GIÁO ÁN TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP -NGUYỄN ÁI QUÓC

Tuyên ngôn độc lậpHồ Chí Minh 2 tiết A - Mục tiêu cần đạt Giúp HS : - Hiểu nội dung chính của Tuyên ngôn Độc lập: một bản tổng kết về một thời kì lịch sử dân tộc dới ách thực dân Pháp –

Tuyên ngôn độc lập

(Hồ Chí Minh) (2 tiết)

A - Mục tiêu cần đạt

Giúp HS :

- Hiểu nội dung chính của Tuyên ngôn Độc lập: một bản tổng kết về một thời kì lịch sử dân tộc dới ách thực dân Pháp – một thời kì lịch sử đầy đau thơng nhng vô cùng anh dũng trong cuộc đấu tranh ginàh độc lập và khẳng định mạnh mẽ quyền độc lập tự do của nớc Việt Nam trớc toàn thế giới

- Hiểu đợc giá trị áng văn nghị luận chính trị bất hủ : lập luận chặt chẽ, lí lẽ

đanh thép, bằng chứng hùng hồn, tạo nên sức thuyết phục lớn

B- Tiến trình dạy học

I- Kiểm tra bài cũ

1 Sắp xếp tác phẩm sau vào cột cho đúng giai đoạn: Vợ nhặt (Kim Lân),

Việt Bắc (Tố Hữu), (Nguyễn Minh Châu), Sóng (Xuân Quỳnh), Một ngời Hà Nội, Những Đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi), Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành), Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên), Ai đã đặt tên cho dòng sông (Hoàng Phủ Ngọc

Tờng), Ngời lái đò Sông Đà (Nguyễn Tuân)

Văn học giai đoạn 1945-1975 Văn học giai đoạn 1975đến hết thế

kỉ XX

2 Truyền thống nổi bật trong văn học Việt Nam từ 1945 đến 1975 là gì?

3 Văn học 1975-đến hết thế kỉ XX nhìn nhận con ngời ở phơng diện nào?

a) Con ngời sử thi b) Con ngời công dân c) Con ngời cá nhân d) Con ngời cá tính

II- Bài mới:

Lời vào bài : Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là một nhà cách mạng vĩ đại mà còn

là một nhà văn, nhà thơ lớn Ngời đã để lại cho đời một sự nghiệp văn học đa dạng,

phong phú và có giá trị về nhiều mặt Trong sự nghiệp văn học của Ngời, Tuyên

ngôn độc lập đợc đánh giá là Một văn kiện lịch sử lớn, một áng văn chính luận mẫu mực.

Kiểm tra tri

thức đọc -hiểu

(hoạt động tập

thể )

? Tuyên ngôn

độc lập ra đời

trong hoàn

cảnh nào ?

Nhằm mục

đích gì?

? Đối tợng

-HS trả lời câu

hỏi theo HD

1 Trình bày

2 Trình bày

I- Hoàn cảnh ra đời và mục đích sáng tác

1 Hoàn cảnh ra đời

- Ngày 19-8-1945 chính quyền về tay nhân dân

- Ngày26-8-1945 Chủ Tịch Hồ Chí Minh từ chiến khu Việt Bắc về Hà Nội Tại căn nhà số

48 Hàng Ngang Ngời đã soạn thảo Tuyên ngôn

Độc lập và ngày 2-9-1945, Ngời đọc Tuyên ngôn độc lập trớc hàng chục vạn đồng bào ở Quảng trờng Ba Đình

2 Mục đích

Khi Ngời viết Tuyên ngôn, ở Miền Bắc quân Tàu Tởng kéo vào, đằng sau là đế quốc Mĩ, tiến vào từ phía Nam là quân Đội Anh, đằng sau là lính viễn chinh Pháp Hơn nữa thực dân Pháp tuyên bố: Đông Dơng là đất “bảo hộ”của ngời Pháp, nay Nhật đã đầu hàng, Đông Dơng phải thuộc Pháp Bản Tuyên ngôn độc lập ra đời nhằm tuyên bố với thế giới về nền độc lập dân tộc của Việt Nam; bác bỏ những luận điệu xảo trá của thực dân Pháp đồng thời tranh thủ sự

đồng tình ủng hộ của nhân dân thế giới cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam

3 Đối tợng của bản Tuyên ngôn

- Đồng bào

- Thực dân Pháp và đế quốc Mĩ

ớng tới của

Tuyên ngôn là

ai

Hớng dẫn HS

đọc tác phẩm,

xác định cấu

trúc?

