Từ hình ảnh những con người ấy gợi lên cho ta những suy nghĩ về ý nghĩa của cuộc sống, của lao động tự giác, về con người và về nghệ thuật”... Biết cách làm bài văn nghị luận bố cục rõ
Trang 1TRƯỜNG THCS ẤM THƯỢNG
-ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9
N M H C 2014 - 2015 Ă Ọ MÔN: NG V N Ữ Ă
Th i gian làm bài: 150 phút ờ (không k th i gian giao ể ờ
) đề
Câu 1: (4,0 i m)để
Vi t v c nh ế ề ả đấ ờt tr i mùa xuân o n tríchở đ ạ Cảnh ngày xuân (Truyện Kiều – Nguy n Du), có ý ki n cho r ng:ễ ế ằ Từ cặp
lục bát thứ nhất sang cặp lục bát thứ hai có sự biến đổi của mạch thơ; riêng cặp lục bát thứ hai đã thể hiện tài tình nghệ thuật “thi trung hữu họa”.
Em hãy vi t o n v n trình bày ý ki n c a mình v nh nế đ ạ ă ế ủ ề ậ xét trên?
Trang 2Câu 2: (4,0 i m)để
Khi nói v quê hề ương, Đỗ Trung Quân cho r ng:ằ
Quê hương mỗi người chỉ một
Nh là ch m t m thôi ư ỉ ộ ẹ
(Quê hương)
Em hi u th nào v quan ni m c a nhà th ? T ó hãyể ế ề ệ ủ ơ ừ đ bày t suy ngh c a em v quê hỏ ĩ ủ ề ương?
Câu 3: (12,0 i m)để
Nhận xét về truyện “L ng l ặ ẽ Sa Pa” của Nguy n Thành ễ
Long, có ý kiến cho rằng:
“Tác phẩm như một bài thơ về vẻ đẹp trong cách
sống và suy nghĩ của con người lao động bình thường
mà cao cả, những mẫu người của một giai đoạn lịch sử
có nhiều gian khổ và hi sinh nhưng cũng thật trong sáng, đẹp đẽ Từ hình ảnh những con người ấy gợi lên cho ta những suy nghĩ về ý nghĩa của cuộc sống, của lao
động tự giác, về con người và về nghệ thuật”.
Qua truy n ng n “ệ ắ Lặng lẽ Sa Pa”, em hãy làm sáng tỏ
Cán b coi thi không gi i thích gì thêm ộ ả
Trang 3HƯỚNG DẪN CHẤM
Câu 1: (4,0 điểm)
* Bài vi t trình bày dế ưới hình th c m t o n v n.ứ ộ đ ạ ă
* N i dung c n ộ ầ đạ đượt c nh sau:ư
ng ý v i nh n xét trên
+ S bi n ự ế đổ ủi c a m ch thạ ơ
Hai câu đầ ợu g i dòng ch y th i gian b t t n, nh p th êmả ờ ấ ậ ị ơ
xuôi:“Ngày xuân con én…ngoài sáu mươi” Hình nh “chimả
én đưa thoi” v a g i không gian, v a ng ý mùa xuân quaừ ợ ừ ụ nhanh
Hai câu ti p theo, m ch th d ng l i, m ra m t khôngế ạ ơ ừ ạ ở ộ gian mênh mông, không còn ranh gi i gi a tr i và ớ ữ ờ đấ “ Cỏ t:
non xanh tận chân trời…một vài bông hoa”
+ Ngh thu t “Thi trung h u h a” c p th th hai:ệ ậ ữ ọ ở ặ ơ ứ
Trang 4Tr i ờ đấ ột m t màu xanh non tươ ố ủi t t c a c mùa xuân.ỏ Trên n n màu xanh non y i m xuy t s c tr ng c a hoa lê.ề ấ để ế ắ ắ ủ Hai màu: xanh, tr ng là nh ng gam màu sáng tắ ữ ươ ịi d u mát, tôn nhau lên, màu tr ng hoa lê làm c nh xanh h n và s c tr ngắ ỏ ư ơ ắ ắ
c a hoa càng tr nên thanh khi t trên n n c xanhủ ở ế ề ỏ
m n.ị
Cách dùng t “tr ng i m” (ch không ph i làừ ắ để ứ ả điểm trắng) giúp ta nh n ra tín hi u c a mùa xuân v p n chìmậ ệ ủ ở ẻ đẹ ẩ
mà s ng ố động c a t o v t v n vô tri vô giác.ủ ạ ậ ố
Có th liên h ể ệ đến câu th c c a Trung Qu c: “ơ ổ ủ ố
Phương th o liên thiên bích/ Lê chi s i m hoa”.ả ổ để
+ Kh n ng rung ả ă động tinh t c a thi nhân trế ủ ước cái đẹ ủ p c a mùa xuân
( Không cho i m t i a nh ng bài vi t không trình bày để ố đ ữ ế úng hình th c c a m t o n v n).
Câu 2: (4,0 i m)để
* Yêu c u chung: ầ
HS hi u ể đề ế, vi t sát ch ủ đềđ ã nêu
Trang 5Bi t cách làm m t bài v n ngh lu n có b c c h p lí, l pế ộ ă ị ậ ố ụ ợ ậ
lu n ch t ch ậ ặ ẽ
Trình bày ý m ch l c, rõ ràng V n vi t trong sáng, có c mạ ạ ă ế ả xúc
* Yêu cầu cụ thể:
+ Quan ni m v quê hệ ề ương c a nhà th ủ ơ Đỗ Trung Quân :
- Câu th n m trong thi ph m vi t v quê hơ ằ ẩ ế ề ương Trong thi
ph m y, nhà th g i raẩ ấ ơ ợ nh ng cách hi u v quê hữ ể ề ương
- Cách so sánh độ đc áo, thú vị : quê h ng và m Ý ng a c aươ ẹ ĩ ủ cách so sánh y là ấ để ẳ kh ng nh quê hđị ương chính là ngu nồ
c i, n i chôn nhau c t r n, n i g n bó, nuôi dộ ơ ắ ố ơ ắ ưỡng s s ng,ự ố
c bi t là s s ng tinh th n, tâm h n
Qua l i so sánh kh ng ố ẳ định để nêu b t tình c m v i quêậ ả ớ
hương Quê hương là i u quý giá vô ng n mà m i con ngđề ầ ỗ ườ i không th thi u Hình bóng quê hể ế ươ đng i theo con người su tố
c cu c ả ộ đời, tr thành i m t a v tinh th n c a con ngở để ự ề ầ ủ ườ i trong cu c s ng N u thi u i i m t a này, cu c s ng c aộ ố ế ế đ để ự ộ ố ủ con ngườ ởi tr nên chông chênh, l ch l c ệ ạ Đồng th i, qua cáchờ
so sánh, tác gi c ng kh i d y, nuôi dả ũ ơ ậ ưỡng tình c m v i quêả ớ
hươ : tình c m v i m là tình c m t nhiên nh m t b nng ả ớ ẹ ả ự ư ộ ả
Trang 6n ng, tình c m v i quê hă ả ớ ương là tình c m t nhiên, thu nả ự ầ khi t trong tâm h n m i con ngế ồ ỗ ười
- G i m m t cách s ng, cách làm ngợ ở ộ ố ườ : Ph i bi t coi tr ngi ả ế ọ
g c r , hố ễ ướng v c i ngu n, bi t yêu quê hề ộ ồ ế ương Thi u i tìnhế đ
c m này là m t khi m khuy t trong ả ộ ế ế đờ ối s ng tâm h n, tìnhồ
c m khi n con ngả ế ười không được làm người m t cách tr nộ ọ
v n.ẹ
+ Suy ngh c a b n thân:ĩ ủ ả
- Quê hương là b n ế đỗ bình yên cho m i con ngỗ ười
- M i ngỗ ười không được quên i ngu n c i, g c gác, quêđ ồ ộ ố
hương Dù ai i âu, âu c ng s luôn t nh c nh hãy nhđ đ ở đ ũ ẽ ự ắ ở ớ
v c i ngu n yêu thề ộ ồ ương
Nuôi dưỡng tình c m v i quê hả ớ ương có ngh a là nuôi dĩ ưỡ ng tâm h n, ồ để con ngườ đượi c làm người theo ngh a ĩ đầ đủ ấy nh t
- Đặt tình c m v i quê hả ớ ương trong quan h v i tình yêu ệ ớ đấ t
nước, c n hầ ướng v quê hề ương song không có ngh a là chĩ ỉ
hướng v m nh ề ả đấ ơt n i mình sinh ra mà ph i bi t tôn tr ng vàả ế ọ yêu quý t t c nh ng gì thu c v T qu c.ấ ả ữ ộ ề ổ ố
Trang 7- Có thái độ phê phán trước nh ng hành vi, suy ngh ch a tíchữ ĩ ư
c c v quê hự ề ươ : chê quê h ng nghèo khó, l c h ung ươ ạ ậ ; làm thay đổ ội m t cách tiêu c c dáng v quê hự ẻ ương mình
- Trách nhi m xây d ng quê hệ ự ương
* M bài, k t bài vi t t t m i ph n ở ế ế ố ỗ ầ được 0,5 đ
Câu 3: (12,0 i m)để
* Về kỹ năng: Hiểu đúng yêu cầu của đề bài Biết cách làm
bài văn nghị luận bố cục rõ ràng, kết cấu hợp lí Diễn đạt tốt, không mắc các lỗi chính tả , dùng từ , ngữ pháp
* V n i dung : ề ộ
H c sinh có th s p x p trình bày theo nhi u cách khácọ ể ắ ế ề nhau, có th có nh ng ý ki n riêng mi n sao ph i phù h p v iể ữ ế ễ ả ợ ớ yêu c u c a ầ ủ đề bài Dù tri n khai theo trình t nào c ng c nể ự ũ ầ
t c nh ng ý chính sau ây
A/ Tác phẩm như một bài thơ về vẻ đẹp trong cách sống và
suy nghĩ của con người lao động bình thường mà cao cả, những mẫu người của một giai đoạn lịch sử có nhiều gian khổ và hi sinh nhưng cũng thật trong sáng, đẹp đẽ.
Qua các nhân v t v i nh ng công vi c và l a tu i khácậ ớ ữ ệ ứ ổ nhau, nhà v n mu n khái quát nh ng ph m ch t cao ă ố ữ ẩ ấ đẹ ủ p c a con người m i trong th i kì xây d ng Ch ngh a xã h i vàớ ờ ự ủ ĩ ộ
ch ng M c u nố ĩ ứ ước H có nh ng suy ngh úng ọ ữ ĩ đ đắ ặn, l ng lẽ
Trang 8c ng hi n cho t qu c, tâm h n trong sáng và giàu lòng nhânố ế ổ ố ồ ái
1/ V ẻ đẹp cao c chung c a các nhân v t.ả ủ ậ
+ Ý th c trách nhi m trứ ệ ước công vi c : anh thanh niên,ệ
ng chí cán b khoa h c
+ S ng có lý tố ưởng, s n sàng c ng hi n : anh thanh niên,ẵ ố ế
cô k s tr (cô k s tr m i ra trỹ ư ẻ ĩ ư ẻ ớ ường l n ầ đầu tiên xa Hà N i,ộ
d ng c m lên nh n công tác t i Lai Châu Cô là l p thanhũ ả ậ ạ ớ
niênthề ra trường đi bất cứ đâu, làm bất cứ việc gì…)
+ Nh n th c sâu s c ý ngh a công vi c: anh thanh niên,ậ ứ ắ ĩ ệ ông k s vỹ ư ườn rau, người cán b nghiên c u khoa h c…ộ ứ ọ
+ Yêu thích, say mê công vi c, s n sàng vệ ẵ ượt qua m iọ khó kh n, dám ch p nh n cu c s ng cô ă ấ ậ ộ ố độ đểc làm vi c, làmệ
vi c m t cách kiên trì, t giác b t ch p ho n c nh : anh thanhệ ộ ự ấ ấ ả ả niên, ông k s vỹ ư ườn rau, người cán b nghiên c u khoa h c.ộ ứ ọ 2/ V ẻ đẹp trong cu c s ng bình thộ ố ường
Tiêu bi u là nhân v t anh thanh niên.ể ậ
+ ó là con ngĐ ườ ối s ng, làm vi c m t mình trên nh núiệ ộ đỉ cao mà không cô đơn Anh t ch c s p x p cu c s ng c aổ ứ ắ ế ộ ố ủ mình trên tr m khí tạ ượng th t ng n n p, ch ậ ă ắ ủ động, gi n d (c nả ị ă
Trang 9nhà nh , giỏ ường cá nhân…) Anh s ng l c quan yêu ố ạ đời- tr ngồ hoa, nuôi gà, đọc sách
+ ó là m t ngĐ ộ ười khiêm t n: l ng l hoàn thành côngố ặ ẽ
vi c, không t nh n thành tích v mình, luôn nh n th c ệ ự ậ ề ậ ứ đượ c công vi c c a mình làm là nh ng óng góp nh bé cho ệ ủ ữ đ ỏ đấ t
nước; ham mê h c h i, ph n ọ ỏ ấ đấ ởu b i xung quanh anh có bi tế bao con người, bao t m gấ ương, bao i u áng h c ( nh ng ôngđề đ ọ ữ
k s vĩ ư ườn rau, anh cán b nghiên c u sét )ộ ứ
+ M t con ngộ ườ ối s ng c i m , t t b ng, luôn quan tâmở ở ố ụ
n m i ng i m t cách chân thành, chu áo: vi c i tìm c
tam th t cho v bác lái xe, ón ông ho s già và cô k s trấ ợ đ ạ ĩ ỹ ư ẻ thân tình, n ng h u; h n nhiên, yêu cu c s ng: thèm ngồ ậ ồ ộ ố ườ i, thèm chuy n trò ệ
Khẳng định, khái quát: Tác phẩm thật sự là một bài thơ về vẻ đẹp trong cách sống và suy nghĩ của người lao động bình thường mà cao cả Họ chính là những thế hệ tiêu biểu cho lớp người mới, cho thanh niên Việt Nam thời chống Mĩ cứu nước Tuy không trực tiếp chiến đấu, song họ đã góp phần không nhỏ để xây dựng cuộc sống mới và góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến của dân tộc Họ nối tiếp nhau xứng đáng là chủ nhân của đất nước này
( H c sinh có th trình bày trên c s phân tích t ng ọ ể ơ ở ừ nhân v t ậ để làm n i b t ý t ổ ậ ưở ng chung, tuy nhiên , c n t p ầ ậ trung vào nhân v t trung tâm là anh thanh niên) ậ
Trang 10B/ Tác ph m g i lên nh ng su y ngh v ý ngh a c a ẩ ợ ữ ĩ ề ĩ ủ
cu c s ng, c a lao ộ ố ủ độ ng t giác v con ng ự ề ườ i và v ề
ngh thu t” ệ ậ
- Cu c s ng c a m i ngộ ố ủ ỗ ười ch th c s ý ngh a khi m iỉ ự ự ĩ ọ
vi c làm , hành ệ động c a h ủ ọ đều xu t phát t tình yêu cu cấ ừ ộ
s ng, yêu con ngố ười, yêu và t hào v m nh ự ề ả đất mình angđ
s ng.ố
- Con ngườ ế ối bi t s ng có lý tưởng, say mê v i công vi c,ớ ệ
hi u ể được ý ngh a c a công vi c mình làm Con ngĩ ủ ệ ườ ầ ự i c n t nhìn vào chính b n thân ả để ố s ng t t ố p h n.đẹ ơ
- Thông qua suy ngh c a ngĩ ủ ười ho s : v ạ ĩ ẻ đẹ ủp c a con
người và c a cu c s ng chính là ngu n c m h ng vô t n ủ ộ ố ồ ả ứ ậ để
người ngh s sáng t oệ ĩ ạ nh ng tác ph m ngh thu t có giá tr ữ ẩ ệ ậ ị
- Điểm 9 – 12 : Bài làm đáp ứng tốt các yêu cầu trên; lập luận chặt chẽ, thuyết phục; hành văn trong sáng, hấp dẫn, có những
- Điểm 5 – 8 : Bài làm cơ bản đạt được các yêu cầu trên; lập luận tương đối chặt chẽ, thuyết phục; diễn đạt rõ ràng, trôi chảy; có thể còn mắc vài lỗi nhỏ về diễn đạt, chính tả
- Điểm 0,5 - 4: Nội dung bài viết sơ sài, lập luận chưa chặt chẽ, thiếu thuyết phục; còn mắc lỗi về diễn đạt, chính tả
- Điểm 0: Lạc đề, sai cả nội dung và phương pháp
Lưu ý chung:
Trang 11Trên ây ch là nh ng g i ý c b n v cách ch m Giám đ ỉ ữ ợ ơ ả ề ấ
kh o linh ho t khi ch m bài c a h c sinh Khuy n khích ả ạ ấ ủ ọ ế
nh ng bài vi t có ch t v n, ữ ế ấ ă