Cơ chế thưởng thành tích xuất khẩu của Việt Nam những năm qua

tìm hiểu rõ hơn về tác động của cơ chế này đến sự tăng trưởng của kim ngạch xuất khẩu Việt Nam và những mặt tích cực, hạn chế của cơ chế này.

MỤC LỤC

Mục lục………1

Lời nói đầu……… 2

Nội dung……… 3

Chương 1: Mô tả tình huống……… 3

1.1 Cơ chế thưởng thành tích xuất khẩu……….3

1.2 Thực trạng khen thưởng thành tích xuất khẩu những năm qua…………6

Chương 2: Phân tích tình huống……… 9

2.1 Thưởng xuất khẩu: liều thuốc tạo động cơ cho các doanh nghiệp tăng xuất khẩu……….9

2.2 Phản ứng của các doanh nghiệp……….10

2.3 Vấn đề tiền thưởng xuất khẩu………11

2.4 Một số doanh nghiệp được thưởng thành tích xuất khẩu……… 13

2.4.1 LAFOOCO được thưởng “THÀNH TÍCH XUẤT KHẨU XUẤT SẮC NĂM 2005”……… 13

2.4.2 Công ty Donafoods: đơn vị duy nhất của ngành điều Việt Nam được thưởng thành tích xuất khẩu 8 năm liền của Bộ Thương mại……… 13

Chương 3: Bài học kinh nghiệm hoặc giải pháp kiến nghị……… 14

Kết luận……….19

Tài liệu tham khảo……….20

LỜI NÓI ĐẦU

Năm 2007 là năm Việt Nam có nhiều chuyển biến đáng kể về mọi mặt

mà quan trọng nhất là việc Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên thứ

150 của Tổ chức Thương mại thế giới WTO Việc gia nhập WTO đồngnghĩa với việc Việt Nam sẽ phải cam kết xóa bỏ trợ cấp xuất khẩu kể từngày gia nhập Thưởng thành tích xuất khẩu là một trong những hình thứctrợ cấp xuất khẩu mà WTO cấm sử dụng Việt Nam còn là một nước nghèonàn lạc hậu, kém phát triển, do đó các hình thức trợ cấp xuất khẩu mà chínhphủ đưa ra áp dụng cho các doanh nghiệp có tác dụng kích thích xuất khẩunhằm mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu của nước ta Tuy thưởngxuất khẩu là một hình thức động viên các doanh nghiệp xuất khẩu nhưngnhìn lại 9năm thực hiện cơ chế thưởng thành tích xuất khẩu mới thấy rõđược tính cần thiết của thưởng xuất khẩu những năm qua Mức thưởng thànhtích xuất khẩu tuy không lớn nhưng thực tế những năm qua cho thấy kimngạch xuất khẩu của Việt Nam đã tăng rõ rệt Nếu trước đây, năm 1990 kimngạch xuất khẩu chúng ta đạt 2,4 tỷ USD thì nay chỉ trong 1 tháng chúng ta

đã đạt kim ngạch xuất khẩu hơn 3 tỷ USD

Vì vậy em chọn đề tài “Cơ chế thưởng thành tích xuất khẩu của Việt Nam những năm qua” để tìm hiểu rõ hơn về tác động của cơ chế này

đến sự tăng trưởng của kim ngạch xuất khẩu Việt Nam và những mặt tíchcực, hạn chế của cơ chế này

