Phân tích một số hoạt động cung ứng thuốc tại bệnh viện đa khoa thành an sài sòn năm 2012

Bệnh viện Đa khoa Thành An Sài Gòn là một bệnh viện tư nhân mới được thành lập và đi vào hoạt động chưa được 3 năm, là một bệnh viện với đội ngũ cán bộ công nhân viên còn rất non trẻ về

ĐA KHOA THÀNH AN SÀI GÒN

NĂM 2012 LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

HÀ NỘI - 2013

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

ĐẶNG THỊ THANH TÙNG

PHÂN TÍCH MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG THUỐC TẠI BỆNH VIỆN

ĐA KHOA THÀNH AN SÀI GÒN

NĂM 2012 LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP I

MÃ SỐ : CK62732001

Người hướng dẫn khoa học: TS Hà Văn Thúy

HÀ NỘI - 2013

Lời cảm ơn

Với lòng biết ơn và kính trọng sâu sắc, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới TS Hà Văn Thúy và PGS TS Nguyễn Thị Song Hà, người thầy đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Em xin cảm ơn các thầy cô giáo trường đại học Dược Hà Nội, đặc biệt

là các thầy cô giáo Bộ môn Tổ chức quản lý và kinh tế dược đã truyền đạt cho

em phương pháp nghiên cứu khoa học và nhiều kiến thức chuyên ngành quý báu

Em xin cảm ơn Ban giám đốc, các bác sĩ, dược sĩ, cán bộ công nhân viên Bệnh viện Thành An – Sài Gòn đã tạo điều kiện cho em trong quá trình làm đề tài

Sau cùng, em xin gửi những lời yêu thương nhất tới gia đình và bạn bè

đã luôn cổ vũ, động viên, giúp đỡ em trong suốt thời gian qua

Nghệ An, tháng7 năm 2013

Sinh viên

Đặng Thị Thanh Tùng

MỤC LỤC

Danh mục chữ viết tắt

Danh mục bảng biểu

Danh mục hình vẽ và sơ đồ

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1: TỔNG QUAN 3

1.1 Tổng quan về hoạt động cung ứng thuốc trong bệnh viện 3

1.1.1 Lựa chọn thuốc 3

1.1.2 Mua thuốc 4

1.1.3 Tồn trữ và cấp phát thuốc 7

1.1.4 Giám sát sử dụng thuốc 11

1.2 Tình hình cung ứng thuốc ở các bệnh viện Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 13

1.2.1 Lựa chọn thuốc 14

1.2.2 Mua sắm thuốc 15

1.2.3 Tồn trữ, cấp phát thuốc 16

1.2.4 Quản lý sử dụng thuốc 17

1.3 Vài nét về Bệnh viện Thành An Sài Gòn 18

1.3.1 Bệnh viện Đa khoa Thành An Sài Gòn 18

1.3.2 Khoa Dược bệnh viện Thành An Sài Gòn 21

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 23

2.1 Đối tượng nghiên cứu 23

2.1.1 Đối tượng 23

2.1.2 Thời gian nghiên cứu 23

2.2 Tóm tắt nội dung và các chỉ tiêu nghiên cứu 23

2.3 Phương pháp nghiên cứu 24

2.3.1 Phương pháp nghiên cứu 24

2.3.2 Phương pháp thu thập số liệu 24

2.3.3 Xử lý và phân tích số liệu 25

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 26

3.1 Phân tích hoạt động lựa chọn thuốc tại bệnh viện Thành An Sài Gòn năm 2012 26

3.1.1 Mô tả quy trình xây dựng danh mục thuốc của bệnh viện Thành An Sài Gòn 26

3.1.2 Phân tích danh mục thuốc bệnh viện 28

3.2 Phân tích hoạt động mua thuốc bệnh viện Thành An Sài Gòn 33

3.2.1 Dự trù số lượng 33

3.2.2 Kinh phí mua thuốc 34

3.2.3 Quy trình mua thuốc 36

3.3 Phân tích hoạt động tồn trữ, cấp phát thuốc tại bệnh viện Thành An Sài Gòn năm 2012 41

3.3.1 Bảo quản thuốc 41

3.3.2 Lượng hàng dự trữ 42

3.3.3 Cấp phát thuốc 43

3.4 Phân tích hình hình quản lý sử dụng thuốc tại bệnh viện Thành An Sài Gòn năm 2012 48

3.4.1 Phân tích tình hình tiêu thụ thuốc năm 2012 48

3.4.2 Phân tích hoạt động giám sát kê đơn, chẩn đoán bệnh 51

3.4.3 Phân tích hoạt động cấp phát thuốc và tuân thủ điều trị 52

3.4.4 Phân tích hoạt động quản lý sử dụng danh mục thuốc 52

3.4.5 Phân tích hoạt động thông tin thuốc, dược lâm sàng 54

3.4.6 Công tác thống kê thuốc 55

3.4.7 Phân tích hoạt động nhà thuốc bệnh viện 56

Chương 4: BÀN LUẬN 58

4.1 Lựa chọn thuốc 58

4.2 Mua sắm thuốc 60

4.3 Tồn trữ, cấp phát thuốc 61

4.4 Quản lý sử dụng thuốc 64

4.5 Phân tích những tồn tại, bất cập chính yếu 66

4.5.1 Đặc điểm riêng của bệnh viên Thành An – Sài Gòn 66

4.5.2 Tình hình hoạt động của khoa Dược 67

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 69

I Kết luận 69

II Kiến nghị 70

TÀI LIỆU THAM KHẢO 72

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

3.4 Tỷ lệ thuốc thiết yếu trong danh mục thuốc sử dụng tại BV

3.6 Tỷ lệ thuốc sản xuất trong nước, thuốc sản xuất ở nước

3.10 Kinh phí một số nhóm thuốc BV TASG năm 2012(thuốc

3.11 Kinh phí một số nhóm thuốc BV TASG năm 2012 (thuốc

3.13 Hoạt động kiểm tra, đối chiếu trong quá trình cấp phát 45 3.14 Giá trị tiêu thụ một số nhóm thuốc tại BV TASG năm 2012 48 3.15 Giá trị tiêu thụ một số nhóm thuốc tại BV TASG năm 2012 49 3.16 Cơ cấu tiêu thụ thuốc sản xuất trong nước, thuốc sản xuất

3.17 Tỷ lệ tiêu thụ thuốc theo tên gốc và tên biệt dược 50 3.18 Cơ cấu tiêu thụ thuốc đơn thành phần và đa thành phần 51

3.20 Kết quả công tác cấp phát tại kho, quầy và các khoa lâm

sàng

52

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ SƠ ĐỒ

3.2 Biểu đồ cơ cấu kinh phí mua thuốc (thuốc bảo hiểm) 35

3.7 Sơ đồ quy trình cấp phát thuốcngoại trú và bán thuốc dịch

1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thuốc là một sản phẩm hàng hóa đặc biệt, có tính xã hội hóa cao, đóng vai trò vô cùng quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân Ở Việt Nam hiện nay thị trường thuốc rất phong phú song việc sử dụng thuốc lại còn rất nhiều bất hợp lý Người dân tự mua thuốc điều trị, bác sỹ lạm dụng thuốc, lạm dụng biệt dược, chi phí mua thuốc cao song chưa đi đôi với hiệu quả… Chính sách quốc gia về thuốc của Việt Nam đặt ra hai mục tiêu lớn: đảm bảo cung ứng thường xuyên và đủ thuốc có chất lượng đến tận tay người dân và đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và có hiệu quả Tuy nhiên việc thực hiện ở các bệnh viện chưa được như mong muốn

