Quản lý hoạt động dạy học môn toán tại các trường THPT trên địa bàn huyện Chương Mỹ – thành phố Hà Nội

1. Lý do chọn đề tài Giáo dục nước ta đang phát triển trong hoàn cảnh thế giới có nhiều thay đổi rất nhanh và phức tạp. Toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế về giáo dục đã trở thành xu hướng tất yếu, cách mạng khoa học công nghệ tiếp tục phát triển mạnh mẽ đã tác động trực tiếp đến sự phát triển của các nền giáo dục trên thế giới. Công nghệ thông tin và truyền thông được ứng dụng trên quy mô rộng lớn. Ở Việt Nam, trong mọi giai đoạn cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng vai trò của giáo dục và bằng thực tiễn hoạt động của của mình vẫn nêu cao được truyền thống hiếu học, truyền thống “ Tôn sư trọng đạo ” của dân tộc. Xuất phát từ quan điểm chỉ đạo. “ Coi giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển . Phát triển giáo dục đào tạo vừa là nền tảng vừa là động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xuất khẩu, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”. Đảng ta đã nhận thức rõ ràng để thực hiện được các mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế xã hội đã đề ra, cần khai thác và sử dụng nhiều nguồn lực khác nhau, trong đó nguồn lực con người là quý báu nhất, có vai trò quyết định, đặc biệt trong điều kiện các nguồn tài chính và vật chất còn hạn hẹp như ở nước ta hiện nay. Nguồn lực đó là người lao động có trí tuệ cao, tay nghề thành thạo, phẩm chất tốt đẹp, được đào tạo và bồi dưỡng bởi một nền giáo dục tiên tiến gắn với một nền khoa học công nghệ hiện đại. Mục tiêu của giáo dục THPT được nêu trong luật giáo dục năm 2005 là: Giáo dục THPT phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở THCS, hoàn thành nội dung giáo dục THPT. Ngoài nội dung chủ yếu nhằm đảm bảo chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp cho mọi học sinh còn có nội dung nâng cao một số môn học để phát triển năng lực đáp ứng nguyện vọng của học sinh. Tuy nhiên giáo dục ở bậc THPT đang đứng trước mâu thuẫn cơ bản giữa yêu cầu phát triển mạnh về quy mô, bảo đảm nâng cao chất lượng và hiệu quả trong khi khả năng và điều kiện đáp ứng cho việc dạy và học còn nhiều hạn chế. Dạy học là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường, quản lý nhà trường thực chất là quản lý hoạt động dạy học. Hiện nay cả thế giới đang chứng kiến một sự bùng nổ của khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, máy tính là công cụ không thể thiếu đối với bất cứ một cá nhân và bất cứ một gia đình nào. Mà để làm chủ được công nghệ thông tin hoặc sáng tạo ra những sản phẩm có tính ứng dụng cao thì việc tiếp thu tốt, học tốt môn toán ở các bậc học phổ thông, đặc biệt là THPT là điều kiện không thể thiếu. Người ta thường nói “ Toán học là sân tập của tư duy”, chính vì thế môn toán luôn chiếm giữ một vị trí đầu bảng trong các môn học ở bậc học phổ thông. Học tốt môn toán sẽ giúp học sinh có khả năng tư duy một vấn đề tốt hơn, khúc triết, mạch lạc hơn, tính lôgic, chặt chẽ khả năng sáng tạo luôn được phát huy ở môn toán. Đặc biệt muốn làm chủ được khoa học công nghệ trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay thì không thể không học tốt môn toán. Trong thực tế hiện nay ai cũng xác định được vai trò quan trọng của môn toán nhưng việc dạy toán và học toán ở các trường phổ thông giúp các em học sinh có một tư duy sắc bén về tự nhiên và xã hội vẫn chưa được phát huy. Chất lượng môn học này còn còn nhiều hạn chế bởi các yếu tố khác nhau. Về phía học sinh còn nhiều em chưa hứng thú học môn toán, khả năng tự học còn nhiều hạn chế, chất lượng học tập chưa cao bởi vì toán học là môn được đánh giá là khó. Việc quản lý dạy học môn toán ở các trường phổ thông chưa đồng bộ, việc đầu tư chưa đúng mức tác động và hiệu quả quản lý đối với bộ môn toán chưa mang lại tác dụng lớn như tác dụng của môn toán mang lại. Từ những lý do trên, với những trăn trở trong quá trình giảng dạy làm thế nào để môn toán phát huy hết tác dụng, giúp các em học sinh có thể học tốt môn toán tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn toán tại các trường THPT trên địa bàn huyện Chương Mỹ – thành phố Hà Nội” với mục đích để nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn học này trong nhà trường, với mong muốn góp sức mình trong việc đáp ứng được mục tiêu giáo dục trong giai đoạn hiện nay, giai đoạn mà Đảng và nhà nước ta đã chỉ rõ phải đổi mới giáo dục để hội nhập với các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới góp phần thực hiện công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nước.

Bộ giáo dục và đào tạo

Học viện quản lý giáo dục _ 

ĐặNG THANH BìNH

QUảN Lí HOạT ĐộNG DạY HọC MôN TOáN

TạI CáC TRƯờNG trung học phổ thông TRêN ĐịA BàN

HUYệN CHƯƠNG Mỹ - THàNH PHố Hà NộI

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 05

LUậN VĂN THạC Sỹ khoa học GIáO DụC

Ngời hớng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Thanh Hằng

Hµ Néi - 2011

Lời cảm ơn!

Với tình cảm chân thành, em xin đợc bày tỏ lòng biết ơn tới Học Viện Quản Lý Giáo dục, Phòng Đào tạo, các thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong quá trình học tập nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt, em xin đợc bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới

TS Nguyễn Thị Thanh Hằng – ngời đã dành nhiêù thời gian, kinh nghiệm quý báu, tận tình chỉ bảo, hớng dẫn em nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả xin chân thành cảm ơn: Các đồng chí Hiệu trởng, Phó hiệu ởng, Tổ trởng chuyên môn, giáo viên dạy Toán cùng các em học sinh các tr-ờng THPT Chơng Mỹ A, Chơng Mỹ B, Chúc Động, Xuân Mai, các bạn đồng nghiệp và những ngời thân cùng tập thể lớp cao học Khoá 1, Học Viện Quản

tr-Lý Giáo dục đã tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin, cổ vũ, động viên, tạo mọi điều kiện thụân lợi cho tác giả trong quá trình điều tra, nghiên cứu

Do thời gian và khả năng có hạn, mặc dù đã rất cố gắng, song luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận đợc những ý kiến đóng góp, phê bình chỉ bảo của các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp và bạn đọc

để luận văn này có giá trị thực tiễn

Hà Nội, Tháng 11 năm 2011

Tác giả luận văn

Đặng Thanh Bình

Những từ viết tắt trong luận văn

CNH-HĐH: Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

GD&ĐT: Giáo dục và đào tạo

Mục lục

Mở Đầu 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 4

6 Phơng pháp nghiên cứu 4

7 Cấu trúc của luận văn 5

Chơng 1 Cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động dạy học môn toán bậc TRUNG HọC PHổ THÔNG 6

1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài 7

1.2.1 Các khái niệm về quản lý 7

1.2.2 Chức năng quản lý và quản lý giáo dục 9

1.2.3 Dạy học, hoạt động dạy học, quá trình dạy học 11

1.2.4 Biện pháp 13

1.3 Trờng THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân 14

1.3.1 Vai trò, vị trí và chức năng trờng THPT 14

1.3.2 Nhiệm vụ và quyền hạn của trờng THPT 15

1.3.3 Mục tiêu phát triển giáo dục THPT 15

1.4 Đặc điểm môn Toán trong giáo dục THPT 16

1.4.1 Vị trí, vai trò bộ môn Toán trong trờng THPT 16

1.4.2 Mục tiêu dạy học môn Toán ở trờng THPT 17

1.4.3 Những nội dung cơ bản của chơng trình môn Toán bậc THPT 17

1.5 Một số nhân tố ảnh hởng đến quản lý dạy học môn Toán trong trờng THPT 18

1.5.1 Hoàn cảnh lịch sử, kinh tế xã hội 18

1.5.2 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh THPT 19

1.5.3 Đội ngũ giáo viên dạy Toán 20

1.5.4 Đặc thù môn Toán 22

1.6 Quản lý dạy học môn toán ở trờng THPT 24

1.6.1 Các thành tố của quá trình dạy học 24

1.6.2 Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trờng THPT 24

Chơng 2 THựC TRạNG QUảN Lý hoạt động dạy học môn toán ở các TRƯờNG trung học phổ thông HUYệN CHƯƠNG Mỹ THàNH PHố Hà NộI 32

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế xã hội và giáo dục huyện Chơng Mỹ, Thành phố Hà Nội 32

2.1.1 Vị trí tự nhiên: 32

2.1.2 Kinh tế xã hội: 33

2.1.3 Tổng quan về giáo dục THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ 36

2.2 Đánh giá thực trạng quản lý dạy học môn Toán tại các trờng THPT huyện Chơng Mỹ, thành phố Hà Nội 45

2.2.1 Thực trạng dạy học môn Toán ở các trờng THPT huyện Chơng Mỹ .45

2.2.2 Thực trạng quản lý dạy học môn toán trờng THPT huyện Chơng Mỹ 51

Chơng 3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trờng THPT trên địa bàn huyện chơng Mỹ thành phố Hà Nội 65

3.1 Những định hớng phát triển các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trờng THPT trên địa bàn Huyện Chơng Mỹ 65

3.1.1 Bối cảnh 65

3.1.2 Mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể về giáo dục phổ thông 68

3.1.3 Những yêu cầu tập trung đổi mới giáo dục THPT 68

3.1.4 Mục tiêu chung của Sở giáo dục và đào tạo Hà Nội 68

3.2 Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp 69

3.3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ,thành phố Hà Nội 70

3.3.1 Biện pháp 1 :Tăng cờng việc xây dựng kế hoạch dạy và học nhằm thực hiện mục tiêu và chơng trình dạy học môn toán 71

