Đánh giá về hoạt động quản lý ngoại hối của NHNN Việt Nam thời gian qua và những kiến nghị

Đánh giá về hoạt động quản lý ngoại hối của NHNN Việt Nam thời gian qua và những kiến nghị

Mục lục

Trang

Lời mở đầu 2

Phần I: Khái quát về hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW 4

I- Mục đích của hoạt động quản lý ngoại hối 4

1 Ngoại hối và vai trò của ngoại hối 4

2 Quản lý ngoại hối và mục đích của quản lý ngoại hối 5

II- Cơ chế quản lý ngoại hối 7

1 Cơ chế tự do ngoại hối 7

2 Cơ chế quản lý 7

III- Hoạt động ngoại hối của NHTW 8

1 Hoạt động mua, bán ngoại hối 8

2 Hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW 9

3 Nội dung cơ bản của các quy chế về quản lý ngoại hối 10

Phần II: Thực trạng hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW Việt nam.11 I- Các chính sách liên quan đến quản lý dự trữ ngoại hối của NHNN Việt nam thời gian qua 12

1 Các chính sách về quản lý dự trữ ngoại hối 12

2 Các chính sách về điều hành tỷ giá hối đoái 16

3 Về công cụ dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ 18

II- Tác động của chính sách quản lý ngoại hối 19

1 Đối với thị trờng ngoại hối 19

2 Đối với hoạt động xuất nhập khầu và thu hút vốn đầu t nớc ngoài 20

Phần III: Một số giải pháp và kiến nghị 24

I Một số giải pháp 24

1 Mở rộng biên độ tỷ giá giao ngay và điều chỉnh biên độ giao dịch hối đoái kỳ hạn 24

2 Công cụ nghiệp vụ thị trờng mở 25

3 Công cụ lãi suất 26

4 Các công cụ quản lý có tính chất hành chính 27

II- Một số kiến nghị 29

Kết luận 31

Danh mục tài liệu tham khảo 32

Việt nam cũng nh nhiều quốc gia đang phát triển khác đang mở cửa nềnkinh tế, hoà vào xu thế chung của toàn thế giới Và vấn đề đặt ra cho các quốcgia là làm thế nào để ổn định giá trị đồng tiền của nớc mình trên trờng quốctế.

Trong thời gian qua, bằng việc ban hành hàng loạt các chính sách, quy

định về quản lý ngoại hối và các hoạt động liên quan đến ngoại hối đã gópphần ổn định giá trị đồng tiền Việt nam, cải thiện cán cân thanh toán quốc tế,tăng dự trữ ngoại hối tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện các mục tiêu củachính sách tiền tệ quốc gia Hiện nay Việt nam đang dần hoàn thiện cơ chếchính sách quản lý ngoại hối của mình để tiến tới một cơ chế quản lý năng

động phù hợp với nền kinh tế thị trờng Để đạt đợc những kết quả trên phải kể

đến vai trò quản lý điều hành của Ngân hàng Nhà nớc( NHNN) Với việc nắm

dự trữ ngoại hối trong tay, NHNN đã áp dụng các biện pháp, chính sách tác

động vào quá trình xuất nhập ngoại hối và sử dụng ngoại hối vào những mụctiêu nhất định

Bên cạnh những thành tựu đạt đợc thì quá trình quản lý ngoại hối ở nớc

ta cũng còn rất nhiều tồn tại cần khắc phục Đánh giá đợc tình hình thực tế đểgiải quyết những khó khăn là điều rất cần thiết hiện nay.Vì vậy em đã chọn

đề tài Đánh giá về hoạt động quản lý ngoại hối của NHNN Việt nam thời“Đánh giá về hoạt động quản lý ngoại hối của NHNN Việt nam thời

gian qua và những kiến nghị” Với hy vọng bằng vốn kiến thức của mình và

đánh giá trên giác độ của môn học nghiệp vụ NHTW có thể đa ra một số ýkiến về thực trạng hoạt động quản lý ngoại hối hiện nay Bài viết của em gồm

3 phần:

Phần I: Khái quát về hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW

Phần II: Đánh giá thực trạng hoạt động quản lý ngoại hối của NHNN Việt

nam

Phần III: Một số giải pháp và kiến nghị.

Với tầm kiến thức còn hạn chế không tránh khỏi những sai sót trong bàiviết Em rất mong nhận đợc sự góp ý của các thầy cô giáo

Em xin thành cảm ơn

Hµ néi ngµy 10/4/2003

Sinh viªn

Vò ThÞ Thanh HiÒn

Phần I: Khái quát về hoạt động quản lý ngoại

hối của NHTW

1 Ngoại hối và vai trò của ngoại hối

 Ngoại hối là phơng tiện dùng để mua, dự trữ của cải, phơng tiện thanhtoán và hạch toán quốc tế và đợc các nớc chấp nhận nh là đồng tiền quốc tế.Ngoại hối có thể là tiền nớc ngoài, vàng tiêu chuẩn quốc tế, các giấy tờ

có giá và các công cụ thanh toán bằng tiền nớc ngoài

 Vai trò của ngoại hối

Ngoại hối trong đó đặc biệt là ngoại tệ có vai trò quan trọng, nó là phơngtiện để mua, thanh toán và hạch toán quốc tế đợc các nớc chấp nhận nh đồngtiền quốc tế, nó là phơng tiện dự trữ của các quốc gia và nó thể hiện vị trí vàthế lực của một quốc gia trên trờng quốc tế

Thứ nhất, ngoại hối là phơng tiện để mua, để thanh toán và hạch toánquốc tế, đợc các nớc chấp nhận nh là đồng tiền quốc tế Đứng trớc xu thế mởcả, các quốc gia đều tiến hành mở rộng quan hệ quốc tế, đặc biệt là quan hệkinh tế Trong quan hệ này tất yếu nảy sinh những nhu cầu chi trả, thanh toángiữa các chủ thể ở các quốc gia khác nhau Từ đó nảy sinh quan hệ thanh toánquốc tế Để thực hiện đợc quan hệ này thì ngoại hối hay ngoại tệ là chủ yếu đã

đợc sử dụng làm phơng tiện hữu hiệu nhất để đáp ứng các nhu cầu trên

Hiện nay những ngoại tệ đợc chấp nhận nh là đồng tiền quốc tế chủ yếu

là ngoại tệ mạnh của những quốc gia có tiềm lực kinh tế lớn nh: ĐôlaMỹ( USD), đồng bảng Anh( GBP), đồng yên Nhật( JPY), Frăng Pháp(FPF)…Thứ hai, ngoại hối là phơng tiện dự trữ của cải quốc gia Dự trữ ngoại hối

là một trong những mục tiêu kinh tế có ý nghĩa chiến lợc quan trọng, có dựtrữ ngoại hối cần thiết có nghĩa là NHTWđã nắm trong tay một công cụ quantrọng để thực hiện các mục tiêu kinh tế vĩ mô Dự trữ ngoại hối để đảm bảo sựcân bằng về khả năng thanh toán quốc tế, thoả mãn nhu cầu nhập khẩu phục

vụ phát triển nhu cầu đời sống trong nớc, mở rộng đầu t, hợp tác kinh tế với

n-ớc ngoài phục vụ mục tiêu chính sách kinh tế mở Dự trữ ngoại hối là cơ sở đểphát hành tiền đảm bảo cho mối tơng quan giữa tiền hàng trong nớc Nhà nớc

có thể sử dụng ngoại hối một cách chủ động nh là một lực lợng để can thiệp,

điều tiết thị trờng tiền tệ theo những mục tiêu đã định

Thứ ba, ngoại hối thể hiện vị trí và thế lực của một quốc gia trên trờngquốc tế Một đồng tiền đợc sử dụng trong thanh toán quốc tế có thể là nội tệcủa nớc này nhng lại là ngoại tệ đối với quốc gia khác Hay nói cách khác khi

đồng tiền của một quốc gia đợc sử dụng trong trao đổi quốc tế có nghĩa làquốc gia đó phải có thế lực kinh tế lớn, có khả năng chi phối các hoạt độngkinh tế của nền kinh tế thế giới

2 Quản lý ngoại hối và mục đích của quản lý ngoại hối

 Quản lý ngoại hối là việc Nhà nớc áp dụng các chính sách, biện phápnhằm tác động vào quá trình xuất nhập ngoại hối( đặc biệt là ngoại tệ) và việc

sử dụng ngoại hối theo những mục tiêu nhất định

 Mục đích của quản lý ngoại hối

Nói đến quản lý ngoại hối tức là chúng ta nhắc đến vai trò của NHTWtrong việc quản lý, điều hành các hoạt động có liên quan đến ngoại hối nhằm

h-Các nhân tố ảnh hởng tỷ giá trong ngắn hạn Trong ngắn hạn tỷ giá cóthể bị ảnh hởng bởi các nhân tố nh lãi suất nớc ngoài, lãi suất trong nớc vàviệc dự đoán tỷ giá trong tơng lai

Khi tỷ giá biến động tăng hoặc giảm, nếu NHTW thấy không cần phảican thiệp thì tỷ giá sẽ tiếp tục biến đổi theo cung cầu thị trờng Nhng nếuNHTW can thiệp ảnh hởng đến sự phát triển của nền kinh tế thì NHTW sẽmua vào khi tỷ giá giảm giá và bán ra khi tỷ giá tăng Từ đó nhằm ổn định tỷgiá, tác động đến lợng tiền cung ứng

- Bảo tồn quỹ dự trữ ngoại hối Nhà nớc

Là cơ quan quản lý tài sản quốc gia NHTW phải quản lý quỹ dự trữngoại hối Nhà nớc, NHTW không chỉ bảo quản và cất giữ mà còn biết sử dụng

để phục vụ cho đầu t phát triển kinh tế, luôn đảm bảo an toàn không bị ảnh ởng rủi ro về tỷ giá ngoại tệ trên thị trờng quốc tế Vì thế NHTW cần phảimua bán, chuyển đổi để phát triển, chống thất thoát, sói mòn quỹ dự trữ ngoạihối của Nhà nớc, bảo vệ độc lập chủ quyền về tiền tệ

h Cải thiện cán cân thanh toán quốc tế( CCTTQT)

CCTTQT thể hiện thu chi quốc tế của một nớc với một nớc khác Cán cânthanh toán phải phản ánh đầy đủ những xu hớng cung và cầu về ngoại tệ trong

các giao dịch quốc tế cho nên nó tác dộng rất lớn đến tỷ giá hối đoái của đồngtiền.

Khi CCTTQT bội thu, lợng ngoại tệ chảy vào trong nớc dẫn đến khảnăng cung về ngoại tệ lớn hơn cầu ngoại tệ, trờng hợp này tỷ giá vận độngtheo xu hớng giảm Ngợc lại khi CCTTQT bội chi, lợng ngoại tệ chảy ra nớcngoài dẫn đến nhu cầu về ngoại tệ lớn hơn cung ngoại tệ, trờng hợp này tỷ giávần động theo xu hớng tăng Nh vậy trong cả hai trờng hợp nếu không có sựcan thiệp của NHTW thì tỷ giá sẽ tăng, giảm theo cung cầu của thị trờng.Tuy nhiên ở nhiều nớc NHTW có vai trò điều tiết tỷ giá để thực hiện mục tiêucủa chính sách kinh tế Nếu NHTW muốn xác lập một tỷ giá ổn định thìNHTW phải bán ra một lợng ngoại tệ đáp ứng nhu cầu của thị trờng khi cóluồng ngoại tệ chảy ra ngoài làm quỹ dự trữ ngoại hối giảm một lợng tơng ứng

và NHTW phải mua vào một lợng ngoại tệ từ nớc ngoài chuyển về làm tăngquỹ dự trữ ngoại hối lên một lợng tơng ứng Để đạt đợc mục đích đặt ra thìNHTW cần có những biện pháp, chính sách thích hợp phù hợp với từng thờikỳ

Các mục tiêu của chính sách quản lý ngoại hối có thực hiện đợc haykhông, có hiệu quả không điều này phụ thuộc rất lớn vào cơ chế quản lý ngoạihối mà NHTW sử dụng Hiện nay có hai loại cơ chế quản lý: cơ chế tự dongoại hối và cơ chế quản lý

1 Cơ chế tự do ngoại hối

Thực hiện cơ chế tự do ngoại hối có nghĩa là ngoại hối đợc tự do lu thôngtrên thị trờng, cân bằng ngoại hối do thị trờng quyết định mà không có sự canthiềp của Nhà nớc Do vậy tỷ giá- giá cả ngoại hối sẽ phù hợp với sức mua của

đồng tiền trên thị trờng Tỷ giá thả nổi dẫn đến lãi suất, luồng vốn vào và rahoàn toàn do thị trờng chi phối

2 Cơ chế quản lý

Hiện nay hầu hết các nớc đều áp dụng cơ chế có sự quản lý của Nhà nớc.Song tuỳ thuộc vào từng quốc gia mà mức độ quản lý và can thiệp có khácnhau

2.1 Cơ chế quản lý hoàn toàn

Theo cơ chế này, NHTW không can thiệp về ngoại hối cũng nh tỷ giá màngoại hối hoàn toàn tự do trên thị trờng theo quy luật cung cầu qua đó hìnhthành nên tỷ gía

Với cơ chế quản lý này Nhà nớc thực hiện độc quyền ngoại thơng và độcquyền ngoại hối Nhà nớc áp đặt các biện pháp hành chính nhằm tập trung tấtcả các hoạt động ngoại hối vào tay mình Tỷ giá do Nhà nớc quy định mà tấtcả các giao dịch ngoại hối phải chấp hành Các tổ chức tham gia hoạt độngxuất nhập khẩu nếu bị lỗ do tỷ giá thì sẽ đợc Nhà nớc cấp bù và ngợc lại nếu

lãi thì nộp cho Nhà nớc Cơ chế này thích hợp với nền kinh tế kế hoạch hoátập trung.

Ưu điểm của cơ chế này là NHTW không phải tham gia quản lý và nóphản ánh trung thực, chính xác, khuyến khích sự phát triển của nền kinh tế.Tuy nhiên còn mặt hạn chế đó là khi tỷ giá biến động xấu thì chính bảnthân thị trờng khó khắc phục đợc

2.2 Cơ chế quản lý có điều tiết

Cơ chế quản lý hoàn toàn Nhà nớc có thể áp đặt khống chế đợc thị trờng,ngăn chặn đợc ảnh hởng từ bên ngoài, chủ động khai thác đợc nguồn vốn bêntrong Nhng trong nền kinh tế thị trờng cách quản lý này sẽ không phù hợp,gây cản trở và khó khăn cho nền kinh tế

Để khắc phục sự áp đặt, Nhà nớc đã tiến hành điều tiết nhng đã gắn vớithị trờng, Nhà nớc tiến hành kiểm soát một mức độ nhất định để phát huy tínhtích cực của thị trờng, hạn chế nhợc điểm do thị trờng gây ra, tạo điều kiệncho kinh tế trong nớc phảt triển và ổn định, ngăn chặn ảnh hởng từ bên ngoài.Bằng công cụ tỷ giá, dự trữ ngoại hối và các yếu tố khác mà NHTW có thểchủ động điều chỉnh theo các mục tiêu của chính sách kinh tế vĩ mô

Ưu điểm của cơ chế quản lý này là Nhà nớc có thể nắm đợc lợng ngoạihối trong tay mình, có thể sử dụng theo những mục đích đặt ra Nhng hạn chế

là nó ảnh hởng lớn đến sự phát triển kinh tế bởi vì ngoại hối không xuất phát

từ cung cầu trên thị trờng

III- Hoạt động ngoại hối của NHTW

1 Hoạt động mua, bán ngoại hối

NHTW tham gia vào hoạt động mua, bán ngoại hối với t cách là ngời canthiệp, giám sát, điều tiết nhng đồng thời cũng là ngời mua, bán cuối cùng.Thông qua việc mua, bán NHTW thực hiện giám sát và điều tiết thị trờng theomục tiêu của chính sách tiền tệ, đồng thời theo dõi diễn biến của tỷ giá đồngbản tệ để chủ động quyết định hoặc phối hợp với NHTW các nớc khác củng

cố sức mua đồng tiền này hay đồng tiền khác để đảm bảo trật tự trong quan

hệ quốc tế có lợi cho mình

Chủ thể tham gia mua, bán trên thị trờng ngoại hối có thể là NHTW,NHTM, nhà môi giới…

NHTW tham gia với t cách là ngời tổ chức, quản lý, điều tiết thị trờng(bằng pháp luật) và NHTW tham gia trực tiếp mua, bán trên thị trờng( bằngcác nghiệp vụ) nhằm ổn định tỷ giá

NHTM tham gia mua, bán trực tiếp trên thị trờng nhằm mục tiêu lợinhuận NHTM có thể tiến hành mua, bán hộ cho các nhà xuất nhập khẩu để h-ởng phí hoặc mua, bán cho chính mình để hởng lãi Còn các nhà môi giớitham gia vào thị trờng làm cho quá trình mua, bán trên thị trờng diễn ra nhanhchóng và thuận tiện và cũng nhằm mục tiêu lợi nhuận

1.1 Mua, bán trên thị trờng trong nớc

NHTW thực hiện mua, bán ngoại hối ở thị trờng trong nớc với t cách làngời mua, bán cuối cùng và tiến hành mua, bán với các NHTM có thể giaodịch trực tiếp hoặc gián tiếp, thông qua đó hình thành nên tỷ giá Việcmua,bán NHTW thực hiện cung ứng tiền tệ hoặc rút bớt tiền từ lu thông trêncơ sở đó ổn định tỷ giá hối đoái của đồng tiền bản tệ

Việc giao dịch mua, bán của NHTW với các NHTM trên thị trờng hối

đoái chủ yếu đợc thực hiện thông qua hệ thống điện thoại, telecx, hoặc hệthống computer nối mạng giữa NHTW và NHTM NHTW còn ấn định tỷ giámua vào, bán ra hoặc áp dụng biên độ riêng cho mỗi đồng tiền Trờng hợp

đặc biệt, NHTW cũng có thể mua, bán trực tiếp với khách hàng không phải làcác TCTD nh các doanh nghiệp, cơ quan hoặc các tổ chức khác

1.2 Mua, bán trên thị trờng quốc tế

 Với nhiệm vụ quản lý quỹ dự trữ ngoại hối, NHTW thực hiện mua, bántrên thị trờng quốc tế nhằm bảo tồn và phát triển quỹ dự trữ ngoại hối NHTWphải tính toán gửi ngoại hối ở nớc nào là an toàn nhất và có lợi nhất, nghiêncứu lãi suất thực tế và xu hớng tăng lên của lãi suất ngoại tệ để kinh doanh cólãi

NHTW thực hiện việc mua, bán ngoại hối sẽ tác động trực tiếp vào lợngtiền trung ơng( MB) Cụ thể: khi NHTW mua ngoại hối trên thị trờng quốc tếkết quả làm MB tăng và ngợc lại khi NHTW bán ngoại hối trên thị trờng sẽlàm MB giảm Nghiệp vụ mua, bán ngoại hối làm ảnh hởng đến tỷ giá hối

đoái, ảnh hởng đến dự trữ ngoại hối Nh vậy, thông qua mua, bán ngoại hốiNHTW có thể can thiệp nhằm đạt đợc tỷ giá mong muốn

2 Hoạt động quản lý ngoại hối của NHTW

Ngoài việc can thiệp bằng cách mua, bán ngoại tệ trên thị trờng, NHTWcòn thực hiện các hoạt động về ngoại hối nh:

- Quản lý,điều hành thị trờng ngoại hối, thị trờng tiền tệ liên ngân hàng,bằng cách đa ra các quy chế gia nhập thành viên, quy chế hoạt động, giới hạn

tỷ giá mua, bán ngoại tệ trên thị trờng

- Tham gia xây dựng các dự án pháp luật và ban hanh các văn bản hớngdẫn thi hành luật về quản lý ngoại hối Khi Chính phủ ban hành quy chế vềquản lý ngoại hối, NHTW đợc giao nhiệm vụ ban hành các thông t hớng dẫn

cụ thể để phục vụ cho việc quản lý của mình đợc thống nhất

- Cấp giấy phép và thu hồi giấy phép hoạt động Dựa vào pháp luật và

điều kiện cụ thể trong từng thời gian, NHTW đa ra các quy định cần thiết đểcấp giấy phép cho các đơn vị, tổ chức, cá nhân có hoạt động ngoại hối

- Kiểm tra, giám sát việc xuất nhập khẩu ngoại hối, kiểm soát các hoạt

động ngoại hối của các TCTD

- Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác về quản lý ngoại hối

- Biên lập cán cân thanh toán

3 Néi dung c¬ b¶n cña c¸c quy chÕ vÒ qu¶n lý ngo¹i hèi

Th«ng thêng c¸c quy chÕ qu¶n lý ngo¹i hèi gåm c¸c néi dung sau:

Phần II: Thực trạng hoạt động quản lý ngoại

hối của NHTW Việt nam

Trong lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế, công tác quản lý dự trữ ngoại hối

đợc đánh giá là lĩnh vực nhạy cảm và có nhiều biến động Lĩnh vực này thuhút sự chú ý không chỉ của các tổ chức, cá nhân, các doanh nghiệp trong n ớc

mà còn là sự quan tâm của các doanh nghiệp, các nhà đầu t, các chính phủ nớcngoài có quan hệ kinh tế với Việt nam, các tổ chức quốc tế mà Việt nam làthành viên hoặc đang có kế hoạch gia nhập Đây cũng là điều dễ hiểu vì quản

lý ngoại hối mà nội dung của nó gồm các chính sách liên quan đến ngoại tệtrong các lĩnh vực tỷ giá, vay nợ nớc ngoài, đầu t trực tiếp( FDI), đầu t giántiếp (FPI) của nớc ngoài, kiều hối, chuyển ngoại tệ ra nớc ngoài…Đó cũng làvấn đề liên quan trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp và quyềnlợi của các cá nhân, đặc biệt là trong giai đoạn mở cửa, hội nhập, khi các mốiquan hệ với nớc ngoài đã trở thành yếu tố không thể thiếu trong đời sống kinhtế- xã hội

ở Việt nam trong thời kỳ kế hoạch hoá tập trung, NHNN Việt nam đãban hành các quy định về quản lý dự trữ ngoại hối nhằm thu hút nguồn thu vềngoại hối và hạn chế chi ngoại hối ra nớc ngoài Quản lý dự trữ ngoại hối tậptrung vào tay Nhà nớc, chỉ có doanh nghiệp quốc doanh mới đợc tham giaxuất nhập khẩu hàng hoá theo tỷ giá ấn định Nếu lãi thì phải nộp phần dôi ra

đó vào Ngân sách Nhà nớc, còn nếu lỗ thì Nhà nớc sẽ bù phần thiếu hụt Sau khi thực hiện chuyển đổi nền kinh tế sang kinh tế thị trờng và thựchiện pháp lệnh Ngân hàng, Nhà nớc ban hành các quy chế về quản lý dự trữngoại hối Nhng cho đến năm 1994, khi thị trờng ngoại tệ liên ngân hàng ra

đời mới đánh dấu một bớc ngoặt lớn trong quản lý dự trữ ngoại hối ở nớc ta.Nhìn lại tình hình thực hiện chính sách quản lý dự trữ ngoại hối thời gianqua cho thấy Nhà nớc ta đã đạt đợc khá nhiều thành tựu tạo điều kiện thựchiện các mục tiêu của chính sách tiền tệ Tuy nhiên trong quá trình điều hành

và quản lý ngoại hối cũng còn không ít những tồn tại và hạn chế cần khắcphục

Theo báo cáo thờng niên năm 2000, chính sách quản lý ngoại hối củaViệt nam tiếp tục đổi mới theo hớng nới lỏng các giao dịch vãng lai, khuyếnkhích thu hút vốn đầu t ngoại tệ vào Việt nam thông qua việc cho phép đợcnhận tiền chuyển từ nớc ngoài về bằng ngoại tệ hoặc bằng VND, không phải

đóng thuế, cho phép ngời c trú là cá nhân đợc gửi tiết kiệm bằng ngoại tệkhông kể nguồn gốc tại các TCTD đợc phép, đợc hởng lãi suất bằng ngoại tệ,

đợc rút cả gốc và lãi bằng ngoại tệ, bán ngoại tệ cho các doanh nghiệp có vốn

đầu t nớc ngoài và bên nớc ngoài tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh…Việc NHNN tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý ngoại hối cùng với điềuhành tỷ giá linh hoạt đã tăng cờng tính minh bạch trong hoạt động quản lýngoại hối của NHNN, tác động tích cực đến sự phát triển của thị trờng ngoại

tệ liên ngân hàng Điều này góp phần giảm sự mất cân đối cung cầu ngoại tệtrên thị trờng, giải quyết các khó khăn về cầu ngoại tệ của các doanh nghiệp,giảm sức ép lên tỷ giá hối đoái, từ đó đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu,tăng nguồn thu ngoại tệ từ kiều hối.

hối của NHNN Việt nam thời gian qua.

1 Các chính sách về quản lý dự trữ ngoại hối

Do nền kinh tế phát triển nhanh và có nhiều biến động phức tạp, nhất làsau cuộc khủng hoảng tiền tệ tài chính khu vực đã xuất hiện yêu cầu phải có

sự sửa đổi hệ thống văn bản chính sách về QLDTNH Từ năm 1999 đến nay,hầu hết các chính sách về quản lý dự trữ ngoại hối Từ năm 1999 đến nay,nhiều quyết định của Thủ tớng Chính phủ và văn bản hớng dẫn của NHNN Sựthay đổi này đã bớc đầu phù hợp với yêu cầu khách quan của quá trình cảicách theo chiến lợc phát triển phát triển kinh tế của Đảng và đợc d luận đánhgiá cao Bắt đầu từ Nghị định số 63/1998/NĐ- CP về quản lý dự trữ ngoại hốithay thế Nghị định số 161/ NĐ- HĐBT của Chính phủ ban hành từ năm 1988,các chính sách về quản lý dự trữ ngoại hối đã đợc xây dựng theo hớng minhbạch hoá, xác định rõ quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp, tạo hành langpháp lý thông thoáng cho các đối tợng liên quan áp dụng

Để thực hiện nghiêm túc có hiệu quả quyết định 396/ TTg ngày 4/8/1994của Thủ tớng Chính phủ đã ra quyết định số 37/ 1998/ QĐ- TTg về một sốbiện pháp quản lý ngoại tệ Trong đó đã nêu ra các quy định về nguồn thungoại tệ của các doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác đợc thành lập vàhọat động theo pháp luật Việt nam, quy định về việc mở tài khoản tiền gửingoại tệ, quy định về việc mua, bán ngoại tệ…

Tiếp đó là quyết định 170/1999/QĐ- TTg ngày 19/8/1999 của Thủ tớngChính phủ về việc khuyến khích ngời Việt nam ở nớc ngoài chuyển tiền về n-

ớc và Thông t 02/2000/TT- NHNN7 ngày 24/2/2000 của NHNN hớng dẫn thihành quyết định 170/ 1999/QĐ- TTg, Nhà nớc đã cho phép nhận tiền từ nớcngoài chuyển về Việt nam không giới hạn số lợng bằng ngoại tệ hoặc bằng

đồng Việt nam ( trớc đây gọi là kiều hối)

Đây là một quy định thông thoáng nhằm thu hút ngoại tệ từ kiều bào ở

n-ớc ngoài, tiến đến việc thu hút đầu t nn-ớc ngoài Vì thế ngời nhận tiền đợcquyền cất trữ, gửi tiết kiệm ngoại tệ hay làm các công việc khác đợc pháp luậtcho phép…

Năm 2002, chính sách QLNH tiếp tục đợc đổi mới với một số nội dungchính là:

 Giảm tỷ lệ kết hối từ 40% xuống còn 30%

 Mở rộng biên độ tỷ giá từ +/- 0,1% lên +/- 0, 25%

 Quy định về QLNH đối với việc mua, bán chứng khoán của tổ chức vàcá nhân nớc ngoài tại trung tâm giao dịch chứng khoán.

 Quy định mới về trạng thái ngoại hối

Nh vậy, cho đến nay các giao dịch vãng lai đã đợc tự do hoá, các giaodịch vốn vẫn đợc kiểm soát tốt trên cơ sở bớc đầu có sự nới lỏng hơn phù hợpvới thông lệ quốc tế Số lợng các loại giấy phép đã giảm nhiêu tinh thần củaluật doanh nghiệp Việc mở rộng biên độ tỷ giá đã giúp cho các NHTM có

điều kiện yết giá cạnh tranh, cùng với quy định mới về trạng thái ngoại tệ đãlàm tăng tốc độ chu chuyển vốn ngoại tệ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhập khẩu

và trả nợ nớc ngoài, hạn chế hiện tợng đầu cơ, găm giữ ngoại tệ, qua đó gópphần bình ổn tỷ giá và hỗ trợ cho vị thế của đồng Việt nam, khắc phục dầntình trạng đô la hoá trên con đờng hớng tới mục tiêu “Đánh giá về hoạt động quản lý ngoại hối của NHNN Việt nam thờiTrên lãnh thổ Việt namchỉ sử dụng đồng Việt nam”

Với hệ thống văn bản, chính sách về QLNH tiếp tục đợc hoàn thiện đãgóp phần đáng kể vào việc bình ổn tỷ giá hối đoái- cơ sở quan trọng để thựchiện các hoạt động có liên quan đến ngoại hối Tựu chung lại có một số quy

định về QLNH ở Việt nam trong giai đoạn hiện nay Nội dung chủ yếu là:

 Về phạm vi QLNH:

Mọi việc kinh doanh ngoại hối đều phải thực hiện theo quy định củaNHNN Việt nam Ngân hàng Ngoại thơng Việt nam là cơ quan đợc phép kinhdoanh ngoại hối Ngoài ra các Ngân hàng chuyên doanh khác, các Ngân hàngliên doanh với nớc ngoài, các chi nhánh Ngân hàng nớc ngoài tại Việt nam,các tổ chức kinh tế trong nớc muốn kinh doanh ngoại hối đều phải đợc NHNNViệt nam cho phép Việc lu thông ngoại tệ trong nớc chỉ đợc thông qua cácNgân hàng và các tổ chức kinh doanh, dịch vụ đợc phép thu ngoại tệ nói trên

 Về kế hoạch ngoại tệ:

Nhà nớc quản lý ngoại tệ theo kế hoạch Các ngành, các địa phơng, các

đơn vị kinh tế có thu chi ngoại tệ phải lập kế hoạch gửi các cơ quan theo quy

định của uỷ ban kế hoạch Nhà nớc Uỷ ban này sẽ tổng hợp các ngoại tệ cuảcả nớc và lập bảng cân đối thu chi ngoại tệ trình lên Chính phủ

Ngân hàng có trách nhiệm chi ngoại tệ theo lệnh của chủ tài khoản đúngvới quy định của Nhà nớc Ngân hàng Ngoại thơng đợc uỷ quyền thực hiện kếhoạch thu chi ngoại tệ phơng diện quỹ và thanh toán quốc tế giữa nớc ngoàivới nớc ta Đối với các Ngân hàng khác thực hiện thanh toán quốc tế giữa nớcngoài với nớc ta Đối với các Ngân hàng khác khi thực hiện thanh toán quốc

tế phải đợc NHNN Việt nam cho phép

 Về tỷ giá:

Thống đốc NHNN Việt nam xác định và công bố tỷ giá chính thức giữaVND với USD và các ngoại tệ chuyển đổi khác phù hợp với tỷ giá thị trờngtrên cơ sở tỷ giá mua, ban tại các thị trờng giao dịch ngoại tệ Các Ngân hàng

đợc phép mua, bán ngoại tệ căn cứ theo tỷ giá chính thức để định tỷ giá mua,bán ngoại tệ trong biên độ cho phép của NHNN Việt nam

 Vấn đề sử dụng ngoại tệ của công dân Việt nam :

Công dân Việt nam có ngoại tệ không kể nguồn gốc đều có thể sử dụngtheo nhiều cách Hoặc bán cho các Ngân hàng đợc phép kinh doanh ngoại tệ,chi trả các dịch vụ cho các tổ chức, cá nhân đợc phép thu ngoại tệ, hoặc gửitiết kiệm tại tài khoản tiền gửi ngoại tệ và đợc hởng lãi suất bằng ngoại tệ docác Ngân hàng công bố trong khung lãi xuất do NHTW quy định

Ngoài ra, ngoại tệ gửi tại Ngân hàng còn có thể đợc sử dụng để chuyểnnhợng, để thanh toán cho các tổ chức, cá nhân khác có tài khoản ngoại tệ tạiNgân hàng và khi cần thiết có thể rút ra tiền mặt ngoại tệ theo quy định củaNgân hàng nơi mở tài khoản

 Về sử dụng ngoại tệ của các tổ chức kinh tế( TCKT), cơ quan hànhchính sự nghiệp( CQHCSN), tổ chức chính trị XH( TCKT- XH)

Các doanh nghiệp có nguồn thu ngoại tệ từ bán hàng hoá, dịch vụ phải chuyển ngay số ngoại tệ đó vào tài khoản tiền gửi ngoại tệ tại Ngân hàng đợc phép kinh doanh ngoại tệ Các TCKT đợc sử dụng các sốd ngoại tệ vào ngày, TCCT- XH trên chỉ đợc phép mở một tài khoản tiền gửi ngoại tệ tại một

TCTD hoạt động ở Việt cuối tháng để đáp ứng nhu cầu chi ngoại tệ trong tháng tới Số d còn lại phải bán hết cho các TCTD Đối với các TCTC- XH, CQHCSN của Việt nam khi có nguồn thu ngoại tệ phải bán ngay số ngoại tệ

đó cho các TCTD Những đối tợng có nguồn thu ngoại tệ thờng xuyên thì đợc giữ lại số ngoại tệ tối thiểu để duy trì tài khoản Việc bán ngoại tệ này không

áp dụng đối với nguồn ngoại tệ thu đợc từ vốn góp pháp định của các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài, vốn hỗ trợ phát triển chính thức…

Ngoại ra các TCKT, CQHCSN, trờng hợp có nhu cầu cần thiết mở thêm một tài khoản nữa phải đợc sự cho phép của NHNN

Quyền mua ngoại tệ của các TCKT, TCCT- XH, CQHCSN:

Các cơ quan, tổ chức trên đợc các TCTD có trách nhiệm đáp ứng nhu cầuhợp lý về ngoại tệ Hơn nữa khi có nhu cầu chi ngoại tệ các tổ chức này cóquyền đợc ký hợp đồng mua ngoại tệ kỳ ạan với TCTD theo tỷ giá trong biên

độ do NHNN quy định Nếu các tổ chức trên đã bán ngoại tệ cho các TCTDtrong thời gian 6 tháng khi có nhu cầu chi trả ngoại tệ cho các giao dịch phùhợp với quản lý ngoại hối đợc quyền mua laị tại TCTD đó số ngoại tệ tối thiểutơng ứng vơi số ngoại tệ đã bán

 Quy định về trạng thái ngoại tệ đối với các TCTD đợc phép kinh doanhngoại tệ:

Đối với các TCTD trong nớc, tổng trạng thái ngoại tệ d thừa hay d thiếungoại tệ vào cuối ngày không đợc vợt quá 30% vốn tự có của TCTD Trạngthái d thừa hay d thiếu của USD cuối ngày không quá 15% vốn tự có củaTCTD

Hàng ngày trớc 10h sáng, các TCTD này phải gửi báo cáo doanh số mua,bán ngoại tệ của ngày hôm trớc về NHNN và hàng tháng vào các ngày 15 và