Phân tích kết quả chăm sóc sức khỏe sinh sản tại tỉnh vĩnh phúc từ năm 2008 2012

Tại tỉnh Vĩnh Phúc, ngành y tế trong hoạt động chuyên môn của mình có nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ 15-49 tuổi, nhưng trong các can thiệp đáp ứng nhu cầu sức khỏe sinh s

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

PHÙNG THỊ THU HÀ

PHÂN TÍCH KẾT QUẢ CHĂM SÓC SỨC KHOẺ SINH SẢN TẠI TỈNH VĨNH PHÚC TỪ NĂM 2008 - 2012

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

HÀ NỘI 2014

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

PHÙNG THỊ THU HÀ

PHÂN TÍCH KẾT QUẢ CHĂM SÓC SỨC KHOẺ SINH SẢN

TẠI TỈNH VĨNH PHÚC TỪ NĂM 2008 - 2012

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

CHUYÊN NGÀNH: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo TS Nguyễn Thị Thanh Hương – Phó Trưởng Bộ môn quản lý và kinh tế Dược Trường ĐH Dược Hà Nội, là người cô kính mến đã tận tình dìu dắt, hướng dẫn và truyền đạt kinh nghiệm nghiên cứu cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, các thầy cô giáo trong bộ môn quản lý và kinh tế Dược, các thầy cô giáo Trường Đại học Dược Hà Nội đã giảng dạy và tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu tại trường

Tôi cũng xin cảm ơn Ban lãnh đạo, phòng Kế hoạch – Tài chính Trung tâm Chăm sóc SKSS tỉnh Vĩnh Phúc đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thu thập số liệu và tài liệu cho luận văn

Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cha mẹ, chồng con, những người thân trong gia đình và bạn bè đã luôn động viên, chăm lo cho tôi trong cuộc sống và sự nghiệp

Hà Nội, ngày 20 tháng 3 năm 2014 Học viên

Phùng Thị Thu Hà

1.2 Các biểu mẫu ghi nhận thông tin về chăm sóc SKSS 7

1.3 Tình hình quản lý, chăm sóc thai nghén cho BM có thai ở VN 9

1.3.2 Phụ nữ đẻ được tiêm 2 mũi vắc xin phòng uốn ván 11 1.3.3 Phụ nữ đẻ có cán bộ được đào tạo hỗ trợ, chăm sóc 11

1.4 Giới thiệu về tỉnh Vĩnh Phúc và Trung tâm chăm sóc SKSS tỉnh 14

1.4.2 Công tác tổ chức và hệ thống mạng lưới chăm sóc SKSS 15 1.4.3 Chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm Chăm sóc SKSS tỉnh 15

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 24

3.1 Thực trạng hoạt động chăm sóc SKSS cho bà mẹ có thai tại

Vĩnh Phúc từ 2008 – 2012

24

3.1.1 Tỷ lệ bà mẹ có thai / phụ nữ 15 – 49 tuổi có chồng 24 3.1.2 Phân bố số lần khám thai trung bình của bà mẹ 25 3.1.3 Tỷ lệ bà mẹ được tiêm phòng uốn ván đủ liều 26

3.1.5 Tỷ lệ bà mẹ được cán bộ y tế chăm sóc sau sinh 29

3.1.7 Tỷ lệ bà mẹ được chăm sóc sau sinh trong tuần đầu 32

3.2 Kết quả chăm sóc SKSS cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ 34

3.2.2 Kết quả về tỷ lệ nạo hút thai ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ 35

3.2.5 Trung bình số lượt khám phụ khoa của PN trong độ tuổi sinh đẻ 38 3.2.6 Tỷ lệ điều trị phụ khoa so với tỷ lệ khám phụ khoa của PN 39

4.1 Hoạt động chăm sóc SKSS cho bà mẹ có thai tại Vĩnh Phúc 41

4.2 Hoạt động chăm sóc SKSS cho phụ nữ 15 – 49 tuổi có chồng 49

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CBYT Cán bộ y tế

CSSK Chăm sóc sức khỏe

CSSKSS Chăm sóc sức khỏe sinh sản

DSGĐTE Dân số gia đình trẻ em

KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình

LĐ-TB-XH Lao động thương binh xã hội

UNFPA Quỹ dân số liên hợp quốc

United Nations Fund

Population Activities

UNICEF Quỹ nhi đồng liên hợp quốc

United Nations International

Children's Emergency Fund

WHO Tổ chức y tế thế giới World Health Organization

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Thống kê tổng số bà mẹ có thai trong toàn tỉnh 18

Bảng 1.2 Thống kê tổng số PN 15 – 49 tuổi có chồng trong toàn tỉnh 19

Bảng 3.1 Tỷ lệ bà mẹ có thai / phụ nữ 15 – 49 tuổi có chồng 24

Bảng 3.2 Phân bố số lần khám thai trung bình của bà mẹ 25

Bảng 3.3 Tỷ lệ bà mẹ được tiêm phòng uốn ván đủ liều3.3.` 26

Bảng 3.5 Tỷ lệ bà mẹ được cán bộ y tế chăm sóc 29

Bảng 3.7 Tỷ lệ bà mẹ được chăm sóc sau sinh trong tuần đầu 32

Bảng 3.8 Tỷ lệ bà mẹ chết do tai biến sản khoa 33

Bảng 3.10 Thực trạng nạo hút thai ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ 35

Bảng 3.12 Tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai 37

Bảng 3.13 Trung bình số lượt khám phụ khoa phụ nữ tuổi sinh đẻ 38

Bảng 3.14 Tỷ lệ điều trị phụ khoa của phụ nữ so với tỉ lệ khám phụ khoa 39

ĐẶT VẤN ĐỀ

Hiện nay, sức khỏe sinh sản đã trở thành một trong những vấn đề quan trọng trong quá trình phát triển của thế hệ trẻ Việt Nam Họ đang sống trong một xã hội với rất nhiều cơ hội phát triển đi kèm với những thách thức cần phải vượt qua Họ được tiếp nhận thành quả của khoa học,

kỹ thuật, công nghệ hiện đại; cơ chế mở cửa hội nhập; nền kinh tế thị trường năng động, hiệu quả… song phải đối mặt với những thay đổi về giá trị, văn hóa, lối sống và những nguy cơ liên quan đến sức khỏe sinh sản Chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ chính là tạo môi trường toàn diện cho sự phát triển cả về mặt thể chất, trí tuệ và tinh thần của thế hệ trẻ

Cho đến nay, Việt Nam đã có một hệ thống các văn bản pháp quy thuận lợi cho việc triển khai các can thiệp nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ 15-49 tuổi, đồng thời hiện nay chăm sóc sức khỏe sinh sản cũng đã được đề cập trong các văn bản pháp lý quan trọng nhất (luật, pháp lệnh, chiến lược) [1],[2]

Chăm sóc sức khoẻ sinh sản là một trong 7 nội dung chăm sóc sức khỏe ưu tiên đã và đang được thực hiện tại Việt Nam Đây cũng là mục tiêu được đề ra trong Chiến lược Quốc gia về Chăm sóc sức khỏe sinh sản giai đoạn 2001-2010 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số: 136/ 2000/ QĐ - TTg ngày 28/11/2000 [2]

Để thực hiện Chiến lược chăm sóc sức khỏe sinh sản do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Ban chỉ đạo đã được thành lập gồm Bộ Y tế, Bộ Văn hóa - Thông tin, Bộ Giáo dục - Đào tạo, Bộ lao động - Thương binh - Xã hội,

Uỷ ban dân số gia đình trẻ em, Uỷ ban Thể dục thể thao và các tổ chức đoàn thể là Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ Trong đó, Bộ y tế giữ vai trò chủ đạo

Tại tỉnh Vĩnh Phúc, ngành y tế trong hoạt động chuyên môn của mình có nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ 15-49 tuổi, nhưng trong các can thiệp đáp ứng nhu cầu sức khỏe sinh sản, không chỉ

ngành y tế có thể giải quyết hết mọi vấn đề Có những lĩnh vực, ngành y tế trực tiếp chủ trì thực hiện các can thiệp Có những lĩnh vực ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản do các bộ ngành khác chủ trì, ngành y tế đề nghị, hướng dẫn về chuyên môn hoặc tham gia hỗ trợ kỹ thuật, phối hợp cùng các bộ ngành đó giải quyết Trong từng ngành, hoạt động điều phối được thực hiện giữa các ban/vụ/cục, các đơn vị trực thuộc để triển khai các hoạt động có liên quan đến sức khỏe sinh sản

Nghiên cứu về sức khỏe sinh sản của phụ nữ có một ý nghĩa hết sức

thiết thực Một mặt nó chỉ rõ hiện trạng nhận thức của phụ nữ về các vấn đề sức khỏe sinh sản và chăm sóc sức khỏe sinh sản đã đầy đủ, toàn diện chưa Mặt khác, nghiên cứu giúp chỉ rõ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ thực tế như thế nào Từ đó đưa ra một số giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao nhận thức về sức khỏe sinh sản của phụ nữ, thay đổi hành vi chăm sóc sức khỏe sinh sản và nâng cao hơn nữa chất lượng dịch

vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản

Để đánh giá một cách cụ thể về hoạt động này tại tỉnh Vĩnh Phúc,

hệ thống lại những đáp ứng của nhà nước, Chính phủ trong công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ tại tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian qua

và kiến nghị các bước tiếp theo nhằm thực hiện các can thiệp đáp ứng các

nhu cầu về sức khỏe sinh sản của phụ nữ, đề tài “Phân tích kết quả chăm sóc sức khỏe sinh sản tại tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 2008-2012”, được tiến

hành với các mục tiêu sau:

1 Phân tích kết quả chăm sóc sức khỏe sinh sản cho bà mẹ có thai tại tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 2008-2012

2 Phân tích kết quả chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (không có thai) tại tỉnh Vĩnh Phúc qua các năm từ năm 2008-

2012

Chương 1 TỔNG QUAN

1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Khái niệm sức khoẻ sinh sản

Sức khoẻ sinh sản là một khái niệm mới với định nghĩa có nghĩa rộng đã được tất cả các nước trên thế giới trong đó có Việt Nam chấp thuận tại Hội nghị quốc tế về “ Dân số và phát triển” họp tại Cairô thủ đô Ai cập năm 1994 với nội dung như sau:

“ Sức khoẻ sinh sản là tình trạng hoàn hảo về thể chất, tinh thần và

xã hội ở mọi vấn đề liên quan đến bộ máy sinh sản, đến các chức năng và quá trình hoạt động của nó Nó không chỉ đơn thuần là tình trạng không có bệnh tật hoặc ốm đau Như vậy sức khoẻ sinh sản có nghĩa là mọi người

có hoạt động tình dục thoả mãn và an toàn, có khả năng sinh sản và được

tự do quyết định thời gian sinh con và số con Điều đó cũng có nghĩa là phụ nữ và nam giới có quyền được thông tin và có quyền hưởng các dịch

vụ KHHGĐ an toàn, hiệu quả có thể chấp nhận được và theo sự lựa chọn, cũng như các phương pháp điều hoà sinh sản khác không trái pháp luật, dịch vụ chăm sóc sức khoẻ đảm bảo thai sản và sinh đẻ an toàn cho phụ

nữ, tạo cơ hội tốt nhất cho các cặp vợ chồng có con khoẻ mạnh Phù hợp với định nghĩa trên về sức khoẻ sinh sản, chăm sóc sức khoẻ sinh sản là sự phối hợp các phương pháp, kỹ thuật và dịch vụ để đảm bảo SKSS và sức khoẻ nói chung bằng cách phòng bệnh và giải quyết các vấn đề về SKSS

Nó cũng bao gồm sức khoẻ tình dục nhằm nâng cao chất lượng các mối quan hệ cá nhân bên cạnh việc tư vấn và chăm sóc các bệnh về sinh sản và bệnh lây truyền qua đường tình dục”[3],[9]

Theo định nghĩa trên thì sức khỏe sinh sản bao gồm hai khía cạnh, một khía cạnh là những vấn đề liên quan đến hệ thống sinh sản, những chức

năng và quá trình của nó như mang thai, sinh con… Mặt khác, sức khỏe sinh sản còn là vấn đề liên quan đến quyền lựa chọn các biện pháp tránh thai, quyền được tiếp cận thông tin với những phương pháp khác mà cả hai lựa chọn Như vậy, có thể nói khía cạnh thứ nhất hàm ý những vấn đề liên quan đến bản năng sinh học của con người đối với quá trình sinh sản; khía cạnh thứ hai đề cập đến quyền được quyết định của con người đối với quá trình đó

Nội dung chính của sức khỏe sinh sản bao gồm các yếu tố sau: Làm

mẹ an toàn; Kế hoạch hóa gia đình; Nạo hút thai; Bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản; Các bệnh lây qua đường tình dục; Giáo dục tình dục; Phát hiện sớm ung thư vú và đường sinh sản; Vô sinh; Sức khỏe vị thành niên; Giáo dục, truyền thông về sức khỏe sinh sản- kế hoạch hóa gia đình

Sức khỏe sinh sản chỉ là một thành tố trong sức khỏe của con người, song vai trò của nó rất quan trọng, nó không chỉ tác động tới thế hệ hiện tại

mà tác động cả tới thế hệ tương lai Các vấn đề về sức khỏe sinh sản trở nên rất quan trọng đối với người phụ nữ Những kiến thức về sức khỏe sinh sản không những ảnh hưởng trực tiếp tới bản thân họ mà còn ảnh hưởng tới gia đình và cuộc sống tương lai [3],[9]

1.1.2 Khái niệm chăm sóc sức khỏe sinh sản

Chăm sóc sức khỏe sinh sản là một tổng thể các biện pháp, kỹ thuật và dịch vụ góp phần nâng cao sức khỏe và hạnh phúc bằng cách phòng ngừa

và giải quyết những vấn đề về sức khỏe sinh sản nó bao gồm: sức khỏe tình dục với mục đích đề cao cuộc sống và các mối quan hệ riêng tư, tư vấn, chăm sóc liên quan đến vấn đề sinh sản và các bệnh lây truyền qua đường tình dục

Những vấn đề chung áp dụng chuẩn quốc gia về dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của Bộ Y tế:

- Đảm bảo sự chấp nhận của hai bên cung và cầu các tiêu chuẩn quốc gia về chăm sóc sức khỏe sinh sản

- Thực hiện tốt mối quan hệ giữa người cung cấp dịch vụ và cộng đồng ở các tuyến (Xã, Huyện, Tỉnh, Trung ương)

- Đảm bảo đúng về mặt nguyên tắc, yêu cầu, kỹ năng và các bước tư vấn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản

- Thực hiện đúng nguyên tắc truyền máu và các dịch vụ thay máu an toàn trong sản phụ khoa

- Hướng dẫn sử dụng kháng sinh an toàn, đảm bảo cung cấp đầy đủ các thuốc thiết yếu ở tất cả các tuyến cũng như các nguyên tắc vô khuẩn trong dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản

Làm mẹ an toàn:

Đảm bảo các chuẩn cho Trạm Y tế về chăm sóc sức khỏe sinh sản sản phụ trước, trong và sau khi đẻ, các bất thường trong thai nghén và chuyển dạ

Kế hoạch hóa gia đình:

- Đảm bảo 10 quyền cơ bản của khách hàng bao gồm: quyền được thông tin, tiếp cận dịch vụ và tự do lựa chọn các biện pháp tránh thai, từ chối hoặc chấm dứt biện pháp tránh thai, nhận dịch vụ an toàn, đảm bảo bí mật, kín đáo, được tiếp nhận hoặc thoải mái khi tiếp nhận dich vụ, được tôn trọng, được bày tỏ ý kiến

- Bảo đảm những phẩm chất cần thiết của người tư vấn bao gồm: có kiến thức chuyên môn, tôn trọng, thông cảm, thấu hiểu và thành thật với khách hàng, thông tin rõ ràng, có trọng tâm cho khách hàng

- Cung cấp đủ thông tin về các phương pháp và dụng cụ, thuốc tránh thai, các biện pháp triệt sản nam và nữ

- Đảm bảo chuẩn quốc gia về các phòng kế hoạch hóa gia đình bao gồm: cơ sở kỹ thuật, nghiệp vụ, dụng cụ, phương tiện, hậu cần, nơi tư vấn

Nhiễm khuẩn đường sinh sản và bệnh lây truyền qua đường tình dục:

Đảm bảo các chuẩn về khai thác thông tin tiền sử, bệnh sử, lâm sàng, chẩn đoán, xét nghiệm hỗ trợ đánh giá nguy cơ nhiễm khuẩn, tư vấn về phòng và điều trị

Sức khỏe sinh sản vị thành niên:

Đảm bảo các chuẩn về dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản (cả phòng

và chữa bệnh) cho vị thành niên (đã kết hôn và chưa kết hôn) Các dịch vụ bao gồm: tư vấn về sức khỏe sinh sản, về tình dục, các biện pháp tránh thai, thăm khám, chăm sóc sức khỏe vị thành niên mang thai, sinh đẻ, phá thai

an toàn và xử lý tốt các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản và lây truyền qua đường tình dục

Phá thai an toàn:

Đảm bảo chuẩn quốc gia về dịch vụ phá thai an toàn bao gồm: tư vấn

và việc sử dụng các phương pháp kỹ thuật về việc phá thai an toàn Các chuẩn quốc gia về kiến thức, kỹ năng, trình độ chuyên môn của người tư vấn

và cán bộ y tế, điều kiện thuốc men, trang thiết bị kỹ thuật, cơ sở y tế, phòng

khám thai và sự phân tuyến phục vụ theo các loại đối tượng khác nhau

Hiện nay, dù còn nhiều hạn chế về chất lượng, mức độ thân thiện, bảo mật, các dịch vụ lâm sàng, cận lâm sàng, điều trị về SKSS và cung cấp các biện pháp tránh thai của hệ thống y tế nhà nước đã đáp ứng phần nào nhu cầu của phụ nữ 15-49 tuổi Sự cởi mở về mặt chính sách của nhà nước (chủ trương xã hội hóa công tác y tế, khuyến khích hành nghề y, dược tư nhân…) đã bước đầu tạo điều kiện cho sự ra đời các cơ sở cung cấp dịch vụ SKSS do các tổ chức phi Chính phủ địa phương, các tổ chức cộng đồng hoặc các cá nhân phụ trách Chính hệ thống dịch vụ này đã bổ sung cho hoạt động của các dịch vụ nhà nước và mở ra hướng đi mới cho việc phát triển đa dạng các hình thức cung ứng dịch vụ linh hoạt, thân thiện cho phụ

nữ 15-49 tuổi, thậm chí dành riêng cho những nhóm đối tượng khác nhau như nam, nữ, học sinh, VTN&TN nghiện chích ma túy, VTN&TN nhiễm HIV/AIDS Trong tương lai, các cơ sở cung cấp dịch vụ SKSS VTN của các tổ chức, cá nhân không thuộc nhà nước sẽ đóng vai trò quan trọng, giúp việc cung cấp dịch vụ SKSS VTN trở nên đa dạng, hiệu quả hơn

Năm 2002, Bộ Y tế đã ban hành “Chuẩn quốc gia về dịch vụ SKSS”

và hiện nay đang xây dựng “Hướng dẫn quốc gia về dịch vụ sức khỏe thân thiện dành cho VTN&TN” Đây là đáp ứng quan trọng tiến tới hoàn thiện

về mặt chất lượng, kỹ thuật đối với các dịch vụ SKSS cung cấp cho VTN&TN Tháng 8 năm 2006, Bộ Y tế ra quyết định (số 23/2006/QĐ-BYT) chuyển đổi các Trung tâm chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em và KHHGĐ ở các tỉnh, thành phố trực thuộc TW trước đây thành các Trung tâm chăm sóc SKSS, theo đó các trung tâm chăm sóc SKSS tỉnh/thành phố

sẽ có khoa Chăm sóc SKSS Vị thành niên và Nam học[3],[9]

1.2 Các biểu mẫu ghi nhận thông tin về chăm sóc SKSS [3]

1.2.1 Sổ khám thai - Sổ A3:

* Phương pháp ghi

- Cột 1: Ghi theo số tự nhiên để tính tổng số lần sinh đẻ trước

- Cột 2,3,4,5: Ghi như sổ khám bệnh

- Cột 6: Chủ yếu ghi tiền sử sản khoa của lần sinh đẻ trước

- Cột 7: Tính tròn số tuần kể từ ngày đầu tiên của chu kỳ kinh cuối cùng tới ngày khám

- Từ cột 9-15: Ghi các kết quả khám mẹ vào các cột tương ứng như: trọng lượng, số đo vòng bụng, cao tử cung

- Cột 16 - 17: Ghi kết quả khám thai như: tim thai, ngôi thai

- Cột 18, 19: Ghi ngày, tháng năm các mũi tiêm phòng uốn ván cho thai phụ

- Cột 20: Ghi dự kiến ngày sinh theo dự kiến của người khám bệnh

- Cột 21-23: Đánh dấu (x) vào cột tương ứng theo kết luận của người khám

* Trách nhiệm ghi:

- Sổ này đặt tại trạm y tế và các cơ sở có thăm thai, đỡ đẻ

- Nữ hộ sinh trưởng, y bác sỹ trưởng ở các cơ sở thăm thai, đỡ đẻ chịu trách nhiệm theo dõi, ghi chép vào sổ

* Mục đích:

- Ghi chép để đánh giá hoạt động chăm sóc thai phụ của các cơ

sở y tế nhằm tăng cường bảo vệ và nâng cao sức khoẻ cho bà mẹ và trẻ

em Các chỉ số từ A3 được sử dụng để:

- Phát hiện các nguy cơ về phía mẹ trong thời kỳ mang thai và trong cuộc đẻ: lùn, khung chậu hẹp, biến dạng khung chậu, tiền sử sản khoa, rau tiền đạo, tiền sản giật, chửa ngoài dạ con…để có kế hoạch chỉ đạo về chuyên môn

- Phát hiện những nguy cơ về phía thai nhi: thai đôi, thai to, ngôi thế bất thường, bất cân đối giữa thai nhi và khung chậu, thai suy dinh dưỡng…

- Góp phần đánh giá kết quả hoạt động của công tác chăm sóc sức khoẻ bà mẹ và trẻ em

1.2.2 Sổ đẻ - sổ A4:

* Phương pháp ghi:

- Cột 1: Ghi theo số tự nhiên để tính tổng số người đẻ

- Cột 2, 5: Ghi như các sổ trước

- Cột 6: Ghi ngày, tháng, năm đẻ

- Cột 7-9: Khai thác tiền sử về sản khoa

- Cột 10-16: Đánh dấu (x) vào cột tương ứng

- Cột 17-18: Ghi trọng lượng trẻ trai vào cột 17, trẻ gái vào cột 18 (đơn vị gam)

- Cột 19-24: Đánh dấu (x) vào cột tương ứng

- Cột 25: Ghi kết quả thăm khám sản phụ trong thời kỳ sau đẻ: sự

co hồi tử cung, sản dịch, sự tiết sữa và kết quả khám sơ sinh như: rốn, vàng da sinh lý

* Trách nhiệm ghi:

- Sổ đặt tại trạm y tế và các cơ sở có thăm thai, đỡ đẻ

- Nữ hộ sinh trưởng, y bác sỹ trưởng ở các cơ sở thăm thai, đỡ đẻ chịu trách nhiệm theo dõi, ghi chép vào sổ

* Mục đích:

Ghi chép tất cả các trường hợp đẻ tại địa bàn, bao gồm đẻ tại trạm y

tế, ở cơ sở y tế tuyến trên và đẻ tại nhà do cán bộ y tế đỡ hoặc có can thiệp, thăm khám sau đẻ để nắm chắc tỷ lệ sinh hàng năm Các chỉ số từ

A4 góp phần đánh giá công tác bảo vệ bà mẹ trẻ em và dân số /KHHGĐ với 2 chỉ số cơ bản:

- Tỷ suất tử vong mẹ

- Tỷ suất sinh thô

Đối với người CBYT, thông tin nói chung và thông tin y tế nói riêng

là một yêu cầu không thể thiếu được Đối với y tế cơ sở nguồn thông tin

từ sổ sách là chủ yếu Vì vậy việc ghi chép chính xác, trung thực, kịp thời, đầy đủ, đúng các cột mục trong 7 quyển sổ dùng cho y tế cơ sở mà

Bộ Y tế ban hành là rất cần thiết

Báo cáo thống kê y tế là tài liệu có giá trị để đánh giá tình trạng sức khoẻ của nhân dân trong địa bàn và hoạt động y tế đó Dựa vào báo cáo các cơ quan quản lý có cơ sở lập kế hoạch về đầu tư, đề ra các biện pháp cụ thể phòng chống bệnh tật, bảo vệ, nâng cao và chăm sóc sức khoẻ nhân dân

1.2.3 Sổ theo dõi các biện pháp kế hoạch hoá gia đình - sổ A5:

Ghi chép đầy đủ các trường hợp chấp nhận các biện pháp KHHGĐ

và tình hình xảy thai trên địa bàn để đánh giá công tác KHHGĐ ở địa phương và toàn quốc Các chỉ số từ A5 được sử dụng để:

- Đánh giá kết quả hoạt động của chương trình KHHGĐ

- Dự đoán sự phát triển dân số

1.3 Tình hình quản lý, chăm sóc thai nghén cho bà mẹ có thai ở Việt Nam

Tỷ lệ quản lý thai nghén chung toàn quốc năm 2010 đạt 95%; tăng 0,4% so với năm 2009 Đa số các vùng duy trì tỷ lệ quản lý thai so với năm trước Tuy nhiên, các vùng miền núi Tây Bắc và Tây Nguyên vẫn là các

vùng có tỷ lệ phụ nữ có thai được quản lý thai thấp hơn so với các vùng khác Với 95% các bà mẹ mang thai được đăng ký quản lý trên toàn quốc cho thấy nhận thức, hành vi của bà mẹ đã có chuyển biến tích cực về tầm quan trọng của việc CSSK khi mang thai và chuẩn bị khi sinh đẻ Mặt khác cũng phản ánh sự cố gắng, nỗ lực của cán bộ y tế trong các cơ sở chăm sóc sức khỏe sinh sản và nhân viên y tế thôn bản tại cộng đồng đặc biệt là các

vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số [8]

mẹ và thai nhi từ đó có biện pháp xử trí kịp thời nhằm đảm bảo an toàn cho

mẹ và sự phát triển bình thường của thai nhi

Năm 2010, tỷ lệ phụ nữ đẻ khám thai trên 3 lần trong 3 thời kỳ trung bình toàn quốc đạt 81,9% Vùng Tây Bắc vẫn là vùng khó khăn hơn chỉ đạt 58,5% vì vậy cần sự quan tâm, ưu tiên hơn nữa của cả trung ương và địa phương về chính sách cũng như nguồn lực [8]

Số lần khám thai trung bình trên toàn quốc là 4,0 (tăng so với 3,3 lần năm 2009) Một số khu vực miền núi có tỷ lệ khám thai trung bình tương đối thấp như Tây Nguyên (2,4 lần) hay Tây Bắc (2,6 lần), trong khi vùng đồng bằng có số lần khám thai cao như đồng bằng sông Hồng (5,1 lần) hay Đông Nam bộ (4,8 lần) [8]

1.3.2 Phụ nữ đẻ được tiêm 2 mũi vắc xin phòng uốn ván

Tỷ lệ phụ nữ được tiêm phòng uốn ván đủ 2 mũi là 94,2% và không

có sự chênh lệch nhiều giữa các năm Uốn ván sơ sinh tuy số mắc không nhiều nhưng tỷ lệ tử vong rất cao Trong 4 năm gần đây tỷ lệ phụ nữ mang thai được tiêm 2 mũi vác xin phòng uấn ván đều đạt ở mức trên 94,0% nhưng theo báo cáo năm 2009, cả nước vẫn còn 17 trường hợp mắc và 11 tử vong, và trong 9 tháng năm 2010 có 11 trường hợp tử vong trên tổng số 21 trường hợp mắc Vì vậy song song với thực hiện đỡ đẻ sạch, tiêm phòng uốn ván cho tất cả phụ nữ mang thai là biện pháp hữu hiệu nhằm hạn chế tối đa

số trẻ sơ sinh bị uốn ván rốn [8]

1.3.3 Phụ nữ đẻ có cán bộ được đào tạo hỗ trợ, chăm sóc

Năm 2010, tỷ lệ phụ nữ đẻ do cán bộ được đào tạo hỗ trợ trung bình

cả nước đạt 95,7%, tăng so với năm 2009 tuy nhiên vẫn còn 4,3% số bà mẹ trong toàn quốc, 20% số bà mẹ ở các tỉnh khu vực Tây Bắc; gần 10% ở các tỉnh khu vực Tây Nguyên khi đẻ chưa có cán bộ được đào tạo hỗ trợ, chăm sóc Nguyên nhân chính là do việc tiếp cận với các cơ sở y tế có nhiều khó khăn và quan trọng là vẫn còn tồn tại tập tục lạc hậu nên bà mẹ thường đẻ tại nhà và không cho người ngoài đỡ Một trong các giải pháp để khắc phục tình trạng trên là tăng cường truyền thông vận động; xây dựng chính sách đãi ngộ phù hợp để khuyến khích và sử dụng hiệu quả mạng lưới y tế thôn bản hiện có; đào tạo bổ sung cô đỡ thôn bản để có thể chăm sóc, hỗ trợ các

bà mẹ ở vùng dân tộc thiểu số Đẻ an toàn được xác định là nhiện vụ quan trọng trong công tác CSSKSS của giai đoạn tiếp theo [8]

Tỷ lệ đẻ tại cơ sở y tế là một chỉ số quan trọng đo lường tiếp cận và chất lượng chăm sóc Những vùng có tỷ lệ đẻ tại cơ sở y tế thấp đồng thời cũng phản ánh tình trạng đẻ tại nhà ở những vùng này còn cao; Tỷ lệ đẻ tại nhà được ước tính là khá cao ở một số vùng như Tây Bắc (35,6%), Tây Nguyên (xấp xỉ 15%), Đông Bắc (xấp xỉ 12%) [8]

1.3.4 Tai biến sản khoa

Trên Thế giới, cứ mỗi phút có một phụ nữ bị tử vong từ các tai biến

do sinh đẻ và có thai, có nghĩa là gần 1.600 phụ nữ bị tử vong mỗi ngày và tương đương là hơn nửa triệu phụ nữ tử vong mỗi năm [17]

Theo số liệu công bố của WHO năm 2000, có ít nhất 15% số bà mẹ mang thai bị tai biến sản khoa [17], có 99% những trường hợp tai biến sản khoa và tử vong mẹ xuất hiện tại các nước đang phát triển Tỷ lệ tai biến sản khoa và tỷ suất tử vong mẹ cao nhất trên toàn cầu thuộc về vùng Cận sa mạc Sahara châu Phi, tiếp theo là vùng Trung Á Các nghiên cứu gần đây được tiến hành bởi WHO, UNICEF, UNFPA chỉ ra rằng cứ 16 phụ nữ có thai và sinh đẻ ở vùng cận sa mạc Sahara châu Phi sẽ có nguy cơ tử vong một phụ nữ do tai biến sản khoa, so tỷ lệ này ở các nước đã phát triển là 1/2.800 phụ nữ Nguy cơ cao nhất thuộc về Sierra Leone và Afghanistan, nơi mà cứ 6 người phụ nữ có thai và sinh đẻ sẽ có nguy cơ một người bị tử vong do tai biến sản khoa

Tỷ suất tai biến sản khoa ở Việt Nam năm 2010 là 2,8%o cao hơn 0,6%o so với năm 2009 Theo số liệu báo cáo, tỷ suất mắc tai biến sản khoa tăng ở 5/8 vùng, đặc biệt ở Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ Phân tích nguyên nhân, so với cùng kỳ năm 2009, tỷ lệ mắc tai biến sản khoa năm

2010 theo báo cáo có xu hướng tăng đối với nhiễm trùng và sản giật Tổng

số ca chết do từng nguyên nhân (trừ vỡ tử cung) cũng tăng nhẹ [8]

Tử vong mẹ phần lớn xảy ra trong tuần đầu sau khi sinh (60%) đặc biệt là trong 24h đầu mà nguyên nhân chảy máu chiếm hàng đầu; ở các nước đang phát triển, tỷ lệ tử vong mẹ xảy ra ở các thời điểm khác nhau: trước khi sinh 23,9%, trong khi sinh 15,5% và sau khi sinh 60,6% Nguyên nhân tử vong cao nhất thuộc về băng huyết sau đẻ (25-31%), nạo phá thai không an toàn (13-19%), tăng huyết áp (10-17%), đẻ khó (11-15%) và nhiễm trùng máu (11-15%), các nguyên nhân gián tiếp khác [4]

Số liệu công bố sau một nghiên cứu của Bộ Y tế năm 2001 [1] về thực trạng tình hình dịch vụ làm mẹ an toàn ở Việt Nam trong tổng số 1.205 bệnh án sản khoa được hồi cứu có 184 (15,3%) bệnh án có tai biến sản khoa, số bệnh án không tai biến chiếm 84,7%; tỷ lệ tai biến do băng huyết là cao nhất chiếm tới trên 1/2 số tai biến (54,9%), sau đó đến tiền sản giật (14,7%), nhiễm khuẩn hậu sản (13,6%) và sản giật (12,5%)

Kết quả cũng chỉ ra có tới 79,3% số hồ sơ ở tuyến dưới theo dõi chưa tốt, trong khi đó ở tuyến xử trí tai biến là 41,3%; điển hình là việc theo dõi các dấu hiệu băng huyết và nhiễm khuẩn tại tuyến xử trí tốt hơn hẳn tuyến dưới, những trường hợp vỡ tử cung, uốn ván rốn và nạo hút thai thì hầu như ở tuyến dưới không theo dõi kịp thời nên đã để xảy ra tai biến Tuy nhiên, những sản phụ có diễn biến bất thường trong thời kỳ thai nghén thường tới bệnh viện nên có thể coi tỷ lệ tai biến sản khoa này là ở bệnh viện chứ không phải ở cộng đồng và thường tỷ lệ tai biến sản khoa ở bệnh viện sẽ cao hơn ở cộng đồng [1]

Theo báo cáo của Vụ Sức khoẻ bà mẹ-trẻ em Bộ Y tế về tỷ suất mắc tai biến sản khoa trong cả nước năm 2001 là 2,23% [1] và đây cũng là số liệu báo cáo của các tỉnh

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, có khoảng 15% tổng số các trường hợp mang thai có nguy cơ mắc các loại tai biến sản khoa [19] Tỷ lệ tai biến sản khoa có liên quan đến độ tuổi, sản phụ đẻ ở độ tuổi trên 35 có nguy cơ bị tai biến sản khoa cao hơn so với sản phụ đẻ ở độ tuổi dưới 35 Tỷ lệ tai biến sản khoa cao nhất ở độ tuổi trên 35 [4], có mối liên quan chặt chẽ giữa tuổi của mẹ khi mang thai và tai biến sản khoa, những phụ nữ trên 35 tuổi

có nguy cơ tai biến sản khoa cao gấp 2 lần so với phụ nữ dưới 35 tuổi

Tỷ lệ tai biến sản khoa có liên quan mật thiết đến số lần mang thai của sản phụ, nghiên cứu của Abdulazid và cộng sự cho thấy những sản phụ

có trên 7 lần sinh có nguy cơ mắc tai biến sản khoa cao gấp 4 lần những

sản phụ có 2 lần sinh; hơn nữa những sản phụ có thai nhiều lần cũng đồng nghĩa với tuổi của họ cao và đây cũng là yếu tố nguy cơ của tai biến sản khoa Kết quả của nghiên cứu này cho thấy những sản phụ sinh con lần thứ

3 trở lên có nguy cơ mắc tai biến sản khoa cao gấp 1,73 lần so với những sản phụ sinh con lần thứ 1, 2

Tỷ lệ tai biến sản khoa cũng có liên quan mật thiết đến tiền sử nạo hút thai của sản phụ; nghiên cứu này cho thấy những sản phụ có tiền sử nạo hút thai có nguy cơ mắc tai biến sản khoa cao gấp 2,09 lần so với những sản phụ không có tiền sử về vấn đề này [4]

Tỷ lệ tai biến sản khoa cũng có liên quan mật thiết đến trọng lượng thai khi sinh, ở kết quả của nghiên cứu này những sản phụ đẻ con có trọng lượng trên 3.500g có nguy cơ mắc tai biến sản khoa cao gấp 2,52 lần so với những sản phụ sinh con có trọng lượng dưới 3.500g

Việc phát hiện sớm thai nguy cơ để quản lý và hướng dẫn sản phụ trong chăm sóc cũng như phát hiện những dấu hiệu bất thường nhằm đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời; việc quản lý thai nguy cơ cũng nhằm định hướng cho sản phụ biết trước tuyến y tế nơi sản phụ có thể đẻ an toàn [1],[2],[9]

1.4 Giới thiệu về tỉnh Vĩnh Phúc và Trung tâm chăm sóc sức khỏe sinh sản tỉnh

1.4.1 Đặc điểm tự nhiên

Vĩnh Phúc là một tỉnh có đặc điểm vừa đồng bằng, trung du và miền núi Diện tích tự nhiên là 1231,76 km2 Dân số tự nhiên xấp xỉ 1,1 triệu người Tỉnh có 9 đơn vị hành chính gồm 7 huyện, 1 thị xã, 1 thành phố (trong đó có 3 huyện miền núi là Tam Đảo, Lập Thạch và Sông Lô) với

137 xã, phường, thị trấn

Trung tâm Chăm sóc SKSS tỉnh đóng tại phường Khai Quang – thành phố Vĩnh Yên, là địa bàn trung tâm của tỉnh Năm 2001, được sự

quan tâm của ủy ban nhân dân tỉnh Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản

đã có cơ sở làm việc khang trang, rộng rãi

1.4.2 Công tác tổ chức và hệ thống mạng lưới chăm sóc SKSS

Tính đến 31/12/2013, toàn ngành y tế Vĩnh Phúc có 4.136 cán bộ công chức, viên chức Được phân bố đều ở 3 tuyến (tỉnh: 1981, huyện: 1.127, xã 1.028) với tổng số Bác sỹ là 748 trong đó 107/137 trạm y tế xã có Bác sỹ (chưa tính 50 Bác sỹ chuyên tu mới ra trường hiện đang chờ chuyển ngạch)

Số cán bộ có trình độ chuyên môn về sản phụ khoa như sau:

Hệ thống mạng lưới chăm sóc SKSS của tỉnh Vĩnh Phúc gồm có:

- 9 khoa CSSKSS huyện, thị xã, thành phố có đủ bác sỹ hoặc y sỹ sản nhi, nữ hộ sinh làm công tác CSSKSS

- 137/137 xã, phường, thị trấn có nữ hộ sinh, y sỹ sản nhi hoặc bác

sỹ làm công tác khám, quản lý thai, đỡ đẻ thường và các dịch vụ KHHGĐ

- Ngoài ra còn có 9 khoa sản thuộc Bệnh viện đa khoa huyện, thị xã, thành phố và 3 khoa sản của Bệnh viện đa khoa tỉnh, Bệnh viện đa khoa khu vực Phúc Yên và Bệnh viện sản nhi tỉnh

1.4.3 Chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm CSSKSS tỉnh

* Chức năng

Trung tâm Chăm sóc SKSS tỉnh có chức năng tham mưu cho Giám đốc

Sở y tế về công tác chăm sóc SKSS của tỉnh; tổ chức triển khai thực hiện các

hoạt động chuyên môn, kỹ thuật về chăm sóc SKSS trên địa bàn tỉnh

* Nhiệm vụ quyền hạn

Xây dựng kế hoạch triển khai các hoạt động chuyên môn, kỹ thuật về chăm sóc SKSS trên cơ sở chiến lược Quốc gia về CSSKSS của Bộ Y tế và tình hình thực tế của tỉnh trình Giám đốc Sở Y tế phê duyệt

Thực hiện các hoạt động sau:

- Triển khai thực hiện các hoạt động chuyên môn kỹ thuật và tư vấn về: Chăm sóc sức khỏe phụ nữ, sức khỏe bà mẹ; chăm sóc SKSS người cao tuổi; kế hoạch hóa gia đình; phá thai an toàn; phòng, chống các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản, lây truyền qua đường tình dục; chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên và nam học; dự phòng điều trị vô sinh, dự phòng điều trị sớm ung thư đường sinh sản; chăm sóc sức khỏe trẻ em, phòng chống suy dinh dưỡng

- Chỉ đạo, hướng dẫn và giám sát chuyên môn, kỹ thuật về các hoạt động thuộc lĩnh vực chăm sóc SKSS đối với các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh

- Phối hợp với Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe và các cơ quan thông tin đại chúng trên địa bàn tỉnh tổ chức triển khai thực hiện công tác thông tin, giáo dục, truyền thông về lĩnh vực chăm sóc SKSS

- Tham gia đào tạo và đào tạo lại chuyên môn, kỹ thuật về lĩnh vực chăm sóc SKSS theo kế hoạch của tỉnh và Trung ương cho cán bộ chuyên khoa và các cán bộ khác

- Nghiên cứu và tham gia nghiên cứu khoa học, ứng dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật về lĩnh vực SKSS

- Quản lý và triển khai thực hiện các dự án thuộc chương trình mục tiêu y tế quốc gia và các dự án khác thuộc lĩnh vực CSSKSS được Giám đốc Sở Y tế phân công

- Tổ chức triển khai thực hiện các dịch vụ về chăm sóc SKSS theo quy định của pháp luật; căn cứ vào điều kiện, năng lực và nhu cầu thực tế ở địa phương, Giám đốc Sở Y tế quy định theo thẩm quyền việc khám, điều trị, theo dõi và thực hiện những xét nghiệm cận lâm sàng đối với các trường hợp có liên quan đến lĩnh vực SKSS tại Trung tâm theo quy định của pháp luật

- Phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá các hoạt động thuộc lĩnh vực phụ trách

- Thực hiện quản lý cán bộ, chế độ chính sách, khen thưởng, kỷ luật đối với công chức, viên chức và quản lý tài chính, tài sản của đơn vị theo quy định của pháp luật

- Thực hiện các chế độ thống kê báo cáo theo quy định của pháp luật

- Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác do Giám đốc Sở Y tế giao

Tại tỉnh Vĩnh Phúc, trong vài năm qua về cơ sở vật chất, trang thiết

bị và mạng lưới cán bộ chăm sóc sản khoa từ tuyến tỉnh đến cơ sở đã được nâng cao từng bước Nhưng thực tế do tính chất cấp cứu và mức độ nguy hiểm của cấp cứu sản khoa, băng huyết sau đẻ vẫn là một nguy cơ nghiêm trọng đe dọa đến sức khoẻ và tính mạng của thai phụ Mặc dù nhận thức về chăm sóc sản khoa đã tốt hơn nhiều so với các năm trước đây song người dân nói chung và thai phụ nói riêng vẫn còn chủ quan, chậm trễ đến cơ sở y

tế khi có dấu hiệu nguy hiểm do vậy ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả cấp cứu và điều trị

Công tác quản lý, chăm sóc thai nghén cho bà mẹ có thai tại tỉnh Vĩnh Phúc từng bước được cải thiện; số lần khám thai trung bình/phụ nữ đẻ tăng, năm 2010 (3,9 lần), năm 2009 (3,3 lần); tỷ lệ phụ nữ đẻ được khám thai bằng hoặc trên 3 lần và tỷ lệ phụ nữ đẻ được tiêm uốn ván đủ 2 lần đạt 100%; 100% phụ nữ đẻ tại CSYT và do cán bộ y tế đỡ; tỷ lệ mổ đẻ tăng,

năm 2010 (18,9%), năm 2009 (9,96%); tai biến sản khoa tăng, năm 2010 (59 ca), năm 2009 (30 ca), tai biến sản khoa chủ yếu là do băng huyết

Nhằm làm tốt hơn nữa công tác chăm sóc trước sinh-chăm sóc thai nghén, Sở y tế đã tăng cường việc giám sát thực hiện các quy chế chuyên môn, thực hiện tốt công văn số 1315/BYT-SKSS của vụ sức khỏe bà mẹ trẻ

em về việc rút ngắn giai đoạn 3 của cuộc chuyển dạ đẻ, triển khai Quyết định số 5231/QĐ-BYT ngày 28 tháng 12 năm 2010 của Bộ Y tế về việc thực hiện (Hướng dẫn chẩn đoán, xử trí cấp cứu tai biến sản khoa), chỉ thị 08/1998/CT-BYT ngày 06 tháng 11 năm 1998 của Bộ y tế về việc tăng cường dự phòng và cấp cứu tai biến sản khoa, chỉ thị 04/2003/CT-BYT ngày 10 tháng 10 năm 2009 về việc tăng cường chăm sóc trẻ sơ sinh, chỉ thị 05/CT-BYT ngày 15 tháng 10 năm 2010 về việc tăng cường công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ, chính vì vậy công tác chăm sóc thai nghén được cải thiện rõ rệt, nâng cao sức khỏe bà mẹ trẻ em, giảm tai biến sản khoa, bệnh tật, tử vong mẹ, tử vong chu sinh và tử vong trẻ em

Bảng 1.1 Thống kê tổng số bà mẹ có thai trong toàn tỉnh từ năm 2008 -

Số lượng bà mẹ có thai tập trung nhiều ở 2 huyện Vĩnh Tường và Lập Thạch

Thành phố Vĩnh Yên và 2 huyện Sông Lô, Tam Đảo là những nơi

có số lượng bà mẹ mang thai ít nhất

Tổng số bà mẹ có thai ở các năm tương đối ổn định

Bảng 1.2 Thống kê tổng số phụ nữ 15-49 tuổi có chồng tại tỉnh Vĩnh Phúc từ 2008 - 2012

Tổng số phụ nữ 15-49 tuổi toàn tỉnh thấp hơn ở năm 2010 và tương đương nhau ở các năm khác

Chăm sóc sức khỏe sinh sản cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ chính

là tạo môi trường toàn diện cho sự phát triển cả về mặt thể chất, trí tuệ và tinh thần của thế hệ trẻ Cho đến nay, tại tỉnh Vĩnh Phúc đã có một hệ thống quản lý phụ nữ 15-49 tuổi từ tuyến xã cho đến tuyến tỉnh

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Địa điểm, đối tượng, thời gian nghiên cứu

2.1.1 Địa điểm nghiên cứu

Trung tâm chăm sóc sức khỏe sinh sản tỉnh Vĩnh Phúc

2.1.2 Đối tượng nghiên cứu

Khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản thuộc Trung tâm y tế của các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc

2.1.3 Thời gian nghiên cứu: Từ 15/9/2013 đến tháng 15/3/2014

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành theo phương pháp hồi cứu từ các sổ sách thống kê, các báo cáo về chăm sóc sức khỏe sinh sản tại Trung tâm chăm sóc sức khỏe sinh sản tỉnh Vĩnh Phúc

2.2.2 Phương pháp thu thập thông tin

Nguồn số liệu:

Sử dụng số liệu từ các sổ sách thống kê, các báo cáo sẵn có để ghi nhận các thông tin trong phạm vi đề tài đề cập đến

Để hoàn thiện đầy đủ nội dung nghiên cứu và thông tin phong phú,

cá nhân đã khai thác thu thập và xử lý thống kê được từ nhiều nguồn khác nhau Tài liệu thu thập được từ các báo cáo tổng kết năm của Trung tâm CSSKSS, Huyện ủy, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc Ngoài ra, còn sử dụng một số tài liệu của Trung tâm Y tế huyện; số liệu thống kê của Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh trong 05 năm trở lại đây và sử dụng một số tài liệu liên quan tới sức khỏe sinh sản của phụ nữ như Tạp chí xã hội học, Tạp chí dân số và phát triển, tài liệu chuyên ngành dân số, Y học thực hành

Cách thu thập số liệu:

* Các chỉ số lấy ra từ sổ A 3:

- Tổng số người có thai

- Tổng số lần khám thai

- Số bà mẹ được khám đủ 3 lần trong suốt thời kỳ mang thai

- Số bà mẹ tiêm phòng vác xin uốn ván: 1 mũi, 2 mũi

- Những biến chứng thường gặp trong thời kỳ thai sản

* Các chỉ số lấy ra từ sổ A 4 :

- Số bà mẹ đẻ

- Nơi đẻ: tại trạm y tế, tại nhà, tại nơi khác

- Số lần đẻ của người mẹ

- Tình trạng khi đẻ: đẻ thường, đẻ khó phải can thiệp

- Biến chứng sản khoa: 5 tai biến

- Số người áp dụng các biện pháp tránh thai

- Số người áp dụng các biện pháp tránh thai theo tuổi

- Số người nạo phá thai

* Một số thông tin cần thu thập như sau:

- Tổng số bà mẹ có thai theo huyện

- Tổng số lần khám thai

- Tổng số bà mẹ có thai được quản lý

- Số bà mẹ được tiêm uốn ván đủ liều

- Số bà mẹ khám thai từ 3 lần trở lên

- Tổng số bà mẹ đẻ

- Số bà mẹ đẻ tại cơ sở y tế

- Số bà mẹ được chăm sóc sau sinh…

- Số phụ nữ sử dụng các biện pháp tránh thai

- Số trường hợp nạo hút thai

- Số trường hợp tai biến sau nạo hút thai

* Các chỉ số được tính toán

- Tỷ lệ bà mẹ có thai/số PN 15-49 có chồng

- Số lần khám thai trung bình của bà mẹ

- Tỷ lệ bà mẹ tiêm phòng uốn ván đủ liều

- Tỷ lệ bà mẹ được quản lý thai nghén

- Tỷ lệ bà mẹ sinh con thứ 3

- Tỷ lệ bà mẹ được cán bộ y tế chăm sóc

- Tỷ lệ bà mẹ đẻ tại cơ sở y tế

- Tỷ lệ bà mẹ được chăm sóc sau sinh tuần đầu

- Tỷ lệ tai biến sản khoa

- Tỷ lệ nạo hút thai, tai biến nạo hút thai

- Tỷ lệ bà mẹ mắc bệnh phụ khoa

2.2.3 Xử lý và phân tích số liệu

Sử dụng phần mềm Excel để nhập liệu, tính các tần suất, tỷ lệ

Phân tích tài liệu là phương pháp thu thập thông tin gián tiếp thông qua nguồn tài liệu có sẵn Những nguồn tài liệu này đã có trước khi nghiên cứu

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Thực trạng hoạt động chăm sóc sức khỏe sinh sản cho bà mẹ có

thai tại tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 2008-2012

Khu vực thành phố, thị xã trung bình số phụ nữ có thai/phụ nữ 15-49

có chồng chiếm tỷ lệ thấp nhất, dao động từ 6,9% - 7,8% và có xu hướng giảm dần từ năm 2008 – 2012 Tỷ lệ này cao nhất ở khu vực miền núi từ 7,9% – 8,9 % và tăng dần từ năm 2008 – 2012 Vùng đồng bằng và trung

du không có sự biến động nhiều

Khi so sánh tỷ lệ trung bình chung bà mẹ có thai/phụ nữ 15-49 có chồng trong 5 năm, kết quả cho thấy không có sự chênh lệch đáng kể, dao động từ 7,8% - 8,1%

3.1.2 Phân bố số lần khám thai trung bình của bà mẹ

Bảng 3.2 Phân bố số lần khám thai trung bình của một bà mẹ

Yên; Phúc Yên

Theo quy định của Bộ Y tế, người phụ nữ mang thai phải được khám thai ít nhất là 03 lần; lần thứ nhất vào 3 tháng đầu; lần thứ hai vào 3 tháng giữa; lần thứ ba vào 3 tháng cuối của thai kỳ Khi phân tích, kết quả trên cũng cho thấy số lần khám thai trung bình của bà mẹ ở các huyện miền núi thấp hơn so với vùng đồng bằng và thành thị nhưng vẫn đạt yêu cầu theo quy định của Bộ Y tế

3.1.3 Tỷ lệ bà mẹ được tiêm phòng uốn ván đủ liều

Bảng 3.3 Tỷ lệ bà mẹ được tiêm phòng uốn ván đủ liều