? Để đạt đợc

mục đích ấy,

Hồ Chí Minh

đã lựa chọn

hình thức nào ?

? Căn cứ vào

cách lập luận

của tác giả, xác

định kết cấu

của bản Tuyên

ngôn ?

- Hớng dẫn HS

đọc- hiểu nội

dung và nghệ

thuật (Hoạt

động nhóm ).

+ Nhóm 1

? Tại sao mở

đầu, Bác dẫn

hai bản Tuyên

- Hoạt động nhóm

+ Nhóm 1:

Tìm hiểu đoạn1

1 Giải thích

2 Phân tích

- Nhân dân thế giới

II- Đọc- hiểu cấu trúc: 3 đoạn

1 Đoạn 1( từ đầu đến “Đó là những lẽ phải không ai chối cãi đợc”)

2 Đoạn 2 (tiếp đến “dân tộc đó phải đợc độc lập”)

3 Đoạn 3: còn lại

III - Đọc- hiểu nội dung và nghệ thuật

1 Đoạn1

- Muốn đánh đợc thực dân Pháp cần phải xác

định lập trờng chính nghĩa của ta Vì vậy mở

đầu Tuyên ngôn Độc lập , Bác đã dẫn ra hai bản Tuyên ngôn của nớc Mĩ và Pháp:

+ Tuyên ngôn Độc lập của nớc Mĩ : 1776 + Tuyên ngôn Dân quyền của nớc Pháp: 1791 -> cả hai bản Tuyên ngôn bất hủ đợc nhân loại thừa nhận, đều khẳng định quyền sống tự do hạnh phúc của mỗi cá nhân

- Từ việc dẫn ra hai bản Tuyên ngôn, Bác đã khẳng định quyền độc lập tự do của mỗi dân tộc là lẽ phải không ai chối cãi đợc Từ quyền cá nhân Bác đã phát triển thành quyền của dân

ngôn của Pháp,

Mĩ ?

? Dẫn hai bản

Tuyên ngôn,

Bác khẳng định

điều gì?

? ý kiến suy

rộng ra của Bác

có ý nghĩa nh

thế nào?

? Việc đặt hai

bản Tuyên

ngôn ngay

phần mở đầu

Tuyên ngôn

của dân tộc còn

3 Bình luận

4 Phân tích

5 Nhận xét

6 Đặt tiêu đề

tộc đó là đóng góp lớn nhất trong cuộc đời

cách mạng của Bác.

- ý kiến suy rộng ra của Bác có ý nghĩa rất quan trọng

+ Một mặt, Bác khẳng định quyền tự do của dân tộc bằng chính những lời lẽ của tổ tiên ngời Pháp, Mĩ Đây là cách nói vừa khéo léo vừa kiên quyết Khéo léo vì Bác tỏ ra rất trân trọng những danh ngôn bất hủ Kiên quyết vì nhắc nhở họ đừng phản bội lại tổ tiên của mình

+ Mặt khác, để bác bỏ luận điệu xảo trá của thực dân Pháp không có gì thú vị và thích đáng hơn là dùng lí lẽ của chính tổ tiên chúng Đây

là cách dùng “gậy ông đập lng ông” + Hơn nữa ý kiến suy rộng ra của Bác là một

đóng góp lớn đối với phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới

- Việc dẫn hai bản tuyên ngôn còn có ý nghĩa

đặt ba cuộc cách mạng ngang hàng nhau, ba nên độc lập ngang hàng nhau

+ Gợi niềm tự hào của Bình Ngô đại cáo

- Cách lập luận: chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, giàu sức thuyết phục

* Bằng cách dẫn ra hai bản Tuyên ngôn bất hủ , Bác đã khẳng định đợc lập trờng chính nghĩa, quyền độc lập dân tộc của ta.