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: MÔ TẢ TÌNH HUỐNG

1.1 Cơ chế thưởng thành tích xuất khẩu

Ngày 02 tháng 1 năm 2002 Bộ thương mại đã ra quyết định số02/2002/QĐ-BTM về việc ban hành quy chế xét thưởng thành tích xuấtkhẩu Thưởng xuất khẩu thực chất là một trong những công cụ trợ cấp xuấtkhẩu của Việt Nam để kích thích, thúc đẩy sản xuất phát triển Những mặthàng xuất khẩu đề nghị xét thưởng xuất khẩu là những mặt hàng Nhà nướckhông cấm xuất khẩu (trừ mặt hàng dầu thô, hàng xuất khẩu theo hạngngạch, chỉ tiêu được phân giao theo các hợp đồng Chính phủ) Kim ngạchxuất khẩu tính theo trị giá FOB xuất khẩu chính ngạch và xuất khẩu tiểungạch (không tính trị giá hàng tạm nhập, tái xuất, hàng chuyển khẩu, hàngđổi hàng trong trường hợp có quy định riêng) Cá nhân, pháp nhân, tổ hợptác, hộ gia đình (thương nhân) được thành lập, hoạt động theo quy định củapháp luật Việt Nam có thành tích xuất khẩu trực tiếp đạt tiêu chuẩn quy địnhtại đều được xét khen thưởng theo Quy chế này

Tiêu chuẩn xét khen thưởng:

a) Xuất khẩu mặt hàng (hoặc một chủng loại mặt hàng) sản xuất tại ViệtNam mà lần đầu tiên xuất khẩu ra thị trường nước ngoài, được bổ sung vàodanh mục hàng xuất khẩu của Việt Nam (không phải là mặt hàng hoặcchủng loại mặt hàng mà lần đầu tiên thương nhân xuất khẩu được ra thịtrường nước ngoài) và/hoặc lần đầu tiên xuất khẩu ra thị trường xuất khẩumới (một hoặc nhiều thị trường mới đối với một mặt hàng hoặc một chủng

loại mặt hàng) có hiệu quả với kim ngạch đạt từ 100.000 USD/năm trở lên.Riêng đối với các tỉnh miền núi, hải đảo kim ngạch đạt từ 50.000 USD/nămtrở lên Thành tích về mặt hàng nào tính riêng cho mặt hàng đó, không tínhgộp kim ngạch nhiều mặt hàng của thương nhân để xét thưởng.

b) Xuất khẩu có hiệu quả với tổng kim ngạch xuất khẩu của thương nhânnăm sau cao hơn năm trước theo mức quy định, trước mắt áp dụng mức tăngtrưởng là 20%, và mức tăng tuyệt đối phải đạt từ 400.000 USD trở lên, riêngmiền núi, hải đảo là 15% và mức tăng tuyệt đối từ 200 USD trở lên

c) Các mặt hàng xuất khẩu có chất lượng cao được huy chương tại triển lãm,hội chợ quốc tế tổ chức ở nước ngoài hoặc được các tổ chức quốc tế về chấtlượng hàng hoá cấp chứng chỉ hoặc xác nhận bằng văn bản

d) Xuất khẩu mặt hàng được gia công, chế biến bằng nguyên vật liệu trongnước chiếm 60% trị giá trở lên hoặc mặt hàng sản xuất thu hút nhiều laođộng theo quy định hiện hành của Nhà nước như: hàng thủ công mỹ nghệ,hàng nông, lâm, thuỷ hải sản, hàng may mặc, giầy dép…, với mức kimngạch xuất khẩu của thương nhân về những loại hàng này đạt từ 10 triệuUSD/năm trở lên Riêng đối với hàng thủ công mỹ nghệ, hàng hoa quả, thịtlợn từ 3 triệu USD/năm trở lên

e) Xuất khẩu các mặt hàng ngoài hạn ngạch, ngoài chỉ tiêu được phân giaođạt kim ngạch từ 50 triệu USD/năm trở lên

Hình thức khen thưởng và mức khen thưởng:

- Thương nhân đạt tiêu chuẩn a) được thưởng 1% kim ngạch xuấtkhẩu tính bằng tiền Việt Nam trên trị giá FOB, theo tỷ giá giao dịch bìnhquân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại thời điểm xét thưởng, nhưngtối đa không quá 150 triệu đồng Việt Nam cho một trường hợp

- Thương nhân đạt tiêu chuẩn b); d) và e) được xét xếp hạng theo từngtiêu chuẩn chia theo nhóm hàng và cứ mỗi tiêu chuẩn chọn 10 thương nhân

có thành tích cao nhất để thưởng với mức từ 50 - 100 triệu đồng cho mỗithương nhân về một tiêu chuẩn Những thương nhân còn lại được thưởngkhuyến khích với mức thấp hơn, nhưng mức thưởng không quá 50% mứathấp nhất của 10 thương nhân có thành tích cao nhất.

