Một số giải pháp nâng cao năng lực tư vấn của công ty cổ phần tư vấn xây dựng Ninh Bình trong quá tình hội nhập

Với chính sách của nhà nước về việc mở cửa thị trường xây dựng cho nhà thầu nước ngoài, tư vấn Việt Nam sẽ tận dụng được uy tín thương mại và kỹ thuật của họ để vươn lên, học tập được kỹ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỶ LỢI

TỐNG VĂN PHÊ

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC TƯ VẤN

CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN XÂY DỰNG NINH BÌNH

TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP

Chuyên ngành: Kinh tế tài nguyên thiên nhiên và môi trường

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình do tôi tự tìm tòi, nghiên cứu; các số liệu trong luận văn có cơ sở rõ ràng

và trung thực

Hà Nội, ngày 06 tháng 6 năm 2012

Tác giả luận văn

T ống Văn Phê

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn, tác giả đã nhận được

sự hướng dẫn tận tình của PGS.TS Nguyễn Bá Uân cùng sự giúp đỡ của các thầy cô giáo Khoa Kinh tế và Quản lý - Trường Đại học Thủy lợi; PGS.TS Nguyễn Phương Mậu; Ban giám đốc và các phòng chuyên môn Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Ninh Bình

Tác giả xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ và các ý kiến đóng góp của các thầy giáo, cô giáo của Khoa Kinh tế và Quản lý trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Do trình độ, kinh nghiệm và thời gian nghiên cứu hạn chế nên Luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót, tác giả mong nhận được những ý kiến đóng góp

Luận văn được hoàn thành tại Khoa Kinh tế và Quản lý Trường Đại học Thủy lợi

Hà Nội, ngày tháng 6 năm 2012

Tác giả luận văn

T ống Văn Phê

MỤC LỤC

M Ở ĐẦU

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TƯ VẤN XÂY DỰNG… 01

1.1 Khái niệm về tư vấn, tư vấn xây dựng 01

1.2 Các loại hình dịch vụ tư vấn xây dựng 02

1.3 Các loại hình tổ chức và quy trình hoạt động của TVXD quốc tế 03

1.4 Các loại hình tổ chức và quy trình hoạt động của TVXD trong nước 07

1.5 Năng lực tư vấn xây dựng 16

Kết luận chương 1 30

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG NĂNG LỰC TƯ VẤN CỦA CÔNG T Y CỔ PHẦN TƯ VẤN XÂY DỰNG NINH BÌNH 31

2.1 Giới thiệu khái quát về Công ty cổ phần tư vấn xây dựng Ninh Bình 31

2.2 Phân tích thực trạng năng lực tư vấn của Công ty cổ phần tư vấn xây dựng Ninh Bình 37

Kết luận chương 2 55

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC TƯ VẤN C ỦA CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN XÂY DỰNG NINH BÌNH TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP 57

3.1 Định hướng đầu tư xây dựng ở Ninh Bình trong thời gian tới 57

3.2 Những khó khăn, thuận lợi của doanh nghiệp trong thời kỳ hội nhập 60

3.3 Một số giải pháp nâng cao năng lực tư vấn của Công ty 63

3.4 Tổ chức thực hiện và các bước tiến hành 83

Kết luận chương 3 86

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 87

1 Kết luận 87

2 Kiến nghị 88

TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết phải nghiên cứu đề tài:

Hoạt động tư vấn nói chung, tư vấn đầu tư xây dựng nói riêng đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, nó không chỉ là hoạt động mang tính nghề nghiệp mà còn là đòn bẩy mang lại hiệu quả kinh tế kỹ thuật cao cho xã hội

Ở Việt Nam, hoạt động tư vấn mới được ghi nhận và phổ biến rộng rãi khoảng bảy, tám năm trở lại đây, do vậy mà “nghề tư vấn” vẫn còn rất mới đối với cả các nhà tư vấn lẫn các đối tác sử dụng, khai thác tư vấn Cùng với

sự chuyển mình của hoạt động này, các tổ chức tư vấn xây dựng đã và đang từng bước thay đổi để đáp ứng nhu cầu phát triển của thị trường Bên cạnh đó, Nhà nước và các Bộ, Ngành đã ban hành nhiều văn bản pháp quy để quản lý loại hình hoạt động “kinh doanh chất xám” này và những chính sách đó đã và đang phát huy hiệu lực trong việc quản lý hoạt động tư vấn trong toàn quốc

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đang đặt ra cho hoạt động tư vấn xây dựng Việt Nam những cơ hội và thách thức mới Với chính sách của nhà nước

về việc mở cửa thị trường xây dựng cho nhà thầu nước ngoài, tư vấn Việt Nam sẽ tận dụng được uy tín thương mại và kỹ thuật của họ để vươn lên, học tập được kỹ năng quản lý toàn diện một dự án, nâng cao được kiến thức công nghệ, nắm bắt được thị trường quốc tế Tuy nhiên, mở cửa cho các nhà thầu nước ngoài đồng nghĩa với việc các công ty tư vấn xây dựng Việt Nam sẽ bị cạnh tranh quyết liệt hơn cả trong đấu thầu trong nước và quốc tế, do khả năng, trình độ, vốn liếng còn hạn chế

Trong mối quan hệ giữa tư vấn trong nước và tư vấn nước ngoài, tư vấn xây dựng Việt Nam thường đóng vai trò thầu phụ Các nhà thầu chính nước ngoài chỉ dành cơ hội cho nhà thầu phụ trong nước những phần việc nhỏ nhoi,

với chi phí thấp hơn nhiều so với họ Thách thức, cơ hội và áp lực đan xen đòi hỏi bản lĩnh và sự phấn đấu của chính lực lượng tư vấn xây dựng Việt Nam có bước đi thích hợp, khai thác thế lợi, hạn chế tiêu cực, từng bước, bắt kịp với trình độ quốc tế, tiến tới vươn ra bên ngoài ngày càng lớn

Trong điều kiện như vậy, việc đưa ra những tiêu chí, biện pháp và lịch trình cho các doanh nghiệp tư vấn Việt Nam trên con đường hội nhập là một nhu cầu bức thiết cả trước mắt và lâu dài, nhất là xét đến bối cảnh hiện nay khi Việt Nam đã gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO Đó là lý do đòi hỏi phải tăng cường năng lực của các đơn vị tư vấn xây dựng của Việt Nam nói chung và Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Ninh Bình nói riêng Đây

cũng chính là lý do tác giả lựa chọn đề tài luận văn tốt nghiệp “Một số giải

pháp nâng cao năng lực tư vấn của Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Ninh Bình trong quá trình hội nhập”

2 Mục đích nghiên cứu:

- Hệ thống hóa và làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về tư vấn xây dựng, năng lực tư vấn xây dựng và sự cần thiết khách quan phải nâng cao năng lực tư vấn xây dựng việt nam trong điều kiện nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

- Khảo sát, phân tích, đánh giá những mặt mạnh, mặt yếu, những thành quả đạt được về năng lực tư vấn của Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Ninh Bình

- Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực tư vấn xây dựng của Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Ninh Bình trong điều kiện nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là năng lực hoạt động và các giải pháp nâng cao năng lực hoạt động tư vấn đầu tư xây dựng của các doanh nghiệp tư vấn xây dựng nói chung, của Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Ninh Bình nói riêng

4 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu:

a Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp điều tra, khảo sát, thống kê;

- Phương pháp phân tích hệ thống và một số phương pháp khác

- Các văn bản pháp quy, quy phạm, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế,

- Các văn bản pháp quy về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản và đấu thầu

- Các nghiên cứu trước đây có liên quan đến vấn đề tư vấn xây dựng

- Các số liệu về hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Ninh Bình trong thời gian qua