* Tiêu đề: Cơ sở pháp lí của Bản tuyên ngôn.

có ý nghĩa gì?

5 Nhận xét

cách lập luận

của Bác?

? Em hãy đặt

tiêu đề cho

đoạn 1?

+ Nhóm 2

- Hãy sắp xếp

đoạn 2 thành

hai ý nhỏ

- Thực dân

Pháp rêu rao lá

cờ tự do bình

đẳng bác ái,

Hồ Chí Minh

đã bác bỏ luận

điệu đó bằng

cách nào ?

- Chứng minh

hệ thống dẫn

chứng toàn

diện, sâu sắc

của Hồ Chí

Minh

+ Nhóm 2: tìm hiểu đoạn 2.a

1 Sắp xếp

2 Chỉ ra cách lập luận của tác giả

3 Chứng minh

2 Đoạn 2 a) Đoạn 2.a

- Thực dân Pháp rêu rao lá cờ “tự do”, “bình

đẳng”, “bác ái”, bản Tuyên ngôn Độc lập chỉ rõ

đó không phải là công mà là tội Hồ Chí Minh

đã đa ra một hệ thống lập luận chặt chẽ, đanh thép nhằm vạch trần những hành động trái với nhân đạo và chính nghĩa của chúng Tố cáo tội

ác của thực dân Pháp đối với nhân dân Việt Nam trên các phơng diện :

+ Về chính trị: Chúng thủ tiêu quyền tự do dân chủ, chia cắt đất nớc, ngăn cản khối đoàn kết dân tộc :

• Chúng không cho nhân dân ta một chút quyền tự do dân chủ nào.

• Chúng thi hành luật pháp dã man; Chúng lập ba chế độ khác nhau ở Trung, Nam, Bắc.

• Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trờng học.

? Nhận xét

cách sử dụng

câu văn của

Bác

4 Nhận xét

• Chúng thẳng tay chém giết những ngời yêu nớc thơng nòi của ta.

• Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu.

• Chúng ràng buộc d luận, thi hành chính

sách ngu dân ” + Về Kính tế: chúng bóc lột, kìm hãm nền kinh

tế dân tộc

• Chúng bóc lột nhân dân ta đến tận xơng tuỷ, khiến cho nhân dân ta nghèo nàn, thiếu thốn

• Chúng độc quyền in giấy bạc, xuất cảng

và nhập cảng

• Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lí, làm cho dân ta, nhất là dân cày và dân buôn trở nên bần cùng…

+ Về quân sự : chúng không những không “bảo hộ” mà còn cớp nớc ta và cam tâm bán nớc ta hai lần cho Nhật; đẩy hơn hai triệu đồng bào ta

từ Quảng trị đến Bắc Kì bị chết đói

Những câu văn ngắn, giàu sức gợi cảm nh dồn nén sự căm giận Mở đầu là hàng loạt từ

“chúng” liền sau đó là các động từ chỉ hành

động tàn sát, khủng bố… khiến ngời đọc hình dung rõ dấu ấn tội ác của thực dân Pháp đối với nhân dân ta Pháp rêu rao kể công đối với nhân dân ta, thì bản Tuyên ngôn đã chỉ rõ, đấy không phải là công mà là tội “tội đẩy đồng bào

? Bản Tuyên

ngôn đã vạch

rõ bản chất ơn

hèn của Pháp

và nêu cao tinh

thần nhân đạo

của ta nh thế

nào? Đoạn văn

gợi cho em liên

tởng tới sáng

tác của ai? Sự

tơng đồng đó

có ý nghĩa gì ?