- Thương nhân đạt tiêu chuẩn c) được thưởng 40 triệu đồng cho mỗitrường hợp nhận được huy chương hoặc văn bằng xác nhận chất lượng hànghoá

- Trong trường hợp thương nhân đạt được nhiều tiêu chuẩn thì mỗitiêu chuẩn được xét thưởng riêng, nhưng tổng mức tiền thưởng tối đa khôngvượt quá 300 triệu đồng

- Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, thành tích khenthưởng được tính chung cho các tiêu chuẩn gộp lại

Thương nhân đề nghị xét thưởng gửi hồ sơ đến Bộ Thương mại gồm những văn bản sau:

+) Tiêu chuẩn a)

- Báo cáo thành tích xuất khẩu của thương nhân

- Giải trình cụ thể về quy trình công nghệ kỹ thuật để sản xuất mặthàng mới (có ảnh hoặc mẫu sản phẩm kèm theo)

- Hợp đồng xuất khẩu và bản sao các tờ khai hải quan chứng minhchính xác, đầy đủ trị giá lô hàng xuất khẩu đề nghị xét thưởng

- Báo cáo hiệu quả xuất khẩu được tính toán trên cơ sở từng mặt hàng

cụ thể đề nghị xét thưởng Tiêu thức chủ yếu để xác định hiệu quả là việcxuất khẩu mặt hàng đó thu được đủ vốn, có lãi (là mức thực lãi từ việc xuấtkhẩu sau khi đã trừ tổng chi phí, các khoản chi sau thuế cho việc xuất khẩuloại hàng đó)

+) Tiêu chuẩn c):

- Đơn đề nghị khen thưởng và bản sao giấy chứng nhận hoặc văn bảnchứng nhận về chất lượng hàng hoá.

+) Tiêu chuẩn b); d) và e):

- Báo cáo thành tích của thương nhân

- Báo cáo xuất khẩu mặt hàng/nước hàng năm của thương nhân (theomẫu của Tổng cục Thống kê đã ban hành Nếu là tiêu chuẩn b) thì gửi thêmbáo cáo thực hiện của năm trước) Trường hợp thương nhân đề nghị xétthưởng từ hai tiêu chuẩn trở lên cũng chỉ gửi một báo cáo

- Báo cáo quyết toán tài chính hàng năm của thương nhân

+) Đối với hàng đổi hàng: Thương nhân gửi đơn đề nghị Bộ Thương mại xácnhận

+) Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài:

- Báo cáo cụ thể tình hình thực hiện nghĩa vụ xuất khẩu đã ghi tronggiấy phép đầu tư có xác nhận của cơ quan quản lý trực tiếp (khu côngnghiệp, UBND tỉnh, thành phố…)

- Bản sao giấy phép đầu tư

1.2 Thực trạng khen thưởng thành tích xuất khẩu các năm qua.

Biện pháp hỗ trợ XK thông qua hình thức thưởng thành tích XK vàthưởng theo kim ngạch XK đã được Bộ Thương mại thực hiện từ năm 1998nhằm khuyến khích các thương nhân (kể cả nhà đầu tư nước ngoài) đẩymạnh hoạt động XK hàng hoá VN ra thị trường thế giới

Từ 66 DN được khen thưởng năm đầu với tổng số tiền chỉ vẻn vẹn4,685 tỉ đồng, cho tới năm 2004, số DN được thưởng đã lên tới 349 với sốtiền thưởng là 29,408 tỉ đồng, trong đó có 110 DN có vốn đầu tư nước ngoài

Tuy nhiên, bà Hồ Sơn Nga - chuyên viên cao cấp của Vụ XNK BộThương mại - nhận định: Với số lượng DN tham gia hoạt động XNK tới hơn16.000 DN (trong năm 2004) thì số lượng DN được thưởng như trên quá nhỏnhoi.

Được biết, khoản trợ cấp để thúc đẩy XK đã một thời phát huy tácdụng đẩy nhanh hàng hoá VN ra thương trường quốc tế là khoản tiền thưởngtheo kim ngạch XK của Bộ Tài chính dành riêng cho các mặt hàng gạo,càphê, thịt lợn, rau quả hộp trong năm 2001 Khi đó, cứ XK gạo được mỗiUSD thì DN được thưởng 180 đồng Tương tự, XK càphê được thưởng220đ/USD; lợn sữa XK là 280đ/USD; rau hộp XK 400đ/USD; quả hộp XK500đ/USD

Năm 2002, lượng hàng XK được hưởng chính sách thưởng theo kimngạch XK đã tăng lên tới 13 mặt hàng: Gạo, càphê, thịt lợn, rau quả, chè, lạcnhân, hạt tiêu, điều Khoản tiền thưởng rất đáng kể đã tạo động lực cho cácthương nhân đẩy mạnh hoạt động XK, đẩy nhanh kim ngạch XK của VN

Đến năm 2003, quy chế thưởng XK của Bộ Thương mại chỉ cho phépthưởng đối với phần kim ngạch XK năm 2003 vượt so với năm 2002 vớimức 1.000đ/USD đối với các mặt hàng thịt lợn các loại, rau quả, chè, thịt giasúc, gia cầm , các mặt hàng còn lại nếu vượt kim ngạch của năm trướcđược thưởng 300đ/USD

Đến năm 2005, khoản tiền thưởng kim ngạch XK vượt năm 2004 chỉcòn ở mức từ 100 - 200đ/USD và hình thức thưởng kim ngạch XK đã bị bãi

bỏ từ năm 2006

Tổng số tiền khen thường thành tích xuất khẩu năm 2004 lên đến 29

tỷ 408 triệu đồng, tăng 50,6% so với năm 2003

Theo quy định, để được khen thưởng, các doanh nghiệp phải đạt 1trong 5 tiêu chuẩn: mặt hàng mới, thị trường mới (1); tốc độ tăng trưởng

xuất khẩu cao (2); chất lượng xuất khẩu (3); xuất khẩu các hàng hoá khuyếnkhích sản xuất bằng nguyên liệu trong nước và thu hút nhiều lao động (4);quy mô kim ngạch xuất khẩu lớn (5)

Năm 2004, có 35 doanh nghiệp được thưởng theo tiêu chí thứ 1; 305doanh nghiệp đạt tiêu chí thứ 2; 79 doanh nghiệp theo tiêu chí thứ 3; 112doanh nghiệp theo tiêu chí thứ 4 và 21 doanh nghiệp theo tiêu chí thứ 5

Đặc biệt, trong 299 doanh nghiệp Việt Nam được khen thưởng có 10doanh nghiệp đạt 4/5 tiêu chí, 36 doanh nghiệp đạt 3/5 tiêu chí và 71 doanhnghiệp đạt 2 tiêu chí

Năm 2004, nước ta xuất khẩu đạt 26,05 tỷ USD tăng 31,8% so vớinăm 2003 Theo nhận định của Bộ Thương mại, đây là một kết quả đángkhích lệ trong hoàn cảnh thị trường còn nhiều biến động và giá cả một sốmặt hàng đầu vào tăng cao gây ảnh hưởng đến hoạt động thương mại

Việc khen thưởng xuất khẩu được Bộ Thương mại tiến hành từ năm

1998, số doanh nghiệp và số tiền khen thưởng đều tăng nhanh qua mỗi nămtheo sự tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu chung cả nước

Năm 1998, 66 doanh nghiệp khen thưởng với số tiền 4,685 tỷ đồng;năm 1999 có 106 doanh nghiệp và 6,210 tỷ đồng; năm 2000 tăng lên 158doanh nghiệp với 10,595 tỷ đồng; năm 2001 là 196 doanh nghiệp khenthưởng 12,744 tỷ đồng; năm 2002 có 222 doanh nghiệp với 16,368 tỷ đồng

và năm 2003 là 232 doanh nghiệp với 19,532 tỷ đồng tiền thưởng

Xã hội rất cần những hoạt động để ghi nhận và tôn vinh ngành xuấtkhẩu và các doanh nghiệp làm xuất khẩu, không chỉ mang về cho đất nướcnguồn ngoại tệ to lớn mà còn làm rạng danh các sản phẩm, thương hiệu ViệtNam trên trường quốc tế Năm nay, dưới sự ủng hộ của Bộ Thương mại,Tổng cục Hải quan và Bộ Văn hoá Thông tin, Thời báo Kinh tế Việt Nam tổchức Giải thưởng Xuất khẩu Việt Nam Các công ty được giải thưởng là

những doanh nghiệp xuất khẩu hàng đầu được các đại diện của Cục Xúc tiếnthương mại, Tổng cục Hải quan, Ban biên tập Thời báo Kinh tế Việt Nambầu chọn Họ không chỉ là những doanh nghiệp mạnh mà còn là đối tác kinhdoanh quốc tế tin cậy và giàu tiềm năng.

Cơ sở để lựa chọn những doanh nghiệp được tặng thưởng là danh sáchcác doanh nghiệp được giải thưởng hàng năm của Bộ Thương mại, số liệu vềdoanh số xuất khẩu của các công ty do Tổng cục Hải quan Việt Nam cungcấp, thông tin các ấn phẩm của Thời báo Kinh tế Việt Nam thu thập đượctrong qua trình tác nghiệp nhiều năm qua và tư vấn của các nhà kinh tế

Giải thưởng xem xét những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam

có doanh số từ trên 100 triệu Đôla Mỹ Hình thức công ty (công ty Nhànước, công ty có yếu tố đầu tư nước ngoài hay công ty tư nhân) không ảnhhưởng đến quá trình xét thưởng, nhưng chúng tôi không xem xét nhữngcông ty được chỉ định xuất khẩu một mặt hàng nhất định hay những công ty

mà theo thông tin chúng tôi có được vi phạm pháp luật Việt Nam

Giải thưởng cũng ghi nhận nỗ lực của các nhà xuất khẩu trong quátrình phát hiện thị trường mới Trong 5 năm 2000-2004, Công ty Liên doanh

Tỷ Hùng đã xuất khẩu sản phẩm giầy Puma tới hơn 54 quốc gia và vùnglãnh thổ; mỗi năm công ty phát triển từ 10 đến 18 thị trường mới

Nỗ lực đạt được mức tăng trưởng cao về doanh số xuất khẩu cũng làmột nhóm giải thưởng quan trọng Đáng chú ý là trong số các công ty đượcxét giải, công ty yếu nhất cũng có mức tăng trưởng doanh thu xuất khẩutrung bình trong 5 năm qua là 470%/năm và công ty có mức tăng trưởngtrung bình cao nhất đạt tới 1234%/năm

Các doanh nghiệp, dù được giải hay mới chỉ nằm trong vòng xéttuyển, cũng vui mừng với sự ghi nhận nỗ lực kinh doanh này của họ và chorằng sự phát triển doanh số xuất nhập khẩu là một quá trình phấn đấu lâu

dài Ông Vũ Anh, Tổng giám đốc Intimex, cho biết thành công trong côngtác xuất nhập khẩu của công ty là kết quả của cả một quá trình liên hệ và hợptác với các đối tác ở trên 100 quốc gia và vùng lãnh thổ

Còn công ty Camimex thì cho rằng việc họ được chọn vào nhóm cácdoanh nghiệp được xét thưởng đã phản ánh nỗ lực của họ trong việc đảmbảo chất lượng cao cho những sản phẩm xuất khẩu và việc ứng dụng hoànchỉnh, nghiêm ngặt các quy trình quản lý chất lượng sản phẩm

