Phân tích hoạt động cung ứng thuốc đông y, thuốc từ dược liệu tại bệnh viện y học cổ truyền và phục hồi chức năng tỉnh khánh hòa năm 2013

11 - Bảo đảm hiệu quả, an toàn cho người sử dụng; - S n có với số lượng đầy đủ, có dạng bào chế phù hợp với điều kiện bảo quản, cung ứng và sử dụng; - Phù hợp với MHBT, phương tiện kỹ th

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN THU GIANG

PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG THUỐC ĐÔNG Y, THUỐC TỪ DƯỢC LIỆU TẠI BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN

VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG TỈNH KHÁNH HÒA NĂM 2013

LUẬN VĂN THẠC SĨ DƯỢC HỌC

HÀ NỘI 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

NGUYỄN THU GIANG

PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG THUỐC ĐÔNG Y, THUỐC TỪ DƯỢC LIỆU TẠI BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN

VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG TỈNH KHÁNH HÒA NĂM 2013

LUẬN VĂN THẠC SĨ DƯỢC HỌC

CHUYÊN NGÀNH: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC

MÃ SỐ: 60 72 04 12

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Thị Song Hà

HÀ NỘI 2014

LỜI MỞ ĐẦU Trân trọng cảm ơn PGS TS Nguyễn Thị Song Hà – Trưởng phòng Sau Đại

học Trường Đại học Dược Hà Nội - Người đã trực tiếp hướng dẫn tôi để luận văn được hoàn thành

Trân trọng cảm ơn các Thầy giáo, Cô giáo trong Ban Giám Hiệu, Phòng Sau đại học, Bộ môn Quản lý và Kinh tế Dược và Các Bộ môn của Trường Đại học Dược Hà Nội đã tận tình dạy dỗ, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập Cảm ơn Ban Giám đốc và các đồng nghiệp của Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa, gia đình và bạn bè đã luôn tạo điều kiện,

cổ vũ, ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn của mình

Trân trọng cảm ơn!

Khánh Hòa, ngày 29 tháng 8 năm 2014

Nguyễn Thu Giang

MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 3

1.1 HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG THUỐC TRONG BỆNH VIỆN 3

1.1.1 Lựa chọn thuốc 3

1.1.2 Mua sắm thuốc 4

1.1.3 Tồn trữ và cấp phát thuốc 6

1.1.4 Sử dụng thuốc 9

1.2 VÀI NÉT VỀ THUỐC ĐÔNG Y, THUỐC TỪ DƯỢC LIỆU 10

1.2.1 Một số khái niệm 10

1.2.2 Một số quy định có liên quan đến hoạt động cung ứng thuốc đông y thuốc từ dược liệu 10

1.3 THỰC TRẠNG CUNG ỨNG THUỐC ĐÔNG Y, THUỐC TỪ DƯỢC LIỆU Ở MỘT SỐ BỆNH VIỆN YHCT TẠI VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY 14

1.3.1 Thực trạng lựa chọn thuốc 14

1.3.2 Thực trạng mua sắm thuốc 15

1.3.3 Thực trạng tồn trữ và cấp phát thuốc 17

1.3.4 Thực trạng sử dụng thuốc 18

1.4 VÀI NÉT VỀ BỆNH VIỆN VÀ KHOA DƯỢC BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG TỈNH KHÁNH HÕA 19

1.4.1 Vị trí, chức năng của bệnh viện 19

1.4.2 Khoa Dược bệnh viện 19

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22

2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 22

2.2 ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU 22

2.3 TÓM TẮT NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 22

2.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24

2.4.1 Thiết kế nghiên cứu 24

2.4.2 Phương pháp thu thập số liệu 24

2.4.3 Các chỉ số nghiên cứu 24

2.4.4 Phương pháp phân tích, xử lý và trình bày số liệu 29

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 30

3.1 PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG LỰA CHỌN VÀ MUA SẮM THUỐC ĐÔNG Y, THUỐC TỪ DƯỢC LIỆU TẠI BỆNH VIỆN YHCT VÀ PHCN TỈNH KHÁNH HÕA NĂM 2013 30

3.1.1 Hoạt động lựa chọn thuốc 30

3.1.2 Hoạt động mua sắm thuốc 39

3.2 PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG TỒN TRỮ VÀ CẤP PHÁT THUỐC ĐÔNG Y, THUỐC TỪ DƯỢC LIỆU TẠI BỆNH VIỆN YHCT VÀ PHCN TỈNH KHÁNH HÕA NĂM 2013 51

3.2.1 Hoạt động tồn trữ thuốc 51

3.2.2 Hoạt động chế biến thuốc 59

3.2.3 Hoạt động cấp phát thuốc 60

CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 62

4.1 VỀ HOẠT ĐỘNG LỰA CHỌN VÀ MUA SẮM THUỐC 62

4.1.1 Hoạt động lựa chọn thuốc 62

4.1.2 Hoạt động mua sắm thuốc 66

4.2 VỀ HOẠT ĐỘNG TỒN TRỮ VÀ CẤP PHÁT THUỐC 73

4.2.1 Hoạt động tồn trữ thuốc 73

4.2.2 Hoạt động chế biến thuốc 78

4.2.3 Hoạt động cấp phát thuốc 79

4.3 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI 81

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 82

KẾT LUẬN 82 KIẾN NGHỊ 83

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

Ký hiệu Chữ viết đầy đủ

(Tiếng nước ngoài)

Chữ viết đầy đủ (Tiếng việt)

GACP Good Agricultural and

Collection Practices

Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc

GSP Good Storage Practices Thực hành tốt bảo quản

thuốc

ICD International Classification

Disease Phân loại bệnh tật quốc tế

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Nhân lực Khoa Dƣợc năm 2013……….…… … 20

Bảng 2.1 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động xây dựng DMTBV năm 2013……….24

Bảng 2.2 Nhóm chỉ số nghiên cứu kết quả lựa chọn thuốc vào DMTBV năm 2013 24

Bảng 2.3 Nhóm chỉ số nghiên cứu chi phí mua sắm 26

Bảng 2.4 Nhóm chỉ số nghiên cứu kết quả trúng thầu thuốc……….26

Bảng 2.5 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động tồn trữ thuốc……… 26

Bảng 2.6 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động chế biến, cấp phát thuốc…….27

Bảng 2.7 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động lựa chọn thuốc 27

Bảng 2.8 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động mua thuốc 27

Bảng 2.9 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động tồn trữ thuốc 29

Bảng 3.1 Cơ cấu vị thuốc đƣợc lựa chọn vào DMTBV năm 2013 32

Bảng 3.2 Cơ cấu vị thuốc đƣợc lựa chọn vào DMTBV năm 2013 theo nhóm tác dụng 33

Bảng 3.3 Cơ cấu chế phẩm đƣợc lựa chọn vào DMTBV năm 2013 33

Bảng 3.4 Cơ cấu chế phẩm đƣợc lựa chọn vào DMTBV năm 2013 theo nhóm tác dụng 34

Bảng 3 5 Cơ cấu thuốc đông y, thuốc từ dƣợc liệu trong DMTBV năm 2013 35 Bảng 3.6 Cơ cấu vị thuốc theo nhóm tác dụng 36

Bảng 3.7 Cơ cấu chế phẩm theo nhóm tác dụng 37

Bảng 3 8 Cơ cấu vị thuốc theo nguồn gốc 37

Bảng 3.9 Cơ cấu thuốc đông y, thuốc từ dƣợc liệu chủ yếu, thiết yếu trong DMTBV năm 2013 38

Bảng 3.10 Cơ cấu chi phí thuốc đông y, thuốc từ dƣợc liệu đƣợc mua sắm năm 2013 39

Bảng 3.11 Cơ cấu vị thuốc trúng thầu theo nhà cung cấp 43

Phân tích ABC/ VEN

Thuố

c hạn chế

sử dụng

Phân tích ABC/ VEN

Thuố

c hạn chế

sử dụng

Bảng 3.12 Cơ cấu vị thuốc trúng thầu theo nhóm tác dụng 44

Bảng 3.13 Cơ cấu vị thuốc trúng thầu theo nguồn gốc 45

Bảng 3.14 Cơ cấu giá trúng thầu so với giá kế hoạch theo kết quả trúng thầu 46

Bảng 3.15 Cơ cấu vị thuốc mua sắm so với kết quả trúng thầu 47

Bảng 3.16 Cơ cấu chế phẩm trúng thầu theo nhà cung cấp 48

Bảng 3.17 Cơ cấu chế phẩm trúng thầu theo nhóm tác dụng 48

Bảng 3.18 Cơ cấu chế phẩm trúng thầu theo thành phần 49

Bảng 3.19 Cơ cấu chế phẩm (tên thương mại) trúng thầu theo nguồn gốc 50

Bảng 3.20 Cơ cấu chế phẩm mua sắm so với kết quả trúng thầu 50

Bảng 3.21 Mức độ hư hao vị thuốc năm 2013 56

Bảng 3.22 Tỷ lệ thuốc hủy trong năm 2013 56

Bảng 3.23 Thời gian sử dụng lượng thuốc dự trữ năm 2013 58

Bảng 3.24 Số lượng thang thuốc được sắc trung bình/ngày 60

Bảng 3.25 Số đơn thuốc được cấp phát trung bình/ngày 61

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Chu trình cung ứng thuốc……… …… 3

Hình 1.2 Chu trình sử dụng thuốc ……….……10

Hình 1.3 Sơ đồ tổ chức của Khoa Dƣợc 21

Hình 2.1 Tóm tắt nội dung nghiên cứu……… … 23

Hình 3.1 Quy trình xây dựng danh mục thuốc đông y, thuốc từ dƣợc liệu của bệnh viện năm 2013 30

Hình 3.2 Quy trình chào hàng cạnh tranh vị thuốc năm 2013 41

Hình 3.3 Quy trình mua sắm chế phẩm năm 2013 43

Hình 3.4 Sơ đồ hệ thống kho của Khoa Dƣợc năm 2013 51

Hình 3.5 Sơ đồ bố trí tầng trệt 52

Hình 3.6 Sơ đồ bố trí tầng 1 52

Hình 3.7 Sơ đồ bố trí kho Đông dƣợc 53

Hình 3.8 Sơ đồ bố trí kho ch n Tân dƣợc 53

Hình 3.9 Sơ đồ bố trí kho l Tân dƣợc 53

Hình 3.10 Một số dụng cụ sắp xếp, bảo quản vị thuốc 54

Hình 3.11 Cách sắp xếp chế phẩm, vị thuốc 55

Hình 3.12 Quy trình nhập thuốc của bệnh viện năm 2013 57

Hình 3.13 Phần mềm theo dõi hoạt động nhập, xuất, tồn kho 58

Hình 3.14 Hệ thống sắc thuốc đóng bao và sắc thuốc cá nhân 59

Hình 3.15 Quy trình cấp phát thuốc 61

1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Việt Nam là nước có nền Y dược học cổ truyền lâu đời, đó là một trong những lợi thế lớn nhất để vận dụng trong công tác điều trị bệnh Với xu thế hiện nay, con người có xu hướng quay trở về với thiên nhiên nên hoạt động của lĩnh vực y dược học cổ truyền càng được chú trọng

Kết hợp Y học hiện đại và Y học cổ truyền là sự nghiệp phát triển khoa học tất yếu của nền y tế nước ta đồng thời cũng là một xu thế thời đại của nhiều nước có nền Y học hiện đại phát triển trên thế giới Việc kết hợp Y học cổ truyền và Y học hiện đại là một nhu cầu khách quan của sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân [35]

Tuy nhiên, chất lượng dược liệu chưa được kiểm soát, nguồn gốc dược liệu chưa được ổn định và rõ ràng, các chỉ tiêu kiểm soát chất lượng còn khiêm tốn, chủ yếu dựa vào chỉ tiêu cảm quan

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Khoa Dược là cung ứng thuốc bảo đảm đủ số lượng, chất lượng cho nhu cầu điều trị Tương tự như các bệnh viện chuyên khoa Y học cổ truyền, Khoa Dược Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa không chỉ đảm bảo cung ứng đủ thuốc tân dược mà còn cả thuốc đông y, thuốc từ dược liệu

Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa là bệnh viện chuyên khoa hạng II về Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng trực thuộc Sở Y tế Khánh Hòa Bên cạnh đó, bệnh viện còn là đơn vị nhận khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế đa khoa cho nhân dân trong toàn tỉnh Bệnh viện được phát triển trên cơ sở bệnh viện Điều dưỡng – Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa vào cuối năm 2012 Với sứ mạng mới của mình, bệnh viện cần chú trọng và đẩy mạnh phát triển lĩnh vực Y học cổ truyền

Đề tài về hoạt động cung ứng thuốc tại bệnh viện đã được nhiều tác giả nghiên cứu chủ yếu ở các bệnh viện đa khoa và một số ít với bệnh viện chuyên khoa, trong đó có chuyên khoa về Y học cổ truyền Với Bệnh viện Y

nhìn cụ thể, rõ ràng về hoạt động cung ứng thuốc tại bệnh viện, đề tài: “Phân

tích hoạt động cung ứng thuốc đông y, thuốc từ dƣợc liệu tại bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa năm 2013” đƣợc

thực hiện với hai mục tiêu:

1 Phân tích hoạt động lựa chọn và mua sắm thuốc đông y, thuốc từ dƣợc liệu tại bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa năm 2013

2 Phân tích hoạt động tồn trữ và cấp phát thuốc đông y, thuốc từ dƣợc liệu tại bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa năm 2013

Từ kết quả nghiên cứu, đề tài sẽ đƣa ra một số ý kiến đề xuất nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng hoạt động cung ứng thuốc đông y, thuốc từ dƣợc liệu tại bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa

3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1 HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG THUỐC TRONG BỆNH VIỆN

Cung ứng thuốc là một lĩnh vực rất rộng: đó là quá trình đưa thuốc từ nơi sản xuất đến tận người sử dụng Quản lý cung ứng thuốc dựa trên 4 nhiệm vụ cơ bản sau: Lựa chọn thuốc; Mua sắm thuốc; Cấp phát thuốc; Sử dụng thuốc Cung ứng thuốc là một chu trình khép kín Mỗi bước trong chu trình đều có vai trò quan trọng và tạo tiền đề cho các bước tiếp theo [5]

Chu trình cung ứng thuốc

Lựa chọn

Sử dụng Mua sắm

Cấp phát Hình 1.1 Chu trình cung ứng thuốc

1.1.1 Lựa chọn thuốc

Lựa chọn thuốc là nhiệm vụ quan trọng trong chu trình cung ứng thuốc với mục đích xác định được DMTBV bao gồm thông tin về hoạt chất, dạng bào chế, nồng độ, hàm lượng…

Căn cứ chính để lựa chọn thuốc: MHBT của bệnh viện; Các phác đồ điều trị chuẩn đã được xây dựng; DMTCY; Kinh phí, khả năng chi trả của người bệnh;

Dự đoán tình hình bệnh tật trong tương lai; Nguồn tài chính của bệnh viện; Chủ

Thông tin Công nghệ Khoa học

Kinh tế

MHBT Phác đồ điều trị Ngân sách

áp dụng tại bệnh viện hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; Đáp ứng với các phương pháp mới, kỹ thuật mới trong điều trị; Phù hợp với phạm vi chuyên môn của bệnh viện; Thống nhất với DMTTY, DMTCY do Bộ Y tế ban hành;

Ưu tiên thuốc sản xuất trong nước [23]

1.1.2 Mua sắm thuốc

Mua thuốc là một bước quan trọng trong quy trình cung ứng thuốc có thể ảnh hưởng đến các bước khác trong chu trình hoặc ảnh hưởng đến toàn bộ hiệu quả của hoạt động cung ứng thuốc Quản lý mua thuốc không tốt dẫn đến thiếu thuốc, sử dụng không hợp lý kinh phí gây lãng phí nguồn ngân quỹ [40] Quá trình mua thuốc hiệu quả phải đảm bảo cung cấp đúng thuốc, đủ số lượng, chất lượng đã được thừa nhận với giá cả hợp lý

1.1.2.1 Quá trình mua sắm thuốc

- Xác định nhu cầu về số lượng, chủng loại

- Lựa chọn các hình thức cung ứng, mua bán, đấu thầu

- Lựa chọn nhà cung ứng

- Ký kết hợp đồng kinh tế mua bán

- Thanh toán tiền và kiểm nhận thuốc [5]

1.1.2.2 Các hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư

Theo Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13, tùy theo giá trị và đặc điểm của gói thầu mà hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư phù hợp

Các hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư:

- Đấu thầu rộng rãi;

- Tham gia thực hiện của cộng đồng [36]

1.1.2.3 Quy trình chào hàng cạnh tranh trong mua sắm hàng hóa

- Hồ sơ yêu cầu: Chủ đầu tư phê duyệt hồ sơ yêu cầu Việc đánh giá các yêu cầu về mặt kỹ thuật được thực hiện theo tiêu chí “đạt”, “không đạt”

- Tổ chức chào hàng

+ Bên mời thầu thông báo mời chào hàng trên Báo Đấu thầu 3 kỳ liên tiếp và trên trang thông tin điện tử về đấu thầu, có thể đăng tải đồng thời trên các phương tiện thông tin đại chúng;

+ Bên mời thầu phát hành hồ sơ yêu cầu tới trước thời điểm kết thúc thời hạn nộp hồ sơ đề xuất để bảo đảm nhận được tối thiểu 3 hồ sơ đề xuất từ 3 nhà thầu khác nhau;

+ Nhà thầu nộp hồ sơ đề xuất đến bên mời thầu bằng cách gửi trực tiếp, gửi qua đường bưu điện hoặc bằng fax;

+ Bên mời thầu chịu trách nhiệm bảo mật các thông tin trong hồ sơ đề xuất

- Đánh giá các hồ sơ đề xuất: Bên mời thầu đánh giá các hồ sơ đề xuất được nộp theo yêu cầu của hồ sơ yêu cầu về mặt kỹ thuật Hồ sơ đề xuất vượt qua bước đánh giá về mặt kỹ thuật khi tất cả yêu cầu về mặt kỹ thuật đều được đánh giá là “đạt”; Bên mời thầu so sánh giá chào của các hồ sơ đề xuất đáp ứng về mặt kỹ thuật để xác định hồ sơ đề xuất có giá trúng thầu Nhà thầu có giá trúng thầu sau sửa lỗi, hiệu chỉnh sai lệch và không vượt giá gói thầu sẽ được đề nghị lựa chọn

- Phê duyệt kết quả trúng thầu và ký kết hợp đồng [27]

Tồn trữ không chỉ là việc cất giữ hàng hóa trong kho mà nó còn là cả một quá trình xuất, nhập kho hợp lý, quá trình kiểm tra, kiểm kê, dự trữ và các biện pháp kỹ thuật bảo quản hàng hóa từ khâu nguyên liệu đến các thành phẩm hoàn chỉnh trong kho Công tác tồn trữ là một trong những mắt xích quan trọng của việc đảm bảo cung cấp thuốc cho người tiêu dùng với số lượng đủ nhất và chất lượng tốt nhất, giảm đến mức tối đa tỷ lệ hư hao trong quá trình sản xuất và phân phối thuốc

Yêu cầu về kho bảo quản thuốc

Yêu cầu về vị trí, thiết kế kho dược

+ Kho thuốc được bố trí ở nơi cao ráo, an toàn, thuận tiện cho việc xuất, nhập, vận chuyển và bảo vệ;

+ Đảm bảo vệ sinh chống nhiễm khuẩn;

+ Diện tích kho cần đủ rộng để bảo đảm việc bảo quản thuốc đáp ứng với yêu cầu của từng mặt hàng thuốc;

+ Kho hóa chất (pha chế, sát khuẩn) bố trí ở khu vực riêng;

- Kho theo chiều dọc;

- Kho theo kiểu đường vòng

7

Kho được bố trí đầy đủ các khu vực như: khu vực bảo quản hàng hóa; Khu vực nhập hàng, kiểm tra, kiểm soát hàng; Nơi chuẩn bị hàng theo yêu cầu trước khi xuất hàng; Khu vực xuất hàng; Khu vực quản lý

Yêu cầu về trang thiết bị

- Trang thiết bị văn phòng (Máy tính; Máy in; Điện thoại; Hệ thống giấy tờ,

sổ sách; Tủ lưu trữ công văn, giấy tờ; Bàn làm việc )

- Trang thiết bị dùng để vận chuyển và chất xếp hàng hóa

+ Trang thiết bị vận chuyển: Thiết bị vận chuyển đơn giản (xe đẩy hàng, cầu trượt ); Thiết bị vận chuyển, nâng đỡ hàng hiện đại (Xe tải, xe nâng )

+ Các trang thiết bị dùng để chất xếp hàng hóa: Tủ, giá, kệ, bục

- Trang thiết bị phục vụ cho công tác bảo quản hàng hóa

+ Các phương tiện, máy móc chống ẩm: ẩm kế, các loại bình hút ẩm, máy hút

ẩm (quạt thông gió)

+ Máy móc điều hòa nhiệt độ không khí

+ Trang thiết bị chống nấm mốc, côn trùng (Các loại hóa chất; Các loại máy xay, xát, rây để loại bỏ nấm mốc, côn trùng; Hệ thống tủ sấy)

+ Các trang thiết bị phục vụ cho công tác kiểm tra, kiểm soát, kiểm nghiệm hàng hóa trong quy trình bảo quản

- Các phương tiện phòng chống cháy

- Các phương tiện để làm vệ sinh kho tàng và bảo hộ lao động

Công tác quản lý trong kho Dược

- Nghiệp vụ, sắp xếp và bảo quản hàng hóa trong kho dược

+ Theo dõi hạn dùng thuốc

+ Nghiệp vụ sắp xếp hàng hóa trong kho

+ Tổ chức nghiệp vụ bảo quản hàng hóa trong kho dược

- Tổ chức và an toàn lao động ở kho hàng hóa

- Công tác quản lý nghiệp vụ trong kho dược bao gồm nhiều nghiệp vụ, trong

đó có nghiệp vụ quản lý việc xuất – nhập hàng hóa trong kho dược

8

Công tác nhập hàng

Đảm bảo đúng số lượng và chất lượng hàng hóa theo hợp đồng mua bán, phiếu giao hàng, hóa đơn; Đưa nhanh hàng hóa từ nơi tiếp nhận về nơi bảo quản hoặc chế biến

Công tác xuất hàng

Xuất hàng là nhiệm vụ quan trọng – là khâu kết thúc quá trình nghiệp vụ kho, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bán hàng hoặc điều động hàng hóa qua kho; Xuất hàng đúng số lượng và chất lượng cho khách hàng theo các chứng từ giao hàng; Giao hàng nhanh gọn, an toàn, thuận tiện cho người nhận

- Sổ sách của kho hàng hóa: Giúp thủ kho nắm được đầy đủ, chính xác tình hình lưu chuyển hàng hóa qua kho về số lượng, chất lượng, nguồn nhập, thời gian nhập ; Ngăn ngừa hiện tượng nhầm lẫn, mất mát, tham ô; Dựa trên số liệu luân chuyển hàng hóa, các nhà quản lý có kế hoạch dự trù chính xác cho các đợt đặt hàng tiếp theo, tránh ứ đọng hàng hoạc thiếu hụt hàng hóa – giảm chi phí kho một cách thấp nhất [6], [9]

- Yêu cầu người làm việc tại phòng pha chế, bào chế thuốc: phải bảo đảm tiêu chuẩn về chuyên môn, sức khỏe theo quy định

- Yêu cầu dược liệu bảo đảm chất lượng

9

- Phạm vi pha chế thuốc đông y, thuốc từ dược liệu: Bào chế, sao tẩm thuốc phiến dùng trong bệnh viện; Sắc thuốc thang cho người bệnh; Sản xuất một số dạng thuốc từ dược liệu dùng trong bệnh viện [17]

1.1.3.3 Cấp phát thuốc

Thuốc đến tay người bệnh không chỉ đảm bảo chất lượng mà còn đủ về số lượng Hoạt động giao phát thuốc cho người bệnh được thực hiện theo quy định và có kiểm soát:

- Kiểm duyệt đơn thuốc, phiếu lĩnh thuốc hàng ngày trước khi cấp phát + Thể thức phiếu lĩnh thuốc hoặc đơn thuốc;

+ Kiểm tra tên thuốc, nồng độ (hàm lượng), dạng bào chế, liều dùng, đường dùng, khoảng cách dùng thuốc trên đơn thuốc với thuốc sẽ giao;

- Sau khi cấp phát phải vào th kho theo dõi thuốc hàng ngày

- Cấp phát thuốc theo nguyên tắc thuốc nhập trước xuất trước, thuốc có hạn dùng ngắn hơn xuất trước Chỉ được cấp phát các thuốc còn hạn sử dụng và đạt tiêu chuẩn chất lượng

- Vào sổ theo dõi xuất, nhập hoặc th kho [17], [18]

1.1.4 Sử dụng thuốc

Sử dụng thuốc hợp lý là người bệnh phải nhận được thuốc thích hợp với đòi hỏi của lâm sàng và liều lượng đáp ứng được yêu cầu cá nhân người bệnh

10

trong một khoảng thời gian thích hợp và với chi phí ít gây tốn kém nhất cho người bệnh và cho cộng đồng [40]

Chẩn đoán, theo dõi Tuân thủ

Kê đơn

Giao phát thuốc Hình 1.2 Chu trình sử dụng thuốc

1.2 VÀI NÉT VỀ THUỐC ĐÔNG Y, THUỐC TỪ DƯỢC LIỆU

1.2.2 Một số quy định có liên quan đến hoạt động cung ứng thuốc đông y thuốc từ dược liệu

1.2.2.1 Tiêu chí lựa chọn thuốc đưa vào danh mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu

Tiêu chí lựa chọn thuốc đưa vào danh mục thuốc thiết yếu thuốc đông y, thuốc từ dược liệu được quy định theo Thông tư 40/2013/TT-BYT về việc ban hành Danh mục thuốc thiết yếu thuốc đông y và thuốc từ dược liệu lần VI như sau:

11

- Bảo đảm hiệu quả, an toàn cho người sử dụng;

- S n có với số lượng đầy đủ, có dạng bào chế phù hợp với điều kiện bảo quản, cung ứng và sử dụng;

- Phù hợp với MHBT, phương tiện kỹ thuật, trình độ chuyên môn của Thầy thuốc và nhân viên y tế trong cơ sở khám, chữa bệnh;

- Giá cả hợp lý;

- Khuyến khích ưu tiên vị thuốc và chế phẩm theo quy định [25]

1.2.2.2 Sử dụng dược liệu, vị thuốc trong các cơ sở khám chữa bệnh

Thông tư 05/2014/TT-BYT Quy định về sử dụng dược liệu, vị thuốc YHCT trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh như sau:

- Chất lượng dược liệu, vị thuốc

+ Phải đạt các tiêu chuẩn chất lượng theo quy định

+ Trên bao bì, nhãn đóng gói phải tuân thủ quy định hướng dẫn ghi nhãn thuốc của Bộ Y tế

- Kiểm tra chất lượng dược liệu, vị thuốc

Thuốc được cung ứng vào cơ sở khám chữa bệnh phải có phiếu kiểm nghiệm Thuốc được kiểm tra, kiểm nhập thông qua Hội đồng kiểm nhập của bệnh viện và phải đạt tiêu chuẩn chất lượng mới nhập kho

Kết quả kiểm tra được ghi chép theo từng lô vào sổ kiểm nhập

Tổ chức kiểm tra định kỳ ít nhất 03 tháng một lần và kiểm tra đột xuất khi cần thiết về chất lượng dược liệu, vị thuốc

Nếu có nghi ngờ về chất lượng, dược liệu, vị thuốc, được gửi mẫu tới các cơ quan chức năng để kiểm nghiệm và được sử dụng khi có kết quả kiểm nghiệm đạt tiêu chuẩn chất lượng

- Bảo quản dược liệu, vị thuốc

Kho bảo quản vị thuốc có những điều kiện tương tự như kho bảo quản thuốc nhưng quy định thêm một số điểm đặc biệt: Các vị thuốc có tinh dầu phải được bảo quản trong bì kín để tránh hấp phụ vào các mặt hàng khác

12

Trang thiết bị được quy định tương tự như kho bảo quản thuốc thông thường Hoạt động bảo quản: Bao, thùng hàng phải có nhãn mác và để đúng chủng loại, phải được sắp xếp hợp lý bảo đảm thông thoáng; Bảo đảm công tác vệ sinh kho; Có hệ thống sổ sách đầy đủ cho việc ghi chép theo dõi việc xuất nhập, công tác chế biến, TCCS của dược liệu, vị thuốc theo quy định

Theo dõi chất lượng, hạn dùng, dược liệu và vị thuốc thường xuyên, khi phát hiện có dấu hiệu không đảm bảo chất lượng, phải để ở khu vực biệt trữ

- Hướng dẫn sử dụng

Thuốc được sử dụng cho người bệnh cần bảo đảm các yêu cầu sau: Cách ghi chỉ định thuốc thực hiện theo quy định kê đơn thuốc YHCT; Lựa chọn đường dùng căn cứ vào tình trạng người bệnh, mức độ bệnh lý, đặc điểm và tính chất của thuốc để ra y lệnh đường dùng thích hợp; Tác dụng không mong muốn của thuốc được khuyến cáo cho Điều dưỡng chăm sóc theo dõi và người bệnh; Đối với dược liệu có độc tính dùng làm thuốc: Phải kiểm soát chặt chẽ

về liều dùng, đối tượng dùng, đường dùng và phải được chế biến theo đúng các quy định của Bộ Y tế; Được chỉ định trong điều trị nhất thiết phải có sự thăm khám, tư vấn và theo dõi của Thầy thuốc

- Tổ chức sắc thuốc và cấp phát

Tùy theo điều kiện của từng cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Khoa Dược hoặc Khoa Y dược cổ truyền hoặc bộ phận chuyên trách chịu trách nhiệm sắc thuốc, cấp phát thuốc để sử dụng cho người bệnh

+ Chống nhầm lẫn khi tiến hành sắc thuốc

+ Tổ chức phát thuốc hàng ngày và thuốc bổ sung theo y lệnh Phát thuốc kịp thời để bảo đảm người bệnh được dùng thuốc

+ Người chịu trách nhiệm về thuốc sắc phải có trình độ chuyên môn về y dược cổ truyền từ trung cấp trở lên, được cập nhật liên tục kiến thức về dược liệu, vị thuốc YHCT

13

+ Có sổ xuất nhập hàng ngày để ghi chép số thang thuốc đã nhận, đã giao và

số còn lại trong ngày

+ Nơi sắc thuốc phải bảo đảm sạch sẽ, ngăn nắp

+ Cách sắc thuốc thực hiện theo quy định

+ Thuốc sắc xong phải lọc để bỏ bã và cặn thô

+ Đối với những bài thuốc có chứa dược liệu, vị thuốc có độc tính: Sau khi đã sắc xong, bã thuốc phải lưu riêng từng người bệnh ít nhất 24h kể từ khi cấp phát thuốc để hồi cứu khi cần thiết [26]

1.2.2.3 Tỷ lệ hư hao thuốc đông y, thuốc từ dược liệu

Theo Thông tư 49/2011/TT-BYT của Bộ Y tế về việc ban hành và hướng dẫn

áp dụng tỷ lệ hư hao đối với vị thuốc YHCT trong chế biến, bảo quản và cân cấp phát quy định:

- Nguyên tắc ác định tỷ lệ hư hao vị thuốc

Danh mục tỷ lệ hư hao các vị thuốc được xây dựng căn cứ vào bộ phận dùng của dược liệu Những vị thuốc có cùng bản chất sẽ có tỷ lệ hư hao giống nhau hoặc gần giống nhau Tỷ lệ hư hao của các vị thuốc được xác định theo từng công đoạn sơ chế, phức chế đối với từng dạng nguyên liệu đầu vào Dược liệu đưa vào chế biến phải đạt tiêu chuẩn chất lượng theo DĐVN hoặc TCCS đối với các vị thuốc không có trong DĐVN

- Hướng dẫn thực hiện tỷ lệ hư hao đối với vị thuốc YHCT trong chế biến, bảo quản và cân chia

+ Tỷ lệ hư hao của các vị thuốc YHCT làm căn cứ cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bằng YHCT tính toán giá viện phí và thanh toán bảo hiểm y tế + Tỷ lệ hư hao của các vị thuốc YHCT trong quá trình bảo quản và cân chia được xác định theo bộ phận dùng: Bộ phận dùng dạng lá, hoa là 3% ; dạng rễ, thân rễ, quả, hạt, vỏ là 2%; đối với nhóm bộ phận dùng khác còn lại là 3% + Trường hợp cơ sở khám chữa bệnh mua dược liệu chưa sơ chế thì tỷ lệ hư hao được tính bằng tỷ lệ hư hao của từng công đoạn sơ chế, phức chế

14

+ Trường hợp cơ sở khám chữa bệnh mua dược liệu đã được sơ chế dùng để chế biến thì tỷ lệ hư hao được tính bằng tỷ lệ hư hao của công đoạn phức chế trừ đi tỷ lệ hư hao của công đoạn sơ chế [20]

 Tỷ lệ hư hao đối với vị thuốc YHCT trong chế biến, bảo quản và cân chia

được Bảo hiểm xã hội thanh toán cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để tránh thiệt thòi cho người bệnh và bệnh viện [2]

1.3 THỰC TRẠNG CUNG ỨNG THUỐC ĐÔNG Y, THUỐC TỪ DƯỢC LIỆU Ở MỘT SỐ BỆNH VIỆN YHCT TẠI VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY

1.3.1 Thực trạng lựa chọn thuốc

Hiện nay, với chủ trương kết hợp Y học cổ truyền và Y học hiện đại trong điều trị bệnh, DMTBV của các bệnh viện YHCT ở Việt Nam bao gồm cả thuốc tân dược, vị thuốc và chế phẩm nhưng tỷ lệ giữa thuốc tân dược, chế phẩm và vị thuốc khác nhau tùy theo nhu cầu điều trị của người bệnh, MHBT, trình độ của Thầy thuốc, trình độ kỹ thuật của từng bệnh viện Hầu hết các bệnh viện đã xây dựng được DMTBV nhưng các tiêu chí lựa chọn thuốc vào danh mục còn sơ sài, đặc biệt đối với tiêu chí lựa chọn vị thuốc Đa số các bệnh viện chưa xây dựng phác đồ điều trị chuẩn điều trị các bệnh theo phương pháp YHCT [28], [32], [34]

DMTBV của các bệnh viện chuyên khoa YHCT có sự biến thiên về số lượng thuốc Cụ thể là tại Viện YHCT Quân đội giai đoạn 2006-2010, số lượng thuốc tân dược từ 298-325 thuốc; số lượng vị thuốc từ 290-293 thuốc; số lượng chế phẩm từ 38-46 thuốc [28] Trong khi đó, tại bệnh viện YHCT tỉnh Hải Dương năm 2011, cơ cấu thuốc tân dược, vị thuốc, chế phẩm lần lượt là

101, 340 (bao gồm thuốc sống và thuốc chín), 28 thuốc [34] Như vậy, ở nhóm thuốc đông y, thuốc từ dược liệu, chế phẩm chiếm tỷ lệ ít hơn so với vị thuốc Nguồn gốc của vị thuốc trong DMTBV tại các bệnh viện YHCT có sự

15

biến thiên giữa thuốc Bắc và thuốc Nam Cụ thể là tại bệnh viện YHCT tỉnh Hải Dương năm 2011, tỷ lệ thuốc Bắc là 60%, còn lại là thuốc Nam [34] Trong khi đó, Viện YHCT Quân Đội năm 2012, thuốc Bắc chiếm tỷ lệ ít nhất với 19% [31] Bên cạnh đó, tại bệnh viện YHCT tỉnh Thái Bình giai đoạn 2010-2012, tỷ lệ thuốc Bắc vượt trội hơn thuốc Nam khoảng 2 lần [32]

Nghiên cứu về tỷ lệ thuốc đông y, thuốc từ dược liệu chủ yếu, thiết yếu trong DMTBV tại các bệnh viện YHCT còn hạn chế Tại bệnh viện YHCT tỉnh Thái Bình, giai đoạn 2010-2012, tỷ lệ vị thuốc chủ yếu trong DMTBV từ 65,7%-70,3% [32]

Nhìn chung, hoạt động lựa chọn thuốc đông y, thuốc từ dược liệu tại các bệnh viện chuyên khoa YHCT dựa trên căn cứ chưa thực sự đầy đủ

1.3.2 Thực trạng mua sắm thuốc

Chi phí mua sắm thuốc đông y, thuốc từ dược liệu chiếm tỷ lệ chủ yếu trong

cơ cấu chi phí mua sắm thuốc của các bệnh viện YHCT Cụ thể là tại bệnh viện YHCT tỉnh Hải Dương năm 2011, Viện YHCT Quân đội giai đoạn 2006-

2010 và bệnh viện YHCT tỉnh Thái Bình giai đoạn 2010 – 2012, chi phí mua sắm thuốc đông y, thuốc từ dược liệu lần lượt là 77,3%, 67% - 75% và hơn 85% tổng chi phí mua sắm thuốc, còn lại là chi phí mua sắm thuốc tân dược [28], [32], [34]

Nghiên cứu về cơ cấu chi phí mua sắm vị thuốc và chế phẩm còn hạn chế Tại bệnh viện YHCT tỉnh Hải Dương năm 2011, tuy số lượng vị thuốc được mua sắm với tỷ lệ cao hơn so với chế phẩm nhưng chi phí mua sắm ít hơn so với chế phẩm [34]

Tùy theo sự quản lý của đơn vị chủ quản của bệnh viện và sự quản lý của lãnh đạo mà mỗi bệnh viện tự lựa chọn hình thức mua sắm phù hợp để mua sắm thuốc phục vụ điều trị bệnh cho người bệnh Đa số các bệnh viện mua sắm thuốc theo kết quả trúng thầu bằng hình thức đấu thầu của Sở Y tế hoặc bệnh

Đa số các bệnh viện YHCT có bộ phận sản xuất vị thuốc để phục vụ cho điều trị nhưng chỉ sản xuất những thuốc được sử dụng với số lượng nhiều [28], [29], [30], [31], [32], [34] Với những vị thuốc khó sản xuất, được sử dụng với số lượng ít, nguồn dược liệu ban đầu khó thu mua, đa số bệnh viện thực hiện mua sắm Bệnh viện thường chọn những nhà cung cấp đã có thương hiệu

và uy tín lâu năm trên thị trường trong tỉnh hoặc ngoài tỉnh để mua sắm [24] Hầu hết các bệnh viện YHCT đều có bộ phận sắc thuốc đông y để đáp ứng nhu cầu điều trị cho người bệnh nội trú và ngoại trú Đây là điểm đặc thù của các bệnh viện YHCT khác với các bệnh viện đa khoa và chuyên khoa khác Bên cạnh đó, kiểm soát chất lượng thuốc đông y, thuốc từ dược liệu vẫn gặp nhiều khó khăn đặc biệt là vị thuốc Đa số các bệnh viện chỉ kiểm tra chỉ tiêu cảm quan Một số bệnh viện có bộ phận kiểm nghiệm nhưng số lượng còn khiêm tốn và các chỉ tiêu kiểm nghiệm còn hạn chế [28], [29], [31], [34] Đây

là thực trạng chung của hoạt động kiểm soát chất lượng thuốc đông y, thuốc

từ dược liệu tại các bệnh viện

Với đặc thù là bệnh viện chuyên khoa về YHCT hoặc có khoa YHCT, hoạt động sắc thuốc đông y cho người bệnh là hoạt động không thể thiếu của Khoa Dược nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị nội trú và ngoại trú Điều này tạo nên sự khác biệt trong hoạt động cấp phát thuốc giữa bệnh viện chuyên khoa YHCT hoặc có khoa YHCT với các bệnh viện đa khoa hoặc chuyên khoa khác

Đa số bệnh viện chuyên khoa YHCT thuộc tuyến trung ương, tuyến tỉnh đã có

bộ phận sản xuất thuốc đông y, thuốc từ dược liệu đa dạng ở các dạng bào chế

để đáp ứng điều trị nội trú, ngoại trú Đặc biệt, tại Bệnh viện YHCT tỉnh Hải Dương năm 2011, chế phẩm do bệnh viện sản xuất còn được cung cấp cho phòng y tế và trạm y tế trong tỉnh [34] Hoạt động sản xuất thuốc đông y, thuốc từ dược liệu của bệnh viện trở thành thế mạnh nhờ vào hiệu quả điều trị của thuốc mang lại Với Viện YHCT Quân đội, nghiên cứu được thực hiện từ năm 2006-2010, chế phẩm được bào chế có chiều hướng tăng lên về chủng

Cơ cấu thuốc sử dụng tại các bệnh viện YHCT có sự khác biệt nhau số lượng

và giá trị giữa thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và thuốc tân dược Đặc biệt trong nhóm thuốc đông y, thuốc từ dược liệu, thuốc Bắc chiếm số lượng cao hơn so với thuốc Nam Ví dụ tại Bệnh viện YHCT tỉnh Hải Dương năm 2011, chi phí tiêu thụ thuốc đông y, thuốc từ dược liệu chiếm 75,7% chi phí tiêu thụ thuốc trong đó thuốc Bắc chiếm 82,3% khối lượng (kg) tương đương với 76,6% chi phí tiêu thụ của thuốc đông y, thuốc từ dược liệu Chi phí tiêu thụ thuốc đông y, thuốc từ dược liệu tại Viện YHCT quân đội từ năm 2006 –

2010 từ 68,5 – 74,6% tổng chi phí tiêu thụ thuốc [28], [34]

Như vậy, hoạt động cung ứng thuốc tại các bệnh viện YHCT đã được một số tác giả nghiên cứu Các tác giả nghiên cứu chủ yếu về chu trình cung ứng thuốc gồm bốn bước: Lựa chọn; Mua sắm; Tồn trữ và cấp phát; Sử dụng thuốc tân dược, vị thuốc và chế phẩm Các nghiên cứu cho thấy so với thuốc tân dược, hoạt động cung ứng vị thuốc và chế phẩm có những nét đặc thù, phức tạp Điều này làm cho Khoa Dược gặp không ít khó khăn trong cung ứng thuốc Trong khi đó, cùng với chính sách phát triển Y dược học cổ truyền của nước nhà; xu hướng điều trị bệnh hiện nay là kết hợp Y học cổ truyền và

Y học hiện đại; việc đáp ứng đủ và đảm bảo chất lượng thuốc đông y, thuốc

từ dược liệu đang ngày một cấp thiết Hiện nay, các nghiên cứu về hoạt động

19

cung ứng thuốc đông y, thuốc từ dược liệu tại các bệnh viện YHCT còn rất hạn chế, chưa đi sâu vào phân tích các bước trong chu trình cung ứng thuốc Đây là hướng nghiên cứu mới để thực hiện đề tài

1.4 VÀI NÉT VỀ BỆNH VIỆN VÀ KHOA DƯỢC BỆNH VIỆN Y HỌC

CỔ TRUYỀN VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG TỈNH KHÁNH HÕA

1.4.1 Vị trí, chức năng của bệnh viện

Bệnh viện là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở Y tế Khánh Hòa, là tuyến khám chữa bệnh bằng YHCT và phục hồi chức năng trong tỉnh;

Thực hiện khám bệnh, chữa bệnh đa khoa và Phục hồi chức năng bằng YHCT, kết hợp Y học hiện đại; nghiên cứu khoa học, bảo tồn và phát triển y, dược cổ truyền; đào tạo, chỉ đạo tuyến về chuyên môn kỹ thuật và là cơ sở thực hành về y, dược cổ truyền và phục hồi chức năng của các cơ sở đào tạo

y, dược và các đơn vị có nhu cầu [38]

1.4.2 Khoa Dược bệnh viện

Chức năng và nhiệm vụ của Khoa Dược bệnh viện được quy định ở Thông tư 22/2011/TT-BYT của Bộ Y tế về Quy định tổ chức và hoạt động của Khoa Dược bệnh viện

1.4.2.1 Chức năng Khoa Dược

Khoa Dược là khoa chuyên môn chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Giám đốc bệnh viện Khoa Dược có chức năng quản lý và tham mưu cho Giám đốc bệnh viện

về toàn bộ công tác dược trong bệnh viện nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời thuốc có chất lượng và tư vấn, quản lý việc thực hiện sử dụng thuốc an

toàn, hợp lý, hiệu quả

1.4.2.2 Nhiệm vụ Khoa Dược

- Lập kế hoạch, cung ứng thuốc bảo đảm đủ số lượng, chất lượng cho nhu cầu điều trị

20

- Quản lý, theo dõi việc nhập thuốc, cấp phát thuốc

- Đầu mối tổ chức, triển khai hoạt động của HĐT-ĐT

- Bảo quản thuốc theo đúng nguyên tắc “Thực hành tốt bảo quản thuốc”

- Bào chế thuốc đông y, sản xuất thuốc từ dược liệu sử dụng trong bệnh viện

- Thực hiện công tác Dược lâm sàng, thông tin, tư vấn về sử dụng thuốc, tham gia công tác cảnh giác dược, theo dõi, báo cáo thông tin liên quan đến tác dụng không mong muốn của thuốc

- Quản lý, theo dõi việc thực hiện các quy định chuyên môn về dược tại các khoa trong bệnh viện

- Nghiên cứu khoa học và đào tạo; là cơ sở thực hành của trường Cao đẳng

- Phối hợp với khoa cận lâm sàng và lâm sàng theo dõi, kiểm tra, đánh giá, quản lý việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý

- Tham gia chỉ đạo tuyến

- Tham gia hội chẩn khi được yêu cầu

- Tham gia theo dõi, quản lý kinh phí sử dụng thuốc

- Quản lý hoạt động của Nhà thuốc bệnh viện theo đúng quy định

1.4.2.3 Tổ chức nhân sự Khoa Dược

Biên chế tại Khoa Dược tính đến hết tháng 12 năm 2013

Bảng 1.1 Nhân lực Khoa Dược năm 2013

21

Hình 1.3 Sơ đồ tổ chức của Khoa Dược Tóm lại, để đáp ứng nhu cầu sử dụng thuốc của người bệnh tại bệnh viện,

nhiệm vụ cung ứng thuốc đầy đủ và đảm bảo chất lượng là một trong những

nhiệm vụ được ưu tiên hàng đầu của Khoa Dược

Năm 2013 là năm đầu tiên bệnh viện chuyển từ bệnh viện Điều dưỡng – Phục

hồi chức năng thành bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng với

lĩnh vực YHCT trở thành lĩnh vực phát triển mũi nhọn Bệnh viện đã có nhiều

sự thay đổi phù hợp, thích ứng với vai trò, nhiệm vụ, chức năng mới trong đó

có sự thay đổi của hoạt động cung ứng thuốc của Khoa Dược

Thực trạng hoạt động cung ứng thuốc đông y, thuốc từ dược liệu của Bệnh

viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa như thế nào? Đề

tài: ”Phân tích hoạt động cung ứng thuốc tại bệnh viện Y học cổ truyền

và Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa năm 2013” được thực hiện nhằm

giúp nhà quản lý không chỉ có cái nhìn cụ thể về thực trạng cung ứng thuốc

thuốc đông y, thuốc từ dược liệu từ đó đề ra giải pháp khắc phục những tồn

tại và tiếp tục phát huy thế mạnh s n có Đề tài được thực hiện có ý nghĩa

quan trọng nhằm góp phần nâng cao tính hiệu quả của hoạt động cung ứng

thuốc tại Bệnh viện YHCT và PHCN tỉnh Khánh Hòa

Trưởng khoa

Nghiệp vụ

dược

Dược lâm sàng

Kho cấp phát

Thống kê báo cáo

Sắc thuốc đông y Đông dược Tân dược

Kho chính Kho l

Nhà thuốc bệnh viện

- Hội đồng thuốc và điều trị;

- Các bộ phận của Khoa Dƣợc: Nghiệp vụ dƣợc, Kho cấp phát, Thống kê báo cáo, Sắc thuốc đông y;

- Tổ chuyên gia tƣ vấn, Tổ chuyên gia xét thầu

2.2 ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU

Địa điểm nghiên cứu:

Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng tỉnh Khánh Hòa

Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 01/2013 đến hết tháng 12/2013

2.3 TÓM TẮT NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

(Xem Hình 2.1 Tóm tắt nội dung nghiên cứu)

23

Tóm tắt nội dung nghiên cứu

Hình 2.1 Tóm tắt nội dung nghiên cứu

PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG THUỐC ĐÔNG Y, THUỐC

TỪ DƢỢC LIỆU TẠI BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG TỈNH KHÁNH HÕA NĂM 2013

Phân tích hoạt động tồn trữ và cấp phát thuốc đông y, thuốc từ

dƣợc liệu năm 2013 Hoạt động lựa chọn thuốc

- Quy trình xây dựng danh mục

thuốc đông y, thuốc từ dƣợc

liệu

- Phân tích kết quả lựa chọn

thuốc vào DMTBV năm 2013

Phân tích hoạt động lựa chọn và

mua sắm thuốc đông y, thuốc từ

dƣợc liệu năm 2013

Hoạt động tồn trữ thuốc

- Hoạt động bảo quản thuốc

- Hoạt động dự trữ thuốc

Bàn luận - Kết luận – Kiến nghị

Hoạt động mua sắm thuốc

- Chi phí mua sắm thuốc

- Hình thức mua sắm thuốc

- Quy trình mua sắm thuốc

- Phân tích kết quả trúng thầu

24

2.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.4.1 Thiết kế nghiên cứu

Mô tả hồi cứu

2.4.2 Phương pháp thu thập số liệu

Nghiên cứu tài liệu

2.4.3 Các chỉ số nghiên cứu

Nhóm chỉ số nghiên cứu định lượng

Bảng 2.1 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động xây dựng DMTBV năm 2013

TT Chỉ tiêu nghiên cứu

Chỉ số nghiên cứu

Cách tính

Nguồn tài liệu thu thập

1 Cơ cấu vị thuốc được lựa chọn vào

trọng mỗi nhóm theo SLKM

(SLKM mỗi nhóm/

tổng SLKM)

*100%

Báo cáo nhập, xuất, tồn năm 2012; Danh mục thuốc mới bổ sung

2 Cơ cấu vị thuốc được lựa chọn vào

TT Chỉ tiêu nghiên cứu nghiên cứu Chỉ số Cách tính Nguồn tài liệu thu thập

1 Cơ cấu thuốc trong DMTBV

Tỷ trọng mỗi nhóm theo SLKM

(SLKM mỗi nhóm/

tổng SLKM)

Phân tích ABC/ VEN

Thuố

c hạn chế

sử dụng

Phân tích ABC/ VEN

Thuố

c hạn chế

sử dụng

Nguồn tài liệu thu thập

1

Cơ cấu chi phí

thuốc đông y, thuốc

từ dƣợc liệu đƣợc

mua sắm

Tỷ trọng mỗi nhóm theo SLKM, giá trị

(SLKM, giá trị mỗi nhóm/ tổng SLKM, giá trị)

*100%

Báo cáo nhập, xuất, tồn năm 2013 Bảng 2.4 Nhóm chỉ số nghiên cứu kết quả trúng thầu thuốc

TT Chỉ tiêu nghiên

cứu

Chỉ số nghiên cứu Cách tính

Nguồn tài liệu thu thập

1 Cơ cấu vị thuốc

theo nhà cung cấp

Tỷ trọng mỗi nhóm theo SLKM, giá trị

(SLKM, giá trị mỗi nhóm/tổng SLKM, giá trị)

*100%

Kết quả trúng thầu vị thuốc năm 2013

(SLKM mỗi nhóm/tổng SLKM) *100%

Kết quả trúng thầu vị thuốc, DMTBV năm

2013

3 Cơ cấu vị thuốc

theo nguồn gốc

Tỷ trọng mỗi nhóm theo SLKM, khối lƣợng, giá trị

(SLKM, khối lƣợng, giá trị mỗi nhóm/tổng SLKM, khối lƣợng, giá trị)

*100% Kết quả trúng

thầu vị thuốc năm 2013

Giá trị trúng thầu trung bình

Giá trị của mỗi nhóm/Khối lƣợng của mỗi nhóm

4

Cơ cấu giá trúng

thầu vị thuốc so với

giá kế hoạch

Tỷ trọng mỗi nhóm theo SLKM, giá trị

(SLKM, giá trị mỗi nhóm/tổng SLKM, giá trị)

*100%

Kết quả trúng thầu vị thuốc; Báo cáo nhập, xuất, tồn năm 2013

(SLKM mỗi nhóm/tổng SLKM) *100%

(SLKM, giá trị mỗi nhóm/tổng SLKM, giá trị)

2013 Bảng 2.5 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động tồn trữ thuốc

TT Chỉ tiêu

nghiên cứu

Chỉ số nghiên cứu Cách tính

Nguồn tài liệu thu thập

(Số lƣợt mỗi nhóm/tổng số lƣợt)

*100%

Sổ theo dõi nhiệt độ, độ

ẩm

2 Mức độ hƣ hao

vị thuốc Tỷ trọng mỗi

nhóm theo SLKM, giá trị

(SLKM, giá trị mỗi nhóm/tổng SLKM, giá trị) *100%

Biên bản kiểm kê tồn kho cuối năm

(Giá trị thuốc dự trữ bình quân/tháng) : (Giá trị thuốc sử dụng bình quân/tháng)

Báo cáo nhập, xuất, tồn năm 2013

27

Bảng 2.6 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động chế biến, cấp phát thuốc

TT Chỉ số nghiên cứu Cách tính Nguồn tài liệu thu thập

1 Số lƣợng thang thuốc đƣợc

sắc trung bình/ngày

Tổng số thang/tổng số ngày khảo sát

Sổ giao nhận thuốc sắc

Sổ giao ban Khoa Dƣợc

- DMTBV năm 2012 (bao gồm thuốc sử dụng, thuốc không sử dụng), Danh mục thuốc mới bổ sung của Khoa lâm sàng;

- MHBT năm 2012, DMTTY lần V, DMTCY

- DMTBV dự kiến năm 2013

- Sổ họp của HĐT-ĐT

- DMTBV năm 2013 (do Giám đốc phê duyệt)

Bảng 2.8 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động mua thuốc

+ Chuẩn bị chào hàng cạnh tranh

- Kế hoạch chào hàng và hồ sơ yêu cầu (Khoa Dƣợc xây dựng)

- Quyết định phê duyệt thành lập tổ chuyên gia tƣ vấn của Giám đốc

+ Tiến hành mời chào hàng cạnh tranh

- Thông báo mời chào hàng cạnh tranh (Báo Khánh Hòa)

và trang điện tử bệnh viện

- Biên bản bán hồ sơ yêu cầu (Phòng Tài chính kế toán gởi tổ chuyên gia xét thầu)

+ Đánh giá hồ sơ đề uất và công bố kết quả

- Biên bản liên quan đến quá trình xét thầu bao gồm: Hồ

sơ đề xuất của các công ty; Biên bản mở thầu, Tiêu chí đánh giá tính hợp lệ của nhà thầu; Tiêu chí đánh giá về mặt kỹ thuật; Tiêu chuẩn đánh giá tính phù hợp của hàng hóa; Hồ sơ xét giá đánh giá lần 1, 2, 3; Kết quả trúng thầu dự kiến;

- Biên bản thẩm định kết quả trúng thầu dự kiến; Tờ trình phê duyệt kết quả trúng thầu; Quyết định phê duyệt kết quả trúng thầu

- Báo cáo nhập, xuất, tồn năm 2012; DMTBV năm 2013

- Dự trù thuốc sử dụng năm 2013 (Giám đốc phê duyệt)

- Kết quả trúng thầu chế phẩm (Sở Y tế gởi bệnh viện)

+ Thương thảo, ký kết hợp đồng, thực hiện mua sắm

Hợp đồng, biên bản thương thảo, phụ lục hàng hóa, phụ lục hợp đồng (Nếu có)

29

Bảng 2.9 Nhóm chỉ số nghiên cứu hoạt động tồn trữ thuốc

TT Chỉ số nghiên cứu Nguồn tài liệu thu thập

1 Sơ đồ hệ thống kho Sơ đồ bệnh viện

2 Sơ đồ bố trí kho Hình ảnh chụp hệ thống kho

- Phiếu xuất kho

- Đơn thuốc (chế phẩm, vị thuốc)

- Phiếu lĩnh thuốc (của Khoa lâm sàng)

- Sổ giao nhận thuốc thang (giữa Kho Đông dược

và bộ phận sắc thuốc)

- Sổ giao nhận thuốc sắc (giữa Khoa lâm sàng và

bộ phận sắc thuốc

2.4.4 Phương pháp phân tích, ử lý và trình bày số liệu

Phương pháp phân tích số liệu

Đề tài sử dụng phương pháp thống kê để phân tích số liệu Đây là phương pháp tính tỷ lệ, tỷ lệ phần trăm của giá trị số liệu của một hoặc một nhóm đối tượng số liệu nghiên cứu

Phương pháp xử lý và trình bày số liệu

- Các số liệu được trình bày bằng: Bảng biểu, hình và sơ đồ

- Xử lý số liệu và kết quả thu được bằng phần mềm Microsoft Excel

30

3.1 PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG LỰA CHỌN VÀ MUA SẮM THUỐC ĐÔNG Y, THUỐC TỪ DƢỢC LIỆU TẠI BỆNH VIỆN YHCT VÀ PHCN TỈNH KHÁNH HÕA NĂM 2013

3.1.1 Hoạt động lựa chọn thuốc

3.1.1.1 Quy trình xây dựng danh mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu bệnh viện

DMTBV đƣợc xây dựng vào đầu năm DMTBV gồm 03 danh mục: Danh mục thuốc tân dƣợc; Danh mục vị thuốc; Danh mục chế phẩm

Hình 3.1 Quy trình xây dựng danh mục thuốc đông y, thuốc từ dƣợc liệu của

Mô hình bệnh tật năm 2012

DMTBV tổng hợp năm 2013

Nguyên tắc lựa chọn,

tiêu chí lựa chọn thuốc

HĐT-ĐT đánh giá và lựa chọn

Dự thảo DMTBV năm 2013

Giám đốc phê duyệt DMTBV năm 2013

Khoa Dƣợc tổng hợp