+ Nhóm 3

5 Phân tích

+Nhóm 3: tìm

hiểu đoạn 2.b

1 Phân tích

ta lâm vào nạn đói”, chúng kể công “bảo hộ” thì bản Tuyên ngôn chỉ rõ “hai lần chúng bán nớc ta cho Nhật” Đó là những bằng chứng xác thực không thể chối cãi đợc, tạo lí lẽ nhằm lật tẩy bộ mặt tàn bạo của thực dân Pháp Đây là

đòn đánh trực diện vào chúng

- Bản Tuyên ngôn còn vạch trần bản chất ơn hèn của thực dân Pháp :

+ Phản bội Đồng minh + Giết tù chính trị của ta

- Trong khi thực dân Pháp bộc lộ rõ bản chất ơn hèn thì ta vẫn nêu cao tinh thần nhân đạo:

+ Giữ thái độ khoan hồng + Bảo về tính mạng và tài sản cho ngời Pháp Tạo nên thế đối lập giữa ta và thực dân Pháp, Tuyên ngôn Độc lập đã khắc tạc đợc hình ảnh dân tộc Việt Nam bất khuất anh hùng Chẳng những thế còn nhân đạo với cả kẻ thù của dân tộc Đó là truyền thống từ ngàn xa của dân tộc

* Trong đoạn văn ngắn, Bác sử dụng nhiều

động từ mạnh, cách lặp cấu trúc ngữ pháp, kết hợp với những hình ảnh gợi cảm, hình thức so sánh đối lập nhằm làm nổi bật tội ác, bản chất

đê hèn của thực dân Pháp b) Đoạn 2.b

- Thực dân Pháp tuyên bố Đông Dơng là thuộc

địa của Pháp nay Nhật đầu hàng Đồng minh,

Đông Dơng thuộc Pháp, bản Tuyên ngôn Độc

lập đã bác bỏ:

? Pháp tung ra

luận điệu

“Đông Dơng là

thuộc địa của

Pháp nay Nhật

đầu hàng Đồng

minh Đông

D-ơng thuộc

Pháp, bản

Tuyên ngôn

Độc lập đã đập

tan luận điệu

xảo trá đó bằng

cách nào?

? Tại sao Bác

lấy đi láy lại

hai chữ “sự

thật”?

? Đọc lại đoạn

văn “Một dân

tộc…”, nhận

xét âm hởng?

? Bằng hệ

2 Lí giải

3 Bình luận

4 Nhận xét

5 Đặt tiêu đề

+ Nớc Việt Nam nổi dậy giành chính quyền, lấy lại nớc từ tay Nhật chứ không phải từ tay Pháp

+ Khẳng định quyền hởng độc lập - tự do của dân tộc

+ Dân tộc Việt Nam tuyên bố thoát li với Pháp, xoá bỏ mọi hiệp ớc với Pháp

+ Khẳng định dân tộc Việt Nam đoàn kết chống Pháp

+ Khẳng định dân tộc Việt Nam có quyền đợc hởng độc lập tự do

- Bác láy đi láy lại hai chữ “sự thật” Bởi vì không có lí lẽ nào bằng lí lẽ của sự thật, không

có sức mạnh nào bằng sức mạnh của sự thật Những lí lẽ của sự thật đã đập tan luận điệu xảo trá của Pháp

- Đoạn văn: “Một dân tộc ” rất giàu tính nhạc Mỗi lần lên giọng, âm thanh lại mở ra vang vọng, song song với nó là lí lẽ tung ra Cuối cùng hạ giọng, âm thanh đóng lại, song song với nó là lí lẽ kết thúc ở đây tính nhạc nâng đỡ nội dung, làm tăng sức thuyết phục của lí lẽ

* Bằng hệ thống lập luận chặt chẽ: Từ lí lẽ thực tế, lí lẽ của sự thật Hồ Chí Minh đã đập tan luận điệu xảo trá của thực dân Pháp Đó

là những cơ sở, là căn cứ quan trọng để Bác đa những lời tuyên bố của Tuyên ngôn.

- Tiêu đề: Cơ sở thực tế của bản Tuyên ngôn

Độc lập

thống lí lẽ toàn

diện và sâu sắc

Hồ Chí Minh

đã đạt đợc mục

đích gì?

? Đặt tiêu đề

cho đoạn 2

+ Nhóm 4

? Từ cơ sở pháp

lí và thực tế,

Hồ Chí Minh

đã đa ra kết

luận gì?

? Cách viết lời

kết luận của

Bác nh thế

nào ?

? Đặt tiêu đề

cho đoạn kết

Hớng dẫn HS

+ Nhóm 4: tìm

hiểu đoạn 3.

1 Phân tích

2 Nhận xét

3 Đặt tiêu đề

Hoạt động tập thể

3 Đoạn 3

- Tất cả lí lẽ, bằng chứng bằng đã nêu nhằm đi

đến một kết luận không ai có thể phủ định đợc: + Việt Nam có quyền hởng độc lập tự do

+ Sự thật Việt Nam đã là một nớc độc lập tự do + Dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lợng, tính mạng và của cải để giữ vững nền

độc lập

- Cách viết ngắn ngọn, khúc chiết, đanh thép Bằng cách đó Bác đã khẳng định hởng độc lập

tự do không chỉ là quyền cần phải có của dân tộc Việt Nam mà đó là sự thật

* Đoạn kết ngắn gọn, đanh thép nh chạm khắc

ý chí sắt đá giữ vững nền độc lập của dân tộc

đồng thời mở ra một thời kì mới : đấu tranh giữ vững chủ quyền của đất nớc

- Tiêu đề: Lời tuyên bố của Tuyên ngôn.

III - Đọc - hiểu ý nghĩa

- Tuyên ngôn Độc lập là một bản tổng kết về lịch sử dân tộc dới ách thực dân Pháp, một thời kì lịch sử vô cùng đau thơng nhng anh dũng của dân tộc và khẳng định mạnh mẽ quyền độc lập tự do của dân tộc Việt Nam trớc toàn thế giới

- Tuyên ngôn Độc lập là một áng văn chính luận mẫu mực, lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép

đọc hiểu ý

nghĩa (hoạt

động tập thể )

? Qua bài học

em hãy nêu ý

nghĩa của bản

Tuyên ngôn

Độc lập ?

? Nghệ thuật

đặc sắc của

Tuyên ngôn

Độc lập ?

lời lẽ hùng hồn giàu sức thuyết phục “Tài nghệ

ở đây là dàn dựng đợc một lập luận chặt chẽ,

đa ra đợc những luận điểm, những bằng chứng không ai chối cãi đợc và đằng sau những lí lẽ

ấy là một tầm t tởng, tầm văn hoá lớn đợc tổng kết trong một văn bản ngắn gọn, trong sáng, khúc chiết, kinh nghiệm của nhiều thế kỉ đấu tranh vì độc lập tự do, vì nhân quyền, dân quyền của dân tộc và của nhân loại” ( Nguyễn

Đăng Mạnh )

III- Củng cố bài ( Hoạt động cá nhân- HS làm bài vào phiếu học tập )

Chọn phơng án trả lời đúng nhất

1.Vì sao mở đầu bản Tuyên ngôn Độc lập, Hồ Chí Minh dẫn bản Tuyên

ngôn độc lập của Mĩ và Tuyên ngôn nhân quyền dân quyền của Pháp ?

a) Để tạo cơ sở pháp lí cho bản Tuyên ngôn b) Để đặt ba cuộc cách mạng ngang hàng c) Để tạo cách lập luận hấp dẫn, thuyết phục d) Để tạo cách lập luận kiên quyết, khéo léo

2 Muốn đẩy lùi nguy cơ chiến tranh, Tuyên ngôn Độc lập phải giải quyết

đ-ợc yêu cầu nào?

a) Lật tẩy bản chất ơng hèn của Pháp b) Vạch trần đợc tội ác của chúng c) Nêu cao tinh thần nhân đạo của ta d) Bác bỏ luận điệu xảo trá của Pháp

3 Những lời tuyên bố của Tuyên ngôn Độc lập nhằm mục đích gì ?

a) Khẳng định nền độc lập, tự do của dân tộc

b) Tuyên bố quyền độc lập, tự do của dân tộc c) Khẳng định tinh thần đấu tranh của dân tộc d) Tranh thủ sự ủng hộc của nhân dân thế giới

4 Văn phong của Hồ Chí Minh trong bài có đặc điểm gì ?

* Gợi ý trả lời

1.c) ; 2.d) ; 3.b)

4 – Ngắn gọn, giản dị, hàm súc; lập luận hcặt chẽ, lí lẽ đanh thép, lời lẽ giàu sức thuyết phục

IV- Bài tập về nhà

Tuyên ngôn Độc lập là một áng văn chính luận mẫu mực ý kiến của anh (chị )

Nguyễn Ai Quốc - Hồ Chí Minh

(1 tiết) A- Mục tiêu cần đạt

Giúp HS :

-Nắm đợc quan điểm sáng tác văn học của Hồ Chí Minh, từ đó hiểu đợc tính chất phong phú, đa dạng của văn thơ Hồ Chí Minh từ nội dung đến hình thức và nắm đợc phơng pháp tìm hiểu các tác phẩm của Ngời

- Hiểu đợc những đặc điểm chung nhất trong phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh

B- Tiến trình dạy học

I- Kiểm tra bài cũ

Chọn phơng án trả lời đúng nhất

1 Trong Tuyên ngôn Độc lập, Hồ Chí Minh đã đánh một đòn trực diện vào thực dân Pháp bằng cách nào?

a) Dẫn ra bản Tuyên ngôn nhân quyền của Pháp b) Khẳng định tinh thần quyết chiến của nhân dân ta c) Vạch trần những hành động trái với nhân đạo của Pháp

d) Dẫn ra bản Tuyên ngôn độc lập của Mĩ năm 1776.

2 Lời tuyên bố của tuyên ngôn có đặc điểm gì ?

a) Ngắn gọn, đanh thép b) Ngắn gọn, rõ ràng c) Ngắn gọn, khúc chiết d) Ngắn gọn, hàm súc

3 Câu văn nào có sức khái quát một giai đoạn lịch sử của dân tộc?

4 Tại sao trong Tuyên ngôn độc lập, Hồ Chí Minh sử dụng một số hình ảnh gợi cảm ?

II- Bài mới

Lời vào bài : Sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh không hề có ý định xây dựng cho

mình một sự nghiệp văn chơng Ngời chỉ xem mình là ngời bạn của văn nghệ yêu văn nghệ Nhng nhiệm vụ cách mạng thôi thúc, thiên nhiên gợi cảm, cộng với tài năng nghệ thuật hiếm có, Ngời đã trở thành nhà văn, nhà thơ ngoài ý định của mình Hồ Chí Minh đã để lại một sự nghiệp văn học đa dạng, phong phú từ nội dung đến hình thức nghệ thuật

Kiểm tra tri thức

đọc- hiểu

? Tóm tắt tiểu sử

Hồ Chí Minh

Hoạt động tập thể ( HS trả lời theo hớng dẫn)

1 Tóm tắt

I- Cuộc đời

- Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890-1969)

- Quê: làng Sen, Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An

- Xuất thân : gia đình nhà nho yêu nớc

- Bản thân : + Từ 1911- đến 1941 : chủ yếu hoạt động ở nớc ngoài

+ Từ 1942 đến 1969 : Ngời về nớc, trực tiếp lãnh đạo hai cuộc kháng chiến chống Pháp,

Mĩ giành độc lập, tự do cho dân tộc