Ngoài ra thương nhân có thành tích xuất khẩu vượt kim ngạch (đốivới 13mặt hàng) được thưởng bằng tiền tính trên trị giá kim ngạch xuất khẩunăm 2005 vượt so với năm 2004 theo mức sau:

13 Sản phẩm gỗ 100 đồng/USD

Thưởng xuất khẩu năm 2002 chỉ đạt khoảng 16,3 tỷ đồng cho hơn 220

DN trong nước và nước ngoài Tổng thưởng xuất khẩu năm 2003 đạt caonhư vậy là do tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước đạt trên 20 tỷ USD,tăng 20% so với năm trước đó

Ông Phan Thế Dũng, Vụ trưởng Vụ Xuất nhập khẩu Bộ Thương mạicho biết, năm 2003, có 14 nhóm mặt hàng thưởng xuất khẩu, bao gồm thịtlợn, rau quả, chè, thịt gia súc - gia cầm, gạo, hàng thủ công mỹ nghệ, hàngmây tre lá, cà phê, lạc nhân, hạt tiêu, điều, đồ nhựa, cơ khí và cá basa Trong

đó cá basa là mặt hàng mới được bổ sung vào nhóm mặt hàng thưởng xuấtkhẩu khi thị trường Mỹ sụt giảm vì vụ kiện chống phá giá của Mỹ

Các DN trong nước và DN có vốn đầu tư nước ngoài, nếu có sảnphẩm xuất khẩu thuộc nhóm mặt hàng nói trên và có kim ngạch xuất khẩutrong năm 2003 cao hơn năm 2002 sẽ đạt tiêu chuẩn xét thưởng Riêng mặthàng gạo, cà phê, tiêu và điều qua chế biến cần thêm điều kiện về số lượng

Ông Thắng cho biết kim ngạch xuất khẩu gạo phải trên 500.000USD(trước đây Bộ Thương mại đưa yêu cầu phải trên 1 triệu USD), cà phê trên500.000 USD; trong khi đó tiêu và điều qua chế biến phải trên 100.000 USDmới đủ điều kiện xét thưởng Mức thưởng là 300 đồng cho 1 USD xuấtkhẩu, riêng mặt hàng thịt lợn, gia súc - gia cầm, rau quả các loại và chè mứcthưởng là 1.000 đồng cho 1 USD xuất khẩu

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG

2.1 Thưởng xuất khẩu: liều thuốc tạo động cơ cho các doanh nghiệp tăng xuất khẩu.

Với cơ chế thưởng, Chính phủ muốn tôn vinh và khuyến khích DNtăng cường xuất khẩu

Thưởng xuất khẩu trên thế giới:

Chính sách thưởng xuất khẩu đã được áp dụng ở nhiều nước trên thếgiới với những mục tiêu khác nhau Mỹ đã từng sử dụng thưởng tiền mặtnhư một hình thức trợ giá để nông sản xuất khẩu của Mỹ có thể cạnh tranhvới nông sản của châu Âu Phản ứng của châu Âu là cũng trợ giá cho nôngsản Cuộc đấu này, cả bằng tiền bạc và bằng khẩu ngữ, đến nay vẫn chưachấm dứt

Pakistan đã nổi tiếng với cơ chế thưởng hạn ngạch nhập khẩu cho các

DN xuất khẩu, với mục tiêu giảm thâm hụt thương mại và thâm hụt ngoạihối Các phiếu thưởng hạn ngạch nhập khẩu có giá trị chuyển nhượng trênthị trường và có khi lên đến gấp đôi mệnh giá Điều này mang lại khoản lợinhuận không nhỏ cho các DN xuất khẩu, đặc biệt vào những thời điểm việcnhập khẩu bị kiểm soát gắt gao

Thưởng xuất khẩu ở Việt Nam:

Thưởng xuất khẩu đã được Bộ Thương mại áp dụng từ năm 2001.Mức thưởng đạt đến cao nhất trong năm 2004, với gần 30 tỷ đồng Điều này

dễ hiểu vì năm 2004 kim ngạch xuất khẩu lên đến gần 30 tỷ USD và đạt kỷlục về tốc độ tăng trưởng 30% Tuy nhiên, so sánh hai con số trên thì đủ thấythưởng xuất khẩu ở Việt Nam hoàn toàn không mang tính chất trợ giá

Không phải ngành hàng xuất khẩu nào cũng được thưởng Quy chếthưởng của Bộ Thương mại thể hiện rất rõ định hướng khuyến khích củaChính phủ vào tăng trưởng xuất khẩu không chỉ theo số lượng mà còn theo

chiều sâu, với các mặt hàng và thị trường chiến lược, cũng như các mặt hàng

và thị trường mới

Qua số liệu xuất khẩu các năm, chúng ta vui mừng thấy tăng trưởngkhông chỉ ở số lượng mà cả về giá trị Nhiều ngành hàng đã có giá trị giatăng cao hơn Kết quả này do nhiều nguyên nhân như tình hình kinh tế thếgiới, nỗ lực của DN, chính sách của Chính phủ v.v , trong đó không thể phủnhận vai trò đóng góp của thưởng xuất khẩu

Xuất khẩu của Việt Nam chiếm khoảng 50% tổng Giá trị sản phẩmquốc gia (GDP), điều này cho thấy xuất khẩu có vai trò lớn như thế nào đốivới nền kinh tế quốc gia Hơn nữa, vai trò đó không chỉ giới hạn ở nhữngđồng ngoại tệ mang về mà còn ở những đóng góp cho xã hội như giải quyếtcông ăn việc làm, tăng cường vị thế của Việt Nam trên thế giới, đẩy mạnhcông cuộc hội nhập kinh tế của quốc gia Thưởng xuất khẩu là tôn vinh sựđóng góp cho xã hội bên cạnh đóng góp kinh tế của DN xuất khẩu

Với mức thưởng bình quân khoảng 80-90 triệu đồng cho mỗi DNđược thưởng, tuy không nhiều nhưng có thể phần nào bù dấp các chi phí của

DN trên con đuờng vượt qua

2.2 Phản ứng của các doanh nghiệp

Được thưởng xuất khẩu là điều vinh dự, tuy nhiên đây không hoàntoàn là điều DN trông chờ khi tham gia xuất khẩu Mỗi DN làm ra sản phẩmđều phải tìm cách tiêu thụ Xuất khẩu là tất yếu đối với một nền kinh tế hộinhập, đặc biệt khi sức mua của thị trường trong nước còn thấp Tuy nhiênbán hàng ra nước ngoài không phải là chuyện đơn giản, khi các DN ViệtNam nhỏ bé và bỡ ngỡ với thị trường quốc tế lại phải đối mặt với các đối thủcạnh tranh khổng lồ và dày dạn mưu lược thương trường

Nếu các DN không đủ sức để tìm kiếm thị trường hay xúc tiến thươngmại, đây là lĩnh vực mà họ thực sự cần đến sự hỗ trợ của Chính phủ Có bao

nhiêu DN xuất khẩu thừa nhận rằng họ hài lòng về công tác xúc tiến thươngmại quốc gia? Chắc chắn là không nhiều DN vẫn phải tự thân vận động,trong khi chương trình quảng bá mang tầm cỡ quốc gia thì nghèo nàn, quanh

đi quẩn lại chỉ là những hội chợ, tổ chức ngày Việt Nam ở nước ngoài v.v ,

và những hoạt động cứ như thế lặp đi lặp lại đến mức nhàm chán

Chính phủ Thái Lan mỗi năm đều tổ chức chương trình quảng bá hìnhảnh ở Việt Nam Các chương trình này được tổ chức khá bài bản và rầm rộ ở

Hà Nội và TP.HCM nhằm quảng bá thương hiệu Thái Lan, từ đó thu hút rấtđông người tiêu dùng Một quan chức xúc tiến thương mại ở TP.HCM đã tỏ

ra thán phục các chiêu quảng bá của chính phủ Thái Lan và nhận định rằngViệt Nam khó sánh kịp với họ

Các cuộc khảo sát DN đều cho thấy một trong những khó khăn hàngđầu của DN là thị trường và thông tin Giá cả cũng là yếu tố quan trọng,nhưng chưa bao giờ đặt lên quan trọng hàng đầu Từ đó, có thể thấy nhữngthứ mà DN cần hơn thưởng xuất khẩu

Trên thế giới, các chương trình trợ giá xuất khẩu của Chính phủ đều bịbạn hàng nước ngoài phản đối Tuy thưởng xuất khẩu ở Việt Nam hiện chưađạt đến mức có thể coi là trợ giá, nhưng trong một số lĩnh vực có thể sẽ tạo

cơ sở để DN bị kiện bán phá giá Vì vậy thưởng xuất khẩu sẽ không phảibiện pháp hỗ trợ về lâu về dài

Theo Bộ Thương mại, biện pháp thưởng xuất khẩu trong năm 2005 sẽ

bị hạn chế, mặc dù tổng giá trị thưởng có thể tăng lên Chỉ một số lĩnh vựcđược tham gia với yêu cầu cao hơn Bộ cho rằng cơ hội xuất khẩu đang mở

ra với nhiều DN, nên thưởng xuất khẩu chỉ ưu tiên cho những thành tích cao

và thực sự xứng đáng Trên thực tế thì điều kiện xuất khẩu năm nay vẫn hếtsức khó khăn do với chế độ quota và luật bán chống phá giá áp lên một sốmặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam

2.3 Vấn đề tiền thưởng xuất khẩu

Bộ Thương mại luôn tổ chức thưởng xuất khẩu hằng năm, nhằmkhuyến khích doanh nghiệp tìm kiếm, mở rộng thị trường, xuất khẩu mặthàng mới chất lượng cao Tuy nhiên, hầu như năm nào các doanh nghiệpcũng chậm nhận được tiền thưởng, khiến họ bị động trong việc lên kế hoạchkinh doanh

Nhiều doanh nghiệp phàn nàn, mặc dù việc trao thưởng thường đượctiến hành vào khoảng giữa tháng 9 (từ 13 đến 20/9), nhưng phải đến gần hếtnăm sau họ mới "cầm" được tiền thưởng năm trước Điển hình như đếntháng 1 năm nay, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận được tiền thưởng vượtkim ngạch xuất khẩu của năm 2003 Tình trạng này dẫn đến nhiều "bị động"cho doanh nghiệp trong việc hoạch định kế hoạch tài chính năm

Trong hai năm 2001-2002, Thủ tướng Phan Văn Khải đã cho phép ápdụng chính sách thưởng kim ngạch xuất khẩu Đến năm 2003, chính sáchnày đã được thay đổi theo hướng gắn với thành tích xuất khẩu Tức là chỉdoanh nghiệp nào có kim ngạch xuất khẩu của mặt hàng được thưởng vượt

so với năm 2002 mới được xét thưởng

Tuy nhiên, Bộ Thương mại, Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính vừa thốngnhất sẽ không thực hiện chính sách thưởng vượt kim ngạch xuất khẩu năm

2004 so với năm 2003 cho các doanh nghiệp có thành tích Lý giải cho quyếtđịnh này, các chuyên gia liên bộ cho rằng, năm ngoái hoạt động xuất nhậpkhẩu diễn ra trong bối cảnh kinh tế thương mại trên thế giới đang trên đà hồiphục, kinh tế trong nước tiếp tục phát triển thuận lợi, nguồn hàng xuất khẩukhá dồi dào dẫn đến thị trường xuất khẩu nhìn chung không gặp nhiều khókhăn

Do vậy, năm nay, Hội đồng xét thưởng xuất khẩu Bộ Thương mại dựkiến sẽ chỉ thưởng cho các doanh nghiệp dựa trên các tiêu chí: Tìm được