3.3.2 Biện pháp 2: Đào tạo, bồi dỡng nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên và khả năng tự học của học sinh theo yêu cầu đổi mới 75

3.3.3 Biện pháp 3: Xây dựng nề nếp dạy học môn toán theo quan điểm đổi mới 82

3.3.4 Biện pháp 4: Tăng cờng chỉ đạo đổi mới phơng pháp dạy học môn toán theo yêu cầu đổi mới 88

3.3.5 Biện pháp 5: Tăng cờng sử dụng thiết bị dạy học, chú trọng việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học toán học 91

3.3.6 Biện pháp 6: Tăng cờng công tác kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học 93

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp: 97

3.5 Khảo sát ý kiến về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý dạy học môn toán ở các trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ, thành phố Hà Nội 98

Kết luận và khuyến nghị 100

1 Kết luận 100

2 Khuyến nghị 101

Danh mục các tài liệu tham khảo 102

Phụ lục 105

Danh mục sơ đồ, biểu, bảng

Sơ đồ 1: Các chức năng trong chu trình quản lý

Sơ đồ 2: Các thành tố của quá trình dạy học

Biểu đồ 1: Những cơ sở để phân công nhiệm vụ cho giáo viên

Biểu đồ 2: Thực trạng, biện pháp thực hiện nề nếp dạy học

Bảng 2.1 Các loại hình trờng THPT năm học 2010-2011 huyện Chơng Mỹ

Bảng 2.2 Đội ngũ cán bộ quản lý ở 4 trờng THPT huyện Chơng Mỹ

Bảng 2.3 Số lợng giáo viên của 4 trờng THPT huyện Chơng Mỹ

Bảng 2.9 Thống kê đội ngũ giáo viên dạy Toán 2010-2011

Bảng 2.10 Kết quả xếp loại học lực, hạnh kiểm học sinh các năm 2008-2011

Bảng 2.11 Thống kê số lợng học sinh giỏi khối 12 tham dự kỳ thi học sinh giỏi cấp Thành phố năm 2009-2011

Bảng 2.12 Kết quả của các kỳ thi tốt nghiệp

Bảng 2.13 Kết quả điểm thi môn Toán các kỳ thi tốt nghiệp THPT Huyện

Ch-ơng Mỹ

Bảng 2.14 Thống kê chất lợng môn toán

Bảng 2.15 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ dạy và học

Bảng 2.16 Kết quả điều tra về biện pháp quản lý hoạt động dạy và học bộ môn Toán của hiệu trởng và tổ trởng chuyên môn

Bảng 2.17 Những cơ sở để phân công nhiệm vụ cho giáo viên

Bảng 2.18 Thực trạng biện pháp thực hiện nề nếp dạy học

Bảng 2.19 Thực trạng quản lý giờ dạy trên lớp của giáo viên

Bảng 2.20 Các yếu tố ảnh hởng đến chất lợng học tập môn Toán

Bảng 2.21 Thực trạng hứng thú học môn Toán của học sinh

Bảng 2.22 Thực trạng thời gian dành cho học tập môn Toán

Bảng 2.23 Thực trạng cơ sở vật chất dành cho tự học

Bảng 2.24 Thực trạng nhận thức về đổi mới phơng pháp dạy học của giáo viên Toán

Bảng 2.25 Thực trạng quản lý kiểm tra học tập của học

Bảng 2.26 Thực trạng quản lý kiểm tra việc giảng dạy của giáo viên

Bảng 3.1 Các biện pháp đề xuất

Bảng 3.2 Kết quả khảo sát mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp

ở Việt Nam, trong mọi giai đoạn cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng vai trò của giáo dục và bằng thực tiễn hoạt động của của mình vẫn nêu cao đợc truyền thống hiếu học, truyền thống “ Tôn s trọng đạo ” của dân tộc Xuất phát từ quan điểm chỉ đạo “ Coi giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, đầu

t cho giáo dục là đầu t cho phát triển Phát triển giáo dục đào tạo vừa là nền tảng vừa là động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con ngời, yếu tố cơ bản để phát triển xuất khẩu, tăng trởng kinh tế nhanh và bền vững”

Đảng ta đã nhận thức rõ ràng để thực hiện đợc các mục tiêu chiến lợc phát triển kinh tế xã hội đã đề ra, cần khai thác và sử dụng nhiều nguồn lực khác nhau, trong đó nguồn lực con ngời là quý báu nhất, có vai trò quyết định,

đặc biệt trong điều kiện các nguồn tài chính và vật chất còn hạn hẹp nh ở nớc

ta hiện nay Nguồn lực đó là ngời lao động có trí tuệ cao, tay nghề thành thạo, phẩm chất tốt đẹp, đợc đào tạo và bồi dỡng bởi một nền giáo dục tiên tiến gắn với một nền khoa học công nghệ hiện đại

Mục tiêu của giáo dục THPT đợc nêu trong luật giáo dục năm 2005 là: Giáo dục THPT phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở THCS, hoàn thành nội dung giáo dục THPT Ngoài nội dung chủ yếu nhằm đảm bảo chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản, toàn diện và hớng nghiệp cho mọi học sinh còn

có nội dung nâng cao một số môn học để phát triển năng lực đáp ứng nguyện vọng của học sinh Tuy nhiên giáo dục ở bậc THPT đang đứng trớc mâu thuẫn

cơ bản giữa yêu cầu phát triển mạnh về quy mô, bảo đảm nâng cao chất lợng

và hiệu quả trong khi khả năng và điều kiện đáp ứng cho việc dạy và học còn nhiều hạn chế

Dạy học là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trờng, quản lý nhà trờng thực chất là quản lý hoạt động dạy học Hiện nay cả thế giới đang chứng kiến một

sự bùng nổ của khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, máy tính là công cụ không thể thiếu đối với bất cứ một cá nhân và bất cứ một gia

đình nào Mà để làm chủ đợc công nghệ thông tin hoặc sáng tạo ra những sản phẩm có tính ứng dụng cao thì việc tiếp thu tốt, học tốt môn toán ở các bậc học phổ thông, đặc biệt là THPT là điều kiện không thể thiếu

Ngời ta thờng nói “ Toán học là sân tập của t duy”, chính vì thế môn toán luôn chiếm giữ một vị trí đầu bảng trong các môn học ở bậc học phổ thông Học tốt môn toán sẽ giúp học sinh có khả năng t duy một vấn đề tốt hơn, khúc triết, mạch lạc hơn, tính lôgic, chặt chẽ khả năng sáng tạo luôn đợc phát huy ở môn toán Đặc biệt muốn làm chủ đợc khoa học công nghệ trong thời đại bùng nổ thông tin nh hiện nay thì không thể không học tốt môn toán Trong thực tế hiện nay ai cũng xác định đợc vai trò quan trọng của môn toán nhng việc dạy toán và học toán ở các trờng phổ thông giúp các em học sinh

có một t duy sắc bén về tự nhiên và xã hội vẫn cha đợc phát huy Chất lợng môn học này còn còn nhiều hạn chế bởi các yếu tố khác nhau Về phía học sinh còn nhiều em cha hứng thú học môn toán, khả năng tự học còn nhiều hạn chế, chất lợng học tập cha cao bởi vì toán học là môn đợc đánh giá là khó Việc quản lý dạy học môn toán ở các trờng phổ thông cha đồng bộ, việc đầu t cha đúng mức tác động và hiệu quả quản lý đối với bộ môn toán cha mang lại tác dụng lớn nh tác dụng của môn toán mang lại

Từ những lý do trên, với những trăn trở trong quá trình giảng dạy làm thế nào để môn toán phát huy hết tác dụng, giúp các em học sinh có thể học tốt

môn toán tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn toán tại các trờng

nghiên cứu nhằm nâng cao chất lợng dạy học môn học này trong nhà trờng, với mong muốn góp sức mình trong việc đáp ứng đợc mục tiêu giáo dục trong giai đoạn hiện nay, giai đoạn mà Đảng và nhà nớc ta đã chỉ rõ phải đổi mới giáo dục để hội nhập với các nớc tiên tiến trong khu vực và trên thế giới góp phần thực hiện công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nớc.

2 Mục đích nghiên cứu

Từ việc nghiên cứu lý luận và tìm hiểu, phân tích thực trạng dạy học môn toán ở 4 trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ, luận văn mong muốn đề xuất những biện pháp quản lý dạy học bộ môn toán nhằm góp phần quản lý một cách hiệu quả chất lợng dạy và học của nhà trờng

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ

3.2 Đối tợng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trờng THPT trên

địa bàn huyện Chơng Mỹ, thành phố Hà Nội bao gồm: THPT Xuân Mai, THPT Chơng Mỹ A, THPT Chơng Mỹ B, THPT Chúc Động

4 Giả thuyết khoa học

Trong thời gian qua chất lợng dạy học nói chung và chất lợng dạy học môn toán nói riêng ở các trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ đã đạt đ-

ợc những kết quả nhất định, tuy nhiên chất lợng đạt đợc vẫn cha đợc nh ý muốn, vẫn còn nhiều hạn chế, việc quản lý hoạt động dạy học môn toán cha

đáp ứng đợc xu thế đổi mới trong giáo dục, chất lợng dạy học môn toán ở các trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ sẽ tốt hơn, đáp ứng đợc các mục tiêu chung của việc đổi mới trong giáo dục phổ thông hiện nay nếu ta xác định

đợc một hệ thống đồng bộ những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn toán một cách thích hợp và khoa học

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xác định và thiết lập cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở trờng phổ thông

- Khảo sát và đánh giá thực trạng của việc quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ, Hà Nội trong giai

đoạn hiện nay

- Đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn toán phù hợp với đặc điểm của các trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ nhằm nâng cao chất lợng dạy học môn toán

5.2 Phạm vi nghiên cứu

- Căn cứ vào những mục đích đã đặt ra, đề tài tập trung nghiên cứu việc quản lý hoạt động dạy và học môn toán của cán bộ quản lý các trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ

- Đề tài đợc nghiên cứu, khảo sát tại 4 trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ bao gồm: THPT Xuân Mai, THPT Chơng Mỹ A, THPT Chơng Mỹ

B, THPT Chúc Động

6 Phơng pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phơng pháp nghiên cứu lý luận

- Tìm hiểu các thuật ngữ có liên quan đến đề tài

- Phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận (các văn bản, nghị quyết của

Đảng, các văn bản pháp quỹ về giáo dục và đào tạo (GD & ĐT) của nhà nớc, các công trình nghiên cứu ) Nhằm thu thập các thông tin khoa học làm cơ…

sở cho việc nghiên cứu đề tài

6.2 Nhóm phơng pháp nghiên cứu thực hiện

- Phơng pháp quan sát (hoạt động dạy và học môn toán của giáo viên và học sinh)

- Phơng pháp điều tra bằng phiếu hỏi

- Phơng pháp nghiên cứu các hoạt động của cán bộ quản lý

- Phơng pháp xin ý kiến chuyên gia

6.3 Nhóm các phơng pháp thống kê sử lý số liệu

6.4 Nhóm các phơng pháp tổng kết rút kinh nghiệm

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung luận văn gồm 3 chơng

Chơng 1 Cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động dạy học môn toán

bậc THPT

Chơng 2 Thực trạng của việc quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các

trờng THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ, thành phố Hà Nội

Chơng 3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn toán ở các trờng

THPT trên địa bàn huyện Chơng Mỹ, thành phố Hà Nội

Chơng 1 Cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động dạy học

môn toán bậc TRUNG HọC PHổ THÔNG

1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Việc quản lý dạy học các môn học bậc THPT nói chung là nhiệm vụ quan trọng của cán bộ quản lý trong nhà trờng Một phơng pháp quản lý tốt sẽ kéo theo cả một bộ máy vận hành đợc thông suốt, hiệu quả cao, chất lợng giáo dục đợc đảm bảo, đáp ứng đợc yêu cầu chung của một xã hội phát triển Với cơng vị là một giáo viên, trực tiếp giảng dạy bộ môn toán, một môn học quan trọng nhà trờng, một môn học có đóng góp rất lớn trong việc tăng khả năng t duy, sáng tạo, khả năng làm việc độc lập của học sinh, tôi nhận thấy cần phải

có cách thức quản lý riêng, mới có thể phù hợp với sự thay đổi về yêu cầu của môn học, giáo trình, đồng thời làm tăng khả năng t duy sáng tạo, phát huy tìm tòi ra những điều mới mẻ, với mục đích để thể hiện một công việc ta cần tìm

ra những cách ngắn nhất, có hiệu quả nhất

Trong thực tế việc giảng dạy bộ môn toán từ trớc tới giờ chỉ tập trung chủ yếu vào việc thầy cô giáo giúp học sinh biết cách giải toán, giải bài tập với mục đích để các em vợt qua những kỳ thi, chúng ta cha chú trọng giúp các

em có “chìa khóa” để tự nghiên cứu, sáng tạo tìm ra những phơng pháp học tốt môn toán, đây là vấn đề mấu chốt để khi các em trởng thành bớc vào cuộc sống sẽ luôn có trong mình những lối t duy rõ ràng, mạch lạc, luôn suy nghĩ tìm ra những cách thức mới, ngắn gọn, đạt hiệu quả khi thực hiện một công việc nào đó Trong giai đoạn hiện nay những nghiên cứu lý luận về phơng pháp dạy học bộ môn toán tập trung chủ yếu vào việc khai thác các phơng pháp dạy học nhằm tăng cờng tính chủ động, sáng tạo của ngời học Nghiên cứu khai thác những u điểm của các phơng pháp dạy học và các phơng thức tổ chức dạy học sao cho chủ thể nhận thức một cách tự giác, tích cực và sáng tạo

những đặc thù, chứa đựng những phạm trù lý luận trừu tợng, khó vận dụng vào thực tiễn ở nớc ta Vì vậy việc nghiên cứu, khai thác những t tởng chung nhất trong các lý thuyết, phơng pháp dạy học tích cực nhằm vận dụng có tính khả thi vào việc dạy học Toán là vấn đề có tính thiết thực, có ý nghĩa quan trọng trong việc đào tạo và bồi dỡng giáo viên Toán hiện nay Để làm tốt đợc những việc đó chúng ta cũng cần phải có những biện phấp quản lý mới, thiết thực, phù hợp với sự thay đổi về phơng pháp dạy học nhằm nâng cao chất lợng dạy học môn Toán nói riêng và chất lợng giáo dục của nhà trờng nói chung.

Trờng THPT Xuân Mai, nơi tôi đang công tác, nằm trên địa bàn huyện Chơng Mỹ, thành phố Hà Nội, một huyện ngoại thành dân c chủ yếu sống dựa vào nông nghiệp, việc dạy học nói chung cũng nh dạy học môn Toán nói riêng còn nhiều hạn chế, cha đem lại hiệu quả cao Các trờng THPT trên cùng địa bàn cũng gặp những khó khăn tơng tự.Vì vậy trong luận văn này chúng tôi muốn đi sâu nghiên cứu để tìm ra những biện pháp quản lý thiết thực đối với việc dạy học môn Toán cho phù hợp với đặc điểm tự nhiên, xã hội, dân c trong vùng Luận văn hoàn thành với mong muốn giúp các em học sinh học tốt môn Toán vì đây là môn học có thể xem là “chìa khoá” thành công trong việc học tập các môn khoa học khác Học tốt môn toán giúp các em có đợc lối t duy nhanh nhẹn, sáng tạo, khoa học Đồng thời luận văn cũng hy vọng giúp đồng nghiệp có đợc phơng pháp giảng dạy môn Toán một cách thích hợp, phù hợp với xu thế thay đổi, nâng cao chất lợng của ngành giáo dục cũng nh toàn xã hội

1.2 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài

1.2.1 Các khái niệm về quản lý

1.2.1.1 Quản lý

Hoạt động quản lý đã có từ xa xa khi con ngời biết lao động theo từng nhóm đòi hỏi có sự tổ chức, điều khiển và phối hợp hành động quản lý là đối tợng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học, mỗi ngành khoa học nghiên cứu quản lý từ những góc độ riêng của mình và đa ra những định nghĩa khác nhau

về quản lý Trong lĩnh vực giáo dục, quản lý có thể hiểu ở những cách tiếp cận riêng nh sau:

+ Quản lý là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt tới mục tiêu đề ra

+ Quản lý là các hoạt động đợc thực hiện nhằm bảo đảm sự hoàn thành công việc qua những nỗ lực của ngời khác

+ Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những

1.2.1.2 Quản lý giáo dục

“ Quản lý giáo dục thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (đợc tiến hành bởi giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lợng xã hội) nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách của học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trờng ” [16;tr 38 ]

1.2.1.3 Quản lý nhà trờng

“ Quản lý trờng học là quản lý tập thể giáo viên và học sinh để chính họ lại quản lý (đối với giáo viên) và tự quản lý (đối với học sinh) quá trình dạy học, giáo dục, nhằm đào tạo ra sản phẩm là nhân cách ngời lao động mới ”.Quản lý giáo dục trong nhà trờng về cơ bản, chính là quản lý các thành

tố của quá trình dạy học [19;tr 54 ]

1.2.1.4 Quản lý dạy học

Quản lý dạy học là quản lý quá trình truyền thụ tri thức của đội ngũ giáo viên và quá trình lĩnh hội kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo của học sinh và quản lý các điều kiện vật chất, kỹ thuật, phơng tiện phục vụ hoạt động dạy học.

Quản lý dạy học là phải quản lý tốt hoạt động dạy học của thầy thể hiện

ở việc nh: Thực hiện chơng trình, các loạt hồ sơ, bài soạn, giảng bài, dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm, đánh giá kết quả dạy học thông qua việc chấm, chữa bài, cho điểm theo các văn bản hớng dẫn của Bộ giáo dục và đào tạo.Quản lý hoạt động học của trò là tạo ra ý thức tốt trong học tập để lĩnh hội kiến thức, hình thành kĩ năng, kỹ xảo trên cơ sở đó xây dựng nền nếp học tập và phơng pháp học tập đúng đắn nhằm đạt chất lợng và hiệu quả cao nhất

1.2.1.5 Quản lý dạy học môn Toán

Quản lý hoạt động dạy học môn toán là quản lý hoạt động dạy và hoạt

động học môn Toán nhằm thực hiện chức năng bộ môn, đồng thời góp phần hoàn thành mục tiêu giáo dục Quản lý hoạt động dạy học môn Toán nằm trong toàn bộ quá trình quản lý các hoạt động dạy và học nói chung Tuy nhiên do đặc thù bộ môn nên cần có cách quản lý riêng cho phù hợp

1.2.2 Chức năng quản lý và quản lý giáo dục

Tiến trình quản lý là một phức hợp nhiều kỹ năng có tính hệ thống rất sinh động và phức tạp Để quản lý, chủ thể quản lý phait thực hiện nhiều loại công việc khác nhau Những loại công việc quản lý này gọi là các chức năng quản lý Nh vậy, các chức năng quản lý là tập hợp những nhiệm vụ quản lý khác nhau, mang tính độc lập tơng đối, đợc hình thành trong quá trình chuyên môn hoá hoạt động quản lý Có 4 chức năng cơ bản nhất đó là: Lập kế hoạch,

tổ chức, chỉ đạo, và kiểm tra

+ Chức năng lập kế hoạch

Lập kế hoạch là việc xác định các mục tiêu và mục đích mà tổ chức phải hoàn thành trong tơng lai và quyết định về cách thức để đạt đợc những mục tiêu, nhiệm vụ đó Lập kế hoạch là chức năng đầu tiên về cơ bản nhất trong hệ

thống chức năng quản lý theo giai đoạn là cơ sở của các chức năng còn lại để lập kế hoạch bao gồm 3 giai đoạn.

- Xác định mục tiêu (phơng hớng) cho tổ chức

- Nhận diện các nguồn lực của tổ chức để thực hiện các mục tiêu đó

- Quyết định về những hoạt động cần thiết để đạt đợc các mục tiêu đã đề ra

+ Chức năng tổ chức

Tổ chức là sự kết hợp hạot động của những bộ phận sao cho chúng liên kết với nhau trong một cơ cấu chặt chẽ, hợp lý tạo thành một hệ thống thống nhất nh một cơ thể sống Đó là sự liên kết những cá nhân, những quá trình, những hoạt động trong hệ thống, thông qua đó để thực hiện các mục tiêu chung của hệ thống trên cơ sở các nguyên tắc quản lý Bằng cách thiết lập một

tổ chức hoạt động hữu hiệu, các nhà quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn vật lực, nhân lực Tiến trình tổ chức bao gồm việc thiết lập các bộ phận, phòng ban và xây dựng các bản mô tả công việc Vấn đề nhân sự cũng xuất phất trực tiếp từ chức năng lập kế hoạch và tổ chức

+ Chức năng chỉ đạo

Chỉ đạo là quá trình chủ thể quản lý sử dụng quyền lực quản lý của mình

để điều hành, tác động đến hành vi của các cá nhân, bộ phận trong hệ thống một cách có chủ đích để họ tự nguyện và nhiệt tình phấn đấu đạt đợc các mục tiêu chung của tổ chức

Nội dung cơ bản của chức năng chỉ đạo là chủ thể quản lý phải thực hiện nhiệm vụ ra quyết định và tổ chức thực hiện quyết định đó Quá trình này bao gồm các hoạt động phân công, hớng dẫn, đôn đốc, động viên, thúc đẩy họ hoàn thành nhiệm vụ

+ Chức năng kiểm tra

Kiểm tra là căn cứ vào kế hoạch và mục tiêu đã định để xem xét, đo lờng

và đánh giá việc thực hiện nhằm phát hiện kịp thời những sai sót, tìm ra

kiếm các cơ hội, các nguồn lực có thể khai thác để thúc đẩy hoạt động của tổ chức Trong hoạt động quản lý, chức năng kiểm tra có vai trò hết sức quan trọng, thông qua chức năng kiểm tra một cá nhân, một nhóm, hoặc một tổ chức theo dõi, giám sát các thành quả hoạt động, nếu kết quả hoạt động không

đạt đợc đúng với mục tiêu, ngời quản lý sẽ tiến hành những biện pháp điều chỉnh, sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết Vì vậy, để đánh giá đợc hiệu quả quản

lý, ngời lãnh đạo cần phải thực hiện chức năng kiểm tra

Kiểm tra theo lý thuyết hệ thống chính là thiết lập mối liên hệ ngợc trong quản lý Có 3 yếu tố cơ bản của công tác kiểm tra

- Xây dựng chuẩn để thực hiện

- Đánh giá việc thực hiện dựa trên chính sách so với chuẩn

- Nếu kết quả hoạt động có sự chênh lệch so với chuẩn thì cần điều chỉnh hoạt động để đạt hiệu quả mong muốn

Bốn chức năng của hoạt động quản lý có mối quan hệ mật thiết với nhau tạo thành một chu trình quản lý Chu trình quản lý bao gồm 4 giai đoạn với sự tham gia của hai yếu tố vô cùng quan trọng đó là thông tin và quyết định Trong đó thông tin giữ vai trò là huyết mạch của hoạt động quản lý, đồng thời cũng là tiền đề của một quá trình quản lý tiếp theo

Sơ đồ1.1: Sơ đồ chức năng của quản lý

1.2.3 Dạy học, hoạt động dạy học, quá trình dạy học

Dạy và học là một quá trình tác động và phối hợp với nhau, gồm hoạt

động dạy của thầy và hoạt động học của trò, thiếu hai hoạt động đó thì quá trình dạy học sẽ không diễn ra

Hoạt động dạy của thầy: Lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức, học tập của học sinh, giúp học sinh tìm tòi khám phá tri thức, qua đó thực hiện có hiệu quả chức năng học của bản thân, giúp học sinh nắm đợc kiến thức, hình thành kỹ năng, thái độ Hoạt động dạy học có chức năng kép

là truyền đạt và điều khiển nội dung dạy học theo chơng trình bằng phơng pháp nhà trờng

Hoạt động học của học sinh: Là tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự

điều khiển hoạt động nhận thức, học tập của mình nhằm thu nhận, xử lý và biến đổi thông tin bên ngoài thành tri thức của bản thân, qua đó ngời học thể hiện mình, biến đổi mình, tự làm phong phú những giá trị của mình

Hoạt động dạy và học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau tồn tại song song

và phát triển trong cùng một quá trình thống nhất kết quả hoạt động dạy của thầy và ngợc lại

1.2.3.2 Quá trình dạy học

“Quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn bao gồm hoạt động dạy và hoạt

động học luôn luôn tơng tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau (hai cái tồn tại là vì nhau, của nhau, bởi nhau) Sự tơng tác giữa dạy và học mang tính chất cộng tác (cộng đồng và hợp tác) trong đó dạy giữ vai trò chủ

đạo.” [17;tr 52 ]

Quá trình dạy học bao gồm các thành tố: Mục tiêu dạy học, nội dung dạy học, phơng pháp dạy học (kể cả hình thức dạy học) điều kiện dạy học (bao gồm phơng tiện dạy học), lực lợng dạy học (giáo viên), ngời học (vừa là đối t-ợng, vừa là chủ thể của quá trình dạy học), kết quả dạy học Các thành tố này tồn tại trong mối liện hệ thống nhất với nhau và thống nhất với môi trờng (tự nhiên và xã hội)

“ Bản chất của quá trình dạy học là quá trình nhận thức độc đáo của học sinh dới vai trò chủ đạo của giáo viên ” [14;tr 142 ]

Bản chất của việc dạy là quá trình tổ chhức cho học sinh nhận thức, chiếm lĩnh tri thức, hình thành và phát triển nhân cách

Bản chất của hoạt động học là quá trình thu nhận tri thức một cách chủ

động, tích cực, sáng tạo dới sự hớng dẫn của thầy nhằm lĩnh hội tri thức

1.2.3.4 Hoạt động dạy học môn Toán

Hoạt động dạy học môn Toán là hoạt động thống nhất giữa giáo viên dạy môn Toán và học sinh Trong đó dới tác động chủ đạo của giáo viên, học sinh

tự giác, tích cực, tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động học nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học môn Toán đặt ra

- Đối với giáo viên cần phải: Tăng cờng các hoạt động học tập đa dạng

của học sinh trên lớp, phơng pháp tìm tòi nghiên cứu, phát hiện và khả năng giải quyết vấn đề Ngời giáo viên cần sáng tạo để tìm ra những phơng pháp phù hợp với trình độ nhận thức của mặt bằng học sinh mà mình giảng dạy, để làm sao các em hứng thú, yêu thích môn học từ đó kết quả học tập sẽ đợc nâng cao Cần đặc biệt kết hợp học tập cá nhân và học tập theo nhóm Cần phối hợp kiểm tra giữa trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan, tuỳ theo mục đích của việc kiểm tra kiến thức của học sinh

- Đối với học sinh cần phải: Có thái độ nghiêm túc, chăm chỉ, hứng thú trong việc học Toán, luôn có xu hớng không đợc bằng lòng với việc giải đợc một bài Toán là đủ mà cần phải sáng tạo tìm ra nhiều hớng giải quyết khác nhau, hoặc có thể khái quát hoá thành một vấn đề có tính tổng quát hơn, phức tạp hơn Có tinh thần hợp tác trong học tập, đồng thời có ý thức bảo vệ những suy nghĩ và việc làm đúng, luôn tìm hiểu liện hệ giữa những vấn đề của Toán học với cuộc sống xung quanh

1.2.4 Biện pháp

“ Là cách làm, cách thức tiến hành một vấn đề cụ thể nào đó ” [17;tr 78 ]

Quản lý hoạt động dạy học môn Toán trong trờng phổ thông là những cách tiến hành của chủ thể quản lý để tác động đến những lĩnh vực trong quản

lý hoạt động dạy học môn Toán nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động này và thực hiện mục tiêu giáo dục của cấp học

1.3 Trờng THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.1 Vai trò, vị trí và chức năng trờng THPT

Trờng THPT là cấp học cuối cùng trong bậc học phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông Trờng THPT đợc thành lập với mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dỡng nhân tài, phục vụ nhiệm vụ chính trị, kinh tế xã hội và hoàn thiện nhân cách cho mọi công dân

Trờng THPT hoạt động dới sự quản lý của nhà nớc và cơ quan quản lý giáo dục, chịu sự chi phối của những đặc trng cơ bản về xu hớng phát triển kinh tế- xã hội của thời đại, của đất nớc đó là:

- Cách mạng khoa học công nghệ phát triển đã làm tăng vọt khối lợng tri thức của nhân loại Thế giới chuyển từ kỷ nguyên công nghiệp sang kỷ nguyên thông tin và phát triển kinh tế tri thức Nó làm biến đổi và tác động

đến tất cả các lĩnh vực xã hội, trong đó nổi bật là phát triển giáo dục

- Vấn đề toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế vừa tạo ra quá trình hợp tác để phát triển vừa tạo ra quá trình đấu tranh gay gắt của các nớc đang phát triển

để bảo vệ lợi ích quốc gia, bảo tồn các giá trị bản sắc văn hoá và truyền thống của các dân tộc

Những xu thế chung nêu trên đã tạo ra sự thay đổi sâu sắc trong giáo dục

mà đặc trng nhất là vấn đề đổi mới giáo dục đang diễn ra trên toàn cầu Vì thế

đổi mới công tác giáo dục là tất yếu

“ Đổi mới quản lý để quản lý sự đổi mới ”

Từ vai trò, vị trí và chức năng của trờng THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân, chúng ta thấy rõ những yêu cầu đạt ra đối với việc quản lý trờng

và học của thầy và trò, giữa ngời dạy và ngời học có mối quan hệ hữu cơ với nhau Trong đó, ngời thầy đóng vai trò hết sức quan trọng, không có thầy giỏi thì không thể có trò giỏi, không có trò giỏi thì không thể hoàn thành đợc mục tiêu của cấp học nói riêng và của ngành giáo dục nói chung.

1.3.2 Nhiệm vụ và quyền hạn của trờng THPT

Theo điều 58 luật giáo dục điều 3 của điều lệ trờng trung học nêu rõ.Trờng trung học có nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

1 Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo chơng trình giáo dục phổ thông

2 Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên, tham gia tuyển dụng và điều

động giáo viên, cán bộ, nhân viên

3 Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, vận động học sinh đến trờng, quản lý học sinh theo quy định của bộ giáo dục và đào tạo

4 Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi cộng đồng

5 Huy động, quản lý các nguồn lực cho hoạt động giáo dục, phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục

6 Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy

định của nhà nớc

7 Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội

8 Tự đánh giá chất lợng giáo dục và chịu sự kiểm định chất lợng giáo dục của cơ quan có thẩm quyền, kiểm định chất lợng giáo dục

9 Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật [18;tr 1 ]

1.3.3 Mục tiêu phát triển giáo dục THPT

Luật giáo dục đã khẳng định: “ Mục tiêu của giáo dục THPT là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng t cách và trách

nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc ” [9;tr 21 ]

Chiến lợc phát triển giáo dục 2001- 2010 đã định rõ các mục tiêu giáo dục phổ thông nh sau: “Thực hiện giáo dục toàn diện về đức, trí, thể, mỹ Cung cấp học vấn phổ thông cơ bản, hệ thống và có tính hớng nghiệp, tiếp cận trình

độ các nớc phát triển trong khu vực, xây dựng thái độ học tập đúng đắn, phơng pháp học tập chủ động, tích cực sáng tạo, lòng ham học, ham hiểu biết, năng lực tự học,năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống”[7;tr 24 ]

Mục tiêu phát triển giáo dục đối với cấp THPT là: “Thực hiện chơng trình phân ban hợp lý nhằm đảm bảo cho học sinh có học vấn phổ thông cơ bản theo một tiêu chuẩn thống nhất, đồng thời tạo điều kiện cho sợ phát huy năng lực của mỗi học sinh, giúp học sinh có những hiểu biết về kỹ thuật, chú trọng hớng nghiệp để tạo điều kiện thuận lợi cho việc phân luồng sau THPT, để học sinh vào đời hoặc chọn ngành nghề học tiếp sau khi tốt nghiệp Tăng tỷ lệ học sinh trong độ tuổi vào THPT từ 38% năm 2000 lên 45% vào năm 2005 và 50% vào năm 2010.” [7;tr 24,25 ]

1.4 Đặc điểm môn Toán trong giáo dục THPT

1.4.1 Vị trí, vai trò bộ môn Toán trong trờng THPT

Trong trờng THPT Toán học là bộ môn học cơ bản mà các bậc phụ huynh, các em học sinh đều quan tâm và tìm cách đầu t để học tốt hơn nữa Toán học chiếm giữ một vị trí quan trọng trong việc phát triển nhân cách, khả năng t duy, năng lực tìm tòi sáng tạo của học sinh, là cơ sở để phát triển t duy khoa học cho các em, bớc đầu làm quen với việc nghiên cứu khoa học sau này Trong cuộc sống t duy Toán học giúp các em học sinh quan sát một sự vật hiện tợng có chiều sâu, với lối t duy ngắn gọn mạch lạc, triệt để sẽ giúp các em nhìn nhận và giải quyết những vấn đề trong cuộc sống một cách ngắn nhất và có hiệu quả nhất

Cùng với tri thức, môn toán đóng góp một phần không nhỏ trong việc

kiến thức và kỹ năng cần thiết theo yêu cầu bộ môn, môn toán còn góp phần phát triển năng lực, trí tuệ chung nh phân tích, tổng hợp, trừu tợng hoá, khái quát hoá, đặc biệt nó hình thành cho học sinh có đầu óc thực tế, năng động

đặc biệt là khả năng sáng tạo Đó là những nét tính cách rất cần thiết cho thanh niên lập nghiệp trong thời kỳ hội nhập hiện nay

Ngoài ra môn Toán còn có tác dụng rèn luyện những đức tính và phẩm chất nh: Tính cẩn thận, tính chính xác, tính khái quát, tính kỷ luật, tính phê phán, tính sáng tạo, bồi dỡng óc thẩm mỹ cho học sinh

1.4.2 Mục tiêu dạy học môn Toán ở trờng THPT.

- Mục tiêu tổng quát của chơng trình Toán học THPT là góp phần phát triển kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông về môn Toán, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc tham gia vào các lao động có kỹ thuật thích ứng với cuộc sống của một xã hội công nghiệp hoá, hiện đại hoá

- Mục tiêu cụ thể của môn Toán theo chơng trình cơ bản hoàn thiện kiến thức yêu cầu đối với môn Toán bậc THPT, trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản nhất về môn học trên cơ sở đơn giản những vấn đề mang tính hàn lâm, nặng về lý thuyết, yêu cầu các em học sinh có thể đáp ứng đợc việc giải quyết những vấn đề cơ bản theo yêu cầu của sách giáo khoa

- Mục tiêu cụ thể của môn Toán theo chơng trình nâng cao: Đảm bảo đợc

đầy đủ những nội dung của chơng trình cơ bản, ngoài ra mở rộng thêm một số

lý thuyết cũng nh bài tập Về mặt lý thuyết, trang bị kiến thức cho học sinh theo chiều sâu, có chứng minh nhiều hơn Hệ thống bài tập yêu cầu cao hơn,

đòi hỏi phải t duy nhiều hơn, rộng hơn, và có hệ thống lôgic

1.4.3 Những nội dung cơ bản của chơng trình môn Toán bậc THPT 1.4.3.1 Những định hớng chung của chơng trình Toán học THPT

- Bám sát mục tiêu của cấp học, có sự phân hoá giữa hai chơng trình cơ bản và nâng cao

- Có tính phổ thông, cơ bản, hiện đại, thiết thực Tơng đơng với chơng trình Toán học trình độ tú tài của các nớc trong khu vực và các nớc đang phát triển trên thế giới

- Có tỷ lệ phù hợp với lý thuyết và bài tập theo theo hớng biết vận dụng lý thuyết một cách sáng tạo trong giải bài tập Toán

- Có cấu trúc phù hợp với trình độ phát triển t duy của học sinh, không quá cứng nhắc và không quá khó

- Tạo điều kiện cho việc đổi mới phơng pháp dạy học môn Toán

1.4.3.2 Những định hớng cụ thể của chơng trình Toán học THPT

Môn Toán ở bậc THPT nhằm giúp học sinh:

- Về kiến thức: Có tính phổ thông cơ bản, có tính cập nhật và hiện đại, có

tính tinh giản

- Về kỹ năng: Coi trọng rèn luyện các kỹ năng chung nh thu thập xử lý và

truyền đạt thông tin, kỹ năng tự học Chủ ý hơn đến việc rèn luyện các kỹ năng chuyên biệt của bộ môn nh kỹ năng đi từ đơn giản đến phức tạp, sau đó khái quát hoá thành những vấn đề mang tính tổng quát hơn Vì vậy khả năng sáng tạo luôn đợc đặt lên hàng đầu

- Về thái độ: Chú ý đến việc giáo dục ý thức, thói quen trung thực, tính

kiên trì bền bỉ, khả năng hợp tác trong học tập Chủ động tham gia các hoạt

động học tập để tự khám phá và lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng, xây dựng thái độ và hành vi đúng đắn Học sinh cần mạnh dạn trình bày và bẩo vệ

ý kiến, quan điểm cá nhân, tích cực thảo luận, tranh luận, đặt câu hỏi cho bản thân, cho thầy, cho bạn

1.5 Một số nhân tố ảnh hởng đến quản lý dạy học môn Toán trong trờng THPT.

1.5.1 Hoàn cảnh lịch sử, kinh tế xã hội.

- Trong thời đại bùng nổ thông tin nh hiện nay, khoa học công nghệ không ngừng phát triển, “cuộc sống số”“t duy số” là những cụm từ thờng bắt

gặp trong cuộc sống, các phơng tiện kỹ thuật cao tác động vào đời sống xã hội một cách ồ ạt đã tác động rất mạnh mẽ tới việc dạy Toán học ở trờng THPT, bởi vì Toán học là nền tảng để hình thành nên những t duy đáp ứng đợc những yêu cầu thay đổi của xã hội.

Ta có thể thấy rằng các môn khoa học tự nhiên nói chung và bộ môn Toán nói riêng ngày càng có vị trí quan trọng trong xã hội hiện đại Ngày nay nhiều gia đình học sinh quan tâm đến môn Toán, thậm chí thấy con em mình học yếu lập tức tìm thầy ép con phải học thêm Toán Thực tế cho thấy các ngành học trong lĩnh vực tự nhiên trực tiếp sản xuất ra vật chất cho xã hội, nên những ngời lao động thuộc lĩnh vực này thờng dễ tìm việc làm và thu nhập cao, các nhà tuyển dụng việc làm cung thờng tuyển ngời theo học khối tự nhiên

Đây cũng chính là nguyên nhân mà hàng năm lợng lớn các thí sinh nộp

hồ sơ dự tuyển vào các trờng thuộc lĩnh vực này Mặt khác giáo viên vừa mới tiếp cận chơng trình, sách giáo khoa mới còn nhiều lúng túng và không ít những bất cập về kiến thức, về thời gian, vè phơng pháp, về hình thức ra đề thi,

để kiểm tra Tất cả những bất cập ấy cũng ảnh h… ởng không nhỏ tới chất lợng giảng dạy của giáo viên cũng nh khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh Từ những nguyên nhân đã phân tích ở trên, ta thấy trách nhiệm của ngời giáo viên giảng dạy bộ môn Toán phải không ngừng học hỏi năng cao kiến thức cũng

nh năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu cao của xã hội đặt ra cho họ

1.5.2 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh THPT

Học sinh THPT thời kỳ bắt đầu tuổi thanh niên sau giai đoạn bồi dỡng kiến thức văn hoá chung đã khiến cho các em nghĩ đến tiền đồ, nghĩ đến việc bớc vào cuộc sống và lo lựa chọn nghề nghiệp cho mai sau Đến thời kỳ này thanh niên đã trởng thành, có đầy đủ các yếu tố chủ yếu của ngời lớn, dồi dào

về thể lực và trí lực, là thời kỳ thích tìm cái mới trong học tập và lao động, lứa tuổi trong sáng, đầy ớc mơ khát vọng, nhiệt tình, giàu lòng quả cảm và đặc biệt là sự phát triển rõ nét của t duy sáng tạo

Hứng thú nhận thức của học sinh THPT có những thay đổi rõ rệt theo xu hớng cá nhân, có em thích học những môn khoa học tự nhiên, có em thích học những môn khoa học xã hội, những hứng thú riêng đó thờng gắn với xu hớng chọn trờng đại học để đăng ký dự thi.

Bên cạnh đó, tình cảm trí tuệ của các em sâu sắc hơn, bền vững hơn, hành

vi tự phát ít hơn, vai trò của sự chín chắn đã đợc nâng cao một cách rõ rệt Nếu các em đợc chỉ dẫn đúng đắn và đợc cổ vũ kịp thời, hợp lý thì các em thờng hoàn thành nhiệm vụ một cách tốt đẹp, tiến hành công việc một cách đến nơi

đến chốn

Nh vậy ở lứa tuổi học sinh THPT các em có đủ điều kiện về sức khoẻ, trí tuệ và nghị lực để tiến hành hoạt động học tập, tự học một cách tích cực và sáng tạo, nhng cũng rất cần sự hỗ trợ, động viên, tạo điều kiện giúp đỡ đúng lúc, đúng chỗ, đúng nội dung của ngời lớn đặc biệt là ngời thầy và xã hội để các em chiếm lĩnh kiến thức, phù hợp với lứa tuổi một cách tốt nhất

1.5.3 Đội ngũ giáo viên dạy Toán

Nhìn chung đội ngũ giáo viên THPT là những ngời có trình độ đào tạo

đồng đều, tất cả đã tốt nghiệp đại học, thạc sỹ, tiến sỹ, hiểu biết, ham học hỏi Một số có ý chí vơn lên trở thành giáo viên giỏi, trở thành nhà quản lý các cấp của ngành giáo dục Bên cạnh đó còn một bộ phận giáo viên an phận, không

có mục tiêu phấn đấu vơn lên trong công việc điều này tạo ra một sự mất cân

đối về trình độ chuyên môn nghiệp vụ

Những hạn chế của đội ngũ giáo viên nói chung và giáo viên Toán nói riêng có thể nhìn nhận ở những nguyên nhân sau:

Thứ nhất: Là do sự bất cập về nguồn đào tạo, một số tốt nghiệp từ các ờng đại học s phạm chính quy, đội ngũ này làm việc tốt hơn, đúng phơng pháp, có hiệu quả hơn Một số đợc đào tạo từ các trờng khác nhau nh: Đại học quốc gia, đại học khoa học tự nhiên, đại học khoa học xã hội nhân văn, đại học tại chức, đại học từ xa và một số đợc đào tạo từ trớc năm 1975 (số lợng

tr-giáo viên này rất hạn chế về chuyên môn trong việc tiếp cận một số kiến thức mới đợc đa từ đại học xuống).

Thứ hai: Trong khoảng 10 năm gần đây trào lu học sinh thi vào các trờng

s phạm ít đi, điểm tuyển đầu vào của trờng s phạm có rất nhiều khoa chỉ đạt

điểm sàn, thậm chí một số trờng đại học địa phơng đại học vùng không tuyển sinh đợc sinh viên s phạm, đây là điều đáng lo ngại cho chất lợng giáo viên sau này

Từ những điều trên có thấy nhận thấy nó đã tác động không nhỏ đến chất lợng đọi ngũ giáo viên THPT từ chất lợng giảng dạy, khả năng s phạm, phong cách ngời thầy, khả năng tự học, tự trau dồi chuyên môn Ngoài ra công tác tổ chức còn nhiều bất cập dẫn đến tình trạng cơ cấu giáo viên các môn học cha

đồng bộ trong trờng gây không ít khó khăn trong phân công chuyên môn

Về chất lợng đào tạo của các trờng đại học ở Việt Nam hiện nay còn nặng về kinh điển, lý thuyết hàn lâm, ít thực hành, nội dung ít thay đổi so với trớc kia trong khi các lĩnh vực tự nhiên, xã hội đã thay đổi rất nhiều bởi xã hội không ngừng vận động phát triển đi lên Việc dạy nghề cho sinh viên còn nhiều bất cập, còn quá xa so với yêu cầu của thực tế, vì vậy cha thực sự đáp ứng đợc yêu cầu của nhà tuyển dụng Vì vậy thông thờng phải mất từ 3 đến 5 năm các sinh viên s phạm mới nắm vững đợc hết nghiệp vụ s phạm của ngời thầy, mới tự tin đứng trên bục giảng

Mỗi trờng phục vụ cho việc giảng dạy của giáo viên THPT nhìn chung còn vừa thiếu, vừa yếu Cơ sở vật chất thiếu thốn, trang thiết bị hỗ trợ cho việc giảng dạy nói chung và môn toán nói riêng cha đáp ứng đợc yêu cầu Chính vì thế giáo viên lên lớp thờng “dạy chay” chỉ mô tả là chủ yếu, điều này chính là nguyên nhân hạn chế rất lớn tới chất lợng giảng dạy

Một đặc điểm khác cũng cần phải lu ý là giáo viên THPT vẫn gặp khó khăn rất nhiều về đời sống, kinh tế eo hẹp, chính vì vậy hầu hết phải đi làm thêm để kiếm sống, tăng thu nhập cho gia đình, điều này đã ảnh hởng trực tiếp

đến việc giáo viên đầu t cho việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ là

rất ít Tuy nhiên hiện nay nhiều giáo viên đã ý thức hơn xác định đợc trách nhiệm và uy tín của ngời thầy nên đã đầu t hơn cho chuyên môn, tự học tập để nâng cao trình độ nhằm khẳng định vị trí và hoàn thành nhiệm vụ nhà giáo Trong công cuộc đổi mới giáo dục, nhiều thầy cô giáo đã tự làm đò dùng dạy học, tự nghiên cứu các phần mềm về công nghệ thông tin để phục vụ cho bài giảng, khai thác đặc thù của môn học, gây đợc sự hứng thú học tập của học sinh Sự mất cân đối về năng lực chuyên môn trong lực lợng giáo viên giảng dạy nói chung và giáo viên Toán nói riêng cũng thể hiện ở nhiều trờng THPT.

1.5.4 Đặc thù môn Toán.

Toán học là môn học đòi hỏi trí thông minh cao, vận dụng khả năng t duy sáng tạo, phơng pháp suy luận tốt, đặc biệt Toán học là nền tảng cho các bộ môn khoa học tự nhiên khác, đặc biệt công nghệ thông tin, máy tính thì không thể không sử dụng toán học Nh vậy có thể thấy rằng toán học có gắn bó mật thiết với cuộc sống và tri thức bộ môn góp phần cơ bản vào sợ tiến bộ của khoa học Nhiệm vụ cơ bản của việc giảng dạy môn Toán ở trờng phổ thông là: Đảm bảo cho học sinh nắm vững hệ thống kiến thức, kỹ năng cơ bản về toán học, phát triển trí tuệ học sinh trong quá trình dạy học toán, giáo dục kỹ thuật tổng hợp trong dạy học toán, giáo dục thế giới quan trong dạy học toán

Từ nhiệm vụ trên, mục tiêu môn toán ở trờng THPT nhằm giúp học sinh

a Về kiến thức

Học sinh phải nắm đợc hệ thống kiến thức toán học phổ thông, những kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa, học sinh phải hiểu và biết vận dụng trong việc giải các bài tập cơ bản đến phức tạp, quá trình này sẽ rèn cho các

em đợc rất nhiều điều bổ ích nh t duy thông minh, sáng tạo logic, kiên trì,

đồng thời có thể nhận ra đợc một số ứng dụng trực tiếp và quan trọng của môn toán trong đời sống hàng ngày nh toán hình học, đại số, giải tích, sắc xuất,…

b Về kỹ năng.

- Biết học và làm theo sự hớng dẫn của thầy cô giáo, từ đó tích luỹ kinh nghiệm cho bản thân sau đó các em sẽ biết vận dụng sáng tạo trong khi giải

quyết các vấn đề có liên quan, ngoài ra các em cũng cần biết cách đọc sách, tự học tự nghiên cứu tài liệu để làm giàu vốn kiến thức toán học.

- Biết phân tích những mối quan hệ từ giả thuyết tìm ra mối quan hệ giữa các giả thuyết để từ đó tìm ra chìa khoá quan trọng để giải bài tạp, biết cách

sử lý các thông tin thu đợc để từ đó phán đoán rút ra kết luận về các mối quan

hệ đồng thời làm tăng khả năng t duy đế khái quát lên thành những vấn đề ở mức độ cao hơn, tổng quát hơn

- Biết vận dụng những kiến thức đã học để ứng dụng trong cuộc sống nh các ứng dụng của hình học, giải tích, sắc xuất đồng thời có thể sử dụng toán…học để giải thích những câu hỏi vì sao trong cuộc sống, ngời ta thực hiện một việc nào đó bằng cách này mà không phải bằng cách kia, trang bị nhận thức cho các em về thế giới quan với những quan điểm biên chứng duy vật, điều này rất quan trọng trong cuộc sống giúp các em nhìn nhận một vấn đề bao giờ cũng xuất phát từ nguồn gốc và tìm ra những yếu tố liên quan để hình thành sự vật hiện tợng, do đó sẽ tránh đợc những suy nghĩ chủ quan duy ý chì trong cuộc sống hàng ngày Sử dụng chính xác thuật ngữ toán học, các bảng, biểu,

đồ thị để trình bày rõ ràng chính xác những hiểu biết cũng nh kết quả thu đợc qua thu thập và xử lý thông tin

c Về thái độ.

Có hứng thú, yêu thích môn Toán, say mê tìm tòi khoa học, những biến

đổi mang tính sáng tạo thông minh, ngắn gọn, biết trân trọng những đống góp của Toán học cho sự tiến bộ của xã hội và đối với công lao của các nhà khoa học Có thái độ khách quan, trung thực, có tác phong tỉ mỉ, cẩn thận, chính xác và có tinh thần hợp tác trong việc học tập môn toán, cũng nh trong việc áp dụng các hiểu biết đã đạt đợc Có ý thức vận dụng những hiểu biết toán học vào đời sống nhằm cải thiện điều kiện sống, học tập, và làm cho cuộc sống ngày một phát triển và tốt đẹp

1.6 Quản lý dạy học môn toán ở trờng THPT.

1.6.1 Các thành tố của quá trình dạy học.

Quá trình dạy học đợc cấu thành bởi nhiều thành tố liên quan chặt chẽ và tơng tác với nhau Các thành tố cơ bản của quá trình giáo dục bao gồm: Mục tiêu, nội dung, phơng pháp, giáo viên, học sinh, điều kiện (cơ sở vật chất, thiết

bị dạy học) các yếu tố cơ bản này tạo thành quá trình s phạm hẹp (quá trình dạy học trên lớp) có thể đợc mô tả nh sơ đồ 2

Tr: Học SinhQL: Quản lý

ĐK: Điều kiệnKQGD: Kết quả giáo dục

Sơ đồ 1.2: Các thành tố của quá trình dạy học.

Theo sơ đồ trên, các cặp thành tố có quan hệ tơng hỗ hai chiều, cả qúa trình có mối quan hệ và việc điều khiển tới quá trình này có đợc coi là nghệ thuật s phạm Trong các cặp quan hệ trên, hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ khăng khít và hữu cơ với nhau, có đối tợng và mục đích xác định ngời lãnh đạo cần nắm đợc các thành tố này để có những biện pháp quản lý hiệu quả

1.6.2 Quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trờng THPT

1.6.2.1 Quản lý xây dựng kế hoạch dạy học

Việc lập kế hoạch dạy học là chức năng cơ bản, rất quan trọng của quản

lý dạy học và là một trong các nguyên tắc của quản lý dạy học Tính kế hoạch

là cơ sở của quản lý dạy học

Q L

PN

M

TrTh

ĐK

Ngời quản lý chuyên môn (Hiệu trởng, tổ trởng chuyên môn) Có vai trò quan trọng trong việc hớng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch giảng dạy theo quy định chung và đánh giá đợc mức độ khả thi của kế hoạch giảng dạy với từng cá nhân Muốn thế, ngời quản lý chuyên môn phải căn cứ vào năng lực chuyên môn của ngời lập kế hoạch, căn cứ vào kế hoạch năm học và điều kiện thực tế của nhà trờng, từ đó sẽ đa ra những góp ý giúp ngời lập kế hoạch giảng dạy hoàn chỉnh kế hoạch của mình, góp phần vào việc hoàn thành nhiệm vụ năm học của nhà trờng.

1.6.2.2 Quản lý thực hiện chơng trình môn học

Thực hiện chơng trình dạy học là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo kế hoạch

đào tạo theo đúng mục tiêu, đây là pháp lệnh của nhà nớc do bộ giáo dục và

đào tạo ban hành

Ngời quản lý chuyên môn quản lý việc dạy và học chính là phải dựa vào các văn bản mang tính pháp quy của nhà nớc (Văn bản luật, dới luật, hay còn gọi là các chế định của nhà nớc) Hiệu trởng nhà trờng yêu cầu tổ trờng chuyên môn, giáo viên, lập kế hoạch giảng dạy cho từng bộ môn, từng tiết dạy, đảm bảo đúng theo phân phối chơng trình, cùng với các tổ bộ môn theo dõi thờng xuyên việc thực hiện chơng trình hàng tuần, tháng, từng kỳ và cả năm học

1.6.2.3 Quản lý hoạt động dạy của giáo viên

Chất lợng giờ dạy trên lớp có vị trí vô cùng quan trọng trong việc lĩnh hội

và tiếp thu kiến thức của học sinh Cho nên ngời hiệu trởng nhà trờng cần ớng dẫn giáo viên lập kế hoạch soạn bài, chỉ đạo tổ chuyên môn tổ chức trao

h-đổi phơng pháp giảng dạy từng bài, những bài khó cần đợc tập trung trí tuệ của các thành viên trong tổ góp ý, cần dạy thử nghiệm để đi đến thống nhất chung một phơng pháp dạy tối u nhất, hiệu quả nhất, cần có đủ các đồ dùng trực quan cần thiết, bộ trợ cho tiết dạy đạt hiệu quả cao

Ngời hiệu trởng cần phối kết hợp tốt với các tổ chuyên môn để thờng xuyên dự giờ thăm lớp đột xuất, có nh thế mới đánh giá đùng chất lợng giờ dạy của giáo viên, góp ý, chấn chỉnh, bổ sung cho các tiết dạy sau để có hiệu

quả cao nhất Trong một tiết dạy cần đảm bảo đợc các yêu cầu về kiến thức cơ bản, rèn luyện về kĩ năng và thái độ học tập cho học sinh, sao cho tiến hành bài dạy thể hiện đúng, đủ nội dung, có hớng giúp học sinh mở rộng t duy và phát triển lên thành những vấn đề mang tính nghiêm túc của cả thầy và trò từ

đó hình thành một thói quen làm việc có tính chuẩn mực đem lại hiệu quả cao, góp phần thực hiện tốt nội quy nhà trờng

1.6.2.4 Quản lý hoạt động học của học sinh

Phải làm cho học sinh có động cơ và thái độ học tập đúng đắn, thực sự tự giác, tích cực trong học tập, tạo cho học sinh có nề nếp, thói quen tốt, làm cho hoạt động học tập trong nhà trờng thật trật tự, kỉ cơng Quản lý hoạt động học của học sinh là quản lý hồ sơ, sách vở, đồ dùng học tập, quản lý học bài, làm bài ở lớp, ở nhà của các em,

Học sinh vừa là chủ thể của hoạt động học tập, vừa là khách thể của hoạt

động dạy học dới sự lãnh đạo, tổ chức và điều khiển của thầy giáo Trong nhà trờng, hiệu trởng sẽ quản lý hoạy động học tập của học sinh thông qua hoạt

động dạy của thầy, các thầy cô giáo bộ môn sẽ là ngời trực tiếp theo dõi, đánh giá hoạt động học tập của học sinh Trong đó có sự kết hợp với gia đình học sinh Việc hình thành và hớng dẫn cho học sinh học tập có phơng pháp là yếu

tố cực kỳ quan trọng để giúp học sinh học tập có hiệu quả, phơng pháp học tập, phơng pháp nghiên cứu chung cho từng môn học, phơng pháp học tập tự học ở nhà, học tập trên lớp Vì vậy, Hiệu trởng, Tổ trởng chuyên môn phải th-ờng xuên tổ chức cho đội ngũ giáo viên học tập, nghiên cứu tìm ra những ph-

ơng pháp mới phù hợp với mọi đối tợng học sinh, phổ biến các phơng pháp học tập tốt, có hiệu quả cho học sinh, hớng dẫn để các em có thể vận dụng có hiệu quả trong quá trình học tập của mình

Ngoài thời gian học tập ở trờng, Hiệu trởng, giáo viên chủ nhiệm, các tổ chức đoàn thể trong nhà trờng cần có mối quan hệ thông tin 2 chiều giữa gia

đình, cha mẹ học sinh và thầy cô giáo để động viên, quản lý chặt chẽ các em

trong trời gian không học tập ở trờng Thực hiện tốt việc kết hợp giữa “ Gia

đình - nhà trờng - xã hội”

1.6.2.5 Quản lý đổi mới phơng pháp dạy học

Xã hội ngày càng phát triển, trí thức nhân loại không ngừng tăng lên, sự bùng nổ của truyền thông khiến lợng thông tin tác động lên mỗi con ngời ngày càng đa dạng và có nhiều chiều Chính vì vậy, mỗi giáo viên phải không ngừng học hỏi, tích lũy kiến thức và phải tìm ra cho mình một phơng pháp truyền đạt thích hợp Chính vì vậy việc thay đổi phơng pháp dạy học hiện nay

ở các trờng THPT vừa do yêu cầu của xã hội, của các cấp quản lý, vừa là yêu cầu tự thân của các trờng học triển khai chủ trơng thay sách giáo khoa Đặc biệt, việc đổi mới đối với môn toán mang tính cấp thiết vì nó là môn học mang tính mũi nhọn, góp phần làm thay đổi t duy, nhận thức của mỗi con ngời

Đối với giáo viên, trực tiếp là ngời hiệu trởng phải có trách nhiệm làm thế nào để toàn bộ giáo viên nhận thức rõ việc thay đổi phơng pháp dạy học là tất yếu do đòi hỏi của xã hội và cuộc sống hiện đại Để làm đợc việc đó trớc tiên ngời hiệu trởng cần phải chủ động thay đổi trong phơng pháp quản lý giáo viên và học sinh Sự thay đổi này sẽ có sức lan tỏa tới mọi thành viên trong hội

đồng giáo dục nhà trờng, từ đó bản thân mỗi giáo viên sẽ thay đổi đợc thói quen, sức ỳ của dạy học theo kiểu thông báo, tái hiện, bản thân họ sẽ nhận thấy việc đổi mới phơng pháp dạy học là một nhu cầu tất yếu khẳng định chất lợng và hiệu quả dạy học của một giáo viên, của một nhà trờng

Ngời hiệu trởng và các thầy cô giáo cần nắm bắt và tìm hiểu kỹ việc đổi mới phơng pháp dạy học theo 3 xu hớng lớn đó là: Phơng pháp dạy học chuyển sang hớng dạy học tích cực mà ý tởng cốt lõi là ngời học phải tự chủ trong quá trình học tập, tự chủ trí thức và tự chủ đạo đức Phơng pháp dạy học giải quyết vấn đề đợc áp dụng rộng rãi Công nghệ thông tin đợc sử dụng nh một công cụ dạy học có hiệu quả

Nh vậy, có thể thấy rằng, đổi mới phơng pháp dạy học là nhiệm vụ của giáo viên khi thực hiện đổi mới chơng trình sách giáo khoa theo yêu cầu đổi

mới giáo dục Đa số các giáo viên đã đợc trao đổi, học tập, bồi dỡng về cách triển khai đổi mới phơng pháp dạy học Hiệu trởng, tổ trởng chuyên môn chỉ

đạo sát sao, tạo điều kiện môi trờng thuận lợi cho giáo viên thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học Việc đổi mới phơng pháp dạy học đợc đa vào kế hoạch hành động của mọi giáo viên, tổ bộ môn nhà trờng Nhà trờng cần động viên khen thởng, nêu gơng điển hình đối với những cá nhân và tổ chuyên môn làm tốt Bên cạnh đó, cần có thái độ kiên quyết với những cá nhân ý thức chấp hành cha tốt, sức ỳ còn lớn

1.6.2.6 Quản lý thiết bị dạy học bộ môn toán.

Thiết bị dạy học (TBDH) nói chung và TBDH môn toán nói riêng là điều kiện tiên quyết cho nhà trờng hình thành và đi vào hoạt động, là điều kiện không thể thiếu đợc trong việc nâng cao chất lợng đào tạo Quản lý TBDH nói chung và TBDH bộ môn toán nói riêng phải đảm bảo đợc ba yêu cầu liên quan mật thiết với nhau đó là: Đảm bảo đầy đủ, sử dụng có hiệu quả, tổ chức quản

lý tốt TBDH trong nhà trờng

Trong môn toán, việc sử dụng TBDH nhiều nhất ở bộ môn hình học Ngoài ra, việc sử dụng công nghệ thông tin là vô cùng quan trọng Chính vì vậy, hiệu trởng phải chỉ đạo tới tổ chuyên môn, để từ đó đội ngũ giáo viên có nhận thức mới về vai trò của TBDH TBDH không chỉ là minh họa cho bài giảng mà nó còn là nguồn kiến thức mới, là công cụ quan trọng trong hoạt

động nhận thức của học sinh, nó giúp học sinh hiểu cụ thể hơn một vấn đề trong lý thuyết, nắm đợc bản chất của một nội dung mà thầy muốn truyền tải Ngời giáo viên cần nghiên cứu kỹ các loại TBDH cùng với nội dung sách giáo khoa, có thể tự mình sáng tạo hoặc làm thêm các TBDH khác cho phù hợp với mục đích Khi ta sử dụng TBDH cho một tiết dạy nó sẽ làm phát huy tốt tác dụng, nâng cao đợc hiệu quả sử dụng trong quá trình dạy học

Tóm lại, việc quản lý và sử dụng TBDH của các môn học nói chung và

kèm với việc đổi mới nội dung chơng trình thì TBDH ngày càng đợc trang bị một cách đầy đủ và hiện đại hơn Vì vậy, ngời giáo viên cần phải đầu t, sử dụng thành thạo, đảm bảo đến đợc kết quả một cách chính xác nhất, là cầu nối giữa sách vở, lý thuyết và thực tế cuộc sống.với mục tiêu đào tạo chung là đào tạo đội ngũ lao động đáp ứng đợc yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện

đại hóa đất nớc

1.6.2.7 quản lý, kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn toán

Kiểm tra, đánh giá là một chức năng quan trọng của quản lý, trong quản

lý hoạt động day học nói chung, bộ môn Toán nói riêng đòi hỏi phải kiểm tra thờng xuyên, từ đó phát hiện những thiếu xót, lệch lạc, tìm nguyên nhân điều chỉnh uốn nắn kịp thời Căn cứ vào kết quả kiểm tra thờng xuyên, giáo viên dánh giá đợc mức độ hợp lý của phơng án đã chọn về tổ chức hoạt động học tập của học sinh cũng nh về phơng án tiến hành bài giảng của mình , qua đó nắm đợc mức độ tiếp thu kiến thức cũng nh xác định đợc kỹ năng giải bài tập của học sinh Ngời giáo viên cần phải linh hoạt trong việc sử dụng các phơng pháp kiểm tra, nh trắc nghiệm khách quan, trắc nghiệm tự luận để giúp học…sinh ghi nhớ những lợng kiến thức nhất định theo yêu cầu, để việc kiểm tra

đánh giá đạt hiệu quả cao, phản ánh đúng chất lợng dạy và học thì mọi thành viên từ Hiệu Trởng đến giáo viên và học sinh đều phải thi thật, học thật Hiệu trởng thì cần chỉ đạo các tổ chuyên môn sát sao trong việc kiểm tra đánh giá

đúng định kỳ, đúng chất lợng, tăng cờng kiểm tra đột xuất, kiểm tra định kỳ với giáo viên và học sinh, việc kiểm tra đánh giá sẽ giúp thầy cô phát hiện ra

điểm yếu của học sinh để từ đó khắc phục uốn nắn, thông qua đó hiệu trởng

sẽ quản lý chặt chẽ nề nếp của giáo viên và chất lợng học tập của học sinh

Để quản lý về việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn toán , từ hiệu trởng đến giáo viên cần sát sao, chặt chẽ hơn vì thực tế đây là một môn học quan trọng hàng đầu, hầu hết các bậc cha mẹ học sinh đều quan tâm đến kết quả môn toán, thực tế môn Toán là môn chiếm số lợng giờ học trong tuần nhiều nhất , số lợng bài kiểm tra nhiều nhất nên mỗi giáo viên ra đề kiểm tra

cần phải đảm bảo yêu cầu tối thiểu là đạt đợc kiếm thức cơ bản, sau đó mới dùng những câu hỏi nâng cao, đòi hỏi t duy thông minh, việc coi thi đảm bảo nghiêm tức, việc chấm bài phải theo đúng quy định, bên cạnh đó đối với đội ngũ giáo viên dạy Toán cần phải liên tục đợc kiểm tra hồ sơ chuyên môn, soạn giáo án kế hoạch giảng dạy theo đúng phân phối chơng trình.

Tóm tắt ch ơng 1

Để góp phần thúc đẩy sự nghiệp giáo dục thì vấn đề tăng cờng quản lí dạy học nói chung tăng cờng quản lý dạy học bộ môn Toán nói riêng là một vấn đề cấp thiết và cấp bách của mỗi nhà trờng Để các biện pháp quản lý chất lợng dạy học nói chung và chất lợng môn Toán nói riêng đạt hiệu quả bản thân ngời tham gia quản lý phải hiểu đúng chức năng nhiệm vụ của mình, đặc biệt ngời hiệu trởng phải nắm vững các khái niệm bản chất của quản lý, các chức năng quản lý, quản lý giáo dực, quản lý nhà trờng, các khái niệm về dạy học, quản lí dạy học và bản chất quá trình dạy học cũng nh các mối quan hệ giữa các khái niệm đó ,đồng thời thấy đợc hoạt động dạy học là hoạt động trọng tâm của nhà trờng mà trong đó vai trò của ngời Hiệu Trởng là then chốt, các thành phần tham gia quản lý cũng nh các Phó hiệu trởng , tổ trởng chuyên môn, các tổ chức đoàn thể, giữ vai trò quan trọng không kém.…

Muốn quản lý nâng cao chất lợng dạy học phải xây dựng các điều kiện cần thiết cho việc nâng cao chất lợng hiệu quả dạy học nh : Xây dựng đợc đội ngũ giáo viên đạt chuẩn, đáp ứng đợc yêu cầu của thời đại, yêu cầu ngày càng cao của ngời học, hoàn thiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đáp ứng yêu cầu quản lý trong điều kiện mới và yêu cầu đổi mới nội dung phơng pháp, hình thức tổ chức dạy học, huy động mọi nguồn lực để u tiên cho hoạt động dạy học, đặc biệt là việc thực hiện tốt việc đổi mới chơng trình , sách giáo khoa ở cấp Trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay, Đồng thời cũng phải thay

đổi phơng thức kiểm tra đánh giá chất lợng giảng dạy và học tập của giáo viên

Những vấn đề trình bày ở trên chỉ là những tri thức lý luận tổng quát, nhằm chỉ ra cơ sở đề xuất biện pháp phát triển có tính khả thi và tính thực tiễn, với mục đích nâng cao hiệu quả hiệu quả hoạt động dạy học môn Toán ở các trờng THPT trên địa bàn huyên Chơng Mỹ , thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay Việc đề xuất các biện pháp còn dựa trên thực trạng tình hình đặc

điểm tự nhiên, điều kiện kinh tế xã hội của vùng, điều kiện học tập, môi trờng học tập của từng trờng Vấn đề này sẽ đợc tiếp tục trình bày ở các chơng sau