5 Đóng góp của luận văn:

U

Thứ nhấtU: Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về tư vấn, năng lực tư vấn của các nhà doanh nghiệp tư vấn xây dựng trong nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Thứ haiU: Khảo sát và phân tích đánh giá có hệ thống thực trạng năng lực tư vấn xây dựng của một số doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Ninh Bình trong thời gian qua đến nay

U

Thứ ba:U Đề xuất một số giải pháp cụ thể, mang tính khả thi để nâng cao năng lực tư vấn của Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng Ninh Bình

6 Bố cục của luận văn:

Nội dung luận văn gồm 3 chương chính, ngoài ra còn gồm các phần mở đầu và phần kết luận kiến nghị Ba chương chính gồm:

Chương 1 Tổng quan về tư vấn xây dựng

Chương 2 Phân tích thực trạng năng lực hoạt động tư vấn của Công ty Cổ

phần Tư vấn xây dựng Ninh Bình

Chương 3 Một số giải pháp nâng cao năng lực tư vấn đối với Công ty Cổ

phần Tư vấn xây dựng Ninh Bình

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TƯ VẤN XÂY DỰNG

1.1 Khái niệm về tư vấn, tư vấn xây dựng

Dịch vụ Tư vấn đã xuất hiện và được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam từ nhiều năm trước đây, tuy vậy, tư vấn vẫn còn là một khái niệm rất mới ở Việt Nam Trước đây, trong các giới hữu quan ở Việt Nam, tư vấn thường được hiểu một cách phổ biến như là "việc bán những lời khuyên nghề nghiệp" và

"thường có sự hiểu lẫn lộn giữa Tư vấn và Môi giới, giữa hoạt động tư vấn và việc đưa ra những lời khuyên đơn giản" Việc định nghĩa "tư vấn là gì" vẫn

đang còn là vấn đề tranh cãi

- Tư vấn (consulting), thuật ngữ "consulting" có thể có rất nhiều nghĩa, tựu chung lại một ý tưởng chính là đưa ra các lời khuyên về nghiệp vụ Công

ty tư vấn sẽ "tư vấn" một doanh nghiệp theo đúng cách mà một người đưa ra lời khuyên cho bạn bè hay người thân lúc cấp thiết

- Tư vấn là một dịch vụ trí tuệ, một hoạt động “chất xám” cung ứng cho khách hàng những lời khuyên đúng đắn về chiến lược, sách lược, biện pháp hành động và giúp đỡ, hướng dẫn khách hàng thực hiện những lời khuyên đó,

kể cả tiến hành những nghiên cứu soạn thảo dự án và giám sát quá trình thực thi dự án đạt hiệu quả yêu cầu

- Tư vấn xây dựng (TVXD) là một loại hình tư vấn đa dạng trong công nghiệp xây dựng, kiến trúc, quy hoạch đô thị và nông thôn có quan hệ chặt chẽ với tư vấn đầu tư, thực hiện phần việc tư vấn tiếp nối sau việc của tư vấn đầu tư

Tư vấn xây dựng giúp cho khách hàng - chủ đầu tư xây dựng, các cơ quan và cá nhân có nhu cầu - quản lý dự án đầu tư xây dựng (XD): Tổ chức việc khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng và tổ chức đấu thầu để mua sắm thiết

bị đầu tư, đấu thầu xây lắp công trình, giám sát thi công xây dựng, nghiệm thu công việc đã hoàn thành

- Tư vấn xây dựng còn có thể được hiểu là các kiến trúc sư, kỹ sư, v.v ,

những chuyên gia xây dựng có kỹ năng đa dạng, cung cấp các dịch vụ thiết

kế, quản lý cho một dự án xây dựng thông qua các hợp đồng kinh tế Cách hiểu này phản ánh bản chất đa dạng của hoạt động tư vấn xây dựng, nó liên quan đến nhiều lĩnh vực, trong mọi giai đoạn của dự án và đòi hỏi không những khả năng về kỹ thuật, quản lý, mà còn phụ thuộc một cách quyết định vào sự hiểu biết và những kỹ năng khác, bao gồm "cập nhật", "phát hiện",

"sáng tác", "lựa chọn", "chuyển giao"

1 2 Các loại hình dịch vụ tư vấn xây dựng

1.2.1 Các dịch vụ tư vấn chuẩn bị dự án:

Các công việc tư vấn chuẩn bị dự án bao gồm các dịch vụ như: Lập quy hoạch tổng thể, quy hoạch chi tiết, lập báo cáo đầu tư, dự án đầu tư, v.v…

1.2.2 Các dịch vụ tư vấn quản lý và thực hiện dự án

- Khảo sát địa hình, địa chất…

- Thiết kế, thẩm tra, lập dự toán, lập hồ sơ mời thầu, phân tích đánh giá

hồ sơ dự thầu

- Quản lý điều hành dự án

- Giám sát thi công xây dựng công trình

- Khảo sát địa kỹ thuật, kiểm định chất lượng

- Các dịch vụ thực hiện cho tư vấn nước ngoài: Chủ yếu là vẽ kỹ thuật, thiết kế, tư vấn giám sát và khảo sát đo đạc

1.2.3 Các dịch vụ tư vấn chuyên ngành khác

- Nghiên cứu khoa học công nghệ

- Công tác đào tạo và chuyển giao công nghệ

- Các dịch vụ về môi trường, đánh giá điều tra xã hội, dân cư, v.v…

1.3 Các loại hình tổ chức và quy trình hoạt động của TVXD quốc tế

1.3.1 Tập đoàn tư vấn đa quốc gia:

Đại bộ phận các tập đoàn đa quốc gia thuộc sở hữu tư nhân

Hình 1-1: Sơ đồ tổ chức của tập đoàn tư vấn Scott Willson - Vương quốc Anh

Công ty tư nhân Scott Wilson

Zimbabwe

Công ty góp vốn Scott Wilson Bosnhia

Công ty góp vốn Scott Wilson Malawi

Công ty Scott Wilson ở

Mozambic

Công ty Scott Wilson Châu Á - Thái bình dương

Công ty Scott Wilson Malaixia

Công ty Scott Wilson & Kirkpatrik Thái Lan

Công ty quốc tế Scott Wilson

Công ty tư nhân Scott Wilson Wilson Irwin Johnston

Công ty Scott Wilson Hồng Kông

Công ty tư vấn kỹ thuật Scott Wilson Jiangsu

Đặc trưng cơ bản của mô hình đa quốc gia là tính đa ngành nghề trong tập đoàn, thường cung cấp các dịch vụ trong các ngành nghề khác nhau như: xây dựng dân dụng, xây dựng công nghiệp, giao thông; thủy lợi, cảng biển, năng lượng, mỏ, môi trường… Tập đoàn tư vấn có các chi nhánh trải rộng tại nhiều nước trên thế giới Các tập đoàn đa quốc gia thường có từ 1200 người đến 3000 nhân viên Công ty mẹ đặt tại nước sở tại, công ty con (hoặc chi nhánh) có trụ sở chính ở các nước và các văn phòng đại diện tại các địa phương của nước đó

Đặc điểm của các tổ chức đa quốc gia:

a Hình thành hệ thống các công ty trong nước và các công ty ở nước ngoài Các công ty ở nước ngoài được phân chia theo khu vực - tạm gọi là công ty khu vực Bên cạnh đó có các văn phòng đại diện cho công ty ở các nước trong khu vực, các văn phòng này thực hiện công tác tiếp thị, tìm kiếm

dự án và chịu sự điều hành trực tiếp của các công ty khu vực Khi dự án triển khai, nhân lực có thể được điều động chủ yếu giữa các công ty trong khu vực

và tập đoàn (khi cần thiết)

b Các công ty đa quốc gia cung cấp các dịch vụ đa chuyên môn thuộc các lĩnh vực khác nhau như: nhà ở và công trình công cộng, công trình công nghiệp, giao thông, thủy lợi, năng lượng và công trình biển… Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, công ty mẹ có thể giao việc, điều hành và phối hợp các công

ty con chuyên ngành triển khai có hiệu quả các dự án theo yêu cầu của khách hàng

1.3 2 Tập đoàn tư vấn

Tại một số nước đã hình thành những tập đoàn tư vấn theo kiểu mô hình công ty mẹ - công ty con Ở đó, công ty mẹ chi phối công ty con bằng chế độ kinh tế giao vốn và điều phối công việc của các công ty con trong việc thực thi các dự án Mỗi công ty con là một công ty tư vấn chuyên ngành, hoạt động

độc lập trong sự phối hợp với các công ty tư vấn khác cùng nằm trong một tập đoàn để thực thi dự án

Ví dụ: Singapore, có tập đoàn tư vấn JTC trực thuộc Bộ Thương mại và công nghiệp Tập đoàn JTC có các công ty thành viên là: Công ty tư vấn Jurong; Công ty tư vấn cầu cảng jurong; Công ty tư nhân sân vườn Jurong; Công ty giải trí Singapore Ở Trung Quốc có tổng công ty tư vấn Thượng Hải…

1.3 3 Công ty tư vấn chuyên ngành

Là dạng mô hình khá phổ biến ở nhiều nước, có ba loại mô hình cơ bản là: chuyên ngành kiến trúc, ngành dự toán và chuyên ngành kỹ thuật Các công ty chuyên ngành kỹ thuật thường đảm nhận các dịch vụ kỹ thuật cho nhiều lĩnh vực xây dựng: dân dụng, công nghiệp, giao thông; thủy lợi, điện lực; công trình biển… Các công ty kiến trúc cung cấp các dịch vụ tư vấn kiến trúc cho các ngành nêu trên Việc áp dụng mô hình tư vấn chuyên ngành đã tập hợp được những đội ngũ chuyên gia giỏi để thực thi một lĩnh vực chuyên môn của dự án Một số công ty tư vấn chuyên ngành kỹ thuật như:

- Beca Carter Holding & Ferner (S.E.Asia) Pte Ltd Lĩnh vực chuyên ngành: cơ điện, kết cấu và công trình kỹ thuật

- Squire Mech Pte Ltd Lĩnh vực chuyên ngành: Cơ điện

- Một số tư vấn chuyên ngành kiến trúc như: Daryl Jakson (Úc), Allies and Morrison Architects (Anh)

Công ty tư vấn chuyên ngành dự toán như David Langdon & Everest Ngoài ra một số công ty cung cấp các dịch vụ hỗn hợp (kiến trúc - kỹ thuật)

- Heerim - Arch.& Eng (Hàn Quốc) - Lĩnh vực hoạt động: Kiến trúc và

kỹ thuật

- PCI (Nhật bản) - Lĩnh vực hoạt động: Dân dụng, kỹ thuật hạ tầng, thủy

lợi môi trường, công nghệ thông tin

- Parsons Brinckerhoff (Mỹ) - Lĩnh vực hoạt động: Kiến trúc, kết cấu, cơ điện, môi trường, hạ tầng, đường sắt, đường không, đường biển…

- Jurong Consultants Singapore - Lĩnh vực hoạt động: Quy hoạch, kiến trúc, kết cấu công trình, cơ điện, dự toán, quản lý dự án, đánh giá chất lượng công trình…

- ST Architects & Engineers (Singapore) - Lĩnh vực hoạt động: Quy hoạch, kiến trúc, kết cấu, cơ điện, khảo sát…

Như vậy có thể thấy hầu hết các công ty tư vấn chuyên ngành kỹ thuật

đều hoạt động trên các lĩnh vực xây dựng… Điều đó đã tạo cho các công ty tư vấn những thị trường đa dạng, nhiều tiềm năng với mục tiêu cuối cùng là thu được nhiều lợi nhuận

Các công ty thường đặt văn phòng ở các trung tâm hay thành phố lớn Mỗi văn phòng thường có quy mô từ vài chục đến 100 nhân viên Việc chia các văn phòng đại diện theo vùng lãnh thổ với quy mô tương đối gọn nhẹ có thể hoạt động độc lập một mặt tạo cho công ty vừa có thể thực thi các dự án vừa và nhỏ, mặt khác có thể dễ dàng huy động nhân lực thực thi các dự án lớn Một số công ty tư vấn chuyên ngành như: Davis langdon & Everest (Anh) - Chuyên về kinh tế dự toán; Mae (Anh) chuyên về kiến trúc; DarylJackson (Úc) - chuyên về kiến trúc; T.Y Lin South East Asion Pte.Ltd (Singapore) - chuyên về kết cấu và hạ tầng, Squie mech (Singapore) - chuyên

về cơ điện; Beca Singapore - chuyên về cơ điện và kết cấu Giữa các công ty kiến trúc và kỹ thuật thường có mối quan hệ chặt chẽ với nhau để thực thi dự

án Việc thực thi một dự án với sự tham gia của nhiều công ty không có sự khó khăn

Về cơ cấu điều hành, mỗi một lĩnh vực đều có một chuyên gia có kinh nghiệm phụ trách chung các dự án, mỗi một dự án chỉ định một chủ nhiệm dự

- Mỗi một công ty chuyên ngành đều có một bộ phận chịu trách nhiệm về các dự án ở nước ngoài giúp cho việc điều phối nhân lực và xử lý công việc được tập trung về một đầu mối

- Tại mỗi một bộ phận (khu vực, phòng chức năng) do một người có trình độ cao đứng đầu và toàn quyền quyết định những vấn đề do mình phụ trách

- Thực thi công việc theo cơ chế đội dự án với chủ nhiệm dự án có quyền hạn và trách nhiệm rất cao đối với sản phẩm tư vấn của mình Chỉ cần chữ ký của chủ nhiệm đồ án là đủ điều kiện để xuất hồ sơ

- Có lực lượng chuyên gia giỏi của từng chuyên ngành và khả năng phối hợp cộng tác giữa các chuyên gia giỏi của từng chuyên ngành trong một dự

án

1.4 Các loại hình tổ chức và quy trình hoạt động của TVXD trong nước

1.4 1 Đặc điểm cơ bản của các tổ chức tư vấn xây dựng

1 Khối doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa:

Những điểm mạnh:

- Đây là lực lượng nòng cốt, chủ yếu của tư vấn xây dựng Việt Nam (chiếm 80%)

- Có lực lượng cán bộ tư vấn lớn tuổi, nhiều kinh nghiệm với đầy đủ lực lượng cán bộ các chuyên ngành có thể thực hiện các dự án lớn, đồng bộ

- Tổ chức có bề dày truyền thống từ những năm còn là Viện thiết kế

- Tổ chức tư vấn với quy mô vừa và nhỏ có doanh thu hàng năm từ vài

tỷ đến mấy trăm triệu chiếm 70%, thể hiện sự manh mún về mặt tổ chức, chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển trước mắt của từng doanh nghiệp, từng địa phương, từng vùng mà trước hết là giải quyết công ăn việc làm cho người lao động

2 Khối doanh nghiệp tư vấn ngoài quốc doanh

a Những điểm mạnh:

- Cơ cấu bộ máy tổ chức quản lý gọn nhẹ, điều hành năng động, tính tự chủ cao

- Tác phong làm việc công nghiệp, được trả lương thỏa đáng

- Cơ chế huy động các chuyên gia giỏi luôn thích ứng với thị trường

b Những điểm yếu:

- Không đồng bộ các chuyên ngành, nên chỉ thích hợp với các công trình có quy mô vừa và nhỏ

- Không chủ động trong quá trình sản xuất do phải thuê chuyên gia bên ngoài

3 Các tổ chức tư vấn sự nghiệp có thu:

Là các đơn vị trong Viện nghiên cứu có chức năng tư vấn xây dựng và các bộ phận tư vấn xây dựng thuộc trường đại học Những tổ chức tư vấn dạng này có các điểm mạnh, điểm yếu sau đây:

a Những điểm mạnh:

- Phần lớn nhân viên được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, được đảm bảo về tiền lương, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội và các khoản phúc lợi khác

- Có nhiều chuyên gia giỏi, chuyên sâu (của Viện - Trường đại học)

- Có nhiều lợi thế về chính sách thuế và lao động

b Những điểm yếu:

Phần nào hạn chế tính chuyên nghiệp do còn phải thực hiện nhiệm vụ chính là công tác nghiên cứu, đào tạo,…

1.4 2 Cơ cấu tổ chức của đơn vị tư vấn xây dựng

1 Cơ cấu tổ chức quản lý kiểu chức năng

Là kiểu cơ cấu tổ chức quản lý theo chức năng với những nhiệm vụ quản lý được phân chia cho các đơn vị riêng biệt thực hiện dưới dạng các phòng chức năng, hình thành nên các phân hệ chuyên môn hóa và những người lãnh đạo chức năng Đặc điểm cơ bản này là chức năng quản lý phân chia thành từng đơn vị chuyên môn đảm nhận Lãnh đạo cao nhất của tổ chức làm nhiệm vụ phối hợp điều hòa các chức năng

2 Cơ cấu tổ chức quản lý kiểu trực tuyến:

Là dạng cơ cấu tổ chức quản lý chỉ có một cấp trên chỉ huy và một số cấp dưới thực hiện Toàn bộ vấn đề quản lý được giải quyết theo một kênh liên hệ đường thẳng Đặc điểm của cơ cấu này là người lãnh đạo của hệ thống

một mình phải thực hiện tất cả các chức năng quản lý và chịu hoàn toàn trách nhiệm về mọi kết quả của đơn vị mình

3 Cơ cấu tổ chức quản lý hỗn hợp:

Trong đó các nhiệm vụ quản lý giao cho những đơn vị chức năng riêng biệt (các phòng chức năng) làm tham mưu tư vấn cho lãnh đạo cao nhất của tổ chức Đặc điểm của cơ cấu tổ chức quản lý theo kiểu kết hợp là lãnh đạo các phòng chức năng tư vấn, chuẩn bị các quyết định quản lý và đưa tới cấp thực hiện (các văn phòng, xưởng, xí nghiệp trực thuộc công ty) theo chỉ đạo của lãnh đạo công ty Việc điều hành quản lý vẫn theo trực tuyến

1.4 3 Mô hình tổ chức sản xuất sản phẩm tư vấn

Một trong những khâu quan trọng nhất của đơn vị tư vấn là việc tổ chức dây chuyền sản xuất các sản phẩm tư vấn Qua việc xem xét đã cho thấy mỗi một tổ chức tư vấn có một cách thức tổ chức sản xuất riêng, tuy cơ cấu tổ chức có khác nhau về số lượng các đơn vị chuyên môn và các phòng nghiệp

vụ nhưng tựu trung lại được quy về năm mô hình cơ bản sau đây:

1 Mô hình sản xuất theo chuyên môn hóa:

Phạm vi áp dụng loại mô hình này được áp dụng ở một số Công ty tư vấn lớn trực thuộc Bộ Cơ cấu tổ chức sản xuất này cho thấy những ưu điểm

và nhược điểm sau:

- Đây là mô hình có tính hiện đại, được áp dụng ở nhiều nước tiên tiến, mang tính chuyên môn hóa theo các bộ môn

- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc hợp tác, hội nhập với tư vấn nước ngoài

- Tập trung nguồn lực, chuyên gia giỏi để thực thi dự án cùng một lúc với nhiều dự án và những dự án lớn để đáp ứng yêu cầu tiến độ của khách hàng

Hình 1-2 : Mô hình sản xuất theo chuyên môn hóa

- Tạo ra môi trường thuận lợi cho việc học hỏi, trao đổi chuyên môn, đào tạo cán bộ trẻ cho các bộ môn kỹ thuật

- Thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh giữa các đơn vị có cùng chuyên ngành Tích lũy lớn, lợi nhuận cao, tạo điều kiện cho phát triển doanh nghiệp

- Đơn vị chủ trì đồ án và chủ nhiệm đồ án khó điều hành trực tiếp công việc mà phải qua các đơn vị bộ môn chuyên ngành, do vậy tăng thêm đầu mối

xử lý công việc, kéo dài thời gian thực hiện

- Việc trao đổi thông tin để phối hợp giữa các chủ trì thiết kế với chủ nhiệm đồ án và giữa các chủ trì thiết kế với nhau chưa được kịp thời

- Việc hình thành các đơn vị chuyên ngành, làm tăng đầu mối quản lý

và tăng chi phí hành chính

2 Mô hình sản xuất theo hình thức tổng hợp các bộ môn

Hình 1-3 : Mô hình sản xuất theo hình thức tổng hợp các bộ môn

Phạm vi áp dụng: Mô hình sản xuất này cũng được áp dụng ở đa số các

tổ chức tư vấn (các công ty, tổng công ty và doanh nghiệp tư nhân) Mô hình này có đặc điểm:

- Chu trình sản xuất được khép kín, đơn vị chủ trì đồ án và chủ nhiệm đồ

án hoàn toàn có thể chủ động, trực tiếp tổ chức triển khai công việc Việc trao đổi thông tin giữa các bộ môn diễn ra nhanh chóng, kịp thời Tiến độ thực hiện dự án được rút ngắn đáng kể

- Chất lượng sản phẩm được chủ nhiệm dự án kiểm soát chặt chẽ trong quá trình thiết kế Hồ sơ thiết kế kiểm soát tốt và dễ dàng được điều chỉnh khi

3 Mô hình sản xuất kết hợp chuyên môn hóa và tổng hợp:

Mô hình này áp dụng thích hợp với các công ty lớn

Áp dụng mô hình này giúp khắc phục những hạn chế đã nêu ở hai mô hình nói trên Các đơn vị thiết kế tổng hợp có nhiệm vụ thực hiện các dự án vừa và nhỏ (mà tỷ trọng loại này chiếm từ 50% ÷ 70% khối lượng công việc)

để đáp ứng yêu cầu của đại đa số các chủ đầu tư Với những dự án lớn có yêu

cầu kỹ, mỹ thuật cao thỡ sử dụng cỏc đơn vị chuyờn ngành để thực hiện Tựy điều kiện cụ thể của từng nơi mà quy mụ nhõn lực của cỏc đơn vị chuyờn ngành nhiều ớt khỏc nhau

1.4.3.4 Mụ hỡnh sản xuất theo sơ đồ đầu mối:

Phạm vi ỏp dụng dạng mụ hỡnh này thường ỏp dụng ở cỏc cụng ty tư vấn trực thuộc cỏc hội nghề nghiệp

Sơ đồ mụ hỡnh như sau:

Hỡnh 1-4 : Mụ hỡnh sản xuất theo sơ đồ đầu mối

Đặc điểm của mụ hỡnh là:

- Bộ mỏy quản lý hết sức gọn nhẹ, khoảng từ 4ữ6 người, chi phớ hành chớnh nhỏ Sản lượng thực hiện cú thể lớn do cơ chế kinh tế "thoỏng", thủ tục thanh toỏn đơn giản, nhanh chúng

- Việc tư vấn do cỏc cộng tỏc viờn khai thỏc được mang danh nghĩa cụng

ty để triển khai thực hiện Lực lượng kỹ thuật kiểm hồ sơ phần lớn do cỏc chuyờn gia cú uy tớn bờn ngoài cụng ty đảm nhận

- Cụng ty khụng quản lý được lực lượng cộng tỏc viờn nờn dễ lỳng tỳng

Giám đốc

Kiểm soát chất lượng Kế hoạch hợp đồng

Các cộng tác viên Văn phòng tư vấn

trực thuộc

khi phải sửa đổi hồ sơ hoặc xử lý cỏc sự cố xảy ra

- Khú nhận được cỏc dự ỏn lớn, quan trọng, gặp khú khăn trong quỏ trỡnh triển khai xõy dựng

- Lợi nhuận và tớch luỹ khụng cao, ớt cú điều kiện đào tạo nõng cao trỡnh

độ cho nhõn viờn

1.4 3.5 Mụ hỡnh sản xuất theo sơ đồ một chuyờn ngành:

Hỡnh 1- 5: Mụ hỡnh sản xuất theo sơ đồ một chuyờn ngành

Phạm vi ỏp dụng mụ hỡnh này thớch hợp với dạng văn phũng kiến trỳc,

cụng ty tư nhõn Đặc điểm của mụ hỡnh này là:

- Khú cú điều kiện thực hiện cỏc dự ỏn lớn, phức tạp về kỹ thuật

- Khụng cú tớch lũy hoặc tớch luỹ rất nhỏ để tăng trưởng và dành cho đào tạo

Giám đốc

Bộ phận thiết kế,

kiến trúc hợp đồng Bộ phận Bộ phận Kế toán cộng tác viên Kỹ Thuật Chuyên gia,

1.5 Năng lực tư vấn xây dựng

1.5.1 Khái niệm

Năng lực tư vấn xây dựng của một doanh nghiệp là tập hợp các tiêu chí phản ánh khả năng, quy mô, phạm vi của đơn vị trong lĩnh vực tư vấn xây dựng

1.5.2 Những tiêu chí đánh giá năng lực tư vấn

Theo ý kiến nhiều chuyên gia , năng lực tư vấn của một doanh nghiệp được thể hiện qua một số tiêu chí cơ bản sau:

6 Cơ hội phát triển;

Một công ty tư vấn xây dựng muốn tồn tại và phát triển cần phải hội tụ được những tiêu chí sau:

1 Giỏi về nghiệp vụ chuyên môn;

2 Có năng lực làm việc tốt với chủ đầu tư;

9 Hoạt động có hiệu quả

Các tiêu chí trên thể hiện rõ ràng những đòi hỏi về trình độ nghề nghiệp, kinh nghiệm và những kỹ năng, hiểu biết khác cần thiết đối với một tổ

chức tư vấn xây dựng Toàn bộ những điểm trên gắn kết chặt chẽ như chuỗi mắt xích phản ánh một cách đồng bộ năng lực của đơn vị tư vấn

1.5.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến năng lực tư vấn

1 Nhân tố chủ quan:

Các nhân tố chủ quan ảnh hưởng đến năng lực tư vấn của một tổ chức

tư vấn xây dựng bao gồm các nhân tố cơ bản sau:

- Lựa chọn loại hình dịch vụ tư vấn như thế nào? Có đủ nhân lực, vật lực, trang thiết bị máy móc để đa dạng hoá các loại hình dịch vụ tư vấn xây dựng cho đơn vị hay không Tuy nhiên cần phải khẳng loại hình nào là thế mạnh của đơn vị mình

- Nhân lực, năng lực chuyên môn - Đây là nhân tố đặc biệt quan trọng đối với một tổ chức tư vấn xây dựng Việc xây dựng, tuyển dụng, đào tạo, đào tạo lại cho đội ngũ làm công tác tư vấn cần phải tiến hành thường xuyên, liên tục Như thế sẽ tạo được nguồn nhân lực giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, có

năng lực làm việc tốt với chủ đầu tư và các đối tác

- Việc lựa chọn xây dựng doanh nghiệp theo mô hình nào, cơ cấu tổ chức ra sao ảnh hưởng rất lớn đến năng lực tư vấn của đơn vị, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh

- Ngoài ra việc xây dựng thương hiệu, tạo sự tín nhiệm, tạo hình ảnh tốt

và quảng bá rộng rãi tới các chủ đầu tư cũng ảnh hưởng rất nhiều đến năng lực tư vấn của đơn vị

1.5.4 Phương hướng nghiờn cứu nhằm nõng cao năng lực TVXD

Để đạt được những mục tiờu đề ra, phương phỏp thực hiện được tiến hành như sau:

Hỡnh 1- 6: Sơ đồ phương hướng nghiờn cứu nõng cao năng lực tư vấn

Nghiên cứu tài liệu

- Các qui định chính sách hiện hành

- Các tài liệu về quản lý xây dựng

- Các nghiên cứu trước có liên quan

đến vấn đề tư vấn

- Các số liệu về hoạt động SXKD của

Doanh nghiệp trong thời gian qua

- Phân tích đánh giá hoạt động tư vấn nước ta hiện nay

- Phân tích đánh giá hoạt động tư vấn của Doanh nghiệp

Xác định tiêu chí và mục tiêu đối với Doanh nghiệp

- Xác định các tiêu chí cần đạt được về chuyên môn và nghiệp vụ

- Xác định mục tiêu, chương trình, kế hoạch tổ chức đào tạo

Đề xuất và khuyến nghị đối với Doanh nghiệp

- Các chính sách đối với tư vấn xây dựng

- Các cách thức quản lý tiên tiến

Nõng cao năng lực cụng tỏc tư vấn của Doanh

nghiệp

Nghiên cứu tài liệu

- Các qui định chính sách hiện hành

- Các tài liệu về quản lý xây dựng

- Các nghiên cứu trước có liên quan

đến vấn đề tư vấn

- Các số liệu về hoạt động SXKD của

Doanh nghiệp trong thời gian qua

- Phân tích đánh giá hoạt động tư vấn nước ta hiện nay

- Phân tích đánh giá hoạt động tư vấn của Doanh nghiệp

Xác định tiêu chí và mục tiêu đối với Doanh nghiệp

- Xác định các tiêu chí cần đạt được về chuyên môn

và nghiệp vụ

- Xác định mục tiêu, chương trình, kế hoạch tổ chức đào tạo

Đề xuất và khuyến nghị đối với Doanh nghiệp

- Các chính sách đối với tư vấn xây dựng

- Các cách thức quản lý tiên tiến

Nõng cao năng lực cụng tỏc tư vấn của Doanh nghiệp

1.5.5 Thực trạng năng lực tư vấn của các tổ chức TVXD Việt Nam

Cả nước ta hiện có khoảng 1000 tổ chức tư vấn, việc quản lý các tổ chức này dựa trên cơ sở pháp luật và các quy định c ủa Nhà nước , đồng thời mỗi doanh nghiệp tự quản lý, không có cấp quản lý trung gian, vì lao động tư vấn chủ yếu là tư duy sáng tạo của từng cá nhân Thực trạng năng lực tư vấn của các tổ chức này có thể được khái quát như sau:

1 Năng lực chuyên môn

Trình độ chuyên môn, kỹ năng và kinh nghiệm là những yếu tố hết sức quan trọng để đánh giá năng lực nhà tư vấn Chất lượng sản phẩm dịch vụ tư vấn phụ thuộc vào chính những yếu tố này Những nội dung chủ yếu đánh giá năng lực chuyên môn bao gồm: Khả năng thực hiện các loại hình dịch vụ tư vấn; Khả năng nắm vững dây chuyền công nghệ, ứng dụng công nghệ và vật liệu mới; Trình độ và kinh nghiệm của nhà tư vấn; Nắm bắt thông lệ quốc tế

và trình độ ngoại ngữ

a Các loại hình dịch vụ tư vấn:

Trong những năm của nền kinh tế bao cấp, khái niệm về dịch vụ tư vấn hầu như chỉ gói gọn trong công tác thiết kế và khảo sát Điều này cũng phù hợp với cơ chế quản lý và chỉ đạo tập trung của nền kinh tế lúc bấy giờ Những năm gần đây, cùng với việc chuyển đổi sang cơ chế thị trường, nhu cầu về hội nhập và mở cửa cùng với sự thâm nhập của các công ty tư vấn, nhà thầu quốc tế cũng đặt ra những yêu cầu và phương thức mới trong việc thực hiện các dự án đầu tư và xây dựng Trong bối cảnh như vậy, các loại hình về dịch vụ tư vấn đã dần được phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu tư vấn kỹ thuật , kinh tế, pháp lý của chủ đầu tư và của các cơ quan quản lý xây dựng thể hiện trong Bảng 1-1 :

Hoạt động của các tổ chức tư vấn của nước ta chủ yếu là các dịch vụ

"truyền thống" như công tác khảo sát , thiết kế, lập dự toán ,… Những công

việc này hiện vẫn là thế mạnh và thường được thực hiện tốt Tuy nhiên, trong

số những hạng mục nói trên , có những nội dung đòi hỏi các nhà tư vấn phải

mở rộng hiểu biết, cập nhận kiến thức mới đạt yêu cầu

Bảng 1-1: Số liệu về cung cấp dịch vụ thiết kế, tư vấn xây dựng

tư vấn cung cấp

* Tư vấn chuẩn bị dự án:

- Lập quy hoạch tổng thể, sơ đồ phát triển 82.61%

* Tư vấn thực hiện dự án:

- Thẩm tra thiết kế và tổng dự toán, dự toán 78.26%

- Lập hồ sơ mời thầu, phân tích đánh giá hồ sơ dự thầu 95.65%

* Tư vấn khác:

( Nguồn:Hiệp hội Tư vấn Xây dựng Việt Nam)

Nhìn tổng thể các dịch vụ tư vấn ngày càng đa dạng và có xu hướng tiệm cận đối với bối cảnh quốc tế Tuy nhiên, đó là chỉ xét trên khía cạnh hình thức, danh mục công việc, còn về nội dung và chất lượng của các dịch vụ này còn có nhiều điều đáng quan tâm

Các dịch vụ tư vấn khác nhau sẽ có những yêu cầu chuyên môn tương đối khác Trong khi công tác tư vấn thiết kế, thẩm tra rất cần đến kiến thức

chuyên môn sâu thì các công việc khác như giám sát, quản lý dự án,… lại đòi hỏi rất nhiều đến kiến thức về quản lý, khả năng nhanh nhạy và nắm bắt các văn bản pháp quy

Hiện tại ở Việt Nam, các chuyên gia tư vấn ít được đào tạo về kỹ năng quản lý nhưng thường không được chú trọng và chưa thực hiện tốt

Qua nghiên cứu tìm hiểu thấy rằng, tư vấn xây dựng Việt Nam còn nhiều điểm yếu kém, cụ thể:

* Trong giai đoạn chuẩn bị dự án:

- Cơ sở dữ liệu về thông tin công nghệ, vật liệu mới thiếu tính cập nhật, đặc biệt là các lĩnh vực liên quan đến thiết bị và công nghệ đặc biệt

- Thiếu tổng hợp, bao quát và đồng bộ tính phản biện nhất là phân tích khi lập dự án đầu tư

- Yếu kém trong các khâu về hợp đồng, đơn giá, định mức lao động, tính toán tài chính dự án, đánh giá tác động môi trường,

* Trong giai đoạn thiết kế kỹ thuật - Thiết kế bản vẽ thi công:

- Thiếu tính đồng nhất về hình thức và nội dung Hồ sơ thiết kế kỹ thuật chưa đầy đủ và không rõ ràng

- Việc phân tích, so sánh kinh tế, kỹ thuật còn mang nặng tính hình thức, đặc biệt là thiếu các chuẩn mực khi so sánh

* Trong giai đoạn đấu thầu và thi công xây dựng:

- Tư vấn đấu thầu còn mang nặng tính hình thức, chưa phát huy tốt tính hiệu quả của công tác này

- Giám sát thi công chưa bao quát được các vấn đề

b Trình độ, kinh nghiệm của nhà tư vấn:

Trình độ chuyên môn, kỹ năng và kinh nghiệm là những yếu tố hết sức quan trọng để đánh giá năng lực nhà tư vấn Chất lượng sản phẩm dịch vụ tư vấn phụ thuộc vào chính những yếu tố này Nhìn từ góc độ bằng cấp, hiện nay

trình độ chuyên môn của tư vấn xây dựng Việt Nam là tương đối cao Tỷ lệ trung bình nhân viên kỹ thuật có trình độ đại học là 72%, trình độ trung cấp 26% Tuy nhiên, đa phần tập trung làm việc tại các thành phố lớn So sánh giữa tư vấn trung ương là 78%, trong khi đó tư vấn địa phương chỉ là 52%

Bảng 1-2: Số liệu về trình độ chuyên môn của các tổ chức tư vấn xây dựng

Tỷ lệ cán bộ

Tại Hà Nội, Tp.HCM

Các địa phương

ở độ tuổi này là những người có năng lực và nhiều kinh nghiệm

c Nắm bắt thông lệ quốc tế:

Tư vấn xây dựng nước ta đã tham gia và cộng tác với nhiều tổ chức tư vấn xây dựng của các nước trên thế giới thực hiện các công trình trọng điểm, phức tạp, hiện đại và các công trình có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Qua quá trình làm việc, các cán bộ Việt Nam đã thực sự trưởng thành về một

số mặt nhưng cũng thể hiện nhiều hạn chế như: Cách trình bày hồ sơ của một

dự án, thủ tục cần thiết để thực hiện một dự án … theo thông lệ quốc tế, cách thiết lập suất đầu tư, kinh tế đầu tư, khả năng thu hồi vốn, các quy chuẩn, quy phạm kỹ thuật đối với các lĩnh vực mới, hiện đại, phức tạp Nguyên nhân là

do cán bộ của ta chưa được đào tạo và tiếp xúc với các loại hình công việc đó, phần khác là do các tổ chức tư vấn xây dựng chưa có đầy đủ cơ sở dữ liệu,

thông tin cần thiết

Trình độ tiếng Anh so với các nước trong khu vực đang ở mức trung bình yếu Hiện nay mới chỉ có 11% cán bộ tư vấn có thể sử dụng thông thạo tiếng Anh, 1% tiếng Pháp, 7% tiếng Nga và 1% ngoại ngữ khác (tiếng Bungaria, Đức, Hàn Quốc, Trung Quốc) Theo từng độ tuổi, tỷ lệ này rất khác nhau

Bảng 1-3: Số liệu về trình độ ngoại ngữ của các cán bộ tư vấn xây dựng

- Với độ tuổi trung bình là 38 và tỷ lệ kỹ sư cao cấp mới có 2,5%, các cán bộ tư vấn rất cần được học tập và tích luỹ thêm kinh nghiệm chuyên môn Bên cạnh đó, trình độ và kỹ năng khác như vi tính, ngoại ngữ, quản lý dự án,… vẫn đang ở mức trung bình, cần được nâng cao hơn nữa

- Các tổ chức tư vấn đã có những hình thức để tạo ra một hệ hệ thống quản lý chất lượng, giữ được cán bộ giỏi có năng lực Tuy nhiên, hiện tượng chảy máu "chất xám" vẫn diễn ra, đặc biệt là các công ty tư vấn thuộc khối doanh nghiệp Nhà nước

- Khó khăn lớn nhất đối với cán bộ tư vấn Việt Nam là thu thập tài liệu, cập nhật thông tin, kỹ năng, kiến thức chuyên môn của nước ngoài; tích luỹ kinh nghiệm hoạt động trong các dự án lớn quốc tế, trình độ ngoại ngữ để tham khảo tài liệu và làm việc trực tiếp với nước ngoài, có đủ nguồn lực tài chính, giữ được người có năng lực và đầu tư dài hạn cho chiến lược hoạt động, chiến lược tiếp thị, có khả năng ứng phó với những thay đổi của môi trường, có hợp đồng thường xuyên, bảo đảm doanh thu đều đặn và mở rộng quan hệ hợp tác, liên doanh, liên kết với tư vấn nước ngoài

- Đa số các tổ chức tư vấn hiện nay vẫn bộc lộ những điểm yếu như: Chưa có sự trao đổi và bàn bạc kỹ với khách hàng về yêu cầu sử dụng; Chưa

có cơ sở dữ liệu về tiến độ thực hiện từng loại công việc, do vậy việc lập tiến

độ thường dựa trên kinh nghiệm; Chưa có sự quản lý ngân sách và chi phí; Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ môn trong quá trình lập báo đầu tư,

dự án đầu tư và thiết kế; Kỹ năng viết báo cáo và trình bày còn hạn chế,

2 Đánh giá năng lực quản lý

Đánh giá năng lực quản lý doanh nghiệp bao gồm: Điều hành sản xuất

kinh doanh và tổ chức quản lý

a Năng lực điều hành sản xuất kinh doanh:

* Về mặt xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh:

Số liệu trong 5 năm (từ 2002 ÷ 2007) các tổ chức tư vấn xây dựng đều đã xây dựng chiến lược kinh doanh từng giai đoạn và kế hoạch kinh doanh hàng năm dựa trên cơ sở chủ trương chiến lược phát triển kinh tế của Nhà nước Điều đó chứng tỏ các doanh nghiệp tư vấn quốc doanh bước đầu đã chủ động trong xác định mục tiêu, định hướng phát triển ổn định lâu dài, mở rộng nâng cao vị trí của mình trên thị trường Theo các kết quả điều tra: 67% doanh nghiệp tư vấn hoạt động theo Luật doanh nghiệp Nhà nước xây dựng chiến lược kinh doanh dựa trên các chủ trương định hướng phát triển của Nhà nước,

bộ, ngành hoặc tổng công ty; 9% doanh nghiệp tư vấn dựa trên nghiên cứu thị trường để phân chia các giai đoạn…

Tuy nhiên, việc tổng kết, nghiên cứu xây dựng các cơ sở dữ liệu về xu thế biến động, tiềm năng của thị trường, nguồn kinh phí, sự cạnh tranh của các đối tác hoặc nhận xét của khách hàng về sản phẩm của doanh nghiệp,… còn rất hạn chế, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm, kế hoạch lập ra còn chưa sát với nhu cầu thực tế, bị động nên tính khả thi của chiến lược chưa cao, thường chỉ xây dựng kế hoạch phát triển ngắn hạn trong vòng 5 đến 10 năm là tối đa Các tổ chức tư vấn thuộc các cơ quan hành chính sự nghiệp có thu như các trung tâm tư vấn của trường đại học hoặc viện nghiên cứu không xây dựng chiến lược kinh doanh mà chỉ có kế hoạch kinh doanh do sản xuất kinh doanh chỉ đóng vai trò thứ yếu so với nhu cầu thử nghiệm kết quả nghiên cứu ứng dụng

Các công ty trách nhiệm hữu hạn thì sự tồn tại và phát triển phụ thuộc vào danh tiếng, uy tín, nguồn vốn của một cá nhân nào đó nên không thể có được một định hướng lâu dài

Những tổ chức liên doanh xác định chiến lược kinh doanh rất đa dạng phong phú, khác nhau

* Về mặt điều hành kế hoạch sản xuất kinh doanh:

Đánh giá thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh của một tổ chức tư vấn xây dựng được xác định trên hiệu quả kinh doanh như: Doanh thu, lợi nhuận, vốn và mức độ tăng trưởng,… những số liệu thu nhập được trong 5 năm gần đây cho thấy: Sự tăng trưởng rõ rệt về số lượng và doanh thu, hầu hết các chỉ tiêu kế hoạch đặt ra hàng năm hoàn thành và hoàn thành vượt mức Điều này một phần là do đầu tư xây dựng cơ bản tăng mạnh, một phần khác do các nhà quản lý doanh nghiệp đã thay đổi các tiến phương thức quản lý, mở rộng lĩnh vực cung cấp dịch vụ…

Xem xét quy trình vận hành thực hiện một hợp đồng kinh tế theo các mô hình tổ chức đã nêu ở trên được phân chia theo những hình thức:

- Đối với các tổ chức tư vấn hoạt động theo luật doanh nghiệp có hợp đồng nội bộ hay phiếu giao việc cho một nhóm công tác hoặc cá nhân trong

và ngoài đơn vị

- Đối với các tổ chức tư vấn sự nghiệp có thu hoặc trách nhiệm hữu hạn thường không triển khai hình thức này vì do giám đốc hoặc chủ nhiệm đồ án trực tiếp điều hành

Các nhà quản lý của các tổ chức tư vấn đã có biện pháp để ràng buộc trách nhiệm về tiến độ và chất lượng đối với nhóm công tác hay các cá nhân thực hiện công việc Đó cũng là cơ sở để theo dõi đánh giá nhân viên, điều động luân chuyển, trả lương và lập kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực Nhưng

có tới hơn 70% tổ chức tư vấn được hỏi cho rằng công việc này vẫn còn mang tính hình thức, cập nhật thông tin chưa kịp thời, sự phân công theo dõi còn chồng chéo giữa bộ phận kế hoạch và nhân sự nhất là đối với những tổ chức

tư vấn lớn có cơ cấu hỗn hợp trực tuyến Việc hỗ trợ nhân lực và chuyên môn giữa các nhóm công tác hay giữa các đơn vị thành viên hoặc cấp cao hơn

chưa được phát huy nên trong một thời điểm đã xảy ra tình trạng vừa thiếu

vừa thừa lao động

Đối với các chuyên gia cộng tác viên của những chuyên ngành đặc biệt ngoài đơn vị, mặc dù đã có hợp đồng ràng buộc, song vẫn thiếu sự quản lý, phối hợp chuyển giao, cung cấp thông tin liên lạc để kịp thời xử lý Tồn tại tình trạng này là do khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý của các tổ chức tư vấn xây dựng còn yếu đặc biệt là những tư vấn lớn, hình thức quản lý thủ công truyền thống vẫn được áp dụng Ngoài ra còn do

cơ chế khoán sản phẩm tác động đến

b Năng lực tổ chức quản lý đơn vị:

* Xây dựng hệ thống văn bản quản lý nội bộ:

Theo số liệu điều tra , 72% số doanh nghiệp nhà nước đã hoàn thiện các

hệ thống văn bản phục vụ cho công tác quản lý nội bộ Các văn bản này gồm: Điều lệ, các quy chế, quy định về hoạt động, kinh tế, tuyển dụng, thoả ước tập thể… Đánh giá mức độ của hệ thống văn bản trong các tổ chức như sau:

- Sự phân cấp quản lý trong tổ chức giữa lãnh đạo công ty và lãnh đạo đơn vị thành viên; giữa lãnh đạo đơn vị và chủ nhiệm đồ án, chủ nhiệm bộ môn của mỗi loại hình tổ chức rất khác nhau

- Hoạt động chung của doanh nghiệp là do ban giám đốc điều hành với

sự hỗ trợ của các phòng ban chức năng và giám đốc các đơn vị thành viên

- Hệ thống các văn bản nội bộ càng hoàn thiện, chứng tỏ hoạt động của đơn vị càng nhịp nhàng đi vào nề nếp

* Quản lý chất lượng:

Ngày một nhiều các tổ chức tư vấn xây dựng xác định phấn đấu được cấp chứng chỉ, tiêu chuẩn chất lượng ISO 9000 Theo số liệu của BVQI (tổ chức quốc tế cấp chứng chỉ đảm bảo hệ thống quản lý chất lượng), hiện nay có hơn 50/1000 tổ chức tư vấn xây dựng trên toàn quốc được cấp chứng chỉ, tập trung vào các tổ chức tư vấn lớn (doanh nghiệp trung ương và liên doanh)

Các tổ chức tư vấn đã xây dựng được hệ thống quản lý chất lượng của mình với các mức độ khác nhau : 86% tổ chức tư vấn có một bộ phận riêng biệt (như Phòng Quản lý kỹ thuật) để kiểm tra quản lý đánh giá chất lượng (chủ yếu ở các tổ chức tư vấn vừa và nhỏ); 11% tổ chức tư vấn phân cấp uỷ quyền quản lý chất lượng cho cán bộ quản lý chất lượng cấp dưới hay các Chủ nhiệm bộ môn kết hợp với cá nhân lãnh đạo được phân công cùng chịu trách nhiệm

c Quản lý nguồn nhân lực:

Các tổ chức tư vấn Nhà nước đã tiến hành đ ánh giá phân loại nhân viên hàng năm để định hướng công tác cán bộ Tỷ lệ các đơn vị áp dụng phương pháp này được thể hiện qua các hình thức sau:

Bảng 1-4: Số liệu về phương pháp quy hoạch cán bộ

(%)

Để họ tự trưởng thành và khi cần thì đề bạt 12

Yếu tố đạo đức nghề nghiệp chỉ được 9% tổ chức hay doanh nghiệp đưa vào xem xét, tương tự khả năng độc lập tìm tòi, vươn lên tự làm chủ công việc của nhân viên còn bị xem nhẹ Trong khi đó, đối với nhân viên của tư vấn quốc tế, những yếu tố này được đánh giá rất cao

Xem xét tỷ lệ cơ cấu hợp lý giữa các bộ môn chuyên môn trong một tổ chức hay doanh nghiệp tư vấn cũng là một trong những yếu tố trong khâu quản lý Trong các tổ chức tư vấn xây dựng Việt Nam đang có sự mất cân đối

về tỷ trọng giữa các bộ môn

Về trả công lao động , các tổ chức doanh nghiệp thường có nhiều quan điểm, mục tiêu khác nhau khi lựa chọn hình thức trả lương Các tổ chức tư vấn xây dựng quốc doanh trả lương theo sản phẩm chiếm 83%, còn trả theo lương theo thời gian chiếm 17%

* Quản lý và ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng cơ sở vật chất

Công nghệ thông tin đã đem lại hiệu quả to lớn trong công tác nghiên cứu, tư vấn, thiết kế Với sự trợ giúp của máy tính, tốc độ thực hiện dự án được tăng lên, tính toán được chuẩn hơn, mức độ tự động hóa cao hơn và trình bày thể hiện cũng đẹp hơn

Do khả năng tích luỹ của các tổ chức tư vấn xây dựng Việt Nam còn thấp, nên việc đầu tư cho xây dựng , cải tạo nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật còn rất bị động, hạn chế Theo số liệu thống kê tư vấn địa phương bình quân 2 người/1 máy tính để bàn Các phần mềm đa phần không có bản quyền Số lượng các tổ chức tư vấn có mạng nội bộ và xây dựng được website chiếm tỷ

lệ khoảng 30% số tư vấn được khảo sát Các phòng thí nghiệm có chứng nhận

đủ tiêu chuẩn còn rất khiêm tốn, chủ yếu ở các tư vấn lớn trực thuộc các bộ, ngành, thiết bị lạc hậu không đồng bộ Đa số các tổ chức tư vấn hiện nay không có kinh phí để đặt mua các tạp chí, tài liệu thông tin khoa học của nước ngoài,…

Theo số liệu thu thập, diện tích làm việc trung bình của nhân viên là dưới 3mP

bị cần mua sắm… dẫn đến đầu tư chưa hiệu quả Lãnh đạo quản lý doanh nghiệp chưa xác định lựa chọn danh mục trước mắt cần tập trung ưu tiên,

chưa tận dụng mọi nguồn lực để tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất thiết bị

Kết luận chương 1:

Qua nghiên cứu tổng quan ở Chương 1 cho thấy tính đa dạng của các loại hình dịch vụ tư vấn xây dựng hiện nay ở nước ta Chương 1 cũng đã tổng kết được các loại hình hoạt động và quy trình hoạt động của các tổ chức tư vấn xây dựng trong nước và trên thế giới Từ đó đưa ra cơ sở lý luận của việc đánh giá năng lực tư vấn xây dựng Năng lực tư vấn xây dựng của một đơn vị

là tập hợp các tiêu chí phản ánh khả năng, quy mô, phạm vi hoạt động của đơn vị đó trong lĩnh vực tư vấn xây dựng Năng lực tư vấn thể hiện ở trình độ nghề nghiệp, kinh nghiệm và những kỹ năng, hiểu biết khác cần thiết đối với một tổ chức tư vấn xây dựng Đặc biệt việc thấy rõ các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến năng lực tư vấn của một tổ chức tư vấn xây dựng giúp đề ra được phương hướng, kế hoạch cho việc nâng cao năng lực đối với tổ chức tư vấn xây dựng đó Những nghiên cứu của chương 1 cũng chỉ rõ thực trạng năng lực của các tổ chức tư vấn Việt Nam hiện nay

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG NĂNG LỰC TƯ VẤN CỦA CÔNG TY

CỔ PHẦN TƯ VẤN XÂY DỰNG NINH BÌNH

2.1 Giới thiệu khái quát về Công ty cổ phần tư vấn xây dựng Ninh Bình: 2.1 1 Quá trình hình thành và phát triển:

- Tên doanh nghiệp: Công ty cổ phần tư vấn xây dựng Ninh Bình;

- Tên giao dịch quốc tế: Ninh Binh Construction Consultant Jointstock Company

- Công ty được UBND tỉnh Ninh Bình thành lập ngày 23 tháng 9 năm

1996 theo Quyết định số 1352/QĐ-UB trên cơ sở hợp nhất từ 4 đơn vị tư vấn khảo sát, thiết kế gồm:

+ Công ty tư vấn xây dựng thuỷ lợi Ninh Bình;

+ Công ty khảo sát và thiết kế giao thông Ninh Bình;

+ Viện thiết kế xây dựng Ninh Bình;

+ Ban thiết kế công nghiệp - Sở công nghiệp Ninh Bình

Với tên ban đầu là Công ty tư vấn xây dựng Ninh Bình Sau đó ngày 01 tháng 7 năm 2004 chuyển thành Công ty cổ phần theo Quyết định số 1538/QĐ-UB ngày 30 tháng 6 năm 2004 của UBND tỉnh Ninh Bình với tên gọi là: Công ty cổ phần tư vấn xây dựng Ninh Bình, số vốn Nhà nước nắm giữ là 51%

Công ty hiện là thành viên của Hiệp hội Tư vấn xây dựng Việt Nam, là