Từ những tác động bất lợi của việc sử dụng thuốc không hợp lý, Bộ y tế rất quan tâm đến việc quản lý sử dụng thuốc, đặc biệt là quản lý sử dụng thuốc tại bệnh viện vì kinh phí sử dụng thuốc tại các bệnh viện thường chiếm tỷ lệ 50% tổng trị giá tiền thuốc sử dụng

Bệnh viện Đa khoa Thành An Sài Gòn là một bệnh viện tư nhân mới được thành lập và đi vào hoạt động chưa được 3 năm, là một bệnh viện với đội ngũ cán bộ công nhân viên còn rất non trẻ về cả tuổi đời và tuổi nghề, bộ máy tổ chức chưa hoàn thiện do đó gặp vô vàn khó khăn trong việc điều hành bệnh viện nói chung và việc quản lý sử dụng thuốc nói riêng Để không ngừng nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, tạo thương hiệu cho bệnh viện, trong bối cảnh kinh

tế khó khăn mà sự cạnh tranh giữa các bệnh viện tư nhân trên địa bàn ngày càng khốc liệt thì việc chú trọng quản lý sử dụng thuốc kinh tế, an toàn, hiệu quả là một trong những mục tiêu hàng đầu mà bệnh viện đặt ra đòi hỏi khoa Dược phải nhanh chóng thực hiện Do đó để góp phần có cái nhìn tổng thể, phân tích những

ưu nhược điểm trong công tác quản lý thuốc tại bệnh viên Thành An Sài Gòn hiện nay, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu:

“Phân tích một số hoạt động cung ứng thuốc tại bệnh viện Đa khoa Thành An Sài Gòn năm 2012”

2

Đề tài được thực hiện với hai mục tiêu:

1 Phân tích hoạt động lựa chọn và mua sắm thuốc tại bệnh viện Thành An Sài Gòn năm 2012

2 Phân tích hoạt động tồn trữ, cấp phát và sử dụng thuốc tại bệnh viện Thành An Sài Gòn năm 2012

Với những kết quả nghiên cứu của đề tài, chúng tôi hy vọng sẽ góp một phần vào việc nâng cao chất lượng quản lý bệnh viện, cụ thể là hoạt động quản lý sử dụng thuốc

3

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

1.1 Tổng quan về cung ứng thuốc trong bệnh viện

Quá trình cung ứng thuốc trong bệnh viện gồm có 4 giai đoạn như sau:

Hình 1.1: Chu trình cung ứng thuốc

Quá trình cung ứng thuốc gồm 4 bước: lựa chọn, mua thuốc, cấp phát, sử dụng tạo thành một chu trình khép kín Mỗi bước trong chu trình là kết quả hoạt động của bước phía trước đồng thời là tiền đề để thực hiện bước tiếp theo, mà cơ

sở chung là hiệu quả sử dụng thuốc trên bệnh nhân Để chu trình hoạt động hiệu quả cần có sự hoạt động tốt của từng bước và có sự điều phối, gắn kết chặt chẽ các bước trong chu trình thông qua các chính sách của tổ chức

1.1.1 Lựa chọn thuốc

Để xây dựng danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện thì việc lựa chọn thuốc

là bước đầu tiên vô cùng quan trọng Việc lựa chọn này được thực hiện bởi Hội đồng thuốc và điều trị, phụ thuộc vào tình hình, điều kiện cụ thể của từng bệnh viện Ví dụ như: mô hình bệnh tật, tuyến chuyên môn kỹ thuật, kinh phí của bệnh viện Lựa chọn thuốc hợp lý góp phần nâng cao chất lượng cung ứng

4

thuốc, sử dụng thuốc hợp lý và giảm chi phí Hiệu quả của việc lựa chọn thuốc trong cung ứng thuốc bệnh viện thể hiện ở việc xây dựng được danh mục thuốc bệnh viện hợp lý Việc xây dựng này chủ yếu trải qua các bước sau:

• Bước 1: Xác định mô hình bệnh tật và các vấn đề về sức khỏe tại bệnh viện, lựa chọn thứ tự ưu tiên và xác định phương án điều trị cho từng trường hợp cụ thể

• Bước 2: Lấy ý kiến của các khoa liên quan để góp ý và hoàn thiện danh mục Hội đồng thuốc và điều trị tổng hợp, xem xét các ý kiến góp ý, cung cấp thông tin phản hồi về việc lựa chọn hay không lựa chọn các thuốc được yêu cầu bổ sung hay loại bỏ Cuối cùng Hội đồng thuốc và điều trị thống nhất, xây dựng và phổ biến danh mục

• Bước 3: Xây dựng quy định và hướng dẫn thực hiện danh mục thuốc Bao gồm:

- Đối tượng sử dụng danh mục: Bác sỹ kê đơn, người phụ trách mua thuốc

- Những quy định bổ sung và loại bỏ thuốc ra khỏi danh mục

- Những thủ tục cho việc đưa ra yêu cầu sử dụng thuốc không nằm trong danh mục thuốc

• Bước 4: Hướng dẫn sử dụng danh mục thuốc và giám sát thực hiện: tất cả

nhân viên trong bệnh viện phải được tập huấn về danh mục thuốc còn Hội đồng thuốc và điều trị đưa ra các tiêu chí kiểm tra, giám sát thực hiện danh mục

1.1.2 Mua thuốc

Sau khi xây dựng danh mục thuốc thì hội đồng thuốc và điều trị cũng đồng thời phân chia chức năng và trách nhiệm mua thuốc Mua thuốc là một công đoạn quan trọng ảnh hưởng tới chất lượng cung ứng thuốc Quá trình mua thuốc hiệu quả đảm bảo cung cấp đúng thuốc, đủ số lượng, giá cả hợp lý, chất lượng phù hợp tiêu chuẩn đề ra Quá trình này bắt đầu khi có dụ trù mua thuốc và kết thức khi thuốc đã được kiểm nhập vào kho của Khoa dược

5

1.1.2.1 Chu trình mua thuốc

Hình 1.2: Chu trình mua thuốc

1.1.2.2 Các nguyên lý cơ bản của thực hành mua sắm thuốc tốt

Theo khuyến cáo của tổ chức y tế thế giới, thực hành mua sắm thuốc tốt gồm các nguyên tắc sau:

- Mua thuốc theo tên gốc (Tên chung quốc tế không được đăng kí bản quyền): để đảm bảo cạnh tranh công bằng Định rõ tiêu chuẩn chất lượng và không ghi tên biệt dược

- Giới hạn việc mua thuốc theo danh mục thuốc thiết yếu: Lựa chọn thuốc

an toàn, hiệu quả, chi phí hợp lý Sử dụng những sản phẩm được phê chuẩn cho những thuốc không thuộc danh mục

- Mua với số lượng lớn: Khi mua khối lượng lớn thì giá giảm

- Thẩm định và giám sát chất lượng nhà cung ứng: Chất lượng nhà cung ứng thể hiện qua chất lượng thuốc, dịch vụ đáng tin cậy và khả năng tài chính tốt

- Mua sắm cạnh tranh: Trong đấu thầu rộng rãi sẽ mua được giá tốt nhất

Xem xét lại việc lựa chọn thuốc Xác định nhu cầu, cân đối kinh phí

Lựa chọn phương thức mua

Chọn nhà cung ứng

Ký hợp đồng, đặt hàng

Thu thập thông tin về tiêu thụ

Phân phối thuốc

Thanh toán

Kiểm tra tình trạng định kỳ

Nhận thuốc, kiểm tra hàng

- Kiểm toán hàng năm và công bố kết quả

- Báo cáo thường xuyên qua bộ chỉ báo về mua sắm: tỷ lệ giữa giá mua và giá thị trường thế giới, tỷ lệ hàng hóa mua thông qua đấu thầu, tỷ lệ giữa kế hoạch và thực tế

1.1.2.3 Phương thức mua sắm thuốc

Nhằm tăng cường quản lý, sử dụng kinh phí của các cơ sở y tế công lập trong việc mua thuốc, hóa chất, dịch truyền, sinh phẩm, vật tư tiêu hao, Bộ Y tế quy định việc cung ứng thuốc phải thực hiện qua thể thức đấu thầu, chọn thầu, chỉ định công khai theo quy định của nhà nước Ngày 19 tháng 01 năm 2012 Bộ

Y tế- Bộ Tài chính ban hành thông tư liên tịch số 01/2012/TTLT-BYT-BTC Hướng dẫn đấu thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế, thông tư này có hiệu lực từ ngày 01/06/2012

7

- Chào hàng cạnh tranh trong mua sắm hàng hóa

- Tự thực hiện

- Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt

Các bệnh viện tư nhân tùy theo quy định và đặc điểm cụ thể tại từng địa phương mà có phương thức phù hợp [20]

và các thành phẩm trong kho Tồn trữ bao gồm cả quá trình xuất, nhập hàng hóa

vì vậy nó yêu cầu phải có một hệ thống sổ sách ghi chép đặc biệt là sách ghi chép việc xuất, nhập hàng ngày Tồn trữ không chỉ là việc cất giữ thuốc trong kho mà còn là cả một quá trình xuất, nhập kho hợp lý, quá trình kiểm kê, kiểm tra dự trữ và các biện pháp kỹ thuật bảo quản thuốc Trong bảo quản thuốc có thể bị giảm cả về số lượng và chất lượng, không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng tới hiệu quả điều trị và gây nên nhiều tác hại khác [4] Mục tiêu của bảo quản thuốc là bảo vệ thuốc khỏi mất mát, hỏng, trộm cắp hoặc hao hụt

và quản lý đường đi đáng tin cậy của thuốc từ nguồn cung cấp đến người sử dụng một cách kinh tế và nhanh chóng nhất

Trong bảo quản thuốc, cần làm tốt những việc sau đây:

- Có sổ theo dõi công tác bảo quản, kiểm soát, sổ theo dõi nhiệt độ, độ ẩm tối thiểu 2 lần (sáng, chiều) trong ngày và theo dõi xuất, nhập sản phẩm

- Tránh ánh sáng trực tiếp và các tác động khác từ bên ngoài

8

- Thuốc, hoá chất, vắc xin, sinh phẩm được bảo quản đúng yêu cầu điều kiện bảo quản do nhà sản xuất ghi trên nhãn hoặc theo yêu cầu của hoạt chất (với các nhà sản xuất không ghi trên nhãn) để đảm bảo chất lượng của sản phẩm

- Thuốc cần kiểm soát đặc biệt (thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần

và tiền chất dùng làm thuốc, thuốc phóng xạ) và thuốc bảo quản ở điều kiện nhiệt độ đặc biệt thì bảo quản theo quy định hiện hành và yêu cầu của nhà sản xuất

- Theo dõi hạn dùng của thuốc thường xuyên Khi phát hiện thuốc gần hết hạn sử dụng hoặc thuốc còn hạn sử dụng nhưng có dấu hiệu nứt, vỡ, biến màu, vẩn đục phải để khu vực riêng chờ xử lý

- Thuốc, hoá chất dễ cháy nổ, vắc xin, sinh phẩm bảo quản tại kho riêng

- Kiểm tra sức khỏe đối với thủ kho thuốc, hóa chất: 6 tháng/lần

- Thuốc được sắp xếp trong kho theo nguyên tắc hạn dùng của thuốc: FIFO (first in, first out), FEFO (First expiry, first out) [4], [35]

Hoạt động bảo quản thuốc tốt có những đặc điểm sau đây:

- Kho thuốc được chia thành các khu vực có điều kiện môi trường và nhiệt

độ đảm bảo

- Mỗi một loại thuốc được bảo quản ở một khu vực phù hợp

- Thuốc xếp trong mỗi khu vực theo một trình tự hợp lý

- Thuốc phải bảo quản trên giá hoặc kệ

- Duy trì chế độ vệ sinh, kiểm tra, loại bỏ thuốc quá hạn và hỏng, theo dõi thuốc xuất nhập

- Nhân viên có trình độ chuyên môn phù hợp, được đào tạo, có chế độ khen thưởng và kỷ luật

9

Để bảo quản thuốc tốt thì kho phải được thiết kế theo đúng quy định chuyên môn theo từng chủng loại, bảo đảm cao ráo, thoáng mát, vệ sinh sạch sẽ, đủ phương tiện bảo quản và an toàn chống mất trộm Việc sắp xếp trong kho phải bảo đảm ngăn nắp, có giá kệ; xếp theo chủng loại, dễ thấy, dễ lấy Phải thực hiện

5 chống: nhầm lẫn; quá hạn; mối, mọt, chuột, gián; trộm cắp; thảm họa (cháy,

- Đảm bảo vệ sinh chống nhiễm khuẩn;

- Diện tích kho cần đủ rộng để bảo đảm việc bảo quản thuốc đáp ứng với yêu cầu của từng mặt hàng thuốc;

- Kho hóa chất (pha chế, sát khuẩn) bố trí ở khu vực riêng;

Trang thiết bị phải đáp ứng yêu cầu sau:

- Trang bị tủ lạnh để bảo quản thuốc có yêu cầu nhiệt độ thấp ;

- Kho có quạt thông gió, điều hòa nhiệt độ, nhiệt kế, ẩm kế, máy hút ẩm;

- Các thiết bị dùng để theo dõi điều kiện bảo quản phải được hiệu chuẩn định kỳ;

- Có đủ giá, kệ, tủ để xếp thuốc; khoảng cách giữa các giá, kệ đủ rộng để

vệ sinh và xếp dỡ hàng;

- Đủ trang thiết bị cho phòng cháy, chữa cháy (bình cứu hỏa, thùng cát, vòi nước)[11]

 Cấp phát thuốc:

Quy trình cấp phát thuốc tại mỗi bệnh viện là khác nhau tùy theo điều kiện

cơ sở vật chất, nhân lực của khoa Dược mà đưa ra Nhìn chung quy trình cấp phát thuốc bao gồm các khâu sau:

10

Hình 1.3: Quy trình cấp phát thuốc

Quá trình cấp phát thuốc ảnh hưởng lớn đến hiệu quả điều trị Để hoạt động cung ứng thuốc có hiệu quả, khoa dược cần xây dựng quy trình cấp phát thuốc hợp lý, căn cứ tình hình nhân lực của khoa dược, nhân lực y tá khoa phòng và căn cứ nhu cầu điều trị của mỗi bệnh viện trên nguyên tắc phục vụ thuốc kịp thời, thuận tiện nhất cho điều trị

Khoa dược bảo đảm việc cấp phát thuốc, hóa chất (pha chế, sát khuẩn) đầy

đủ và kịp thời theo phiếu lĩnh thuốc, hóa chất của khoa lâm sàng, cận lâm sàng

và phát thuốc theo đơn cho người bệnh ngoại trú có thẻ bảo hiểm y tế Khoa dược duyệt thuốc trước khi cấp phát Trưởng khoa dược hoặc dược sĩ được ủy quyền duyệt phiếu lĩnh thuốc trong giờ hành chính Từ chối phát thuốc nếu phát hiện sai sót trong đơn thuốc hoặc phiếu lĩnh thuốc, thông báo lại với bác sĩ kê đơn và bác sĩ ký duyệt; phối hợp với bác sĩ lâm sàng trong việc điều chỉnh đơn thuốc hoặc thay thế thuốc Tùy thuộc vào điều kiện nhân lực của đơn vị, khoa dược đưa thuốc đến các khoa lâm sàng hoặc khoa lâm sàng nhận thuốc tại khoa dược theo quy định của giám đốc bệnh viện Thuốc cấp phát lẻ không còn nguyên bao gói phải được đóng gói lại trong bao bì kín khí và có nhãn ghi tên thuốc, nồng độ (hàm lượng), hạn dùng Việc ra lẻ thuốc phải bảo đảm thực hiện trong môi trường vệ sinh sạch sẽ và thao tác hợp vệ sinh Tùy theo điều kiện,

Thông tin tiêu

Nhận, kiểm tra tồn kho

Bảo quản

Phát thuốc cho

y tá

Yêu cầu lĩnh thuốc Phát thuốc cho

bệnh nhân

11

tính chuyên khoa của bệnh viện, khoa dược thực hiện pha chế thuốc theo y lệnh

và cấp phát dưới dạng đã pha sẵn để sử dụng

Khi cấp phát thuốc phải tiến hành kiểm tra, đối chiếu:

- Thể thức phiếu lĩnh thuốc hoặc đơn thuốc;

- Kiểm tra tên thuốc, nồng độ (hàm lượng), dạng bào chế, liều dùng, đường dùng, khoảng cách dùng thuốc trên đơn thuốc với thuốc sẽ giao;

1.1.4 Sử dụng thuốc

Dựa vào thuốc mà các bác sỹ kê đơn, sau khi được ký duyệt, khoa Dược sẽ tiến hành cấp phát thuốc cho bệnh nhân sử dụng Như vậy quá trình sử dụng thuốc có thể được mô tả như sau [35]:

12

Sử dụng thuốc là khâu chủ chốt trong chu trình cung ứng thuốc thể hiện kết quả của một chuỗi hoạt động đưa thuốc đến người bệnh Mục tiêu của bất kỳ một hệ thống quản lý dược phẩm nào cũng là nhằm cung cấp cho bệnh nhân đúng thuốc mà họ cần Tất cả các hoạt động lựa chọn, mua thuốc, cấp phát đều

là những tiền đề cần thiết cho sử dụng thuốc hợp lý Sử dụng thuốc hợp lý đòi hỏi bệnh nhân phải được nhận thuốc đúng với tình trạng bệnh, đúng liều, đúng thời gian với chi phí thấp nhất đối với họ và cộng đồng của họ

Các tiêu chuẩn của sử dụng thuốc hợp lý bao gồm:

- Chỉ định đúng;

- Đúng thuốc, xét về hiệu quả, độ an toàn, phù hợp với bệnh nhân và chi phí;

- Đúng liều dùng, liệu trình điều trị;

- Đúng bệnh nhân: không có chống chỉ định, khả năng có phản ứng bất lợi

là thấp nhất;

- Cấp phát đúng bao gồm thông tin cho bệnh nhân về thuốc được kê đơn;

- Bệnh nhân tuân thủ điều trị

Để đạt được những điểm này, việc kê đơn phải được thực hiện theo quy trình kê đơn chuẩn, sau đó thuốc phải được cấp phát cho bệnh nhân một cách an toàn đảm bảo bệnh nhân hiểu về liều dùng và quá trình điều trị Bệnh nhân sẽ tuân thủ điều trị nếu bệnh nhân hiểu rõ giá trị của việc sử dụng thuốc hiệu quả

và điều trị hiệu quả [35] Cụ thể:

 Kê đơn: bác sỹ sau khi xem xét tình trạng bệnh nhân sẽ quyết định thuốc nào là cần thiết, liều bao nhiêu và quá trình điều trị là bao lâu Thuốc chỉ định cho người bệnh cần đảm bảo các yêu cầu sau:

- Phù hợp với chẩn đoán và diễn biến bệnh;

- Phù hợp tình trạng bệnh lý và cơ địa người bệnh;

- Phù hợp với tuổi và cân nặng;

- Phù hợp với hướng dẫn điều trị (nếu có);

- Không lạm dụng thuốc [12]

13

 Đóng gói, dán nhãn và giao phát thuốc: Trên cở sở đơn thuốc, khoa Dược chuẩn bị và phân phối thuốc đến bệnh nhân Việc giao nhận thuốc đòi hỏi sự cẩn trọng và chính xác

 Tuân thủ hướng dẫn điều trị: Là quá trình bệnh nhân hiểu việc điều trị là

phải dùng thuốc đúng chỉ dẫn và thực hiện những mệnh lệnh của thầy thuốc Việc này thường xuyên được kiểm tra, giám sát của y tá bệnh viện Sau khi thuốc được kê đơn, việc tuân thủ điều trị đóng vai trò quan trọng trong hiệu quả điều trị Tại bệnh viện, khoa lâm sàng phải có trách nhiệm giúp người bệnh tuân thủ điều trị theo các quy định của thông tư 23/2011/TT-BYT hướng dẫn sử dụng thuốc trong cơ sở y tế có giường bệnh và thông tư 07/2011/TT-BYT hướng dẫn công tác điều dưỡng về chăm sóc người bệnh trong bệnh viện

1.2 Tình hình cung ứng thuốc ở các bệnh viện Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Trong những năm gần đây, tình hình kinh tế thế giới gặp nhiều khó khăn

do khủng hoảng tài chính, kéo theo đó là sự khó khăn của tất cả các ngành, lĩnh vực, và lĩnh vực y tế cũng không phải là ngoại lệ Ngành Dược Việt Nam đang ngày càng được coi trọng và thu được rất nhiều thành tựu đáng khích lệ song cũng không tránh khỏi bị ảnh hưởng trong tình trạng khó khăn chung đó Theo báo cáo của Cục quản lý Dược, trong khảo sát năm 2006, 2007 ở 565 bệnh viện trong cả nước cho thấy: tỷ trọng thuốc sản xuất tại Việt Nam sử dụng tại bệnh viện chiếm gần 50% giá trị tiền thuốc sử dụng, các thuốc sản xuất trong nước chủ yếu phục vụ nhu cầu trong nước, còn lượng thuốc xuất khẩu chiếm tỷ lệ rất

ít, giá trị tiền thuốc xuất khẩu năm 2008 là 33,32 triệu USD Thuốc sản xuất trong nước đang hướng tới những nhóm thuốc có tỷ lệ sử dụng cao, thuốc chuyên khoa (như: thuốc tim mạch, tiểu đường, thần kinh, nội tiết, ) Các dạng bào chế cũng được phát triển hơn (như: thuốc tác dụng có kiểm soát, thuốc tiêm đông khô, thuốc sủi bọt, ) [14] Số liệu báo cáo cho thấy, năm 2010 thuốc sản

14

xuất trong nước đạt 919,039 triệu USD, chiếm 48,03 % giá trị tiền thuốc sử dụng, đã góp phần tăng tiền thuốc bình quân đầu người lên 22,25 USD/năm tăng 12,5 % so với năm 2009 [15]

Tổng trị giá tiền mua thuốc sử dụng tại các bệnh viện trên toàn quốc năm

2009 là 10.791 tỉ VND, chiếm khoảng 40 % tổng trị giá thuốc sử dụng Năm

2010 tổng số tiền mua thuốc trong các bệnh viện công lập là 15.496 tỉ VND, số lượng các bệnh viện tư nhân ngày càng tăng song vẫn còn quá ít so với nhu cầu Mặt khác, mô hình bệnh tật của Việt Nam đang thay đổi với gánh nặng bật tật kép của các bệnh truyền nhiễm cùng với các bệnh mãn tính và các bệnh không lây truyền ngày một gia tăng Thực trạng này đã kéo theo hàng loạt các vấn đề về sử dụng thuốc như: Thuốc kháng sinh được sử dụng với số lượng lớn, tình trạng kháng kháng sinh, lạm dụng thuốc vitamin và các loại thuốc bổ khác

Tỷ lệ thuốc kháng sinh trong tổng số tiền sử dụng thuốc chiếm 32,7%, một phần cho thấy tại Việt Nam các bệnh nhiễm khuẩn đang rất phổ biến song cũng cho thấy việc sử dụng kháng sinh chưa được kiểm soát chặt chẽ

Nhằm tăng cường sử dụng thuốc an toàn hợp lý, Bộ Y tế ban hành thông tư 22/2011/TT/BYT quy định tổ chức và hoạt động tại khoa dược bệnh viện có nhấn mạnh thêm trách nhiệm của khoa dược bệnh viện trong sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, bảo quản thuốc được sử dụng tại bệnh viện Bộ Y tế cũng quy định trách nhiệm của điều dưỡng trong việc dùng thuốc và theo dõi dùng thuốc cho người bệnh trong thông tư 07/2011/TT-BYT về hướng dẫn công tác điều dưỡng

về chăm sóc người bệnh trong bệnh viện

1.2.1 Lựa chọn thuốc

Trong tình hình hiện nay khi mà số lượng thuốc trên toàn thế giới không ngừng gia tăng kéo theo sự gia tăng số lượng thuốc tiêu thụ và tiêu dùng thì việc lựa chọn thuốc tuy dễ dàng, phong phú song lại càng phải được cân nhắc kỹ lưỡng, thận trọng hơn Thực tế cho thấy vẫn còn hàng triệu người trên thế giới

15

chưa được tiếp cận với thuốc thiết yếu mặc dù chi phí dành cho thuốc của các quốc gia đang ngày càng được cải thiện Nguồn ngân sách thường bị lãng phí vào những thuốc không hiệu quả, không cần thiết, thậm chí không an toàn Việc xây dựng một danh mục thuốc phù hợp sẽ mang lại nhiều lợi ích cho bệnh viện nói riêng cũng như toàn xã hội nói chung Các bệnh viện xây dựng danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện căn cứ vào danh mục thuốc chữa bệnh chủ yếu sử dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh Nhằm thực hiện tốt mục tiêu đảm bảo

đủ thuốc cho nhân dân có chất lượng với giá hợp lý và đảm bảo sử dụng thuốc

an toàn, hiệu quả, Bộ Y tế đã ban hành một số văn bản quy chế trong lĩnh vực công tác cung ứng thuốc trong bệnh viện Danh mục thuốc thiết lần thứ V ban hành theo quyết định số 17/2005/QĐ-BYT ngày 01 tháng 07 năm 2005 và danh mục thuốc chủ yếu sử dụng tại các cơ sở khám chữa bệnh được quỹ bảo hiểm thanh toán ban hành kèm theo thông tư số 31/2011/TT-BYT ngày 11/07/2011 góp phần giúp các bệnh viện lựa chọn danh mục thuốc phù hợp cho công tác khám chữa bệnh của đơn vị mình Hiện nay hầu hết các bệnh viện đã xây dựng quy trình lựa chọn thuốc và qua đó xây dựng danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện của mình, điều này giúp các bệnh viện chủ động hơn trong công tác điều trị, chăm sóc bệnh nhân Tuy nhiên tỷ lệ thuốc thiết yếu trong danh mục tại các bệnh viện còn thấp Bên cạnh đó vẫn còn một số bất cập như tỷ lệ thuốc nhập

ngoại, thuốc theo tên biệt dược trong danh mục chiếm ưu thế

1.2.2 Mua thuốc

Hoạt động mua sắm thuốc có thể nói là một trong những hoạt động quan trọng nhất hàng năm của các bệnh viện Hiện nay, sau khi có các thông tư hướng dẫn đấu thầu cung ứng thuốc ra đời, tại các bệnh viện lớn ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh như bệnh viện Bạch Mai, Hữu Nghị, E, Việt Đức, Phụ sản Trung ương, bệnh viện Thanh Nhàn, 198, Chợ Rẫy …đều tiến hành mua thuốc theo hình thức đấu thầu rộng rãi [21] Mỗi bệnh viện có thể áp dụng hình thức

16

đấu thầu 1 năm 1 lần hoặc 1 năm 2 lần Năm 2010, có 3 hình thức đấu thầu cung ứng thuốc bảo hiểm y tế: đấu thầu tập trung 59,1%, đấu thầu đại diện 28,3% và đấu thầu đơn lẻ 12,6% Trong đó tất cả các bệnh viện tuyến trung ương mua sắm thuốc qua đấu thầu đơn lẻ Tại các tỉnh thì hầu hết do Sở y tế đứng ra tổ chức đấu thầu và các bệnh viện áp dụng kết quả thầu này.Tuy nhiên đấu thầu thuốc vẫn còn nhiều hạn chế: mất rất nhiều thời gian, công sức, tiêu chí lựa chọn không thống nhất, một số mặt hàng giá cao hơn giá bán buôn trên thị trường [19], [21] Tại Nghệ An, Sở y tế tổ chức đấu thầu 1 năm 1 lần áp dụng từ tháng

6 năm này sang tháng 6 năm sau, song do thời gian chuẩn bị cho hoạt động thầu quá dài nên thông thường Sở y tế lại phải gia hạn kết quả thầu đến tháng 8, tháng 9 dẫn đến tình trạng một số công ty không cung cấp đủ số lượng một số mặt hàng như cam kết Trong danh mục trúng thầu vẫn còn nhiều thuốc các bệnh viện có nhu cầu sử dụng song không có công ty chào thầu, một số trúng thầu song lại ít bệnh viện sử dụng… Mặc dù Bộ Y tế đã ra các quy định góp phần giảm tiêu cực trong hoạt động mua thuốc nhưng quy trình đấu thầu và tiêu chuẩn xét thầu còn mang tính chủ quan không đảm bảo tính minh bạch trong quá trình lựa chọn nhà thầu

1.2.3 Tồn trữ và cấp phát thuốc

Công tác bảo quản và tồn trữ thuốc ngày càng được các bệnh viện quan tâm

và đầu tư Tại các bệnh viện, hệ thống kho thuốc và cơ sở vật chất bảo quản tối thiểu được trang bị phù hợp với yêu cầu bảo quản thuốc Các hệ thống kho đáp ứng công tác bảo quản thuốc, nhưng phần lớn chưa đạt tiêu chuẩn GSP Để khắc phục khó khăn về cơ sở vật chất và nhân lực, các bệnh viện xây dựng và thực hiện tốt quy trình nghiệp vụ kho

Hiện nay hầu hết các bệnh viện đã ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và cấp phát thuốc, đây là một tiến bộ rất lớn Nhờ vậy công tác cấp phát thuốc được thực hiện nhanh chóng và hiệu quả Công tác thống kê, kiểm kê, báo

do công tác này đòi hỏi nhiều nhân lực nên nhiều bệnh viện đã không duy trì được, hoặc phải thay đổi cách thức thực hiện cho phù hợp với tình hình của đơn

vị

1.2.4 Sử dụng thuốc

Hiện tại việc kê đơn, chỉ định dùng thuốc cho bệnh nhân vẫn còn một số tồn tại Ví dụ: Số thuốc trung bình trong một đơn không cao nhưng số thuốc thiết yếu trong một đơn thuốc lại quá cao, các đơn thuốc có sai sót thông tin bệnh còn nhiều, số đơn thuốc, bệnh án thực hiện đúng quy chế thuốc gây nghiện, hướng tâm thần còn thấp Tuy nhiên gần đây một số bệnh viện áp dụng kê đơn điện tử với việc thiết lập quy trình kê đơn điện tử từ lúc tiếp cận bệnh nhân, bác

sỹ khám bệnh kê đơn đến lúc bệnh nhân nhận thuốc, sử dụng hệ thống cảnh báo, cung cấp hướng dẫn sử dụng thuốc nhập sẵn, thiết kế mẫu đơn đúng quy định đã cải thiện rõ rệt chất lượng kê đơn thuốc Trong quá trình sử dụng thuốc thì vai trò của Hội đồng thuốc và điều trị, công tác dược lâm sàng là rất quan trọng Với chức năng nhiệm vụ của mình hội đồng thuốc và điều trị đã góp phần giám sát trong công tác cung ứng thuốc trong bệnh viện, góp phần đảm bảo sử dụng thuốc an toàn, hợp lý Tuy nhiên, hoạt động này chưa được coi trọng, còn mang tính hình thức, chủ yếu tập trung vào mua sắm và cấp phát trong khi hoạt động giám sát sử dụng thuốc còn hạn chế

Công tác dược lâm sàng đã được triển khai nhưng phần nhiều mới dừng lại ở

1.3 Một vài nét về bệnh viện đa khoa Thành An – Sài Gòn

1.3.1 Bệnh viện đa khoa Thành An – Sài Gòn

Bệnh viện Đa khoa Thành An Sài Gòn được thành lập và đi vào hoạt động

từ tháng 1 năm 2009 Đây là một trong những bệnh viện tư nhân lớn ở Tỉnh Nghệ An Là bệnh viện đa khoa hạng II trực thuộc sở y tế Nghệ An, có quy mô

200 giường bệnh, với đội ngũ 200 cán bộ công nhân viên, được tổ chức thành các khoa, phòng sau:

 Bệnh viện có 9 khoa lâm sàng:

- Khoa Nội Khoa - Thận nhân tạo

- Khoa Khám bệnh - Khoa Sản

- Khoa Ngoại - Khoa Đông Y

- Khoa Hồi sức cấp cứu - Khoa Liên chuyên khoa

- Khoa gây mê hồi sức

 Có 4 Khoa cận lâm sàng:

- Khoa xét nghiệm - Khoa chẩn đoán hình ảnh

- Khoa chống nhiễm khuẩn - Khoa Dược

 Các phòng chức năng:

- Phòng kế hoạch tổng hợp - Phòng tổ chức nhân sự

- Phòng kế hoạch phát triển - Phòng kế toán…

19

Bảng 1.1: Bảng cơ cấu nhân lực trong bệnh viện

Bảng 1.2: Bảng cơ cấu bộ phận trong bệnh viện

T.Tư 08/2007/TT LT-BYT- BNV

Số lượng Tỷ lệ Tỷ lệ

Bảng 1.3: Bảng cơ cấu chuyên môn trong bệnh viện

STT Cơ cấu chuyên môn BV TASG

T.Tư 08/2007/TTLT- BYT-BNV

1 Bác sĩ/chức danh chuyên môn y tế khác

(Điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên) 1/2,4 1/3 – 1/3,5

3 Dược sĩ đại học/ Dược sĩ trung học 1/5,5 1/2 – 1/2,5

20

Dựa vào bảng cơ cấu nhân lực, cơ cấu bộ phận và cơ cấu chuyên môn ở trên ta thấy nguồn nhân lực của bệnh viện phân bố chưa hợp lý, chưa cân đối Đội ngũ bác sỹ, dược sỹ, nhân viên khối lâm sàng, cận lâm sàng còn thiếu, trong khi số lượng nhân viên khối quản lý, hành chính lại rất nhiều

Ngay từ đầu bệnh viện được xây dựng khang trang, sạch sẽ, khuôn viên rộng, có địa thế đẹp, được chú trọng đầu tư lắp đặt hệ thống trang thiết bị hiện đại, bao gồm: Máy mổ nội soi, máy phẫu thuật phaco, máy CT cắt lớp, máy X-quang cao tần, máy nội soi tiêu hóa, máy điện não, máy điện tim, máy siêu âm, máy đo loãng xương, máy lọc thận nhân tạo… Đang lắp đặt máy cộng hưởng từ, náy tán sỏi ngoài cơ thể…

Bệnh viện Thành An Sài Gòn là một bệnh viện tư nhân, ban đầu chủ yếu

có nhiệm vụ khám chữa bệnh cho các đối tượng tự nguyện Tuy nhiên đến năm

2010, bệnh viện đã được phục vụ khám chữa bệnh cho các đối tượng có thẻ bảo hiểm y tế Đến nay bệnh viện đã được giao cho khám 17.000 thẻ bảo hiểm, ngoài ra bệnh viện còn thu hút được ngày càng nhiều bệnh nhân của các tỉnh lân cận đến khám chữa bệnh Năm 2012 bệnh viện tiếp tục chú trọng phát triển Khoa ngoại và sản là hai lĩnh vực thế mạnh và đi sâu, hoàn thiện các kỹ thuật mới với chất lượng càng cao, số lượng càng lớn Năm 2012 bệnh viện thực hiện

154 nghìn lượt khám bệnh, điều trị cho khoảng 12 nghìn lượt bệnh nhân Thực hiện gần 3000 ca phẫu thuật các loại Trong lĩnh vực phẫu thuật nội soi, bệnh viện đã mời nhiều chuyên gia về phẫu thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, cùng với các bác sỹ tại bệnh viên hoàn thiện được gần 20 loại phẫu thuật trong các lĩnh vực, đặc biệt là kỹ thuật cắt tử cung hoàn toàn và bán phần, bóc tách nhân sơ bằng nội soi, mổ u nang buồng trứng nội soi, phẫu thuật chửa ngoài tử cung, lấy vòng trong ổ bụng, lấy sỏi bể thận qua nội soi sau phúc mạc, tán sỏi ngược dòng, phẫu thuật nội soi khớp gối… Kỹ thuật mổ mở như: mổ mở lấy sỏi các loại, cắt đại tràng, cắt dạ dày… Cố định gẫy cổ xương đùi bằng nẹp vít, nẹp DHF; liên kết với viện mắt trung ương triển khai kỹ thuật Phaco Cắt đốt trĩ bằng longo Trong lĩnh vực cận lâm sàng, bệnh viện triển khai các kỹ thuật về chụp cắt lớp vi tính đa dãy CT Scaner, nội soi chẩn đoán, siêu âm màu 4 chiều, chụp X quang số hóa, kỹ thuật đo mật độ cơ xương để chẩn đoán và điều trị bệnh loãng xương, kỹ thuật đo điện não đồ, điện tim…

21

Bệnh viện hợp tác bệnh viện Đại học Y Thành phố Hồ Chí Minh, bệnh viện E… để gửi đội ngũ nhân viên mới của mình đi đào tạo, học tập Mời một số giáo

sư trong nước và nước ngoài về giảng bài tại bệnh viện

Bệnh viện là cơ sở thực tập của sinh viên y và dược của trường Cao đẳng y

tế, trung cấp y tế trên địa bàn như: trung cấp y Việt Anh, Trung cấp Y Sara…

1.3.2 Khoa Dược Bệnh viện Thành An – Sài Gòn

 Cơ cấu nhân lực Khoa Dược:

- 1 Trưởng khoa: Dược sỹ chuyên khoa cấp I

- 1 Phó khoa: Dược sỹ Đại học

- 11 dược sỹ trung học

 Mô hình hoạt động như sau:

- Tổ dược chính gồm: Thống kê, dược lâm sàng và thông tin thuốc, tiếp liệu gọi hàng và các nhiệm vụ hành chính khác

- Tổ kho: Kho thuốc dịch vụ, kho thuốc bảo hiểm, kho vật tư

- Tổ quầy: Quầy bán thuốc dịch vụ (nhà thuốc bệnh viện), quầy bảo hiểm ngoại trú

Mô hình tổ chức khoa Dược:

HÌnh 1.5: Mô hình tổ chức khoa Dược

 Cơ sở vật chất: Khoa dược được bố trí tại 3 địa điểm riêng biệt: tổ dược chính

và tổ kho ở tầng 4, tổ quầy ở sảnh trong và sảnh ngoài tại tầng 1 tiện cấp phát Các trang thiết bị tương đối đầy đủ, tồn trữ và bảo quản thuốc đạt các tiêu chuẩn

Thông tin thuốc,

Dược lâm sàng, …

22

cơ bản Có giá kệ, điều hòa, máy hút ẩm, tủ lạnh, máy tính….có phần mềm nối mạng toàn viện

 Chức năng nhiệm vụ của khoa Dược:

- Dự trù mua, mua, vận chuyển và kiểm nhập thuốc, vật tư tiêu hao

- Quản lý thuốc, hóa chất, vật tư y tế tại các khoa

- Kiểm tra, theo dõi việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý trong toàn viện

- Tham gia quản lý kinh phí thuốc, ký hợp đồng, giao dịch với các công ty Dược, thực hiện tiết kiệm đạt hiệu quả cao trong phục vụ người bệnh

- Thông tin thuốc, thu thập phản ứng có hại của thuốc, theo dõi,tư vấn sử dụng thuốc

Trong những năm qua đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về tình hình cung ứng thuốc tại các bệnh viện đa khoa và chuyên khoa tuyến trung ương, địa phương nhưng chưa có đề tài nào tập trung nghiên cứu về cung ứng thuốc ở một bệnh viện tư nhân mới hoạt động như ở bệnh viện Thành An Sài Gòn Để góp phần làm tốt công tác quản lý Dược trong bệnh viện, chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài này nhằm cung cấp những thông tin cụ thể về tình hình cung ứng thuốc của bệnh viện trong năm 2012

23

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng

Đối tượng nghiên cứu được chọn là bệnh viện đa khoa Thành An Sài Gòn,

đề tài chủ yếu tập trung vào:

- Hoạt động cung ứng thuốc của khoa dược bệnh viện

- Các bác sỹ, dược sỹ tại khoa /phòng lâm sàng và cận lâm sàng liên quan đến hoạt động cung ứng thuốc của bệnh viện

- Điều dưỡng viên, nữ hộ sinh liên quan đến hoạt động cung ứng thuốc bệnh viện

2.1.2 Thời gian nghiên cứu

Thời gian thực hiện đề tài: từ tháng 5/2012 đến tháng 5/2013

2.2 Tóm tắt nội dung và các chỉ tiêu nghiên cứu

Hình 2.1 Tóm tắt nội dung và các chỉ tiêu nghiên cứu

PHÂN TÍCH MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG CUNG ỨNG THUỐC TẠI

 Kinh phí mua thuốc

 Hình thức mua thuốc

 Quy trình mua thuốc

 Phương thức giao nhận, thanh toán

TỒN TRỮ, CẤP PHÁT THUỐC

 Tồn trữ thuốc

 Cấp phát thuốc cho bệnh nhân nội trú, ngoại trú, bệnh nhân có thẻ bảo hiểm và bệnh nhân dịch vụ

QUẢN LÝ

SỬ DỤNG

 Tiêu thụ thuốc

 Giám sát kê đơn, chẩn đoán bệnh

 Cấp phát thuốc, tuân thủ điều tri

 Hoạt động quản

lý sử dụng danh mục thuốc

 Thông tin thuốc

 Thống kê thuốc

 Hoạt động của nhà thuốc

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

24

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp nghiên cứu: Mô tả hồi cứu

2.3.2 Phương pháp thu thập số liệu

2.3.2.1 Quan sát trực tiếp

Quan sát trực tiếp các hoạt động diễn ra tại khoa dược bao gồm:

- Nhận thuốc

- Cấp phát thuốc

- Điều kiện bảo quản thuốc

- Hoạt động kiểm kê, báo cáo, lưu trữ hồ sơ

- Hoạt động của đơn vị thông tin thuốc và Dược lâm sàng

2.3.2.2 Thu thập các thông tin sẵn có

Hồi cứu các tài liệu sổ sách liên quan đến hoạt động cung ứng thuốc của bệnh viện Thành An Sài Gòn, cụ thể như sau:

- Tại khoa dược, thu thập số liệu thông qua:

+ Quyết định thành lập HĐT&ĐT năm 2012

+ Các biên bản họp của HĐT&ĐT về hoạt động cung ứng thuốc

+ Danh mục hoạt chất năm 2012

+ Danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện năm 2012

+ Quyết định phê duyệt danh mục mua thuốc theo kết quả đấu thầu năm

2012 của Sở Y tế

+ Báo cáo sử dụng thuốc (báo cáo nhập -xuất-tồn) năm 2012

+ Biên bản hủy thuốc năm 2012

+Thông tin thuốc năm 2012

- Thu thập số liệu từ nơi khác:

+ Bảng kiểm tra bệnh viện năm 2012 lưu tại phòng kế hoạch tổng hợp + Báo cáo tổng chi – thu năm 2012 lưu tại phòng tài chính- kế toán

+ Các tài liệu khác có liên quan đến mục tiêu của đề tài

25

2.3.3 Xử lý và phân tích số liệu

 Mô tả các hoạt động cung ứng thuốc của bệnh viện:

- Vẽ sơ đồ tóm tắt các quy trình lựa chọn thuốc, mua thuốc, cấp phát, …

- Mô tả cụ thể các bước trong quy trình

 Phân tích các hoạt động cung ứng thuốc của bệnh viện

- Xử lý số liệu: Số liệu sau khi được thu thập được đưa vào phần mềm Microsoft Excel để xử lý, phân tích như sau:

+ Sắp xếp số liệu tùy theo mục đích phân tích

+ Tính số lượng, trị giá và tỷ lệ của từng biến số

+ So sánh, vẽ biểu đồ, đồ thị, nhận xét

2.3.3.1 Phân tích cơ cấu của danh mục thuốc

a) Phân tích cơ cấu danh mục hoạt chất:

- Xếp theo nhóm tác dụng dược lý

- Xếp theo DMT chủ yếu

- Xếp theo thuốc đơn thành phần, đa thành phần

b) Phân tích cơ cấu danh mục thuốc sử dụng năm 2012

- Xếp theo DMT thiết yếu

- Xếp theo nước sản xuất

- Xếp theo tên gốc, tên biệt dược

- Xếp theo dạng bào chế

- Xếp theo DMT thuốc nghiện, hướng thần/ thuốc thường

2.3.3.2 Phân tích danh mục thuốc tiêu thụ năm 2012

- Tổng hợp toàn bộ những dữ liệu về DMT đã tiêu thụ năm 2012 trên cùng một bản tính Excel: Tên thuốc (cả gốc và biệt dược); nồng độ, hàm lượng; đơn

vị tính, đường dùng, đơn giá, nước sản xuất, nhà cung cấp, số lượng sử dụng của các khoa, phòng, thành tiền sử dụng

- Tính tổng số lượng danh mục, trị giá từng biến số, tỷ lệ phần trăm

26

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Phân tích hoạt động lựa chọn thuốc tại bệnh viện Thành An – Sài Gòn năm 2012

3.1.1 Mô tả quy trình xây dựng danh mục thuốc bệnh viện

Hoạt động lựa chọn thuốc tại bệnh viện Thành An – Sài Gòn được thực hiện bởi hội đồng thuốc là chủ yếu, nếu có thay đổi bổ sung là do Giám đốc điều hành quyết định Thông thường bệnh viện tổ chức họp và xây dựng danh mục hoạt chất đối với danh mục thuốc bảo hiểm và thuốc dịch vụ, cụ thể như sau:

Hình 3.1 Quy trình lựa chọn thuốc vào danh mục hoạt chất năm 2012

Dựa vào danh mục hoạt chất năm 2011 và dự trù của các bác sỹ tại các khoa phòng, phó chủ tịch hội đồng thuốc và điều trị tổng hợp danh mục hoạt chất theo

DMT năm 2011 Bảng dự trù thuốc

của các khoa/phòng

PCT HĐT&ĐT tổng hợp

Danh mục hoạt chất theo nhóm điều trị

Dự thảo danh mục hoạt chất

HĐT&ĐT đánh giá, lựa chọn

Danh mục hoạt chất năm 2012

Giám đốc phê duyệt

+ Kinh phí mua thuốc năm 2011;

+ Tình hình công nợ và ưu đãi của các công ty Dược bệnh viện lấy hàng năm

2011

+ Giá trị thuốc sử dụng năm 2011;

+ Danh mục thuốc bệnh viện năm 2011

+ Bảng dự trù thuốc của các khoa/phòng trong bệnh viện;

+ Các thuốc hủy năm 2011;

+ Các ADR đã được thu thập;

+ Số lượng các ca tử vong do thuốc;

+ Bảng tổng hợp các sai sót trong sử dụng thuốc năm 2011;

+ Các thuốc bị cấm sử dụng;

+ Các thuốc bị cấm lưu hành

Như vậy bệnh viện đã thiết lập quy trình xây dựng danh mục thuốc với các bước tương đối rõ ràng Hội đồng thuốc và điều trị đóng vai trò chính trong việc xây dựng danh mục thuốc Ngoài ra có sự đóng góp của các bác sỹ, dược sỹ các khoa, phòng có liên quan Giám đốc bệnh viện là người có thẩm quyền phê duyệt danh mục thuốc bệnh viện

Nhìn chung danh mục thuốc bảo hiểm y tế và dịch vụ chủ yếu là các thuốc thuộc danh mục thuốc thiết yếu của Bộ Y tế Thông thường tại các bệnh viện trung ương thì danh mục này luôn được kiểm soát chặt chẽ, tuy nhiên tại bệnh

28

viện Thành An – Sài Gòn, việc thay đổi, bổ sung tương đối dễ dàng Việc này dẫn đến sẽ có nhiều loại thuốc, nhiều biệt dược Đây là điều kiện rất thuận lợi phục vụ cho công tác kê đơn của bác sỹ nhưng lại là khó khăn cho công tác quản

lý, cung ứng thuốc của khoa Dược

3.1.2 Phân tích danh mục thuốc bệnh viện

3.1.2.1 Cơ cấu danh mục thuốc bệnh viện

a) Phân tích cơ cấu danh mục thuốc bệnh viện theo nhóm tác dụng dược lý

Bảng 3.1 Cơ cấu danh mục thuốc theo nhóm tác dụng dược lý

Hoạt chất

Số lượng

Tỷ lệ (%)

1 Thuốc điều trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn 58 18,5

2 Thuốc đường tiêu hóa 41 13,0

4 Thuốc điều trị bệnh mắt, tai mũi họng 29 9,2

5 Hormon và thuốc tác động vào hệ thống nội tiết 25 8,0

6 Thuốc NSAIDS, thuốc điều trị gút và bệnh cơ

7 Dung dịch điều chỉnh nước, điện giải, cân bằng

acid bazo và các dd tiêm truyền khác 13 4,1

8 Khoáng chất và vitamin 13 4,1

10 Thuốc tác dụng đối với máu 11 3,5

11 Thuốc chống dị ứng và dùng trong

các trường hợp quá mẫn 10 3,2

12 Thuốc chống rối loạn tâm thần 9 2,9

13 Thuốc tác dụng trên đường hô hấp 9 2,9

14 Thuốc giãn cơ và ức chế cholinesterase 6 1,9

29

15 Thuốc điều trị bệnh da liễu 4 1,3

16 Thuốc có tác dụng thúc đẻ, cầm máu sau đẻ,

17 Thuốc chống rối loạn tâm thần, chống co giật 2 0,6

18 Thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch 2 0,6

19 Thuốc giải độc và dùng trong TH ngộ độc 1 0,3

20 Điều trị đau nửa đầu chóng mặt 1 0,3

21 Thuốc điều trị đường tiết niệu 1 0,3

22 Thuốc chống Parkinson 1 0,3

23 Thuốc dùng chuẩn đoán 1 0,3

24 Thuốc tẩy trùng và sát khuẩn 1 0,3

26 Huyết thanh và Globulin miễn dịch 1 0,3

Danh mục thuốc bệnh viện được phân thành 26 nhóm tác dụng dược lý với 314 hoạt chất Trong danh mục thuốc bệnh viện, nhóm thuốc chống ký sinh trùng, kháng khuẩn có số lượng hoạt chất lớn nhất, tiếp theo là nhóm thuốc đường tiêu hóa và thuốc tim mạch

b) Phân tích cơ cấu danh mục thuốc bệnh viện theo thuốc đơn thành phần, thuốc

đa thành phần

Bảng 3.2 Cơ cấu thuốc đơn thành phần – thuốc đa thành phần

30

lượng, nhóm này đa số là thuốc kháng sinh và khoáng chất, vitamin Các thuốc

đa thành phần được lựa chọn để tăng hiệu quả điều trị và thuận tiện trong sử dụng

c) Phân tích cơ cấu danh mục thuốc bệnh viện theo danh mục thuốc chủ yếu (theo thông tư 31/2011/TT-BYT)

Bảng 3.3 Tỷ lệ thuốc chủ yếu trong DMT bệnh biện

3.1.2.2 Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện

Trên cơ sở danh mục thuốc bệnh viện, HĐT& ĐT giao cho trưởng khoa dược xây dựng danh mục dự trù mua thuốc gửi cho Sở Y tế để đấu thầu tập trung tại Sở Y tế Sau khi có kết quả đấu thầu, trưởng khoa dược được HĐT&ĐT giao nhiệm vụ tổng hợp kết quả đấu thầu để xây dựng danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện: tên hoạt chất, tên biệt dược, đường dùng, dạng dùng, hãng sản xuất, nhà cung cấp, giá thành cụ thể Sau đó bệnh viện tổ chức họp và thống nhất danh mục thuốc sử dụng cho bệnh viện mình Theo đó, danh mục thuốc bảo hiểm bao gồm 560 thuốc, danh mục thuốc dịch vụ gồm 309 thuốc Trong đó có 300 hoạt chất, tất cả đều nằm trong danh mục 314 hoạt chất

mà bệnh viện đã xây dựng trước đó Như vậy, tại bệnh viện việc lựa chọn thuốc

đã có sự thống nhất cơ bản giữa hai danh mục Cơ cấu cụ thể của danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện như sau: