LÝ LUẬN VỀ CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH

Cho thuê tài chính là Hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng cho thuê giữa bên cho thuê với bên thuê.

PHÂN I LÝ LUẬN VỀ CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH

I CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH LÀ GÌ?

1 Cho thuê tài chính là Hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng cho thuê giữa bên cho thuê với bên thuê Bên cho thuê cam kết mua máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác theo yêu cầu của bên thuê và nắm giữ quyền sở hữu đối với các tài sản cho thuê Bên thuê sử dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê đã được hai bên thoả thuận

Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được quyền lựa chọn mua lại tài sản thuê hoặc tiếp tục thuê theo các điều kiện đã thoả thuận trong hợp đồng cho thuê tài chính Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy định tại hợp đồng cho thuê tài chính, ít nhất phải tương đương với giá trị của tài sản đó tại thời điểm ký hợp đồng

Hoạt động cho thuê tài chính trên lãnh thổ Việt Nam phải được thực hiện qua các công ty cho thuê tài chính được thành lập và hoạt động tại Việt Nam và tuân theo các quy định của Nghị định này

Các hoạt động cho thuê tài chính của các công ty cho thuê tài chính ra nước ngoài được thực hiện theo quy định của Nghị định này và các quy định khác có liên quan của pháp luật Việt Nam hoặc các bên tham gia có thể thoả thuận áp dụng tập quán quốc tế, nếu tập quán đó không trái với pháp luật của Việt Nam

2 Hình thức công ty cho thuê tài chính.

- Công ty cho thuê tài chính là một Tổ chức tín dụng phi ngân hàng, là pháp

nhân Việt Nam Công ty cho thuê tài chính được thành lập và hoạt động tại Việt Nam dưới các hình thức sau:

+ Công ty cho thuê tài chính Nhà nước

+ Công ty cho thuê tài chính cổ phần

+ Công ty cho thuê tài chính trực thuộc của tổ chức tín dụng

+ Công ty cho thuê tài chính liên doanh

+ Công ty cho thuê tài chính 100% vốn nước ngoài

- Công ty cho thuê tài chính liên doanh được thành lập bằng vốn góp giữa bên Việt Nam gồm một hoặc nhiều tổ chức tín dụng, doanh nghiệp Việt Nam và Bên nước ngoài gồm một hoặc nhiều Tổ chức tín dụng nước ngoài, trên cơ sở Hợp đồng liên doanh

- Công ty cho thuê tài chính 100% vốn nước ngoài được thành lập bằng vốn góp của một hoặc nhiều tổ chức tín dụng nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam

- Các bên trong công ty cho thuê tài chính liên doanh được chuyển nhượng phần vốn góp của mình theo quy định tại Điều 26 Nghị định số 13/1999/NĐ-

CP ngày 17 tháng 3 năm 1999 của Chính phủ và phải ưu tiên chuyển nhượng cho các bên trong công ty cho thuê tài chính liên doanh Việc chuyển

nhượng vốn của công ty cho thuê tài chính liên doanh phải được quy định trong Điều lệ của công ty và phù hợp với quy định của pháp luật.

- Công ty cho thuê tài chính 100% vốn nước ngoài có quyền chuyển nhượng vốn của mình nhưng phải ưu tiên cho các tổ chức Việt Nam

3 Thời hạn hoạt động của công ty cho thuê tài chính.

- Thời hạn hoạt động của công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam tối đa là 50 năm Trường hợp cần gia hạn thời hạn hoạt động phải được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận Mỗi lần gia hạn không quá 50 năm

- Đối với những công ty cho thuê tài chính đã được thành lập và cấp Giấy phép hoạt động trước khi Nghị định này có hiệu lực, thời hạn hoạt động được áp dụng như quy định trong Giấy phép hoạt động đã cấp

4 Cơ quan quản lý hoạt động cho thuê tài chính

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là cơ quan quản lý Nhà nước về hoạt động cho thuê tài chính, có nhiệm vụ cấp và thu hồi Giấy phép thành lập và hoạt động; giám sát và thanh tra hoạt động của các công ty cho thuê tài chính; trình cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo

thẩm quyền các văn bản quy định về hoạt động cho thuê tài chính.

Một số từ ngữ cần làm rõ như sau:

- Bên cho thuê là công ty cho thuê tài chính được thành lập và hoạt động

theo pháp luật Việt Nam

- Bên thuê là tổ chức và cá nhân hoạt động tại Việt Nam, trực tiếp sử dụng

tài sản thuê cho mục đích hoạt động của mình

- Tài sản cho thuê là máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các

động sản khác

II TỔ CHỨC VÀ ĐIỀU HÀNH CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH

1 Điều kiện thành lập và hoạt động của công ty cho thuê tài chính:

a) Có nhu cầu hoạt động cho thuê tài chính trên địa bàn xin hoạt động;

b) Có đủ Vốn pháp định theo quy định của Chính phủ tại Nghị định số 82/1998/NĐ-CP ngày 03 tháng 10 năm 1998;

c) Thành viên sáng lập là các tổ chức, cá nhân có uy tín và năng lực tài chính;

d) Người quản trị, điều hành có Năng lực hành vi dân sự đầy đủ và trình độ chuyên môn phù hợp với hoạt động của công ty cho thuê tài chính;

e) Có dự thảo điều lệ về tổ chức, hoạt động phù hợp với quy định của Luật các tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật;

f) Có phương án kinh doanh khả thi

Ngoài các điều kiện này, bên nước ngoài trong công ty liên doanh hoặc công

ty 100% vốn nước ngoài, phải được tổ chức có thẩm quyền theo quy định của pháp luật nước ngoài cho phép liên doanh, cho phép hoạt động cho thuê tài chính tại Việt Nam

2 Các điều kiện bổ sung:

a) Điều lệ đã được Ngân hàng Nhà nước chuẩn y;

b) Có đủ vốn pháp định, có trụ sở phù hợp với yêu cầu hoạt động cho thuê tài chính và đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh;

c) Phần vốn pháp định góp bằng tiền phải được gửi vào tài khoản phong toả tại Ngân hàng Nhà nước trước khi hoạt động tối thiểu 30 ngày;

d) Đăng báo trung ương, địa phương theo quy định của pháp luật về những nội dung quy định trong giấy phép

Trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động, công ty cho thuê tài chính phải khai trương hoạt động

3 Một số nội dung khác.

- Việc thu hồi giấy phép của các công ty cho thuê tài chính được thực hiện theo quy định tại Điều 29 Luật Các tổ chức tín dụng và hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước

- Việc mở chi nhánh, Văn phòng đại diện trong nước, ngoài nước của công

ty cho thuê tài chính phải được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bằng văn bản

- Việc thành lập công ty trực thuộc có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập của công ty cho thuê tài chính để hoạt động trên một số lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

III HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH

1 Hoạt động nghiệp vụ của công ty cho thuê tài chính gồm:

a) Huy động vốn từ các nguồn sau:

- Được nhận tiền gửi có kỳ hạn từ một năm trở lên của tổ chức, cá nhân theo các quy định của Ngân hàng Nhà nước;

- Được Phát hành trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi và Giấy tờ có giá khác

có kỳ hạn trên một năm để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước khi được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước chấp thuận;

- Được vay vốn của các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước;

- Được nhận các nguồn vốn khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

b) Cho thuê tài chính

c) Mua và cho thuê lại theo hình thức cho thuê tài chính (dưới đây gọi tắt là mua và cho thuê lại) Theo hình thức này, công ty cho thuê tài chính mua lại máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản thuộc sở hữu của bên thuê và cho bên thuê thuê lại chính các tài sản đó để tiếp tục sử dụng phục vụ cho hoạt động của mình.

d) Tư vấn cho khách hàng về những vấn đề có liên quan đến nghiệp vụ cho thuê tài chính

e) Thực hiện các dịch vụ ủy thác, quản lý tài sản và bảo lãnh liên quan đến hoạt động cho thuê tài chính

f) Các hoạt động khác khi được Ngân hàng Nhà nước cho phép

g) Hoạt động ngoại hối:

+ Hoạt động ngoại hối của công ty cho thuê tài chính liên doanh và công

ty cho thuê tài chính 100% vốn nước ngoài được quy định tại Giấy phép hoạt động,

+ Các công ty cho thuê tài chính khác muốn hoạt động ngoại hối đều phải có đơn và hồ sơ xin phép NHNN theo quy định

h) Ngân hàng Nhà nước vừa cho phép các công ty cho thuê tài chính được thực hiện hình thức mới: cho thuê vận hành

Đây là hình thức cho thuê hoạt động, tức cho thuê tài sản có thời hạn nhất định (thời gian thuê chỉ chiếm một phần trong khoảng thời gian hữu dụng của tài sản) và sẽ trả lại bên cho thuê khi kết thúc thời gian thuê tài sản

Bên cho thuê giữ quyền sở hữu tài sản cho thuê và nhận tiền cho thuê theo hợp đồng đã thỏa thuận.

Các công ty cho thuê tài chính muốn được thực hiện nghiệp vụ này cần phải đáp ứng những điều kiện như có nhu cầu hoạt động cho thuê vận hành,

có thời gian hoạt động tối thiểu 2 năm, hoạt động kinh doanh có lãi, tỷ lệ nợ quá hạn tại thời điểm cuối quý trước không dưới 5%, không vi phạm các quy định an toàn khi hoạt động, phải đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất để phục vụ cho thuê như kho hàng, bến bãi, bảo dưỡng đối với tài sản cho

thuê Hợp đồng cho thuê vận hành sẽ không ràng buộc việc mua bán tài sản cho thuê giữa bên cho thuê và bên thuê

Hình thức cho thuê này đã được các công ty cho thuê tài chính mong đợi

từ lâu bởi nó hiện là nhu cầu của rất nhiều DN, đặc biệt là các DN có vốn đầu tư nước ngoài hoặc các đơn vị có thời gian hoạt động ngắn

2 Hợp đồng cho thuê tài chính

- Hợp đồng cho thuê tài chính là thoả thuận giữa bên cho thuê và bên thuê về việc cho thuê một hoặc một số máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và động sản khác theo những quy định tại Điều 1 của Nghị định này, phù hợp với quyền và nghĩa vụ của các bên

- Hợp đồng cho thuê tài chính phải được lập thành văn bản phù hợp với quy định của pháp luật Hợp đồng phải ghi rõ việc xử lý khi hợp đồng chấm dứt trước hạn

- Bên thuê và bên cho thuê không được đơn phương huỷ bỏ hợp đồng cho thuê tài chính (trừ những trường hợp được nêu trong Điều 27 của Nghị định này).

3.Tài sản cho thuê tài chính

+ Công ty cho thuê tài chính được nhập khẩu trực tiếp những máy móc,

thiết bị, phương tiện vận chuyển và động sản mà bên thuê đã được phép mua, nhập khẩu và sử dụng theo các quy định hiện hành của pháp luật (dưới đây gọi là tài sản cho thuê được phép nhập khẩu)

+ Tài sản cho thuê tài chính phải đăng ký tại Trung tâm đăng ký giao dịch có

bảo đảm Bộ Tư pháp hướng dẫn chi tiết việc đăng ký tài sản cho thuê tài chính

+ Đối với tài sản cho thuê là Phương tiện vận tải, tàu thuyền đánh bắt thuỷ

hải sản có giấy chứng nhận đăng ký, công ty cho thuê tài chính giữ bản chính giấy chứng nhận đăng ký, bên thuê khi sử dụng phương tiện được dùng bản sao có chứng nhận của Công chứng Nhà nước và xác nhận của công ty cho thuê tài chính, để sử dụng phương tiện trong thời hạn cho thuê Công ty cho thuê tài chính chỉ xác nhận vào một bản sao giấy chứng nhận đăng ký phương tiện sau khi đã có chứng nhận của Công chứng Nhà nước Nếu tài sản trên tham gia hoạt động trên tuyến quốc tế, công ty cho thuê tài chính giữ bản sao giấy chứng nhận đăng ký có chứng nhận của cơ quan công chứng

+ Đối với những tài sản cho thuê phải có giấy phép sử dụng, cơ quan có

thẩm quyền xem xét cấp giấy phép sử dụng cho bên thuê trên cơ sở giấy tờ chứng minh Quyền sở hữu tài sản cho thuê của công ty cho thuê tài chính và hợp đồng cho thuê tài chính Ngân hàng Nhà nước phối hợp với các cơ quan cấp giấy phép sử dụng tài sản hướng dẫn thực hiện quy định này

4.Quyền và nghĩa vụ của chủ thể tham gia

a) Quyền lợi và nghĩa vụ của bên cho thuê:

*) Quyền lợi:

+ Yêu cầu bên thuê cung cấp các báo cáo quý, quyết toán tài chính năm và tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh và các vấn đề có liên quan đến tài sản cho thuê

+ Kiểm tra việc quản lý và sử dụng tài sản cho thuê

+ Mua, nhập khẩu tài sản cho thuê theo yêu cầu của bên thuê

+ Gắn ký hiệu sở hữu trên tài sản cho thuê trong suốt thời hạn cho thuê

+ Chuyển nhượng các quyền và nghĩa vụ của mình trong hợp đồng cho thuê tài chính cho một công ty cho thuê tài chính khác Trong trường hợp này, bên cho thuê chỉ cần thông báo trước bằng văn bản cho bên thuê

+ Yêu cầu bên thuê đặt tiền ký cược hoặc có người Bảo lãnh thực hiện hợp đồng cho thuê tài chính nếu thấy cần thiết.

+ Giảm tiền thuê, gia hạn thời hạn trả tiền thuê, bán tài sản cho thuê theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

+ Yêu cầu bên thuê Bồi thường thiệt hại khi bên thuê Vi phạm hợp đồng cho thuê tài chính

*) Nghĩa vụ:

+ Ký hợp đồng mua tài sản với bên cung ứng theo các điều kiện đã được thoả thuận giữa bên thuê và bên cung ứng Bên cho thuê không chịu trách nhiệm về việc tài sản cho thuê không được giao hoặc giao không đúng với các điều kiện do bên thuê thoả thuận với bên cung ứng

+ Đăng ký quyền sở hữu, làm thủ tục mua bảo hiểm đối với tài sản cho thuê

+ Thực hiện đầy đủ, đúng các điều khoản đã cam kết trong hợp đồng.b) Quyền lợi và nghĩa vụ của bên thuê:

*) Quyền lợi:

+ Lựa chọn, thoả thuận với bên cung ứng về đặc tính kỹ thuật, chủng loại, giá cả, cách thức và thời hạn giao nhận, lắp đặt và bảo hành tài sản cho thuê

+ Trực tiếp nhận tài sản cho thuê từ bên cung ứng theo thoả thuận trong hợp đồng mua tài sản.

+ Quyết định việc mua tài sản hoặc tiếp tục thuê sau khi kết thúc hợp đồng cho thuê tài chính

+ Yêu cầu bên cho thuê bồi thường thiệt hại khi bên cho thuê vi phạm hợp đồng cho thuê tài chính

*)Nghĩa vụ:

+ Cung cấp các báo cáo quý, quyết toán tài chính năm và tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, các vấn đề liên quan đến tài sản thuê khi bên cho thuê yêu cầu; tạo điều kiện để bên cho thuê kiểm tra tài sản cho thuê

+ Chịu trách nhiệm về sự lựa chọn, thoả thuận nêu tại khoản 1 Điều

+ Chịu mọi rủi ro về việc mất mát, hư hỏng đối với tài sản thuê và chịu trách nhiệm về mọi hậu quả do việc sử dụng tài sản thuê gây ra đối với tổ chức và cá nhân khác trong quá trình sử dụng tài sản thuê.

+ Bảo dưỡng, sửa chữa tài sản thuê trong thời hạn thuê Không được tẩy xoá, làm hỏng ký hiệu sở hữu gắn trên tài sản thuê

+ Không được dùng tài sản thuê để thế chấp, cầm cố hoặc để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ khác

+ Thực hiện đầy đủ, đúng các điều khoản đã cam kết trong hợp đồng

5 Điều kiện thực hiện hợp đồng cho thuê tài chính

a) Bên cho thuê có quyền chấm dứt hợp đồng cho thuê tài chính trước hạn khi có một trong các trường hợp:

- Bên thuê không trả tiền thuê theo quy định trong hợp đồng cho thuê tài chính;

- Bên thuê vi phạm các điều khoản của hợp đồng cho thuê tài chính;

- Bên thuê bị phá sản, giải thể;

- Người bảo lãnh bị phá sản, giải thể và bên cho thuê không chấp thuận đề nghị chấm dứt bảo lãnh hoặc đề nghị người bảo lãnh khác thay thế của Bên thuê

b) Bên thuê có thể chấm dứt hợp đồng trước hạn khi bên cho thuê vi phạm một trong các trường hợp:

- Bên cho thuê không giao đúng hạn tài sản cho thuê;

- Bên cho thuê vi phạm hợp đồng

c) Hợp đồng cho thuê tài chính được chấm dứt trước hạn cho thuê trong trường hợp tài sản cho thuê bị mất, hỏng không thể phục hồi sửa chữa

PHẦN II TÌM HIỂU TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH I – NGÂN HÀNG NN & PTNT VIỆT NAM

I Khái quát về công ty cho thuê tài chính 1 - NHNN & PTNT

1 Giới thiệu chung về Công ty cho thuê tài chính I

- Tên gọi bằng tiếng Việt Nam: Công ty cho thuê tài chính I - Ngân hàng Nông nghiệp

- Tên giao dịch quốc tế: Financial Leasing Company I of Viet Nam Bank for Agriculture and Rural Development

- Tên viết tắt: ALCI

- Trụ sở chính: Số 141, đường Lê Duẩn, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

- Thành lập: 7/9/1998

- Nhân viên công ty: 55 nhân viên

- Chi nhánh tại: Hải Phòng, Quảng Ninh

- Lĩnh vực hoạt động: cho thuê máy móc, thiết bị và các động sản khác

- Địa bàn hoạt động của Công ty cho thuê tài chính I từ Huế trở ra

- Thời gian hoạt động của Công ty là 70 năm kể từ ngày được cấp giấy phép hoạt động Việc gia hạn thời gian hoạt động của Công ty do Hội đồng quản trị Ngân hàng Nông nghiệp quyết định và phải được thống đốc Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bằng văn bản

2 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty

Công ty cho thuê mua và tư vấn đầu tư của NHNo&PTNT Việt Nam được thành lập theo quyết định số 130/QĐ-NHNo ngày 28/9/1994 và quy chế tổ chức hoạt động của Công ty cho thuê mua và tư vấn đầu tư cũng được