Báo cáo tài chính hợp nhất khu vực công tại Việt Nam - Thực trạng và Giải pháp

Theo đó, các đơn vị hành chính sự nghiệp lập và trình bày báo cáo tài chính để tổng hợp tình hình về tài sản, tiếp nhận và sử dụng kinh phí ngân sách của nhà nước; tình hình thu - chi và

BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT KHU VỰC CÔNG TẠI VIỆT NAM –

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Lê Hoàng Phương *

TÓM TẮT

Tổng tài sản quốc gia hay nợ công là bao nhiêu? Câu trả lời chưa được cung cấp một cách thỏa đáng cho Quốc hội, Chính phủ, nhân dân, các cá nhân và tổ chức có liên quan Bài viết này nghiên cứu một cách tổng quát về việc lập và công bố tình hình tài sản công, nợ công, tình hình thu - chi ngân sách nhà nước của chính quyền các cấp và quốc gia, để đề xuất việc lập, trình bày và công bố báo cáo tài chính các đơn vị thuộc lĩnh vực công phải được tổng hợp thành một báo cáo như báo cáo đối với một tập đoàn trong doanh nghiệp Với phương pháp nghiên cứu định tính qua công cụ phân tích, so sánh để đánh giá thực trạng về hệ thống báo cáo tài chính khu vực công tại Việt Nam, từ đó gợi ý chính sách và xây dựng chuẩn mực báo cáo tài chính hợp nhất trong lĩnh vực công

Từ khóa: Báo cáo tài chính hợp nhất công, Chuẩn mực báo cáo tài chính hợp nhất công

CONDOLIDATED FINANCIAL STATEMENTS IN PUBLIC SECTOR IN VIET NAM -

PRESENT PROBLEMS AND SOLUTIONS ABSTRACT

How much is total national wealth or total public debts now in Viet Nam? There is no answer satisfied to the National Assembly, the Government, the People and relevant organizations This paper is researched generally about preparing and disclosing total public assets, public debts as well as resources and payments of national budgets, and others relevant

of all local and central public organizations Through this, the authors proposes that preparing, presenting and disclosing financial statements of these organizations should be consolidated as

an independent business corporation’s reports of annual financial status By qualitative research method with analysis and comparison tools, the author evaluates the real situation of reporting system of financial statements in public sector and gives supplemental opinions to improve policies and build standards of consolidated financial statements in the public sector

Keywords: Consolidated financial statements in public sector; Standards of consolidated

financial statements in public sector

I GIỚI THIỆU

Tổ chức công tác kế toán trong lĩnh vực

công tại Việt Nam hiện nay được thực hiện

theo Luật Ngân sách nhà nước, Luật Kế toán

và Chế độ kế toán đơn vị hành chính sự

nghiệp Theo đó, các đơn vị hành chính sự

nghiệp lập và trình bày báo cáo tài chính để

tổng hợp tình hình về tài sản, tiếp nhận và sử

dụng kinh phí ngân sách của nhà nước; tình

hình thu - chi và kết quả hoạt động sự nghiệp của đơn vị trong kỳ kế toán Báo cáo tài chính chỉ đơn thuần là báo cáo cung cấp các thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu cho việc đánh giá tình hình và thực trạng riêng của từng đơn vị,

là căn cứ giúp cơ quan nhà nước, lãnh đạo đơn

vị kiểm tra, giám sát điều hành hoạt động của đơn vị

* Trường Đại học Công nghiệp TPHCM

Chế độ kế toán công Việt Nam hiện nay

chỉ mới quy định việc lập và trình bày hệ

thống báo cáo tài chính cho các đơn vị hành

chính sự nghiệp mà chưa quy định việc hợp

nhất báo cáo tài chính của chính quyền các cấp

và Chính phủ, nhằm tổng hợp và cung cấp

được đầy đủ các thông tin tài chính về toàn bộ

tài sản, tình hình thu, chi ngân sách nhà nước

của chính quyền các cấp và quốc gia như đối

với một đơn vị độc lập

Vấn đề quản lý tài sản công, tình hình tài

chính (tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu),

tình hình thu - chi ngân sách và doanh thu - chi

phí trong các đơn vị hành chính sự nghiệp có

thu vẫn chưa được trình bày và công bố trong

báo cáo tài chính trung thực và hợp lý Đồng

thời các tỉnh/ thành và ngay cả tài sản quốc gia

chưa có được báo cáo hợp nhất Hạn chế của

vấn đề này dẫn đến thông tin cho Quốc hội,

Chính phủ, Uỷ ban nhân dân các cấp không

thể có đầy đủ thông tin để ra quyết định và

điều hành ngân sách

Trong những năm gần đây, ở Việt Nam

đã có những công trình nghiên cứu về tổ chức

công tác kế toán và các lĩnh vực khác tại các

đơn vị hành chính sự nghiệp công lập như:

PGS.TS Phạm Văn Đăng trong "Nội

dung cơ bản của chuẩn mực kế toán công quốc

tế và sự khác biệt với hệ thống kế toán nhà

nước Việt Nam” đã chỉ ra những khác biệt lớn

giữa hệ thống kế toán công quốc tế và hệ

thống kế toán công Việt Nam như: khác biệt

về đối tượng áp dụng, khác biệt về áp dụng cơ

sở kế toán, khác biệt về hệ thống thông tin,

khác biệt về nguyên tắc ghi nhận một số đối

tượng kế toán… từ đó, tác giả đưa ra định

hướng cho kế toán công Việt Nam tiến đến hài

hòa với chuẩn mực kế toán công quốc tế

TS Hà Thị Ngọc Hà trong bài viết với

chủ đề "Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp

và Chuẩn mực kế toán công quốc tế: khoảng

cách và những việc cần làm” đã đưa ra nhận

định kế toán công Việt Nam vẫn còn nhiều sự

khác biệt với chuẩn mực kế toán công quốc tế

về hệ thống báo cáo tài chính, về đặc điểm đơn

vị hành chính sự nghiệp, về lập báo cáo tài chính hợp nhất… Từ đó, tác giả đề xuất cần sớm phải ban hành hệ thống chuẩn mực kế toán công Việt Nam

Bùi Thị Yến Linh (2014), Hoàn thiện tổ

chức công tác kế toán tại các cơ sở Y tế công lập tỉnh Quảng Ngãi, Luận án tiến sỹ kinh tế;

Nguyễn Hữu Đồng (2012), Hoàn thiện hệ

thống thông tin kế toán trong các trường đại học công lập ở Việt Nam, Luận án tiến sỹ kinh

tế; Lê Kim Ngọc (2009), Tổ chức hạch toán kế

toán trong các cơ sở y tế với việc tăng cường quản lý tài chính ngành y tế Việt Nam, Luận

án tiến sỹ kinh tế Các tác giả đã nghiên cứu công tác kế toán ở các đối tượng cụ thể và đưa

ra giải pháp hoàn thiện cho công tác kế toán tại các đối tượng nghiên cứu của đề tài

Trong các công trình nghiên cứu trên, các tác giả đã nghiên cứu theo từng đối tượng

và phạm vi nghiên cứu cụ thể của từng ngành, từng lĩnh vực riêng biệt hoặc so sánh chế độ kế toán công quốc gia với chuẩn kế toán công quốc tế để đề xuất xây dựng chuẩn mực kế toán công Việt Nam theo xu hướng hội nhập quốc tế Như vậy, đến nay vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào quan tâm, đề cập đến việc đánh giá thực trạng việc lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất khu vực công tại Việt Nam, để đưa ra các gợi ý chính sách và chuẩn mực kế toán công về báo cáo tài chính hợp nhất của Việt Nam

Chính vì vậy, cần có những định hướng

để hướng dẫn các nguyên tắc và phương pháp lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất khu vực công là vấn đề cấp thiết hiện nay, nên bài báo tập trung nghiên cứu về vấn đề này

II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN

Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu

định tính với các công cụ như: tổng hợp, so

sánh, phân tích, nội suy để tìm ra những thành

công và hạn chế của vấn đề nghiên cứu, từ đó

gợi ý chính sách và xây dựng chuẩn mực báo

cáo tài chính hợp nhất trong lĩnh vực công

Báo cáo tài chính khu vực công là báo

cáo dùng để tổng hợp tình hình về tài sản, tiếp

nhận và sử dụng kinh phí ngân sách của nhà

nước; tình hình thu, chi và kết quả hoạt động

của đơn vị hành chính sự nghiệp trong kỳ kế

toán, cung cấp thông tin kinh tế, tài chính chủ

yếu cho việc đánh giá tình hình và thực trạng

của đơn vị, là căn cứ quan trọng giúp cơ quan

nhà nước, lãnh đạo đơn vị kiểm tra, giám sát

điều hành hoạt động của đơn vị (Bộ Tài chính,

QĐ số 19, 2006)

Thực tế tại Việt Nam hiện nay chưa quy

định về lập và trình bày báo cáo tài chính hợp

nhất khu vực công Tuy nhiên, lĩnh vực kế

toán doanh nghiệp đã ban hành Chuẩn mực kế

toán số 25 “Báo cáo tài chính hợp nhất và kế

toán khoản đầu tư vào công ty con” (do Bộ

trưởng Bộ Tài chính, ban hành theo QĐ

234/2003), theo đó, “Báo cáo tài chính hợp

nhất” là báo cáo tài chính của một tập đoàn

được trình bày như báo cáo tài chính của một

doanh nghiệp Báo cáo này được lập trên cơ sở

hợp nhất báo cáo của công ty mẹ và các công

ty con

Mặt khác, theo Chuẩn mực kế toán công

Quốc tế (IPSAS 6) “Báo cáo tài chính hợp

nhất” thì “Báo cáo tài chính hợp nhất công” là

báo cáo tài chính của một đơn vị hành chính

được trình bày như báo cáo tài chính của một

đơn vị độc lập Chuẩn mực quy định Chính

phủ và từng Bộ, ngành, tỉnh, thành phố phải

lập báo cáo tài chính trên cơ sở hệ thống chuẩn

mực kế toán công Báo cáo tài chính của các

đơn vị chịu sự kiểm soát của Chính phủ phải

được hợp nhất vào Báo cáo tài chính của Chính phủ

Từ cơ sở lý luận trên và những nghiên cứu từ thực tiễn báo cáo tài chính công Việt Nam, bài viết có thể khái quát “Báo cáo tài chính hợp nhất khu vực công” là báo cáo tài chính tổng hợp tình hình tài chính, tình hình thu - chi và các luồng tiền của cơ quan nhà nước Báo cáo này được lập trên cơ sở hợp nhất báo cáo tài chính riêng của các cấp chính quyền, các ngành, các cấp ngân sách

Báo cáo tài chính khu vực công chịu sự chi phối bởi Luật Ngân sách, các văn bản quy định cơ chế tài chính lĩnh vực công và Luật kế toán Trong đó, Luật Ngân sách nhà nước quy định cơ quan tài chính các cấp ở địa phương tổng hợp, lập quyết toán ngân sách địa phương trình Uỷ ban nhân dân cùng cấp để Uỷ ban nhân dân xem xét trình Hội đồng nhân dân cùng cấp phê chuẩn, báo cáo cơ quan hành chính nhà nước và cơ quan tài chính cấp trên trực tiếp Bộ Tài chính tổng hợp, lập quyết toán ngân sách nhà nước trình Chính phủ Còn Luật kế toán quy định báo cáo tài chính được lập theo chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán dùng để tổng hợp và thuyết minh về tình hình kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán

III THỰC TRẠNG VỀ LẬP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT CÔNG TẠI VIỆT NAM

1 Thực trạng lập báo cáo tài chính hợp nhất

a Về lập báo cáo tài chính đơn vị hành chính sự nghiệp

Bộ Tài chính (QĐ số 19, 2006) quy định các đơn vị hành chính sự nghiệp có trách nhiệm lập báo cáo tài chính của đơn vị và nộp cho cơ quan tài chính cùng cấp theo quy định của Chế độ kế toán công Việt Nam gồm: bảng cân đối tài khoản; báo cáo tổng hợp tình hình kinh phí và quyết toán kinh phí đã sử dụng; báo cáo chi tiết kinh phí; bảng đối chiếu dự

toán, đối chiếu tình hình tạm ứng kinh phí kho

bạc nhà nước; báo cáo thu chi hoạt động sự

nghiệp và sản xuất kinh doanh; báo cáo tình

hình tăng, giảm tài sản cố định; báo cáo kinh

phí chưa sử dụng đã quyết toán năm trước

chuyển sang; thuyết minh báo cáo tài chính

Đối với các đơn vị dự toán cấp I, cấp II

có các đơn vị dự toán cấp cơ sở trực thuộc còn

lập các báo cáo tổng hợp từ các báo cáo tài chính của các đơn vị kế toán cấp dưới như: báo cáo tổng hợp tình hình kinh phí và quyết toán kinh phí đã sử dụng (Bảng 1); báo cáo tổng hợp thu chi hoạt động sự nghiệp và sản xuất kinh doanh (Bảng 2); báo cáo tổng hợp quyết toán ngân sách và nguồn khác của đơn

vị (Bảng 3)

Bảng 1 Báo cáo tổng hợp tình hình kinh phí và quyết toán kinh phí đã sử dụng

PHẦN I- TỔNG HỢP TÌNH HÌNH KINH PHÍ

PHẦN II- KINH PHÍ ĐÃ SỬ DỤNG ĐỀ NGHỊ QUYẾT TOÁN

Báo cáo này dùng để phản ảnh tổng quát tình hình tiếp nhận và sử dụng các nguồn kinh phí hiện có ở đơn vị và số thực chi cho từng hoạt động đề nghị quyết toán, bao gồm của đơn vị cấp trên và các đơn vị cấp dưới

Báo cáo tài chính Đơn

vị dự toán cấp III

Báo cáo tài chính tổng hợp của Đơn vị

dự toán cấp II

Báo cáo tài chính tổng hợp của Đơn vị dự toán cấp I

Bảng 2 Báo cáo tổng hợp thu, chi hoạt động sự nghiệp và hoạt động sản xuất, kinh doanh

toán

Thực hiện

So sánh thực hiện/ dự toán (%)

Số tuyệt đối (2- 1) Tăng (+)

Giảm (-)

1 Số chênh lệch thu lớn hơn chi chưa

phân phối năm trước chuyển sang

2 Thu trong năm

3 Chi trong năm

4 Chênh lệch thu lớn hơn chi

5 Nộp ngân sách nhà nước

6 Nộp cấp trên

7 Bổ sung nguồn kinh phí

8 Trích lập các quỹ

9 Số chênh lệch thu lớn hơn chi

chưa phân phối đến cuối năm

Báo cáo tổng hợp thu, chi hoạt động sự nghiệp và hoạt động sản xuất kinh doanh là báo cáo tổng hợp, phản ảnh tổng quát tình hình thu, chi và phân phối chênh lệch thu, chi của hoạt động sự nghiệp và hoạt động sản xuất kinh doanh của toàn đơn vị

Bảng 3 Báo cáo tổng hợp quyết toán ngân sách và nguồn khác của đơn vị

số

Chia ra

Loại, khoản

Loại, khoản …

I Kinh phí chưa sử dụng và dự toán năm

trước được phép chuyển sang năm nay

1 Nguồn ngân sách nhà nước

2 Kinh phí chưa sử dụng

4 Dự toán chưa rút còn ở Kho Bạc

3 Nguồn khác

4 Trong đó: Nguồn phí, lệ phí của ngân sách nhà

nước được để lại trang trải chi phí

II Dự toán được giao trong năm

1 Nguồn ngân sách nhà nước

2 Nguồn khác

3 Trong đó: Nguồn phí, lệ phí của ngân sách nhà

nước được để lại trang trải chi phí

III Tổng số đƣợc sử dụng trong năm

1 Nguồn ngân sách nhà nước

2 Nguồn khác

3 Trong đó: Nguồn phí, lệ phí của ngân sách nhà

nước được để lại trang trải chi phí

IV Kinh phí đã nhận

1 Nguồn ngân sách nhà nước

2 Nguồn khác

3 Trong đó: Phí, lệ phí của ngân sách nhà nước

được để lại trang trải chi phí

V Kinh phí đã sử dụng đề nghị quyết toán

1 Nguồn ngân sách nhà nước

2 Nguồn khác

3 Trong đó: Phí, lệ phí của ngân sách nhà nước

được để lại trang trải chi phí

VI Kinh phí giảm (nộp trả)

1 Nguồn ngân sách nhà nước (nộp trả, bị thu

hồi)

2 Nguồn khác

VII Kinh phí chƣa sử dụng và dự toán năm nay

chƣa rút đề nghị chuyển sang năm sau

1 Nguồn ngân sách nhà nước

2 Kinh phí chưa sử dụng

3 Dự toán chưa rút còn ở Kho Bạc

4 Nguồn khác

5 Trong đó: Nguồn phí, lệ phí của ngân sách nhà

nước được để lại trang trải chi phí

Báo cáo tổng hợp quyết toán ngân sách

và nguồn khác của đơn vị là Báo cáo tổng hợp

phản ánh tình hình tiếp nhận và sử dụng dự

toán và kinh phí của toàn đơn vị

b Về lập báo cáo tài chính hợp nhất

Thông tư số 59/2003/TT-BTC ngày

23/6/2003 của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn

thực hiện Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày

6 tháng 6 năm 2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Ngân sách nhà nước quy định cơ quan tài chính các cấp

có trách nhiệm tổng hợp lập báo cáo quyết toán thu - chi ngân sách (Bảng 4 và 5) thuộc cấp quản lý để trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định

Bảng 4 Quyết toán thu ngân sách nhà nước

(dùng cho Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh báo cáo Bộ Tài chính)

Stt Nội

dung

BTC giao

HĐND

BTC giao

HĐND

QĐ

Báo cáo quyết toán thu ngân sách nhà nước là báo cáo tổng hợp tình hình quyết toán thu ngân sách nhà nước của chính quyền địa phương trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Bảng 5 Quyết toán chi ngân sách nhà nước

(dùng cho Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh báo cáo Bộ Tài chính)

Stt Nội

dung

TW giao

HĐND

QĐ

Tổng chi NSĐP

Chi NS tỉnh

Chi NS huyện

Chi

NS Xã

TW giao

HĐND

QĐ

Báo cáo quyết toán chi ngân sách nhà

nước là báo cáo tổng hợp tình hình quyết toán

chi ngân sách nhà nước của chính quyền địa

phương trình cơ quan nhà nước có thẩm

quyền

2 Đánh giá thực trạng lập báo cáo tài

chính hợp nhất khu vực công

Những thành công

Các đơn vị kế toán lập báo cáo tài chính

hàng năm đã phản ảnh được tình hình về tài

sản, tiếp nhận và sử dụng kinh phí ngân sách

của nhà nước; tình hình thu - chi và kết quả

hoạt động sự nghiệp của đơn vị trong kỳ kế

toán và là cơ sở cho việc tổng hợp quyết toán

ngân sách của các cấp

Cơ quan tài chính các cấp lập báo cáo

tổng hợp quyết toán thu - chi ngân sách thuộc

cấp đã phản ảnh được tình hình thu - chi ngân

sách các cấp và quốc gia

Một số tồn tại

Từ các phân tích trên, báo cáo tài chính

khu vực công có những tồn tại sau:

Một là, hệ thống văn bản quy phạm

pháp luật về kế toán khu vực công hiện nay

chưa quy định và hướng dẫn việc lập Báo cáo

tài chính hợp nhất đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp, chính quyền các cấp và quốc gia

Hai là, Việt Nam chưa xây dựng hệ

thống chuẩn mực kế toán công để quy định và hướng dẫn các nguyên tắc và phương pháp đối với lĩnh vực kế toán công

Ba là, báo cáo tài chính khu vực công

chỉ mới tổng hợp được tình hình thu - chi của đơn vị kế toán, thu - chi của các cấp chính quyền và thu - chi của quốc gia, mà chưa thể hiện được tổng quan về tình hình tài chính (tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu) và tình hình thu - chi ngân sách, doanh thu - chi phí trong các đơn vị hành chính sự nghiệp có thu của từng cấp chính quyền quản lý và quốc gia

IV GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHO VIỆC LẬP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT CÔNG TẠI VIỆT NAM

1 Quan điểm hoàn thiện

Thứ nhất, xây dựng chuẩn mực kế toán công phù hợp với chuẩn mực kế toán công quốc tế về báo cáo tài chính hợp nhất: xu

hướng phát triển ngày nay, đòi hỏi các quốc

gia phải hội nhập kinh tế quốc tế và kế toán

cũng không nằm ngoài thông lệ hội nhập với

kế toán quốc tế Việc xây dựng chính sách kế

toán công phải phù hợp với chuẩn mực kế toán

công quốc tế là cần thiết, để đảm bảo chính

sách kế toán được quốc tế thừa nhận

Thứ hai, cơ sở xây dựng phù hợp với đặc

thù của Việt Nam: trên cơ sở chuẩn mực kế

toán công quốc tế, xây dựng chính sách kế

toán công Việt Nam cần phải có chọn lọc phù

hợp với thể chế chính trị, đặc thù của quốc gia

và môi trường hoạt động của các đơn vị hành

chính sự nghiệp, nhằm nâng cao hiệu quả tính

thực thi chính sách

Thứ ba, đáp ứng cung cấp thông tin hữu

ích: Báo cáo tài chính hợp nhất phải là báo cáo

tổng hợp và trình bày một cách tổng quát, toàn

diện các thông tin kinh tế tài chính của các cấp

chính quyền và quốc gia, để các đối tượng sử

dụng thông tin có đầy đủ thông tin hữu ích

phục vụ cho quản lý, điều hành và quyết định

các vấn đề liên quan đến ngân sách nhà nước

2 Nguyên tắc hoàn thiện

Đảm bảo phù hợp với đặc điểm tình hình

của Việt Nam là nền kinh tế vận hành theo cơ

chế thị trường dưới sự quản lý của nhà nước

theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Hoàn thiện phải nâng cao ứng dụng

trong thực tiễn, hệ thống văn bản pháp luật

phải được hướng dẫn cụ thể, rõ ràng, kịp thời

và thống nhất giữa các văn bản để triển khai

thực hiện

Hoàn thiện phải đáp ứng được nâng cao

chất lượng thông tin cho những người sử dụng

thông tin; phải tinh gọn bộ máy quản lý, bộ

máy kế toán, tiết kiệm chi phí cho các đơn vị,

quốc gia; nâng cao trình độ cho cán bộ công

chức nhà nước

Đảm bảo phù hợp với đặc điểm hoạt

động của các đơn vị, đặc điểm của cơ cấu tổ

chức bộ máy quản lí của các cơ quan hành chính sự nghiệp nhà nước

Lấy chuẩn mực kế toán công quốc tế về báo cáo tài chính hợp nhất làm nền tảng để xây dựng các nguyên tắc và phương pháp cho chuẩn mực kế toán báo cáo tài chính hợp nhất công Việt Nam

3 Giải pháp hoàn thiện

a Từng bước xây dựng chuẩn mực kế toán công Việt Nam về báo cáo tài chính hợp nhất: tổ chức nghiên cứu chuẩn mực kế toán công quốc tế, học tập kinh nghiệm về xây dựng và thực hiện chuẩn mực kế toán công của một số quốc gia tiên tiến trên thế giới để tiết kiệm thời gian, chi phí Sau đó, dự thảo chuẩn mực kế toán công Việt Nam về lập và trình bày báo cáo tài chính, chuẩn mực về lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất để lấy ý kiến của các chuyên gia và nhân dân trước khi ban hành để tổ chức thực hiện

b Định hướng xây dựng nội dung chuẩn mực kế toán báo cáo tài chính hợp nhất công

Việt Nam (Bài viết này phạm vi không đề cập

đến nội dung Chuẩn mực báo cáo tài chính công): trên cơ sở của chuẩn mực kế toán báo

cáo tài chính hợp nhất công quốc tế và dựa vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, ta cần xác định

cơ bản những nội dung quan trọng trong việc xây dựng báo cáo tài chính hợp nhất lĩnh vực công gồm:

Mục đích của chuẩn mực: quy định và hướng dẫn các nguyên tắc và phương pháp lập

và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất lĩnh vực công của các đơn vị hành chính sự nghiệp, chính quyền các cấp và chính phủ

Phạm vi áp dụng: trước mắt áp dụng cho các đơn vị hành chính sự nghiệp, chính quyền các cấp và chính phủ Chưa áp dụng cho các tổ chức kinh tế thuộc quyền kiểm soát, chi phối của chính phủ, vì các tổ chức này đang thuộc phạm vi áp dụng của chuẩn mực kế toán doanh nghiệp cần phải có sự ổn định về chính sách

trong thời gian dài để thuận lợi trong hoạt

động

Nội dung cơ bản của báo cáo tài chính

hợp nhất gồm: Bảng cân đối tài khoản hợp

nhất sẽ tổng hợp số hiện có đầu kỳ, tăng giảm

trong kỳ và số cuối kỳ về kinh phí và sử dụng

kinh phí, tình hình tài sản và nguồn hình thành

tài sản, kết quả hoạt động sự nghiệp và hoạt

động sản xuất kinh doanh; Báo cáo tổng hợp

tình hình kinh phí và quyết toán kinh phí đã sử

dụng hợp nhất sẽ tổng hợp tình hình tiếp nhận

và sử dụng các nguồn kinh phí; Báo cáo chi

tiết kinh phí hợp nhất sẽ tổng hợp chi tiết kinh

phí đã sử dụng đề nghị quyết toán theo từng

nội dung chi; Báo cáo thu chi hoạt động sự

nghiệp và sản xuất kinh doanh hợp nhất sẽ

tổng hợp tình hình thu - chi, kết quả hoạt động

sự nghiệp và sản xuất kinh doanh; Báo cáo

tình hình tăng, giảm tài sản cố định hợp nhất

sẽ tổng hợp tình hình tăng, giảm và số hiện có

tài sản cố định; Thuyết minh báo cáo tài chính

hợp nhất sẽ tổng hợp các giải thích và bổ sung

thông tin về tình hình thực hiện các nhiệm vụ

cơ bản, tình hình chấp hành các kỷ luật tài

chính về thu, chi ngân sách

Trách nhiệm lập báo cáo tài chính hợp

nhất: Thủ trưởng các cơ quan hành chính sự

nghiệp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp,

Thủ tướng Chính phủ có trách nhiệm lập báo

cáo tài chính hợp nhất theo phân công tổng

hợp cấp ngân sách

Nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài

chính hợp nhất: Thủ trưởng các cơ quan hành

chính sự nghiệp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân

các cấp, Thủ tướng Chính phủ phải hợp nhất

báo cáo tài chính riêng của mình và tất cả các

đơn vị dự toán thuộc cấp mình quản lý Báo

cáo tài chính hợp nhất được lập và trình bày

theo nguyên tắc kế toán như báo cáo tài chính

của đơn vị dự toán độc lập, bao gồm các

nguyên tắc:

- Nguyên tắc cơ sở dồn tích: các giao

dịch và sự kiện được ghi nhận vào thời điểm

phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực thu, thực chi tiền và được ghi nhận vào sổ kế toán và báo cáo tài chính của các kỳ kế toán liên quan Các khoản chi phí được ghi nhận vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí

- Nguyên tắc nhất quán: Việc trình bày

và phân loại các khoản mục trong báo cáo tài chính phải nhất quán từ niên độ này sang niên

độ khác, trừ khi có sự thay đổi đáng kể về bản chất các hoạt động của đơn vị hoặc khi xem xét lại việc trình bày báo cáo tài chính cho thấy rằng cần phải thay đổi để có thể trình bày một cách hợp lý hơn các giao dịch và các sự kiện; hoặc một chuẩn mực kế toán khác yêu cầu có sự thay đổi trong việc trình bày

- Nguyên tắc trọng yếu và tập hợp: từng khoản mục trọng yếu phải được trình bày riêng biệt trong báo cáo tài chính Các khoản mục không trọng yếu thì không phải trình bày riêng

rẽ mà được tập hợp vào những khoản mục có cùng tính chất hoặc chức năng

- Nguyên tắc bù trừ: các khoản mục tài sản và nợ phải trả trình bày trên báo cáo tài chính không được bù trừ, trừ khi một chuẩn mực kế toán khác quy định hoặc cho phép bù trừ Các khoản mục doanh thu, thu nhập khác

và chi phí chỉ được bù trừ khi được quy định tại một chuẩn mực kế toán khác; hoặc các khoản lãi, lỗ và các chi phí liên quan phát sinh

từ các giao dịch và các sự kiện giống nhau hoặc tương tự và không có tính trọng yếu

- Nguyên tắc có thể so sánh: Các thông tin bằng số liệu trong báo cáo tài chính nhằm

để so sánh giữa các kỳ kế toán phải được trình bày tương ứng với các thông tin bằng số liệu trong báo cáo tài chính của kỳ trước Các thông tin so sánh cần phải bao gồm cả các thông tin diễn giải bằng lời nếu điều này là cần thiết, giúp cho những người sử dụng hiểu rõ được báo cáo tài chính của kỳ hiện tại

V KIẾN NGHỊ THỰC HIỆN

Để kế toán công ngày càng trở thành

công cụ hữu hiệu trong quản lý tài sản, ngân

sách Quốc gia, đáp ứng nhu cầu thông tin và hội nhập quốc tế, ta cần hoàn thiện khung pháp

lý về kế toán công, có thể khái quát như sau:

Về Luật ngân sách, Luật kế toán: Luật

ngân sách và Luật kế toán chi phối đến lĩnh

vực kế toán công tại Việt Nam, kế toán công là

công cụ quản lý ngân sách của nhà nước góp

phần thực thi hiệu quả Luật Ngân sách, Luật

kế toán Vì vậy, để xây dựng chuẩn mức kế

toán công về hợp nhất báo cáo tài chính, trước

hết cần nghiên cứu sửa đổi Luật ngân sách nhà

nước, Luật kế toán để có khung pháp lý cho

việc xây dựng chuẩn mực về báo cáo tài chính

hợp nhất công

Về hệ thống chuẩn mực kế toán: trên cơ

sở Luật ngân sách, Luật kế toán sửa đổi, bổ

sung khung pháp lý về hợp nhất báo cáo tài

chính công, ta nghiên cứu, xây dựng hệ thống

chuẩn mực kế toán công để quy định và hướng

dẫn các nguyên tắc, phương pháp kế toán lĩnh

vực kế toán công phù hợp với đặc điểm kinh tế

- chính trị - xã hội của Việt Nam và hội nhập

kế toán công quốc tế

Về chế độ kế toán: chế độ kế toán hành chính sự nghiệp theo quyết định 19 hiện nay hướng dẫn công tác kế toán lĩnh vực công trên

cơ sở kế toán tiền và vận dụng một số các nguyên tắc, phương pháp của chế độ kế toán doanh nghiệp theo quyết định số 15 để thực hiện Do đó, việc hoàn thiện chế độ kế toán lĩnh vực công hiện nay là rất cần thiết, trong bối cảnh chế độ kế toán doanh nghiệp đã có sự thay đổi lớn từ chế độ kế toán theo quyết định

số 15 sang chế độ kế toán theo thông tư 200, tôn trọng bản chất giao dịch hơn hình thức giao dịch

Nghị định hướng dẫn Luật

Hệ thống Chuẩn mực kế toán công

Chế độ kế toán công

Chuẩn mực chung

Từng chuẩn mực cụ thể (trong đó, chuẩn mực báo cáo tài chính hợp nhất)

Chứng

từ kế

toán

Sổ sách kế toán

Tài khoản

kế toán

Báo cáo tài chính (báo cáo tài chính độc lập và báo cáo tài chính hợp nhất) Luật ngân sách; Luật kế toán