Bài tập môn quản lý đại cương phân tích môi trường bên ngoài của doanh nghiệp (vĩ mô và vi mô)

Bài tập môn quản lý đại cương phân tích môi trường bên ngoài của doanh nghiệp (vĩ mô và vi mô)

BÀI TẬP MÔN QUẢN LÝ ĐẠI CƯƠNG:

PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI CỦA

DOANH NGHIỆP (VĨ MÔ VÀ VI MÔ)

GV: ThS Lại Văn Tài Nhóm thực hiện: Nhóm 2

1 KHÁI NIỆM:

Môi trường là một tổ hợp các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh bên ngoài của một hệ

thống/ khách thể nào đó

Môi trường hoạt động của doanh nghiệp là tổng hợp các yếu tố từ bên trong và bên ngoài

tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động và kết quả của doanh nghiệp

2 PHÂN LOẠI MÔI TRƯỜNG:

Có nhiều cách phân loại môi trường:

 Phân loại theo phạm vi và cấp độ ảnh hưởng đến doanh nghiệp:

- Môi trường bên ngoài và môi trường bên trong;

- Môi trường vĩ mô và vi mô;

 Phân loại theo mức độ phức tạp và biến động của môi trường:

- Môi trường đơn giản - ổn định;

- Môi trường đơn giản – năng động;

- Môi trường phức tạp - ổn định;

- Môi trường phức tạp – năng động

3 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU MÔI TRƯỜNG:

- Biết được môi trường quản trị và phân biệt được môi trường vĩ mô và vi mô ảnh hưởng đến tổ chức

- Hiểu được những yếu tố môi trường vĩ mô và vi mô ảnh hưởng như thế nào đến các tổ chức

- Nắm bắt được các giải pháp quản trị nhằm hạn chế những bất trắc của các yếu tố môi trường

4 ĐẶC ĐIỂM CHUNG VÀ VAI TRÒ CỦA MÔI TRƯỜNG:

 Theo quan điểm vạn năng (Omnipotent view – Nhà quản trị là tất cả) thì các nhà quản trị chịu trách nhiệm trực tiếp về sự thành công hay thất bại của tổ chức Đó là quan niệm “Nhà quản trị giỏi có thể biến rơm thành vàng Nhà quản trị tồi thì làm ngược lại”

 Theo Robbins, quan điểm biểu tượng (Symbolic view – Nhà quản trị chỉ là biểu tượng) thì nhà quản trị có một ảnh hưởng giới hạn đến kết quả hoạt động của tổ chức vì ở đó có nhiều yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến tổ chức, của cấp quản trị

Các yếu tố, các điều kiện cấu thành môi trường kinh doanh luôn luôn có quan hệ tương tác với nhau và đồng thời tác động đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, nhưng mức độ và chiều hướng tác động của các yếu tố, điều kiện lại khác nhau

Trong cùng một thời điểm, với cùng một đối tượng có yếu tố tác động thuận, nhưng lại có yếu

tố tạo thành lực cản đối với sự phát triển của doanh nghiệp

Các yếu tố, điều kiện tác động đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp không cố định một cách tĩnh tại mà thường xuyên vận động, biến đổi Bởi vậy, để nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, các nhà quản trị phải nhận biết một cách nhạy bén và dự báo đúng được sự thay đổi của môi trường kinh doanh

5 MÔI TRƯỜNG BÊN NGOÀI (VĨ MÔ VÀ VI MÔ):

CHỌN HƯỚNG TIẾP CẬN: Dựa vào phạm vi và cấp độ ảnh hưởng đến doanh nghiệp,

có thể phân thành 3 lớp môi trường:

- Môi trường vĩ mô (MT tổng quát, MT chung)

- Môi trường vi mô (MT ngành)

- Môi trường nội bộ (MT bên trong)

5.1.1 Môi trường toàn cầu:

- Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa hiện nay, môi trường toàn cầu càng tác động mạnh

mẽ đến hoạt động kinh tế của mỗi quốc gia nói chung và mỗi doanh nghiệp nói riêng

- Những cơ hội và đe dọa đối với các doanh nghiệp xảy ra trực tiếp hoặc gián tiếp từ những biến động của môi trường toàn cầu càng ngày càng trở nên quan trọng

Toàn cầu hóa là một quá trình dịch chuyển tất cả các dòng năng lực của nhân loại đến những chỗ mà giá trị có thể tăng trưởng Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các dòng dịch chuyển năng lượng năng lượng đang hàng ngày diễn ra với mật độ dày đặc trên toàn thế giới, từ các dòng dịch chuyển con người, các dòng vốn đến dòng công nghệ, tài nguyên… Khái niệm năng lực xã hội không chỉ khoanh trong biên giới quốc gia, trong môi trường toàn cầu hóa nó là sự hấp dẫn của các quốc gia đối với các dòng năng lực Sự dịch chuyển tự do của các dòng năng lực trên phạm

vi toàn cầu chính là lý tưởng của sự phát triển chính trị trên toàn thế giới, và đó chính là tiền đề của lý thuyết toàn cầu hóa, tức là tiết kiệm năng lượng sống toàn cầu Dòng vốn sẽ đổ vào chỗ nào mà ở đấy người ta khai thác một cách hợp lý nhất, hữu ích nhất, tức là tiết kiệm nhất Sự tiết kiệm trên quy mô toàn cầu tạo ra

sự dịch chuyển tự do của tất cả các dòng năng lực, và sự dịch chuyển tự do của các dòng năng lực làm cho năng lực có những dòng đi ra, có những dòng đi vào VD: Xuất khẩu lao động, xuất khẩu chuyên gia là dòng năng lực đi ra Bây giờ một dân tộc đông dân thì sự dịch chuyển đi ra của các dòng năng lực trở thành nhu cầu, bởi vì nhân lực cũng là một yếu tố tạo nên năng lực.

- Các yếu tố của môi trường toàn cầu cần quan tâm:

o Các biến động về kinh tế, chính trị và xã hội (giá vàng, ngoại tệ, dầu mỏ, khủng hoảng kinh tế thế giới…)

o Các rào cản về thuế quan, văn hóa

o Sự hình thành và phát triển của các khu vực tự do thương mại (AFTA, NAFTA…)

o Các tổ chức kinh tế lớn (WTO, APEC…)

o Những thay đổi về thể chế chính trị (chuyên chế/ dân chủ/ chính trị tự do) và thể chế kinh tế thế giới (kinh tế chỉ huy/ hỗn hợp/ thị trường)

…

5.1.2 Môi trường tổng quát:

5.1.2.1 Môi trường kinh tế:

Môi trường kinh tế là một yếu tố rất quan trọng thu hút sự quan tâm của tất cả các nhà quản trị Sự tác động của yếu tố này có tính chất trực tiếp và năng động hơn so với một số yếu

tố khác của môi trường tổng quát, nó sẽ là cơ sở để cho các nhà quản trị đưa ra quyết định đầu

tư mở rộng doanh nghiệp hay là tạm thời chờ đợi cho đến khi có cơ hội tốt hơn hoặc rõ ràng hơn, và các tác động của nền kinh tế ảnh hưởng đến các nhà quản trị, họ phải đưa ra quyết định dưới tác động của một số yếu tố sau :

Tác động của GDP và GNP lên nền kinh tế:

GDP = Gross Domestic Product là tổng sản phẩm quốc nội

GNP = Gross National Product là tổng sản phẩm quốc dân

Qua hai đánh giá GDP và GNP hằng năm sẽ cho chúng ta biết tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế và tốc độ tăng lên của thu nhập bình quân đầu người  các nhà quản trị sẽ quyết định đầu tư

Ảnh hưởng của lãi suất và xu hướng của lãi suất:

Trong nền kinh tế có ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp đặc biệt là đối với những doanh nghiệp nào mà muốn nguồn vốn hoạt động chủ yếu là phải vay ở ngân hàng và các tổ chức tài chính khác Chẳng hạn như khi lãi suất tăng sẽ hạn chế nhu cầu vay vốn để mở rộng hoạt động kinh doanh, và ảnh hưởng đến mức lời của các doanh nghiệp, ngoài ra khi lãi suất tăng cũng khuyến khích người dân gửi tiền vào ngân hàng nhiều hơn, do vậy cũng sẽ làm cho nhu cầu tiêu dùng giảm xuống

Cán cân mậu dịch (cán cân thanh toán quốc tê):

Do xuất nhập khẩu quyết định, những căn bệnh trong nền kinh tế có thể nảy sinh do sự thâm thủng mậu địch gây ra và trong chừng mực nào đó sẽ làm thay dổi môi trường kinh tế nói chung

Xu hướng của tỷ giá:

Sự biến động của tỷ giá làm thay đổi những điều kiện kinh doanh nói chung tạo ra những cơ hội và rủi ro khác nhau đối với các doanh nghiệp, đặc biệt nó có tác động điều chỉnh quan hệ xuất nhập khẩu Thường Chính phủ sử dụng công cụ này để điều chỉnh quan hệ xuất nhập khẩu theo hướng có lợi cho nền kinh tế Ví dụ : khi nâng giá trị đồng tiền trong nước tăng lên so với ngoại tệ, thì tất nhiên làm giảm khả năng cạnh tranh về giá của các sản phẩm trong nước tại thị trường nước ngoài, như vậy làm cho doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn

và ngược lại các doanh nghiệp nhập khảu gặp thuận lợi Với chính sách hạ thấp giá trị đồng tiền trong nước sữ khuyến khích hoạt động xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu

Mức độ lạm phát của nền kinh tế:

Lạm phát cao hay thấp có tác dụng ảnh hưởng đến tốc độ đầu tư vào nền kinh tế Khi lạm phát quá cao sẽ tạo ra những rủi ro lớn cho sự đầu tư của các doanh nghiệp, sức mua của

xã hội cũng bị giảm sút và làm cho nền kinh tế bị đình trệ Trái lại, việc duy trì một tỷ lệ vừa phải có tác dụng khuyến khích đầu tư vào nền kinh tế, kích thích thị trường tăng trưởng Ở Việt Nam trong những năm qua Chính phủ chủ trương duy trì tỷ lệ lạm phát khoảng 10->14%

Hệ thống biểu thuế và mức thuế:

Sự thay đổi của hệ thống của biểu thuế và mức thuế có thể tạo ra những cơ hội hoặc những nguy cơ đối với các doanh nghiệp vì nó làm cho mức chi phiw của doanh nghiệp bị thay đổi và tatts nhiên nó sẽ ảnh lưởng đến lời, lỗ của doanh nghiệp

Biến động trên thị trường chứng khoán:

Sự biến động của các các chỉ số trên thị trường chứng khoán có thể tác động làm thay đổi giá trị của các cổ phiếu qua đó làm ảnh hưởng chung đến nền kinh tế cũng như tạo ra những cơ hội hoặc rủi ro đối với các hoạt động tài chính của doanh nghiệp

Ví dụ:

Bài viết dưới đây sẽ đề cập đến tất cả các yếu tố ảnh hưởng đến nền kinh tế:

« Năm 2006, Kinh tế Việt Nam tăng trưởng rất cao Chính phủ đã và đang đạt được những tiến bộ vững chắc trong việc đẩy mạnh cải cách thương mại, đầu tư và các cuộc đàm phán để gia nhập WTO diễn ra thuận lợi Việt Nam

có thể trở thành thành viên của WTO vào giữa năm 2006 và điều này giúp cải thiện sức hấp dẫn của môi trường kinh doanh Bên cạnh đó, nếu việc cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước diễn ra nhanh chóng sẽ tạo ra những động lực cần thiết cho phát triển kinh tế Tuy nhiên, Việt Nam cũng sẽ phải đối mặt với nhiều vấn đề nghiêm trọng, bao gồm lạm phát ở mức cao, cạnh tranh gay gắt và dịch cúm gà bùng phát.

Theo dự báo của Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), mức thâm hụt ngân sách dự kiến tăng lên mức 5% GDP trong năm 2006 Việt Nam vẫn cần phải chuẩn bị các quỹ hỗ trợ khác cho các dự án mục tiêu để đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế và giảm đói nghèo Bên cạnh

đó, Chính phủ cũng sẽ tiếp tục phải chịu gánh nặng trợ cấp cho nhiên liệu bán lẻ trước tình trạng giá nhiên liệu thế giới tăng mạnh Một yếu tố khác làm tăng chi ngân sách là việc tăng lương cho cán bộ nhà nước và chi trả bảo hiểm xã hội Theo Ngân hàng thế giới (WB), khoản chi này trong năm 2006 sẽ là 13.000 tỷ đồng.

GDP của Việt Nam trong năm 2005 ước tăng 8,4% Dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế vẫn tiếp tục ấn tượng trong năm 2006-2007, do tiêu dùng, đầu tư và sản lượng công nghiệp đều tăng.

Công nghiệp vẫn sẽ là khu vực tăng trưởng nhanh nhất Ngành dệt may sẽ tiếp tục phải vật lộn trong cuộc cạnh tranh gay gắt với Trung Quốc, nhưng nếu Việt Nam gia nhập WTO trong năm 2006 thì các nhà xuất khẩu sản phẩm dệt may sẽ không còn phải chịu hạn ngạch xuất khẩu vào Mỹ nữa.

Hơn nữa, nền tảng công nghiệp của Việt Nam đang bắt đầu đa dạng hoá, xu hướng này sẽ giúp tăng trưởng sản lượng công nghiệp hàng năm vào khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2006-2007.

Tăng trưởng của các ngành nông lâm ngư nghiệp vẫn sẽ phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết, nhưng nếu loại trừ yếu tố hạn hán nặng nề và sự bùng phát mạnh của dịch cúm gia cầm, khu vực này sẽ tăng trưởng ổn định trong giai đoạn 2006-2007 ở mức xấp xỉ 4% Ngành dịch vụ sẽ tiếp tục tăng trưởng, với tốc độ khoảng 8%/năm phản ánh sự phát triển

nhanh của các dịch vụ bán lẻ, tài chính và viễn thông Ngành du lịch cũng sẽ tăng trưởng mạnh với số lượng khách du lịch nước ngoài đến Việt Nam đang tăng nhanh chóng Tính toán của Bộ Thương mại, doanh thu từ xuất khẩu sẽ tiếp tục tăng trong năm 2006-2007, nhưng tốc độ tăng trưởng sẽ chậm hơn so với năm 2005 (+21,6%) Một số nền kinh tế là đối tác xuất khẩu chính của Việt Nam (như Mỹ và Nhật Bản) tăng trưởng chậm lại, nhưng sự sụt giảm này sẽ được bù đắp nhờ kinh tế châu Á và châu Úc (trừ Nhật Bản) được dự báo sẽ tăng trưởng.

Mặc dù doanh thu từ xuất khẩu tăng nhưng thâm hụt thương mại hàng hoá dự báo sẽ tăng do nhập khẩu tăng mạnh Ðó là do giá trị nhập khẩu các sản phẩm từ xăng dầu tăng và nhập khẩu hàng hoá trung gian, tư liệu sản xuất tăng.

Môi trường kinh doanh được cải thiện dự báo sẽ thúc đẩy đầu tư tăng lên khoảng 14% vào năm 2006 Trong đó tăng trưởng đầu tư cố định sẽ vẫn cao nhờ xu hướng tăng mạnh các cam kết đầu tư trực tiếp nước ngoài năm 2005 Nếu Việt Nam gia nhập WTO trong năm 2006, những cam kết này sẽ còn tăng nữa Theo giá hiện hành, tỷ lệ đầu tư/GDP ước đạt trên 37% vào năm 2006.

Cùng với lòng tin người tiêu dùng tăng cao, sản lượng bán lẻ sẽ tăng nhanh Tổng cầu trong nước dự báo tăng 8,4% năm 2006 và 9,1% năm 2007 Tuy nhiên, tăng trưởng của khu vực này sẽ chậm lại trong năm 2006, một phần là do tác động từ những nỗ lực của Ngân hàng Nhà nước nhằm hạn chế tăng trưởng tín dụng trong nước »

-Theo Kinh tế đô

thị-5.1.2.2 Môi trường chính trị - pháp luật:

Môi trường chính trị và pháp luật: bao gồm hệ thống các quan điểm, đường lối chính sách của chính phủ, hệ thống pháp luật hiện hành, các xu hướng chính trị ngoại giao đối với các nước khác, và những diễn biến chính trị trong nước, trong khu vực và trên toàn thế giới

Có thể hình dung sự tác động của môi trường chính trị và pháp luật đối với các doanh nghiệp như sau :

Luật Pháp: đưa ra những quy định cho phép hoặc không cho phép, hoặc đưa ra những

ràng buộc đòi hỏi các doanh nghiệp tuân theo Vấn đề đặt ra đối với các doanh nghiệp là phải hiểu rõ tinh thần của luật pháp và chấp hành tốt những quy định của pháp luật

Chính phủ: là cơ quan giám sát, duy trì, thực hiện pháp luật và bảo vệ lợi ích chung

của quốc gia Chính phủ cũng có một vai trò to lớn trong điều tiết vĩ mô nền kinh tế thông qua các chính sách kinh tế, tài chính, tiền tệ, thuế khóa, và các chương trình chi tiêu của mình Trong mối quan hệ với doanh nghiệp, chính phủ vừa đóng vai trò là người kiểm soát, khuyến khích, tài trợ, quy định, ngăn cấm, hạn chế, đồng thời cũng đóng vai trò là khách hàng quan trọng đối với các doanh nghiệp (trong các chương trình chi tiêu của chính phủ), và sau cùng chính phủ cũng đóng vai trò là nhà cung cấp các dịch vụ cho các doanh nghiệp chẳng hạn như: cung cấp các thông tin vĩ mô, và các dịch vụ công cộng khác v.v…

5.1.2.3 Môi trường văn hóa xã hội:

Môi trường văn hóa xã hội: bao gồm những chuẩn mực và giá trị mà những chuẩn mực

và giá trị này được chấp nhận (tôn trọng) bởi một xã hội hoặc một nền văn hóa cụ thể Sự thay đổi của các yếu tố văn hóa xã hội một phần là hệ quả của sự tác động lâu dài của các yếu tố vĩ

mô khác, do vậy nó thường xảy ra chậm hơn so với yếu tố khác

Một số những đặc điểm mà các nhà quản trị cần chú ý đó là: sự tác động của các yếu

tố văn hóa xã hội thường có tính dài hạn, và tinh tế hơn sơ với các yếu tố khác, thậm chí nhiều

lúc khó mà nhận biết được, mặt khác phạm vi tác động của các yếu tố văn hóa xã hội thường rất rộng: “nó xác định được cách thức người ta sống, làm việc, sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm và dịch vụ”

Như vậy, những hiểu biết về mặt văn hóa xã hội sẽ là những cơ sở rất quan trọng cho các nhà quản trị trong quá trình quản trị ở các tổ chức Các công ty hoạt động trên nhiều quốc gia khác nhau có thể bị tác động ảnh hưởng rõ của yếu tố văn hóa xã hội và buộc phải thực hiện những chiến lược thích ứng với từng quốc gia

Các khía cạnh hình thành môi trường văn hóa xã hội chẳng hạn như :

- Quan niệm về đạo đức, thẩm mỹ, về lối sống, về nghề nghiệp

- Những phong tục, tập quán, truyền thống

- Những quan tâm và ưu điểm của xã hội

- Trình độ nhận thức, học vấn chung của xã hội

5.1.2.4 Môi trường dân số:

Để sản xuất hay kinh doanh, các nhà quản trị cần phải sử dụng đến nguồn nhân lực, để bán được hàng họ cần đến khách hàng Để hoạch định chiến lược phát triển của mỗi công ty, người ta phải xuất phát từ cả hai yếu tố ảnh hường này Nói một cách khác, dân số và mức gia tăng dân số ở mỗi thị trường, ở mỗi quốc gia luôn luôn là lực lượng có ảnh hưởng rất lớn đến tất cả mọi hoạt động về quản trị sản xuất và quản trị kinh doanh ở mỗi doanh nghiệp

Thông thường các nhà quản trị phải phân tích cơ cấu dân số trên cơ sở giới tính, tuổi tác để phân khúc và xác định thị trường mục tiêu, phải xác định được nhu cầu thực tế về sản phẩm hàng hoá của mình và dựa vào đó để quyết định kế hoạch sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp

Sự dịch chuyển dân số từ vùng này sang vùng khác; từ địa phương này sang địa phương khác cũng là những yếu tố tác động đến các hoạt động hoạch định về các chiến lược

và chính sách quản lý nguồn nhân lực, chiến lược thị trường và các chiến lược sản xuất kinh doanh hỗ trợ khác trong vùng không gian kinh doanh hiện có Chẳng hạn sự di chuyển dân cư

từ nông thôn ra thành thị nhanh đã làm bùng nổ các nhu cầu nhà ớ, mở rộng đường xá, các hàng hóa tiêu dùng v.v Chính những điều này đến lượt nó lại buộc các nhà hoạch định chiến lược và chính sách kinh doanh phải có những chủ trương và chính sách kinh doanh cho phù hợp

Ví dụ:

Một doanh nghiệp sản xuất mặt hàng quần áo dành cho trẻ em sẽ bị ảnh hưởng bởi cơ cấu dân số của vùng, miền hoặc quốc gia đó Nếu cơ cấu dân số theo độ tuổi có sự dịch chuyển từ dân số trẻ sang dân số già thì điều đó đồng nghĩa với việc số trẻ em trên tổng dân số ngày càng ít đi, do đó số lượng quần áo dành cho trẻ em sẽ được tiêu thụ ít đi, điều đó sẽ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp này

Dân số trẻ Dân số già

5.1.2.5 Môi trường tự nhiên:

Thiên nhiên là thế giới xung quanh cuộc sống của chúng ta, là khí hậu, thủy văn, địa hình, rừng núi, sông ngòi, hệ động thực vật, tài nguyên khoáng sản thiên nhiên v.v Dưới con mắt của các nhà quản trị đó là những lực lượng và các yếu tố có sự ảnh hưởng rất sâu sắc tới cuộc sống của mọi con người trên trái đất này Chẳng hạn nếp sống, sinh hoạt và nhu cầu về hàng hóa của người dân vùng ôn đới chịu những ảnh hưởng sâu sắc từ điều kiện khí hậu lạnh giá của họ và đến lượt mình các nhà quản trị phải biết những đặc thù về những thứ hàng hóa dành cho người dân xứ lạnh để hoạch định chính sách kinh doanh cho phù hợp Ở nước ta hàng năm có từ 10 -13 cơn bão nhiệt đới tràn qua và ai cũng biết rằng bão, lụt thường có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống sinh hoạt và làm ăn của tất cả mọi người Cha ông ta thường coi

lũ lụt là giặc thủy bởi sức tàn phá ghê gớm của nó Chính vì vậy các nhà quản trị không thể không tính tới ảnh hưởng của bão, lũ, lụt trong các hoạt động kinh doanh của mình

Thiên nhiên không phải là lực lượng chỉ gây ra tai họa cho con người, thiên nhiên là cái nôi của cuộc sống Đối với nhiều ngành công nghiệp thì tài nguyên thiên nhiên như các loại khoáng sản, nước ngầm, lâm sản, hải sản v.v là nguồn nguyên liệu cần thiết cho công việc sản xuất , kinh doanh của nó

Bảo vệ, phát triển và khai thác hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên đang là một yêu cầu cấp bách, bức xúc tất yếu khách quan trong hoạt động của tất cả mỗi nhà quản trị Áp lực bảo vệ môi trường sạch và xanh, phong trào chống lãng phí trong việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên sẽ là những yếu tố càng ngày càng trở nên quan trọng và có ảnh hưởng ngày càng lớn hơn đến những quyết định của hệ thống quản trị trong mỗi tổ chức

Ví dụ:

Bước vào mùa mưa, các sản phẩm như áo mưa, dù chắc chắn sẽ bán được nhiều hơn

so với những tháng mùa khô Do đó doanh nghiệp phải tính toán để sản xuất đủ sản phẩm phục vụ người tiêu dùng trong mùa này Qua đó có thể thấy yếu tố thiên nhiên (thời tiết) đã có ảnh hưởng tích cực (tăng doanh thu) đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

Mùa mưa ở thành phố

5.1.2.6 Môi trường công nghệ:

Kinh doanh là tìm cách thỏa mãn nhu cầu của thị trường, nhưng nhu cầu của thị trường lại thay đổi liên tục cho nên các nhà doanh nghiệp phải thường xuyên áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật và công nghệ mới để đáp ứng được tốt hơn nhu cầu của khách hàng Ngày nay không có một doanh nghiệp sản xuất nào muốn tồn tại và phát triển lại không dựa vào việc áp dụng những thành tựu tiến bộ của khoa học - kỹ thuật và công nghệ Khoa học kỹ thuật và công nghệ càng tinh vi thì càng cho phép các nhà doanh nghiệp sản xuất được nhiều loại hàng hóa phù hợp hơn với những nhu cầu của con người hiện đại Công nghệ thường xuyên biến đổi, công nghệ tiên tiến liên tục ra đời, chúng tạo ra các cơ hội cũng như nguy cơ rất lớn cho các doanh nghiệp Nhìn chung những tiến bộ của khoa học - kỹ thuật và công nghệ thể hiện tập trung ở những phương diện sau:

- Lượng phát minh sáng chế và cải tiến khoa học kỹ thuật tăng lên nhanh chóng

- Bùng nổ về cuộc cách mạng về thông tin và truyền thông;

- Rút ngắn thời gian ứng dụng của các phát minh sáng chế;

- Xuất hiện nhiều loại máy móc và nguyên liệu vật liệu mới với những tính năng và công dụng hoàn toàn chưa từng có trước đây;

- Xuất hiện nhiều loại máy móc và công nghệ mới có năng suất chất lượng cũng như tính năng và công dụng hiệu quả hơn;

- Chu kỳ đổi mới công nghệ ngày càng ngắn hơn, tốc độ chuyển giao công nghệ ngày càng nhanh và nạnh hơn;

- Vòng đời sản phẩm của doanh nghiệp ngày càng ngắn hơn;

- Trình độ tự động hóa, vi tính hóa, hóa học hóa và sinh học hóa trong tất cả các khâu sản xuất, phân phối lưu thông và quản lý ngày càng cao hơn;

- Các loại hàng hóa mới thông minh ngày càng xuất hiện nhiều hơn;

- Các phương tiện truyền thông và vận tải ngày càng hiện đại và rẻ tiền hơn dẫn tới không gian sản xuất và kinh doanh ngày càng rộng lớn hơn

Ảnh hưởng của tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ là vô cùng phong phú và đa dạng, chúng ta có thể kể ra rất nhiều ảnh hưởng của tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ nữa, nhưng điều quan trọng cần phải nhận thức được là các nhà quản trị thuộc mọi tổ chức nói chung và trong từng doanh nghiệp nói riêng đều cần phải tính tới ảnh hường của các yếu tố này trong các mặt hoạt động của mình Sẽ là một sai lầm lớn, nếu trong kinh doanh mà các nhà quản trị không hoạch định được một chiến lược đúng đắn về kỹ thuật và công nghệ trong từng thời kỳ để sản xuất ra các loại sản phẩm tương ứng với thị trường Thực tế đang chứng tỏ

rằng, nhà doanh nghiệp nào nắm bắt nhanh nhạy và áp dụng kịp thời những thành tựu tiến bộ như vũ bão của khoa học kỹ thuật thì người đó sẽ thành công

Ví dụ:

Sự ra đời của đĩa CD, DVD và máy nghe nhạc, xem phim kỹ thuật số (đầu VCD, DVD) đã ảnh hưởng đáng kể, nếu không muốn nói là đang chấm dứt dần kỉ nguyên nghe nhạc, xem phim bằng kĩ thuật băng từ Như vậy chính sự phát triển của công nghệ hiện đại đã ảnh hưởng rất lớn đến sự tồn vong của các doanh nghiệp sử dụng các công nghệ lạc hậu

Máy nghe băng thời xưa

Máy nghe nhạc kỹ thuật số ngày nay

Môi trường ngành được hình thành tuỳ thuộc vào đặc điểm hoạt động của từng ngành,môi trường này có ảnh hưởng thường xuyên và đe doạ trực tiếp đến sự thành bại của doanh nghiệp.vì vậy các nhà quản trị rất quan tâm và dành nhiều thời gian để khảo sát kỹ các yếu tố của môi trường này

5.2.1 Khách hàng:

Là những người trực tiếp tiêu thụ và quyết định đầu ra cho sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp vì vậy muốn thành công thì doanh nghiệp phải dành thời gian để khảo sát kỹ yếu tố này, để từ đó đưa ra những chiến lược kinh doanh phù hợp

Các yếu tố nhà quản trị cần quan tâm như sau:

- Khách hàng mục tiêu của doanh nghiệp là ai? Nhu cầu và thị hiếu của họ là gì? Những khuynh hướng trong tương lai của họ như thế nào?

- Ý kiến của khách hàng đối với các sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp ra sao?

- Mức độ trung thành của khách hàng đối với các sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp?

- Áp lực của khách hàng hiện tại đối với doanh nghiệp và xu hướng sắp tới như thế nào?

5.2.2 Người cung ứng:

Là những nhà cung cấp các nguồn lực như: vật tư, thiết bị, vốn, nhân lực…cho hoạt động của doanh nghiệp (kể cả các cơ quan cấp trên…có quyền đưa ra các chính sách và qui định đối với hoạt động của doanh nghiệp)

Những nhà cung cấp thường là cung cấp các yếu tố đầu vào cho hoạt động của doanh

nghiệp: Số lượng, Chất lượng, Giá cả, Thời hạn cung cấp

Các yếu tố vừa liệt kê này có ảnh hưởng lớn đến kết quả cũng như hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Vì vậy để giảm bớt rủi ro từ các yếu tố này, các doanh nghiệp phải tạo ra được mối quan hệ gắn bó tin cậy với nhà cung ứng cũng như các cơ quan cấp chủ quản

Phương án và biện pháp đối phó: Để không bị động trong nguồn cung ứng, có được

nhiều sự lựa chọn và tránh được sức ép từ nhà cung cấp thì chúng ta phải tìm được nhiều nhà cung cấp khác nhau về một loại nguồn lực

5.2.3 Đối thủ cạch tranh:

Trong xu thế hiện nay, khi nền kinh tế phát triển manh, sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật ngày càng tăng thì sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, các đơn vị ngày cang khốc liệt

Để tồn tại và phát triển đòi hỏi các doanh nghiệp phải ý thức được sự đe dọa của các đối thủ cạnh tranh và đưa ra những chính sách thích hợp nhằm giảm được các rủi ro trong hoạt động Các nguy cơ cạnh tranh trên có thể chia thanh ba dạng sau:

Cạnh tranh của các doanh nghiệp hiện hữu trong ngành:

Là hình thức cạnh tranh xảy ra giữa các doanh nghiệp đang cung cấp sản phẩm ra cùng một thị trường

- Phương thức cạnh tranh: bằng giá, bằng chất lượng sản phẩm, dịch vụ trước và sau bán hàng…

- Mức độ cạnh tranh: có thể khác nhau tùy theo từng ngành( tùy thuộc độ phân tán và giai đoạn phát triển của ngành…)

Ví dụ:

Các hãng xe máy như Yamaha, Suzuki, Honda… có rất nhiều chế độ khuyến mãi về giá cả, chăm sóc khách hàng cũng như kiểu dáng được áp dụng ở thị trường xe máy VN

Nguy cơ xâm nhập mới:

Thị phần và mức lời của các doanh nghiệp trong ngành có thể bị chia sẻ vì sự xâm nhập của các đối thủ mới Cách tốt nhất đối phó với nguy cơ này là làm cho sản phẩm rẻ hơn

và tạo ra được sự trung thành của khách hàng đối với doanh nghiệp

Ví dụ:

Công ty TNHH Bảo hiểm Nhân thọ Great Eastern, công ty Bảo hiểm Nhân thọ hàng đầu của Singapore, vừa được cấp giấy phép hoạt động với 100% vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam => tạo sự cạnh tranh giữa các công ty bảo hiểm ở VN trở nên gay gắt hơn

Các sản phẩm thay thế:

Ngoài việc phải đối đầu với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong ngành, các doanh nghiệp còn phải đối phó với những doanh nghiệp ở ngoài ngành với các sản phẩm và dịch vụ

có khả năng thay thế các sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp

Ví dụ:

- Vận chuyển bằng ôtô là sản phẩm thay thế của vận chuyển bằng hàng không, đường thủy, đường sắt…

- Bia Sài gòn đỏ là sản phẩm thay thế cho bia Tiger, Heniken…

Phương án và biện pháp đối phó: