trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong luật Dân sự.

Sức khỏe, tính mạng của con người là vô giá, không thể có một đơn vị đo lường nào có thể xác định làm căn cứ xác định thiệt hại về sức khỏe

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 2

I Lý luận chung. 2

1 Khái niệm, ý nghĩa của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong luật Dân sự. 2

2 Lý luận về xác định thiệt hại. 2

II Xác định thiệt hại do sức khỏe, tính mạng bị xâm phạm. 3

1 Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm. 3

2 Xác định thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm. 11

III Thực trạng giải quyết các vụ án về bồi thường thiệt hại do sức khỏe, tính mạng bị xâm phạm. 19

IV Giải pháp hoàn thiện pháp luật cũng những giải pháp khác để nâng cao chất lượng xét xử về bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khỏe bị xâm phạm. 20

KẾT LUẬN 21

Danh mục tài liệu tham khảo……… 22

2 Lý luận về xác định thiệt hại.

Xác định thiệt hại có vai trò quan trọng, là cơ sở để ấn định mức độ bồithường cũng như hình thức bồi thường trong trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoàihợp đồng nói chung và bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khỏe bị xâm phạmnói riêng Xác định thiệt hại chỉ được đặt ra sau khi đã có cơ sở để áp dụng tráchnhiệm bồi thường thiệt hại do một chủ thể nhất định Xác định thiệt hại thực chất làviệc ước lượng những tổn thất về vật chất, tinh thần đã xảy ra dựa trên cơ sở đó mà

ấn định mức bồi thường bằng một khoản tiền nhất định

Xuất phát từ bản chất của trách nhiệm bồi thường thiệt hại là nhằmkhôi phục các quan hệ xã hội bị xâm phạm - trong khi những tổn thất về tính mạng,sức khỏe, tinh thần là không thể bù đắp được.

Cơ sở của việc xác định thiệt hại là những thiệt hại đã xảy ra trên thực tế vàcách xác định những thiệt hại đó Trong hai cơ sở trên thì quy tắc xác định hay còngọi là cách xác định thiệt hại là phạm trù chủ quan được quy định thành luật dựatrên cơ sở lí luận và thực tiễn nhất định, còn thiệt hại xảy ra là cái tồn tại kháchquan Chính vì vậy, để đảm bảo tốt nhất quyền và lợi ích của người bị thiệt hại thìcác quy tắc xác định cần phải tiến gần đến việc tính toán được một cách toàn bộnhững thiệt hại đã xảy ra Do đó trong quá trình xác định thiệt hại cần phải xem xétnhững thiệt hại xảy ra một cách khách quan tránh tình trạng xác định cao hơn so vớithiệt hại thực tế gây thiệt thòi cho người phải bồi thường hoặc ngược lại, không bảo

vệ quyền lợi chính đáng cho người bị thiệt hại

II Xác định thiệt hại do sức khỏe, tính mạng bị xâm phạm.

1 Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm.

Thiệt hại về sức khỏe chính là những giảm sút, tổn thất về mặt thể chất củanạn nhân

Căn cứ theo quy định tại Điều 609 thì thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm baogồm:

a) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chứcnăng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;

b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thunhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì ápdụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại;

c) Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người

bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động vàcần có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý choviệc chăm sóc người bị thiệt hại

2 Người xâm phạm sức khỏe của người khác phải bồi thường thiệt hại theoquy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinhthần mà người đó phải gánh chịu Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần docác bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa không quá ba mươitháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định”.

Như chúng ta đã biết thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm được xác định theoquy định tại Điều 609 BLDS, thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm nhữngchi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bịmất, bị giảm suốt của người bị thiệt hại Theo quy định tại mục II, Nghị quyết củaHội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao số 03/2006/NQ- HĐTP ngày 08 tháng

07 năm 2006 hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 vềbồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì việc xác định thiệt hại do sức khỏe bị xâmphạm mà người bị gây thiệt hại được bồi thường là những chi phí hợp lý cho việccứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của nạnnhân, theo đó được chi tiết hóa gồm các khoản tiền thuê phương tiện đưa người bịthiệt hại dến bệnh viện, tiền thuốc và các khoản chi phí cho các dịch vụ chiếu, chụpcắt lớp, siêu âm, xét nghiệm, truyền máu theo yêu cầu của bác sĩ điều trị

1.1 Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại.

Chi phí hợp lí cho việc cứu chữa là khoản chi phí phù hợp và cần thiết để cứuchữa và phục hồi sức khỏe cho nạn nhân bao gồm: Chi phí cấp cứu, phẫu thuật xétnghiệm; tiền viện phí thuốc men trong thời gian điều trị; tiền khám bệnh, chăm sócsức khỏe sau khi ra viện; Chí phí hợp lí cho việc đi lại cứu chữa và khám bệnh củanạn nhân

Tất cả những chi phí trên đều được xác định dựa trên cơ sở hóa đơn chứng từhợp lệ theo chỉ dẫn của Bác sỹ hoặc yêu cầu của bệnh viện, cơ quan trực tiếp cứuchữa cho nạn nhân Ngoài ra, những trường hợp do điều kiện, hoàn cảnh kháchquan việc cứu chữa của nạn nhân cần nhanh chóng mà phải điều trị tại chỗ thì mọichi phí cũng cần phải có sự xác nhận của chính người trực tiếp cứu chữa

Bên cạnh việc xác định dựa trên cơ sở hóa đơn, chứng từ để đảm bảo tính

“hợp lý” của các chi phí này, quá trình xác định còn phải dựa trên sự “cần thiết” củacác chi phí Trường hợp gia đình nạn nhân có điều kiện kinh tế mà yêu cầu chữa trịvới chế độ phục vụ đặc biệt, biện pháp điều trị đặc biệt, biện pháp điều trị đặc biệt,

sử dụng các loại thuốc cao cấp, đắt tiền trong khi với một chế độ, biện pháp thôngthường vẫn đảm bảo được khả năng cứu chữa và phục hồi sức khỏe cho nạn nhânthì chi phí này không được coi là “hợp lý” Vì vậy, việc xác đinh thiệt hại chỉ tínhtheo những chi phí cho việc cứu chữa thông thường của loại bệnh hoặc thương tíchđó

Những yêu cầu trên nhằm giúp cho việc xác định thiệt hại được thực hiệnmột cách khách quan và hợp lý Tránh trường hợp phía người bị hại lợi dụng việccứu chữa mà gây khó khăn cho người phải bồi thường

Chi phí cho việc bồi thường, phục hồi sức khỏe cho nạn nhân để giúpcho người bị thiệt hại nhanh chóng bình phục, luật đã quy định người gây thiệt hạiphải bồi thường một khoản tiền nhất định gọi là tiền bồi dưỡng cho nạn nhân

Về mức bồi thường: Luật không quy định cụ thể nhưng trên thực tiễn xét xửnhiều vụ án thì việc xác định mức bồi dưỡng căn cứ vào mức độ, tính chất củathương tích cũng như dựa trên mức sinh hoạt trung bình tại địa phương nơi nạnnhân đang điều trị thương tích Tùy từng trường hợp cụ thể mà Tòa án xác địnhkhoản tiền bồi dưỡng phù hợp với tính chất của việc nhằm đảm bảo thực hiện quyền

và lợi ích của các bên trong quan hệ

Theo quy định tại Điều 612 BLDS, thời hạn hưởng bồi thường thiệt hại do

sức khỏe bị xâm phạm được xác định: “Trong trường hợp người bị thiệt hại mất

hoàn toàn khả năng lao động thì người bị thiệt hại được hưởng bồi thường cho đến khi chết” Như vậy, người mất khả năng lao động do bị gây thiệt hại về sức khỏe

được nuôi dưỡng suốt đời

Khoản chi phí hợp lý cho việc phục hồi chức năng bị mất, bị giảm sút củangười bị hại Trong trường hợp người bị hại do xâm phạm sức khỏe mà dẫn đến

thương tật thì người gây thiệt hại phải bồi thường khoản chi phí cho việc phục hồi,trợ giúp chức năng như chân giả máy trợ nghe

Tuy nhiên, những chi phí này cũng chỉ được xác định ở mức hợp lý tức làdựa trên cơ sở giá thị trường của công cụ có chất lượng trung bình đủ đảm bảo choviệc sử dụng khôi phục chức năng của nạn nhân

Như vậy, việc xác định thiệt hại kể trên cần đảm bảo tính khách quan và hợp

lý Mọi thiệt hại đưa ra đều phải có cơ sở thực tế và chứng từ, hóa đơn hợp lệ thìmới chấp nhận bồi thường

1.2 Thu nhập thực tế bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại.

Thu nhập thực tế được hiểu là khoản thu nhập chính đáng có thể biết chắcchắn thu được nhưng không thu được do sức khỏe bị xâm hại bao gồm: thu nhậpchính và thu nhập phụ thường xuyên

Trên thực tế phần thu nhập bị mất hoặc bị giảm sút do sức khỏe bị xâm phạmthường là những thu nhập có được là do lao động như: tiền lương, tiền thưởng, phụcấp

Đây được coi là một phần thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bởi chính việcgây thiệt hại cho sức khỏe nạn nhân dẫn tới hậu quả người đó mất đi khoản thunhập mà đáng lẽ họ được hưởng nếu không có sự kiện gây thiệt hại Theo Nghịquyết số 03/2006/NĐ-HĐTP ngày 8 tháng 7 năm 2006 hướng dẫn áp dụng một sốquy định của Bộ luật dân sự năm 2005 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồngchúng ta thấy rằng:

Nếu trước khi sức khoẻ bị xâm phạm người bị thiệt hại có thu nhập thực tế,nhưng do sức khoẻ bị xâm phạm họ phải đi điều trị và do đó khoản thu nhập thực tếcủa họ bị mất hoặc bị giảm sút, thì họ được bồi thường khoản thu nhập thực tế bịmất hoặc bị giảm sút đó

Thu nhập thực tế của người bị thiệt hại được xác định như sau:

- Nếu trước khi sức khoẻ bị xâm phạm, người bị thiệt hại có thu nhập ổnđịnh từ tiền lương trong biên chế, tiền công từ hợp đồng lao động, thì căn cứ vào

mức lương, tiền công của tháng liền kề trước khi người đó bị xâm phạm sức khoẻnhân với thời gian điều trị để xác định khoản thu nhập thực tế của người bị thiệt hại.

- Nếu trước khi sức khoẻ bị xâm phạm, người bị thiệt hại có làm việc và hàngtháng có thu nhập thực tế nhưng mức thu nhập của các tháng khác nhau, thì lấy mứcthu nhập trung bình của 6 tháng liền kề (nếu chưa đủ 6 tháng thì của tất cả cáctháng) trước khi sức khoẻ bị xâm phạm nhân với thời gian điều trị để xác định khoảnthu nhập thực tế của người bị thiệt hại

- Nếu trước khi sức khoẻ bị xâm phạm, người bị thiệt hại có thu nhập thực tế,nhưng không ổn định và không thể xác định được, thì áp dụng mức thu nhập trungbình của lao động cùng loại nhân với thời gian điều trị để xác định khoản thunhập thực tế của người bị thiệt hại

- Nếu trước khi sức khoẻ bị xâm phạm, người bị thiệt hại chưa làm việc vàchưa có thu nhập thực tế thì không được bồi thường theo quy định tại điểm bkhoản 1 Điều 609 BLDS

Xác định thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hạiđược thực hiện như sau:

Bước một: Xác định thu nhập thực tế của người bị thiệt hại trong thời gian điều

trị có hay không Nếu có thì tổng số thu nhập là bao nhiêu

Bước hai: Lấy tổng số thu nhập thực tế mà người bị thiệt hại có được trong thời

gian điều trị so sánh với thu nhập thực tế tương ứng được xác định như đã trình bày

ở phần trên Nếu không có khoản thu nhập thực tế nào của người bị thiệt hạitrong thời gian điều trị thì thu nhập thực tế của người bị thiệt hại bị mất; nếu thấphơn thì khoản chênh lệch đó là thu nhập thực tế của người bị thiệt hại bị giảm sút;nếu bằng thì thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không bị mất

1.3 Xác định chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị.

Đây cũng được coi là thiệt hại phát sinh gián tiếp từ sự kiện gây thiệt hại Vìvậy cần phải xác định để tính vào thiệt hại được bồi thường nhằm đảm bảo quyềnlợi cho gia đình người bị hại

Chi phí hợp lý cho người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trịbao gồm: tiền tàu, xe đi lại, tiền thuê nhà trọ theo giá trung bình ở địa phươngnơi thực hiện việc chi phí (nếu có) cho một trong những người chăm sóc cho người

bị thiệt hại trong thời gian điều trị do cần thiết hoặc theo yêu cầu của cơ sở y tế

Thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thờigian điều trị được xác định như sau:

- Nếu người chăm sóc người bị thiệt hại có thu nhập thực tế ổn định từ tiềnlương trong biên chế, tiền công từ hợp đồng lao động thì căn cứ vào mức lương,tiền công của tháng liền kề trước khi người đó phải đi chăm sóc người bị thiệt hạinhân với thời gian chăm sóc để xác định khoản thu nhập thực tế bị mất

- Nếu người chăm sóc người bị thiệt hại có làm việc và hàng tháng có thunhập ổn định, nhưng có mức thu nhập khác nhau thì lấy mức thu nhập trung bìnhcủa 6 tháng liền kề (nếu chưa đủ 6 tháng thì của tất cả các tháng) trước khi người

đó phải đi chăm sóc người bị thiệt hại nhân với thời gian chăm sóc để xác địnhkhoản thu nhập thực tế bị mất

- Nếu người chăm sóc người bị thiệt hại không có việc làm hoặc có tháng làmviệc, có tháng không và do đó không có thu nhập ổn định thì được hưởng tiền côngchăm sóc bằng mức tiền công trung bình trả cho người chăm sóc người tàn tật tạiđịa phương nơi người bị thiệt hại cư trú

- Nếu trong thời gian chăm sóc người bị thiệt hại, người chăm sóc vẫn được

cơ quan, người sử dụng lao động trả lương, trả tiền công lao động theo quy định củapháp luật lao động, bảo hiểm xã hội thì họ không bị mất thu nhập thực tế và do đókhông được bồi thường

1.4 Chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại và khoản tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng.

Ngoài những thiệt hại nêu trên, trong trường hợp: “Người bị thiệt hại mất

hoàn toàn khả năng lao động và cần có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lí cho việc chăm sóc người bị thiệt hại và khoản tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng”.

BLDS và các văn bản hướng dẫn thi hành không quy định cụ thể thế nào làmất khả năng lao động Tuy nhiên, căn cứ vào các quy định trong Bộ luật lao động

và các văn bản hướng dẫn thi hành về vấn đề tai nạn lao động thì có thể hiểu mấtkhả năng lao động là trường hợp người bị thiệt hại có tỷ lệ thương tật từ 81% trởlên Với tỷ lệ thương tật như vậy thì nó ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hàng ngày

và thậm chí nạn nhân không thể tự mình phục vụ những nhu cầu thiết yếu cho bảnthân Vì vậy, trong trường hợp cần có người thường xuyên chăm sóc thì người gâythiệt hại phải bồi thường những chi phí hợp lí cho việc chăm sóc đó như tiền côngchăm sóc cho người chăm sóc nạn nhân

Ngoài ra, do những tổn hại về sức khỏe mà nạn nhân không còn khả năng laođộng để tự nuôi sống bản thân, gia đình Đây là một khó khăn và thiệt thòi rất lớnkhông chỉ đối với bản thân nạn nhân mà còn cho cả những người đang được nạnnhân cấp dưỡng Vì vậy, để đảm bảo cho cuộc sống bình thường của những ngườinày, bên cạnh việc bồi thường cho những thiệt hại khác thì người gây thiệt hại cònphải thực hiện cấp dưỡng hàng tháng cho họ

1.5 Xác định thiệt hại về tinh thần.

Khoản 2 Điều 609 BLDS quy định: “Người xâm phạm sức khỏe của người

khác phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu Mức bồi thường

bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa không quá ba mươi tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định”.

Tổn thất về tinh thần trong trường hợp sức khỏe bị xâm phạm được hiểu là sựđau đớn về thể xác, sự lo lắng suy sụp về tinh thần của người bị hại đối với tìnhtrạng sức khỏe của mình Khác với những thiệt hại về vật chất, thiệt hại về tinh thần

là những tổn thất trừu tượng không thể xác định được một cách chính xác Vì vậy,luật không quy định một khoản bồi thường cố định mà tùy vào từng trường hợp cụthể Tòa án xác đinh mức bồi thường cho phù hợp, căn cứ vào một số yếu tố sauđây:

- Dựa vào mức độ, tính chất thương tích của nạn nhân Thông thường sự thiệthại về sức khỏe càng nghiêm trọng thì mức độ tổn thất về tinh thần càng lớn Ngượclại đối với những thương tích nhỏ, ảnh hưởng không lớn đến sức khỏe cũng như khảnăng lao động….thì sự tổn thất về tinh thần thường không đáng kể hoặc khồng cầnđặt ra.

- Dựa vào hoàn cảnh, điều kiện kinh tế cũng như vai trò của người bị hạitrong gia đình Trường hợp gia đình nạn nhân rất khó khăn về kinh tế mà nạn nhânlại đóng vai trò trụ cột trong gia đình, là người có thu nhập củ yếu thì thiệt hại xảy

ra sẽ gây áp lực lớn về tinh thần đối với nạn nhân hơn là trường hợp nạn nhânkhông có nghề nghiệp và sống dựa vào gia đình

- Việc xác định tổn thất về tinh thần còn phải dựa vào mối quan hệ giữa tínhchất của những thương tích và đặc điểm nhân thân của người bị thiệt hại như: độtuổi, giới tính, vị trí xã hội, nghề nghiệp…Bởi những yếu tố này sẽ phản ánh sự tácđộng tích cực trực tiếp của những thiệt hại về vật chất đối với đời sống tinh thần nộitâm của họ

Ví dụ: như một cầu thủ bóng đá bị gây thương tích ở chân và làm cho đôi

chân bị tật và không đá bóng được nữa thì sự đau đớn sẽ lớn hơn trường hợp ngườibình thường cùng tình huống

Nhìn chung, những tổn thất về tinh thần là hoàn toàn trừu tượng và việc xácđịnh nó chỉ mang tính chất tương đối trên cơ sở xem xét một cách toàn diện vấn đề

và ra quyết định cho hợp lý Như vậy, sức khỏe con người là vốn quý và thiệt hại vềsức khỏe, thể chất là không thể bồi thường được Tuy nhiên, những thiệt hại phátsinh từ việc sức khỏe bị xâm phạm chỉ có thể xác định được và người gây thiệt hạiphải có trách nhiệm bù đắp những tổn thất, mất mát đó

2 Xác định thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm.

Tính mạng là thứ quý giá nhất của mỗi con người Khi tính mạng của mộtngười bị xâm phạm sẽ để lại mất mát rất lớn đối với chính họ và những người thâncủa họ nên khó có thể định giá được thành tiền để bồi thường Thế nhưng, việc bồi

thường bằng tiền cũng là một biện pháp để khắc phục hậu quả và bù đắp những tổnthất về vật chất cũng như tinh thần cho người bị thiệt hại và gia đình họ.

Về mặt dân sự, người gây thiệt hại phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hạicho gia đình nạn nhân và những tổn thất về tinh thần và vật chất phát sinh từ nhữnghành vi gây thiệt hại Tuy nhiên, việc xác định thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm

để quyết định mức bồi thường là không đơn giản

Theo quy định tại Điều 610 BLDS thì thiệt hại do tính mạng bị xâm phạmbao gồm:

● Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, chăm sóc người bị thiệt hạitrước khi chết;

● Chi phí hợp lý cho viêc mai táng;

● Tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấpdưỡng

● Tiền bù đắp tổn thất về tinh thần cho những người thân thích thuộc hàngthừa kế thứ nhất của người bị thiệt hại …

2.1 Chí phí hợp lí cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, chăm sóc người bị thiệt hại trước khi chết

2.1.1 Chi phí cho việc cứu chữa.

Cũng giống như trường hợp sức khỏe bị xâm phạm, chi phí hợp lý cho việccứu chữa người bị hại trước khi chết là những khoản mà người gây thiệt hại phải bỏ

ra để cứu chữa bồi dưỡng chăm sóc người bị thiệt hại trước khi chết

Theo đó, chi phí phù hợp và cần thiết để cứu chữa cho nạn nhân bao gồm:

- Chi phí cấp cứu, phẫu thuật, xét nghiệm;

- Tiền viện phí, thuốc men trong thời gian điều trị

- Tiền khám bệnh, chăm sóc sức khỏe trước khi người bị thiệt hại chết

- Chi phí cho việc đi lại, cứu chữa và khám bệnh của nạn nhân

Tất cả những chi phí trên được xác định dựa trên cơ sở hóa đơn, chứng từhợp lệ theo chỉ dẫn của bác sỹ hoặc yêu cầu của bệnh viện, cơ quan trực tiếp cứuchữa cho nạn nhân Ngoài ra, những trường hợp do điều kiện, hoàn cảnh khách