiến hành

thông tin cho tất cả các ban ngành liên quan

và người dân địa phương về dự án và các hợp

phần của dự án Sau đó chúng tôi đã chuẩn

bị, thẩm tra và chỉnh sửa thiết kế ban đầu cho

đến khi tất cả các thành phần liên quan đồng

ý rằng nó có thể tạo ra được sự cải thiện bền

vững của khu vực

Trong hợp phần cây xanh, chúng tôi phân phát

6.000 cây con cho các hộ dân tình nguyện

đảm bảo trồng và chăm sóc cây trên Núi Sam

Và để giữ cho cây luôn xanh, chúng tôi đã một

lần nữa thay đổi thiết kế hệ thống tưới nước,

thay vì dùng các xe chở nước, chúng tôi đã thi

công một hệ thống tưới cố định với các máy

bơm, các bể chứa nước, và hệ thống ống phân

phối nước

Trong hợp phần rác thải, chúng tôi tiến hành khảo sát theo hệ thống hiện trạng khu vực và lập kế hoạch quản lý rác thải Chúng tôi đặt

220 thùng rác mới gần các đống rác tự phát và

ở những nơi cần đặt thùng rác công cộng như

là các điểm du lịch, khu dân cư và khách sạn Sau đó chúng tôi vận động cộng đồng tham gia tổng vệ sinh rác ứ đọng trên Núi Sam Và chúng tôi cũng đã thành lập đội thu gom và vận chuyển rác được trang bị trang phục bảo

hộ và xe đẩy tay Sau cùng, thông qua hình thức tờ rơi và pano, chúng tôi cũng khuyến khích người dân và khách du lịch không xả rác bừa bãi Từ khởi điểm không có gì, hiện

có khoảng 10 tấn rác thải đã được thu gom và đưa ra khỏi địa bàn

Trong hợp phần hệ thống vệ sinh, chúng tôi đã thiết lập hai nhà vệ sinh công cộng lưu động

và thi công 4 nhà vệ sinh công cộng cố định Nước từ hệ thống tưới mới được dùng trong nhà vệ sinh

Vướng mắc và khó khăn trong quá trình thực hiện

Chúng tôi đã đối mặt với nhiều khó khăn và rút được nhiều bài học kinh nghiệm trong quá trình thực hiện

Đầu tiên, chúng tôi cho rằng để đạt được những gì mà chúng ta chưa có là khó khăn, nhưng để giữ vững được những gì mà chúng

ta đang có cũng khó khăn không kém Do đó, duy trì nhận thức cao và dịch vụ thu gom rác tốt ở Núi Sam yêu cầu phải có những nỗ lực không ngừng từ người dân địa phương sau khi

dự án kết thúc

Thứ hai, chúng tôi nhận thấy rằng rất khó để thực hiện các sự thay đổi về thiết kế của dự

án Các qui định của Việt Nam và Ủy ban Châu

Âu yêu cầu phải chuẩn bị rất nhiều giấy tờ, văn bản liên quan Và sau này chúng tôi phát hiện ra là các trạm bơm cần phải có hệ thống cung cấp điện riêng, mà dự án đã không thể

hỗ trợ được

Thứ ba, chi phí cho việc xây dựng các trạm trung chuyển rác đã tăng lên đáng kể do sự chậm trễ trong quá trình đấu thầu Điều này cũng đã đòi hỏi chúng tôi phải tìm kiếm các nguồn kinh phí khác để xây dựng các trạm trung chuyển rác

Thứ tư, sau khi nhiều cây bị chết do thiếu nước, chúng tôi đã nhận ra rằng cần phải hoãn lại việc trồng cây đến khi hệ thống tưới được đưa vào vận hành hoặc trồng mẫu vào mùa mưa

THU GOM, VẬN CHUYỂN, XỬ LÝ RÁC THẢI VÀ NÂNG CHẤT CÂY XANH Ở KHU DU LỊCH NÚI SAM, TỈNH AN GIANG

Cây chết khô và rác năm 2007

Trang 7

Dự án An Giang là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam

(UEPP-VN) hỗ trợ Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện Để

biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email info@uepp.org

Thu gom rác trên núi Sam

Thứ năm, mặc dù đã có biển hiệu và thùng

rác mới nhưng nhiều du khách vẫn tiếp tục xả

rác Và cho dù có những can thiệp của chúng

tôi nhưng dịch vụ thu gom rác vẫn bị quá tải

trong mùa lễ hội cao điểm

Bài học kinh nghiệm

Chúng tôi rất tự hào về các kinh nghiệm tốt đã

có được trong dự án

Đầu tiên là Ban quản lý dự án của chúng tôi

là một Ban liên hiệp bao gồm các cơ quan

chuyên môn, tổ chức đoàn thể và cộng đồng

Chúng tôi nhận thấy rằng mô hình Ban liên

hiệp khuyến khích sự tham gia đa dạng, tăng

cường mối quan hệ và sự hiểu biết lẫn nhau

giữa các thành viên, điều này dẫn tới việc có

được quyết định và thông tin tốt hơn, cân

bằng giữa điểm mạnh và yếu của các thành

viên và giúp tiếp cận được nhiều thành phần

cán bộ trong các tổ chức thành viên Do đó,

sự tham gia của cộng động địa phương là rất

chủ động

Thứ hai, chúng tôi bảo đảm sự đóng góp hiệu

quả bằng hiện vật từ nhiều nguồn khác nhau

như UBND Thị xã Châu Đốc, Chùa Bà Họ đã

đóng góp 2 nhà vệ sinh lưu động và xây 4 nhà

vệ sinh cố định, đất làm trạm trung chuyển

rác, một trạm cấp điện 3 pha và cây con với

tổng giá trị 1,555 tỷ đồng

Thứ ba, chúng tôi cũng đã được các hộ kinh

doanh buôn bán đóng góp vào hoạt động nâng

cao nhận thức cộng đồng bằng cách sản xuất

tài liệu truyền thông như là panô, áp phích,

bảng nhắc nhở khách du lịch “bỏ rác vào

thùng”

Cuối cùng, chúng tôi đã khuyến khích người

dân địa phương nhận cây con miễn phí nếu họ

cam kết trồng cây đúng cách và bảo đảm cây

trồng không chết

Tính bền vững và kế hoạch tương lai

Trồng mới cây xanh

UBND thị xã đã cấp ngân sách để xây dựng

hệ thống điện và sẽ tài trợ xây dựng trạm trung chuyển rác và dịch vụ thu gom rác bằng nguồn thu từ hoạt động du lịch Đồng thời, chính quyền địa phương sẽ thực hiện giám sát tình hình vệ sinh môi trường tại các điểm

du lịch UBND Phường Núi Sam và Ban Công trình công cộng sẽ tiếp tục duy trì các hoạt động dự án, nâng cấp dịch vụ thu gom rác và đầu tư thêm vào trang thiết bị chuyên dùng trong quản lý và xử lý rác thải Hội Phụ nữ và Phòng Tài nguyên Môi trường sẽ tiếp tục vận động các hộ kinh doanh buôn bán gìn giữ môi trường sạch đẹp và nhắc nhở du khách bỏ rác vào thùng và lập quy định bảo vệ môi trường tại khu du lịch

dự án UBND thị xã Châu Đốc (lãnh đạo Ban liên hiệp), Ban Công trình

công cộng, Phòng Tài nguyên Môi trường, Phòng Quản lý Đô thị, Mặt trận Tổ Quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và Đài phát thanh thị xã.

Liên hệ: Ông Phan Hồng Vân – Trưởng ban Liên hiệp

Ủy Ban Nhân Dân Thị xã Châu Đốc

76 Lê Lợi, Thị xã Châu Đốc, An Giang Tel: 0780.3866211

Trang 8

Dự án Cà Mau là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam (UEPP-VN) hỗ trợ Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện Để biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email info@uepp.org

Khởi động từ tháng 12 năm 2006 và hoàn tất

vào tháng 03/2009, Dự án “Thiết kế, chỉnh

trang tuyến dân cư ven sông rạch trung tâm

thành phố Cà Mau (sông Tắc Thủ, từ cầu Gành

Hào đến kênh 16)” đã hỗ trợ cải thiện môi

trường và sức khỏe của cư dân địa phương

sinh sống dọc đoạn sông Tắc Thủ, trung tâm

thành phố Cà Mau Tại địa bàn trình diễn, Dự

án đã thực hiện hoạt động nâng cấp vỉa hè và

hệ thống thoát nước, điều chỉnh chỉ giới xây

dựng đường sông cho các hộ dân, xây dựng

hành lang ven sông và một bể tự hoại chung,

đồng thời triển khai hoạt động thu gom rác

ven sông

Nằm ở trung tâm khu vực 1-3, thuộc phường 2

và khu vực 1 thuộc phường 9, khu dân cư ven

sông thuộc địa bàn trình diễn có 125 hộ với

khoảng 700 người Kết quả dự kiến đạt được

từ địa bàn trình diễn của dự án là quy hoạch

chi tiết mô hình nâng cấp đô thị làm cơ sở phát

triển cho khoảng khu dân cư dọc 13,5km bờ

sông trung tâm thành phố Cà Mau

Địa bàn trước khi có dự án – rất nhiều rác thải và các hộ gia

đình lấn chiếm hành lang sông

“Ý tưởng dự án xuất phát từ một nhận thức

là đường thủy đã đóng vai trò rất quan trọng,

nhưng đang dần bị ô nhiễm bởi cư dân đã xả

rác và nước bẩn xuống sông”, ông Nguyễn Hữu

Đô – Trưởng ban Liên hiệp, PGĐ Sở Xây Dựng

phát biểu Trưởng ban nói thêm, có khoảng

85% hộ không có trang bị bể tự hoại Đồng

thời, ông cũng cho biết, trong hoàn cảnh còn

thiếu các quy định quy hoạch và việc thực hiện

luật chưa nghiêm, rất nhiều người dân đã xây

dựng lấn chiếm đường sông và vi phạm hành

lang an toàn Cuối cùng, ông nhấn mạnh, Dự

án này rất phù hợp đối với những khu vực nhà

ven sông đô thị, chiếm gần 14% tổng số hộ

trong đô thị tỉnh

Quy trình thực hiện

Ông Hồ Ngọc Tấn, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Cà Mau nói, Ban Liên hiệp đã có biện pháp quản lý dự án, quản lý môi trường, quy hoạch và nâng cao nhận thức cộng đồng

về môi trường “Trước hết, chúng tôi khảo sát tất cả hộ gia đình để tìm hiểu hoàn cảnh và điều kiện vật chất Sau đó chúng tôi tổ chức tập huấn cho hơn 100 cộng tác viên đều sinh sống trong khu vực dự án về sự tham gia của cộng đồng, nhận thức về môi trường và hoạt động nhóm Sau đó, các cộng tác viên tổ chức những buổi họp nhóm nhỏ, hoặc tham gia vào các buổi họp thường xuyên của các tổ chức cộng đồng và giới thiệu mục tiêu của dự án, lợi ích và nhiệm vụ của người dân”

Dự án đã gặp phải một số vướng mắc Ví dụ, ngay sau khi khởi công xây dựng hành lang, Ban liên hiệp gặp phải quy định của Bộ Giao thông về chỉ giới đường sông yêu cầu phải duy trì luồng rộng 50m, mặc dù luồng rộng hiện hữu cho khu vực chỉ có 30m Vì vậy trước khi thực hiện tiếp Ban liên hiệp phải được sự chấp thuận điều chỉnh quy định cho luồng rộng tại khu vực là 30m Tương tự, Ban liên hiệp không lường trước được quy định phải có phương án đảm bảo an toàn giao thông thủy trong quá trình xây dựng

Và bài học quan trọng nhất là nhu cầu để có

kế hoạch phân bổ nguồn đóng góp từ phía

cộng đồng “Chúng tôi dự kiến mỗi hộ sẽ đóng góp khoảng 2,000 Euro”, ông Đô nói, “nhưng chúng tôi chưa làm rõ và yêu cầu cam kết bằng văn bản” Và các hộ dân đã không góp

đủ số tiền này vì họ cho rằng: những đóng góp dưới nhiều hình thức khác nhau của họ - bao gồm phần đất đai bị mất đi vì giải tỏa mặt bằng, các công trình trên đất đó cũng bị hủy,

và chi phí để xây lại mặt tiền ngôi nhà – tất cả

đã nhiều hơn mức đóng góp cần thiết

Chúng tôi đã rút ra được một số bài học kinh nghiệm, ông Hồ Ngọc Tấn, Phó Chủ tịch UBND

TP Cà Mau, nói, “một là đảm bảo nguồn đóng góp của cộng đồng cho hoạt động nâng cấp Chúng tôi thấy rằng yếu tố quyết định là phải

có sự tham gia của bên thụ huởng mới đánh giá được trọn vẹn lợi ích của dự án Chúng tôi

DỰ ÁN THIẾT KẾ, CHỈNH TRANG TUYẾN DÂN CƯ VEN SÔNG RẠCH

TRUNG TÂM THÀNH PHỐ CÀ MAU

Trang 9

Dự án Cà Mau là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam

đã giới thiệu dự án một cách cẩn trọng, lắng

nghe nguyện vọng của cộng đồng và nhận

được sự tin tưởng của người dân Sau đó để

đổi lấy một hành lang mới và chứng nhận sử

dụng đất, các hộ dân đã đồng ý tháo dỡ phần

cấu trúc lấn sông và dời đến chỉ giới quy định,

hoàn thiện lại kiến trúc mặt tiền sông và đóng

góp tổng cộng 1,638 tỉ đồng, tương đương

500 Euro mỗi hộ”

Hành lang ven sông mớiMột số kinh nghiệm khác liên quan đến cải tiến

hạng mục vệ sinh và quản lý chất thải rắn Ví

dụ, một là bể tự hoại chung tiết kiệm diện tích

xây dựng để cho khoảng 12 hộ dân cùng chia

sẻ sử dụng; cấp chứng nhận sử dụng đất cho

12 hộ nghèo để có thể thế chấp vay vốn ngân

hàng để xây dựng bể tự hoại; và một xuồng

mới để thu gom rác nổi dọc theo bờ sông

“Một kinh nghiệm khác”, Ông Đô nói, “là các

hướng dẫn mới của chúng tôi để giúp các hộ

gia đình tự bố trí lại mặt bằng nhà của họ”

“Và một kinh nghiệm cuối cùng”, Ông Đô nói

thêm, “là thuyết phục người dân ký vào một

văn bản cam kết hợp tác với chính quyền địa

phương Hơn nữa, UBND tỉnh Cà Mau cũng đã

ban hành quy định về quản lý xây dựng, phát

triển và sử dụng các công trình, phong cảnh

và môi trường dọc theo các tuyến sông, kênh

rạch trên địa bàn Cà Mau trong năm 2008’”

Xuồng thu gom rác trên sông

Tính bền vững và Các kế hoạch trong tương lai

Ông Đô nói: “Sau khi dự án thí điểm này được hoàn tất, chúng tôi sẽ chuyển giao trách nhiệm vận hành và duy tu cho các đối tượng hưởng lợi.” Trong khi đó, UBND tỉnh đã có kế hoạch mở rộng dự án, bao gồm việc nâng cấp các con đường và bờ kè sông ở các địa bàn thuộc các phường khác, đem lại lợi ích cho khoảng 3,600 hộ dân với hơn 15.000 người Nguồn vốn cho hoạt động này có thể được lấy

từ “Chương trình nâng cấp đô thị quốc gia” – một chương trình sẽ được thực hiện từ 2009 đến 2015 thông qua vốn tín dụng của Ngân hàng Thế giới

Một số thống kê cơ bản

Tổng giá trị

dự án: € 664,391(59.95% từ Ủy ban Châu Âu; 40.05% từ các nguồn

vốn địa phương và các bên hưởng lợi.)

Số người hưởng lợi: 114 hộ (khoảng 700 người)Ban quản lý

dự án Sở Xây dựng Cà Mau (lãnh đạo); UBND thành phố; Hội Phụ nữ.

Liên hệ: Ông Nguyễn Hữu Đô Trưởng Ban Liên hiệp – Sở Xây dựng Cà Mau

3 An Dương Vương, P 7,

TP Cà Mau, Tỉnh Cà Mau Tel: 0780.3830884 – Fax: 0780.3830834

Trang 10

Dự án Cần Thơ là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam (UEPP-VN) hỗ trợ Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện Để biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email info@uepp.org

Đây là câu chuyện về một trong 10 DATTN

của Chương trình Quy hoạch Môi trường Đô thị

Việt Nam Ông Lê Hồng Phát, nguyên Trưởng

BLH dự án “Cải thiện chất lượng môi trường

tại khu vực quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ”, mô

tả quá trình thực hiện dự án theo cách nói của

riêng mình

Cho tới năm 2006, nhiều người dân ở đây

nhận thấy rằng việc thu gom rác vẫn chưa

được thực hiện một cách có hiệu quả Không

những rác chưa được thu gom hết, mà việc xử

lý rác vẫn còn rất tốn kém Vì vậy, chúng tôi

đã quyết định làm một điều gì đó để cải thiện

tình hình

Sau nhiều vòng đề xuất cạnh tranh và có được

nguồn tài trợ từ Chương trình UEPP-VN, chúng

tôi đã thiết kế một dự án với ba hợp phần: (i)

nâng cao nhận thức cộng đồng về các vấn đề

rác thải, cây xanh và bảo vệ môi trường; (ii)

cải thiện hoạt động thu gom rác, bao gồm cả

việc nâng cấp các thiết bị thu gom; và (iii)

xanh hóa các khu vực dự án

Hiện trạng quản lý rác đô thị

Cho đến nay, chúng tôi đã tiến hành nhiều

hoạt động đặt ra cho dự án Đầu tiên chúng

tôi tiến hành công tác tuyên truyền nâng cao

nhận thức nhân dân về quản lý rác thải và

trồng cây xanh tại các điểm dự án

Việc hỗ trợ giáo dục môi trường cũng được tiến

hành tại 13 trường tiểu học, bao gồm việc tập

huấn giáo viên, cung cấp tủ sách môi trường,

thi văn nghệ vẽ tranh, thi phân loại rác trong

nhà trường, phát động học sinh tham gia

trồng và chăm sóc cây Đồng thời, 13 tủ sách

(mỗi tủ 500 đầu sách) môi trường đã được bố

trí tại các phòng thông tin cấp phường và đã

tiến hành thiết kế và phân phát các sổ tay bảo

vệ môi trường đến các thành phần tham gia liên quan

Thứ hai, chúng tôi đã tăng cường dịch vụ thu gom rác thải ở Quận Ninh kiều bằng cách đặt thêm các thùng rác công cộng ở các khu vực dân cư, chợ và trường học

Thứ ba, ở vùng dân cư nhỏ tại khu vực ngoại

ô thành phố, chúng tôi đã giới thiệu một mô hình phân loại rác tại hộ gia đình và đã xây dựng một xưởng ủ phân vi sinh cho rác thải hữu cơ

Thứ tư, chúng tôi đã trồng được hơn 1.450 cây xanh, 2.887 m2 cỏ, và 117 cụm hoa sen Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đã xây đựng được khoảng 76 bồn hoa, 402 m2 thảm cỏ, và lát được 139 m2 vỉa hè ở 13 địa điểm

Cuối cùng, chúng tôi đã thiết lập quy định về bảo vệ và chăm sóc cây xanh cho toàn thành phố

Trong quá trình thực hiện dự án, chúng tôi gặp một số khó khăn chính: tìm một địa điểm thích hợp cho xưởng ủ phân và xác định một khu dân cư làm thí điểm việc thu gom rác Lúc đầu, chúng tôi chọn quận Ninh Kiều vì đó

là một khu vực trung tâm của Cần Thơ Nhưng không may là chúng tôi không tìm được một bãi đất công cộng còn trống, phù hợp với việc xây dựng và vận hành một xưởng ủ phân vi sinh

Sau nhiều nỗ lực, UBND Thành phố đã cấp cho một mặt bằng làm xưởng ủ phân tại Khu vực 7, phường Cái Khế Nhưng khu đất này lại nằm giữa ngay một khu dân cư đông đúc,

và người dân ở đây phản đối việc xây xưởng

ủ phân tại đây vì có thể gây ra mùi khó chịu, ruồi nhặng và làm giảm giá trị khu đất Để khắc phục điều này, chúng tôi đã tổ chức một chuyến đi tham quan cho các đại diện của cộng đồng đến xưởng ủ phân vận hành rất tốt

và đảm bảo vệ sinh tại Ninh Thuận Tuy vậy, trong khi chờ phê duyệt cuối cùng cho việc sử dụng khu đất, chúng tôi đã quyết định chọn một địa điểm khác vì khu đất này quá nhỏ Chúng tôi đã tìm và được Thành phố cấp cho địa điểm thứ ba tại Khu vực 4, phường An Bình Khu đất này nằm cạnh đường và có rất

ít nhà dân xung quanh Nhưng một lần nữa,

CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG TẠI KHU VỰC QUẬN

NINH KIỀU, THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Trang 11

Dự án Cần Thơ là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam

người dân ở đây lại kêu ca rằng “không được

làm xưởng ủ phân ngay sau lưng nhà tôi”

Một lần nữa, chúng tôi lại tổ chức một chuyến

tham quan cho các đại diện của người dân ở

đây, nhưng lần này là xưởng ủ phân tại Cao

Lãnh, nhưng nhiều người dân sau khi tham

quan đã nói rằng: “đây là một đống lộn xộn

mất vệ sinh”

Chúng tôi cũng đã từng tìm một địa điểm ngay

trong khu đất của Trường đại học Cần Thơ Ý

tưởng ở đây là: thu gom rác hữu cơ từ ngay

trong nhà trường và các khu vực lân cận Hơn

nữa, đây cũng có thể coi là một công trình

nghiên cứu của nhà trường Nhưng Ban lãnh

đạo nhà trường lại từ chối việc vận chuyển rác

từ bên ngoài đi qua khuôn viên nhà trường

Cuối cùng, chúng tôi cũng đã tìm được một

khu đất ngay trong bãi rác cũ của Cần Thơ -

nơi đã được đóng cửa từ 2004 Khu đất này

cách khu dân cư thử nghiệm thu gom rác

(thuộc Khóm 8, phường An Bình) chừng 4km

Hiện tại, toàn bộ hệ thống phân loại rác tại

nguồn đã được hoàn tất và đi vào vận hành

mặc dù quy mô của nó vẫn còn nhỏ với sự

tham gia của 372 hộ gia đình và 620 kg rác

thải hữu cơ được thu gom mỗi ngày

Chúng tôi nhìn nhận việc phân loại rác tại

nguồn như là một bài học kinh nghiệm tốt Đó

là một hoạt động có thể nhìn thấy rất tốt để

nâng cao nhận thức cộng đồng và sự hiểu biết

về các vấn đề môi trường

Một bài học kinh nghiệm khác là các qui định

của chúng tôi với sự cam kết của cộng đồng

dân cư, các ngành nghề kinh doanh, các

trường học để nuôi dưỡng, chăm sóc và bảo

vệ cây xanh tại quận Ninh Kiều

Tính bền vững và các kế hoạch tương lai

Chúng tôi đã bàn giao trang thiết bị và hệ

thống vi sinh để Công ty công trình đô thị vận

hành và mở rộng phân loại xử lý rác sang các

vi toàn thành phố Mỗi thành viên của Ban liên hiệp sẽ tiếp tục nhân rộng các hoạt động Chúng tôi đã áp dụng Hệ thông tin địa lý (GIS)

để quản lý việc bảo dưỡng cây xanh

Xưởng ủ phân vi sinh được dự án xây dựng

Một số thống kê cơ bản

Tổng giá trị

dự án: €349,930 (90% đóng góp của EC; 10% từ chính quyền và nhóm

người dân hưởng lợi trực tiếp ở địa phương);

€ 10,000 đóng góp hiện vật của địa phương.

Số người hưởng lợi: 120 hộ tại khóm 8, phường An Bình, Q Ninh Kiều, TP Cần Thơ Ban quản lý

dự án Sở Xây dựng Cần Thơ, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Giáo dục

và Đào tạo, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Kế hoạch và Đầu tư

Liên hệ: Ông Lê Hồng Phát Trưởng Ban liên hiệp – Sở Xây Dựng Cần Thơ

Số 25 Ngô Hữu Hạnh, Quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ.

Tel: 0710.3820335 / 2246369

Trang 12

Dự án Đồng Tháp là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam (UEPP-VN) hỗ trợ Đây là Chương trình được tài trợ bởi Ủy ban Châu Âu và do Bộ Xây dựng thực hiện Để biết thêm thông tin, xin vui lòng vào trang web: www.uepp.org, www.acvn.vn hoặc email info@uepp.org

Bắt đầu từ tháng 12/2006 và hoàn tất vào

tháng 03/2009, dự án “Thí điểm phân loại

rác tại nguồn và hỗ trợ vệ sinh ở thành phố

Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp giúp cải thiện môi

trường và nâng cao sức khỏe của 12.000 dân

Phường 2 – phường trung tâm và đông dân

nhất thành phố Cao Lãnh

Theo lời Điều phối viên Dự án, bà Nguyễn Thị

Thanh Nga - Phòng Tài nguyên Môi trường - ý

tưởng dự án là từ mối lo ngại lượng rác thải

đang trở thành một vấn nạn ở thành phố Cao

Lãnh Bà Nga giải thích: “Do tăng trưởng kinh

tế, các lượng tiêu dùng của hộ gia đình ngày

càng nhiều hơn và thải ra nhiều loại rác hơn

trước kia Bãi rác hiện có của thành phố đã

gần đầy, và nếu xây dựng bãi chôn lấp rác

mới thì chúng ta phải kéo dài tuổi thọ của bãi

rác càng lâu càng tốt Chúng ta chỉ có thể làm

được điều này bằng cách giảm thiểu, tái sử

dụng và tái chế rác.” Bà Nga cũng nói rằng

trong khi thu nhập của một số gia đình đã

tăng lên nhưng vẫn còn khoảng 117 hộ trong

phường quá nghèo nên không có tiền để xây

nhà vệ sinh hoặc chỉ có hố xí đào đơn giản

Nhà vệ sinh hộ gia đình trước dự án

Dự án thí điểm thực hiện phân loại rác tại

nguồn ở 2.213 hộ gia đình Mỗi nhà được nhận

hai thùng rác nhựa loại 20 lít – thùng màu

xanh để rác hữu cơ và màu cam để rác vô cơ

Sử dụng thùng rác trong nhà thay thế cho bao

nylon; và hai thùng với hai màu khác nhau

giúp cho công nhân thu gom có thể thu gom

riêng rác đã phân loại Rác hữu cơ được thu

gom và xử lý thành phân vi sinh đem đi sử

dụng như là chất bổ sung dinh dưỡng cho đất

và phân bón cho cây xanh và vườn cây

Vướng mắc và khó khăn trong quá trình

thực hiện

Bà Nga nói rằng dự án này nghe có vẻ dễ thực

hiện nhưng trên thực tế có rất nhiều công việc

phải làm để lập nên hệ thống “Ban liên hiệp

đã tiến hành rất nhiều nghiên cứu và kế hoạch

ngay từ đầu trước khi thu gom rác Chẳng hạn như chúng tôi đã tiến hành khảo sát nhận thức cộng đồng về mồi trường, và khảo sát thành phần rác thải trong 100 hộ để làm dữ liệu cơ sở ban đầu Và chúng tôi cũng tổ chức tập huấn cho khoảng 100 tuyên truyền viên đến từ Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, các trưởng khu phố

và các tổ trưởng tổ dân phố - là những người sinh sống trong khu vực dự án do đó có được

sự hỗ trợ của họ là điều rất quan trọng Họ được học về cách làm việc theo nhóm, cách thức vận động mọi người cùng tham gia, cách nâng cao nhận thức về môi trường, và quan trọng hơn hết là cách phân loại rác”, bà Nga nhấn mạnh

Rác thải bừa bãi

Được trang bị các kỹ năng từ tập huấn, các tuyên truyền viên tổ chức các buổi họp nhóm nhỏ hoặc tham gia các cuộc họp thường kỳ của khu phố và của các tổ chức đoàn thể để giải thích về lợi ích và quy trình phân loại rác Các hoạt động tuyên truyền khác bao gồm phát trên sóng truyền thanh và truyền hình,

tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về môi trường, dán nhãn phân biệt loại rác trên thùng rác, băng-rôn và panô, các bài báo, các sự kiện dựa vào trường học; và các đợt tổng vệ sinh của các tổ chức đoàn thể cộng đồng

Theo bà Nga, lúc đầu chỉ có khoảng 40% hộ gia đình phân loại rác đúng; tại thời điểm kết thúc dự án con số đó chỉ đạt 61%, mặc dù đã

có 100% hộ gia đình ký vào bản cam kết sẽ thực hiện “Đây là ý tưởng mới, cần nhiều thời gian để người dân có thể tạo được thói quen”

bà Nga cho biết “Một số hộ không chịu sử dụng thùng rác mà tiếp tục dùng bao nylông;

họ nói rằng đã quen dùng bao nylông, không phải tốn tiền mua, để trong nhà không tốn diện tích và có thể cột miệng bao lại để khỏi mùi Chúng tôi cũng gặp phải một số vấn đề

về việc thùng rác bị hư hỏng, một số là do công nhân thu gom không cẩn thận Chúng tôi đã nghĩ về phương án giải quyết vấn đề này chẳng hạn như là gia cố lại thùng rác và cải thiện chất lượng thiết kế thùng; quay lại sử

DỰ ÁN THÍ ĐIỂM PHÂN LOẠI RÁC TẠI NGUỒN VÀ HỖ TRỢ VỆ SINH Ở THÀNH PHỐ CAO LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP

Trang 13

Dự án Đồng Tháp là một trong 10 dự án nhỏ được Chương trình Quy hoạch Môi trường đô thị Việt Nam

dụng bao nylông đựng rác; hoặc áp dụng hình

thức người dân đổ rác vào thùng công cộng”

Bà Nga đã thừa nhận rằng ‘đã có vấn đề về

thùng rác trong quá trình ủ phân vi sinh Đó là

sự không đủ thùng để chứa rác hữu cơ trong

quá trình vận chuyển đến xưởng ủ phân vi

sinh Bà Nga cũng nói thêm rằng họ sẽ tiến

hành các cải tiến về môi trường làm việc và

tăng cường giám sát để tạo điều kiện cho quá

trình ủ phân vi sinh được dễ dàng và hiệu quả

hơn, và cũng để nâng cao chất lượng của sản

phẩm phân vi sinh

Dự án thí điểm phân loại rác tại nguồn và hỗ

trợ vệ sinh tại Thành phố Cao Lãnh đã thành

công Hai phương pháp ủ phân vi sinh đã được

áp dụng; một là hệ thống thùng ủ thụ động có

dùng chất vi sinh bổ trợ (Công nghệ yếm khí

tùy nghi), và một phương pháp khác dùng hệ

thống chủ động yêu cầu phải đảo các luống

rác hàng tuần Thành phố đã đánh giá các

cách làm này và đã quyết định phương pháp

thứ nhất là hiệu quả hơn cho một công trình

có quy mô đầy đủ

Phân vi sinh được sản xuất từ cả hai phương

pháp được sử dụng bởi Công ty Cấp thoát

nước và Môi trường đô thị để bón cho cây

xanh, thực vật trong thành phố, và cũng đã

có rất nhiều nhu cầu mua phân vi sinh từ các

cá nhân riêng lẻ Điều này đã cung cấp thêm

các tiềm năng cho việc mở rộng các xưởng ủ

phân vi sinh

Vào thời điểm kết thúc dự án, hơn 54 tấn phân

vi sinh đã được sản xuất từ 270 tấn rác hữu

cơ (20%) Bằng cách chuyển đổi rác hữu cơ

thành nguồn tài nguyên, lượng rác đến bãi rác

đã được giảm xuống và hệ thống cây xanh

thành phố cũng được hưởng lợi Những người

nhặt rác cũng có thể tiếp cận được nhiều

lượng rác tái chế hơn, do đó giúp tăng thu

nhập của họ và giảm bớt rác đến bãi rác Hệ

thống thu gom rác cũng đã được cải thiện và

các hộ gia đình đã hiểu hơn nhiều về các loại

rác khác nhau

Dự án cũng tiến hành hỗ trợ xây nhà vệ sinh

cho 75 hộ nghèo và cận nghèo ở phường 2

Tất cả các hộ có “sổ nghèo” do Nhà nước cấp

đều được nhận hỗ trợ này từ dự án Người dân

bỏ phiếu chọn hộ cận nghèo nào cần được hỗ

trợ và danh sách tất cả các hộ được chọn hỗ

trợ được công bố tại văn phòng của khu phố

để tất cả mọi người đều được biết Dự án bỏ ra

chi phí xây dựng hầm tự hoại và hộ dân hoàn

tất phần cấu trúc phía trên với kiểu dáng tùy

theo ý thích và chất lượng phù hợp với khả

năng tài chính của họ Nhiều hộ cũng nhân dịp

này làm nhà tắm bên trên và như thế cũng cải

thiện tình trạng vệ sinh cho cá nhân Kết quả

đã cải thiện tình trạng vệ sinh của các hộ được nhận hỗ trợ nói riêng cũng như cho cộng đồng nói chung Nhà vệ sinh mới cũng góp phần vào việc tạo sự tiện lợi, vệ sinh cá nhân và sức khỏe của người dân tốt hơn

Rau được bón thử nghiệm bằng phân vi sinh

Tính bền vững và các kế hoạch tương lai

Dự án ở Phường 2 đã được mở rộng ra Phường

1 và 4 Đã đề xuất ý tưởng phân loại rác tại nguồn tại khu vực chợ và cũng có các khả năng thu gom rác hữu cơ từ các điểm kinh doanh, chẳng hạn như là nhà hang để làm phân vi sinh Chính quyền thành phố cũng muốn lập quỹ tín dụng hỗ trợ cho vay làm hầm tự hoại

để có nhiều hộ nghèo hơn được hưởng lợi

Số người hưởng lợi: Phân loại rác: 2.213 hộ (12.000 người)

Hầm tự hoại: 75 hộ nghèo và cận nghèo

Ban quản lý

dự án UBND Thành phố Cao Lãnh; Công ty Cấp thoát nước và Môi

trường đô thị Đồng Tháp; Phòng Tài nguyên và Môi trường Tp Cao Lãnh, Phòng Quản lý Đô thị Tp.Cao Lãnh; Đài Phát thanh Tp.Cao Lãnh; Đoàn Thanh niên; Hội Phụ nữ; Ban Quản lý chợ Cao Lãnh; Công ty TNHH Hoàng Anh

Liên hệ: Ông Nguyễn Hữu Dũng Trưởng Ban liên hiệp - Ủy Ban Nhân Dân Tp Cao Lãnh

Số 3 Đường 30/4, phường 1

TP Cao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp Tel: 067 3851601

Tiêu đề	Chương trình quy hoạch môi trường đô thị Việt Nam kinh nghiệm và bài học từ các dự án tài trợ nhỏ
Trường học	Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
Chuyên ngành	Quy hoạch môi trường đô thị
Thể loại	bài viết
Năm xuất bản	2009
Thành phố	Cần Thơ

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	1,78 MB