Giáo trình Thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm - MĐ06- Sản xuất giống và nuôi hàu Thái Bình Dương

Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc: - Xác định nơi tiêu thụ và thu hoạch hàu thương phẩm; - Vận chuyển, tiêu thụ và đánh giá được

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ SẢN

PHẨM

MÃ SỐ: MĐ 06 NGHỀ: SẢN XUẤT GIỐNG VÀ NUÔI HÀU

THÁI BÌNH DƯƠNG

Trình độ: Sơ cấp nghề

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: 06

LỜI GIỚI THIỆU

Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về

số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực nuôi trồng thủy sản nói chung và nghề sản xuất giống và nuôi hàu Thái Bình Dương ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể

Chương trình khung nghề Sản xuất giống và nuôi hàu Thái Bình Dương

đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các mô đun Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo các mô đun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay

Giáo trình được biên soạn nhằm đào tạo nghề Sản xuất giống và nuôi hàu Thái Bình Dương cho lao động nông thôn Giáo trình dùng cho hệ Sơ cấp nghề, biên soạn theo Thông tư số 31/2010/TT-BLĐTBXH ngày 08/10/2010 của Bộ trưởng Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội

Bộ giáo trình đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề, cập nhật những tiến bộ của khoa học kỹ thuật và thực tế sản xuất tại các địa phương Bộ giáo trình gồm 6 quyển:

1) Xây dựng trại sản xuất giống

2) Chuẩn bị bè nuôi hàu

3) Cho đẻ và ấp trứng

4) Ương ấu trùng và hàu giống

5) Nuôi hàu thương phẩm

6) Thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm

Thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm là một mô đun chuyên môn nghề, có thể dùng để dạy độc lập, sau khi học mô đun này người học có thể hành nghề việc chuẩn bị nơi tiêu thụ, thu hoạch hàu, vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm và đánh giá kết hiệu quả sản xuất Mô đun này được học cuối cùng trong chương trình nghề Sản xuất giống và nuôi hàu Thái Bình Dương

Chương trình mô đun Thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm có thể sử dụng dạy cùng một số mô đun khác cho các khóa tập huấn hoặc dạy nghề dưới 3 tháng (dạy nghề thường xuyên)

Giáo trình Thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm giới thiệu về chuẩn bị nơi tiêu thụ, thu hoạch hàu, vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm và đánh giá kết hiệu quả sản xuất; nội dung mô đun được phân bổ giảng dạy trong thời gian 64 giờ, gồm 4 bài:

Bài 1: Chuẩn bị nơi tiêu thụ

Bài 2: Thu hoạch hàu

Bài 3: Vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm

Bài 4: Đánh giá kết hiệu quả sản xuất

Trong quá trình biên soạn giáo trình, chúng tôi có sử dụng, tham khảo nhiều tư liệu, hình ảnh của các tác giả trong và ngoài nước Chúng tôi xin chân thành cảm ơn

Nhóm biên soạn xin được cảm ơn vụ Tổ chức cán bộ - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, lãnh đạo và giảng viên trường Cao đẳng thủy sản, các chuyên gia và các nhà quản lý tại địa phương đã tạo điều kiện thuận lợi để chúng tôi hoàn thành cuốn giáo trình này

Do nhiều nguyên nhân, nên chắc chắn cuốn giáo trình này còn nhiều khiếm khuyết Nhóm biên soạn rất mong có nhiều ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp và bạn đọc để giáo trình hoàn thiện hơn trong các lần tái bản sau

Tham gia biên soạn:

1 Chủ biên : ThS Lê Văn Thắng

2 ThS Đỗ Văn Sơn

3 KS Đinh Quang Thuấn

MỤC LỤC

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN 1

LỜI GIỚI THIỆU 2

CÁC THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN, TỪ VIẾT TẮT 5

MÔ ĐUN THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ SẢN PHẨM 6

Bài 1: Chuẩn bị nơi tiêu thụ 7

1 Tìm hiểu nhu cầu thị trường 7

2 Tìm hiểu giá thành sản phẩm 10

3 Xác định thời điểm thu hoạch 12

4 Ký hợp đồng bán hàu 17

Bài 2: Thu hoạch hàu 22

1 Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện 22

2 Đưa dây treo lên 23

3 Tách hàu ra khỏi vật bám 26

4 Làm sạch hàu 27

5 Phân loại hàu: 29

6 Lưu giữ hàu sống 31

Bài 3: Vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm 34

1 Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện 34

2 Xếp hàu vào thùng 38

3 Xử lý trong quá trình vận chuyển: 42

4 Giao nhận sản phẩm 43

Bài 4: Đánh giá kết quả sản xuất 49

1 Đánh giá hiệu quả kỹ thuật 49

2 Đánh giá hiệu quả kinh tế: 51

3 Dự kiến kế hoạch nuôi vụ tiếp theo 52

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN 54

I Vị trí, tính chất của mô đun: 54

II Mục tiêu: 54

III Nội dung chính của mô đun: 54

IV Hướng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành 55

V Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập 63

VI Tài liệu tham khảo 67

CÁC THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN, TỪ VIẾT TẮT

CMND Chứng minh nhân dân

MÔ ĐUN: THU HOẠCH VÀ TIÊU THỤ SẢN PHẨM

Mã mô đun: MĐ 06 Giới thiệu:

Mô đun Thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm có thời gian học tập là 64 giờ, trong đó có 12 giờ lý thuyết, 44 giờ thực hành và 8 giờ kiểm tra

Mô đun này trang bị cho người học các kiến thức và kỹ năng nghề để thực hiện các công việc:

- Xác định nơi tiêu thụ và thu hoạch hàu thương phẩm;

- Vận chuyển, tiêu thụ và đánh giá được hiệu quả nuôi

Nội dung mô đun gồm:

- Chuẩn bị nơi tiêu thụ;

- Thu hoạch hàu;

- Vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm;

- Đánh giá hiệu quả sản xuất

Để hoàn thành mô đun này, học viên phải đảm bảo một số yêu cầu sau:

- Học lý thuyết trên lớp và ngoài thực địa

- Tự nghiên cứu tài liệu ở nhà

- Thực hành kỹ năng cơ bản: tất cả các bài tập thực hành được thực

hiện ở bè nuôi hàu thương phẩm của các hộ gia đình tại địa phương mở lớp

Trong quá trình thực hiện mô đun: kiểm tra đánh giá mức độ thành thạo các thao tác

Kết thúc mô đun: kiểm tra mức độ hiểu biết kiến thức và khả năng

thực hiện các kỹ năng

Bài 1: Chuẩn bị nơi tiêu thụ

Mã bài: MĐ 06- 01 Mục tiêu:

- Nêu được các bước tìm hiểu nhu cầu thị trường, giá thành sản phẩm, xác định thời điểm thu hoạch và ký hợp đồng bán hàu;

- Thực hiện tìm hiểu được nhu cầu thị trường, giá thành sản phẩm, xác định được thời điểm thu hoạch và ký hợp đồng bán hàu

Vị trí thị trường tiêu thụ có thể là ngay tại vùng nuôi hay những vùng lân cận hoặc những vùng xa nơi nuôi

Vị trí thị trường tiêu thụ chủ yếu ở 2 thị trường chính:

+ Thị trường nội địa

+ Thị trường xuất khẩu

- Thị trường nội địa là thị trường trong nước, người tiêu thụ hàu TBD là tất cả các vùng miền trong cả nước

- Hiện nay, đối với một số loại thủy sản trước khi tiến hành nuôi đều mong muốn hướng vào thị trường này đầu tiên

Ưu điểm của thị trường này là thường gần với nơi nuôi, tiết kiệm được chi phí vận chuyển Ngoài ra chi phí để tìm hiểu, điều tra thị trường đỡ tốn kém, hình thức trao đổi đơn giản vì hiểu về tập quán sinh hoạt, phương thức thanh toán trên một đơn vị tiền tệ…

Nhược điểm của thị trường này thường không ổn định về mặt giá cả, mang tính mùa vụ cao Ngoài ra có tính cạnh tranh lớn trong thời gian ngắn, vì nếu tiêu thụ tốt, vùng nuôi để cung cấp sản phẩm tăng nhanh và không quản lý được do không có ràng buộc

- Thực hiện tìm hiểu nhu cầu thị trường nội địa:

+ Bước 1: Khảo sát các chợ đầu mối ở các vùng miền về khả năng mua, bán sử dụng hàu Thái Bình Dương của người dân

+ Bước 2: Tìm hiểu về sản lượng tiêu thụ hàng ngày, tháng, năm và thời điểm nào tiêu thụ nhiều nhất

+ Bước 3: Tìm hiểu về giá thành mua, bán buôn, bán lẻ ở các chợ đầu mối về sản phẩm hàu Thái Bình Dương

+ Bước 4: Tìm hiểu về kích cỡ sản phẩm hàu TBD mà người tiêu thụ mua bán giá thành cao hoặc sản lượng bán nhiều

+ Bước 5: Tìm hiểu nhu cầu sản phẩm tiêu thụ chính cụ thể như hàu Thái Bình Dương còn tươi sống hoặc các sản phẩm khác liên quan đến hàu

+ Bước 6: Dự tính khả năng, tiềm lực tiêu thụ hàu Thái Bình Dương ở những năm tiếp theo

Hình 6.1.1: Hàu được bán trong thị trường nội địa

- Thực hiện tìm hiểu nhu cầu thị trường xuất khẩu:

+ Bước 1: Tìm hiểu thông tin thị trường các nước châu Á, châu Âu… có thể tiêu thụ sản phẩm hàu TBD Thông tin này được lấy qua hệ thống Internet, báo chí… hoặc liên hệ trực tiếp

+ Bước 2: Chào hàng sản phẩm hàu TBD thông hệ thống Internet, báo chí, poter… hoặc liên hệ trực tiếp một số cơ sở có kinh nghiệm về xuất khẩu để chào hàng trực tiếp ra các thị trường nước ngoài

+ Bước 3: Trao đổi trực tiếp với những công ty đại diện trong nước và ngoài nước để biết về khả năng xuất khẩu hàu TBD thương phẩm

+ Bước 4: Tiến hành làm hợp đồng ghi nhớ giữa các công ty để có thể xuất khẩu hàu TBD Như khả năng đưa sản phẩm ra nước ngoài, kích cỡ sản phẩm, chủng loại sản phẩm, giá thành sản phẩm, phương thức tiêu thụ, thanh toán, hàng rào thuế quan…

+ Bước 5: Đưa ra quyết định về tính khả thi của thị trường xuất khẩu đối với sản phẩm hàu Thái Bình Dương

1.2 Tìm hiểu về nhu cầu kích cỡ hàu tiêu thụ

- Việc tìm hiểu về nhu cầu kích cỡ hàu tiêu thụ là yêu cầu hết sức quan trọng Nếu tìm hiểu chính xác kích cỡ thị trường cần cung cấp sẽ giúp cho người nuôi biết được chính xác cỡ hàu thu hoạch để tiêu thụ dễ dàng nhất

Ngoài ra nếu không tìm hiểu được kích cỡ hàu tiêu thụ sẽ ảnh hưởng đến thời gian nuôi, thời gian thu hoạch và đặc biệt là hiệu quả của người nuôi

Thông thường kích cỡ phù hợp với thị trường tiêu thụ sẽ tiêu thụ được dễ dàng, sản lượng tiêu thụ lớn, giá thành cao

- Tìm hiểu về nhu cầu kích cỡ hàu tiêu thụ cần tìm hiểu rõ 2 dạng kích cỡ hàu sau:

+ Kích cỡ hàu tiêu thụ phổ biến: đây là kích cỡ hàu mà thị trường cần cung cấp nhiều nhất

Kích cỡ hàu tiêu thu phổ biến thường là kích cỡ người nuôi đạt năng suất nuôi phổ biến, hình thức nuôi được áp dụng phổ biến, kích cỡ thu hoạch với số lượng nhiều Sản lượng tiêu thụ lớn, hình thức tiêu thụ đại trà cho nhiều thị trường tiêu thụ khác nhau

Thông thường kích cỡ hàu TBD được thị trường tiêu thụ phổ biến và người nuôi thường cung cấp ra thị trường từ 50- 90g/con Kích cỡ này thường được bán ở các chợ

+ Kích cỡ giá thành cao: đây là kích cỡ cá mà thị trường cần cung cấp cho một số thị trường đặc biệt

Hiện nay, kích cỡ hàu Thái Bình Dương với giá thành cao từ 100- 150g/con, kích cỡ này thường cung cấp vào thị trường nhà hàng, siêu thị…

- Các bước tiến hành tìm hiểu về nhu cầu kích cỡ hàu tiêu thụ:

+ Bước 1: Tìm hiểu cỡ hàu Thái Bình Dương thường được bán ở các nơi tiêu thụ phổ biến như chợ đầu mối, chợ bán lẻ ở các vùng miền

+ Bước 2: Tìm hiểu giá thành của các cỡ hàu Thái Bình Dương tiêu thụ ngoài thị trường

+ Bước 3: Phân loại thị trường tương ứng với cỡ hàu và giá thành sản phẩm

Hình 6.1.2: Kích cỡ hàu tiêu thụ phổ biến trên thị trường

1.3.Tìm hiểu khối lượng hàu tiêu thụ

- Việc tìm hiểu được tổng khối lượng hàu tiêu thụ hàng năm để có kế hoạch sản xuất, nuôi thương phẩm hàu TBD đảm bảo để cung cấp cho thị trường tránh nhiều hoặc tránh ít quá

- Việc tìm hiểu khối lượng hàu tiêu thụ ở các năm trước để có hướng dự báo khối lượng tiêu thụ năm tiếp theo được chuẩn xác

- Thực hiện tìm hiểu hàu tiêu thụ:

+ Bước 1: Chuẩn bị phiếu điều tra tìm hiểu về khối lượng hàu thương phẩm tiêu thụ

+ Bước 2: Tìm hiểu khối lượng hàu thương phẩm tiêu thụ thông qua các kênh thông tin của báo trí, internet, các thống kê của các chợ dầu mối, siêu thị bán lẻ, người nuôi thương phẩm…

+ Bước 3: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp thông qua phiếu điều tra tại các nơi nuôi hàu thương phẩm, các chủ hàng buôn bán hàu Thái Bình Dương…

+ Bước 4: Tổng hợp, xử lý kết quả điều tra

+ Bước 5: Kết luận đưa ra số liệu về khối lượng tiêu thụ hàu thương phẩm của năm trước và dự tính năm tiếp theo

2 Tìm hiểu giá thành sản phẩm

2.1 Giá thành theo kích cỡ

- Kích cỡ hàu là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm Thông thường kích cỡ hàu càng lớn thì giá thành càng cao và ngược lại

- Kích cỡ của hàu Thái Bình Dương thường có 3 kích cỡ phổ biến để tìm hiểu giá thành là:

+ Hàu loại I (loại lớn): ≤100 g/con

+ Hàu loại II (loại vừa- loại phổ biến): 50- 90g/con

+ Hàu loại III (loại nhỏ): < 50g/con

- Thực hiện tìm hiểu giá thành sản phẩm:

+ Bước 1: Xác định địa điểm tìm hiểu giá thành sản phẩm theo kích cỡ ở các địa điểm như nơi bán ở vùng nuôi thương phẩm, chợ đầu mối, chợ bán lẻ…

+ Bước 2: Lập phiếu điều tra về kích cỡ và giá thành của hàu đang được bán trên thị trường

+ Bước 3: Tiến hành điều tra bằng phỏng vấn trực tiếp, lấy trên phiếu điều tra đối với người nuôi, người buôn bán ở chợ để biết được chính xác kích

cỡ bán và giá thành bán hàng năm

+ Bước 3: Tổng kết số liệu để biết được giá thành thực tế phù hợp với kích cỡ tiêu thụ

2.2 Giá thành theo mùa

- Giá thành sản phẩm hiện nay được cung cấp ra ngoài thị trường mang tính mùa vụ rất lớn, đặc biệt là sản phẩm tiêu thụ nội địa

- Việc ảnh hưởng của mùa vụ được hiểu là do nguồn sản phẩm hàu tươi sống được nuôi theo mùa vụ cao và thu hoạch vào thời điểm ngắn dẫn đến vào

vụ thu hoạch thường giá thành thấp hơn mùa khác

- Để tránh hiện tượng giá thành ảnh hưởng theo mùa vụ nuôi, hiện nay các vùng thuận lợi về thời tiết, chủ động về con giống người nuôi có thể nuôi

và thu hoạch quanh năm

- Ngoài ra giá thành tiêu thụ ở nội địa còn ảnh hưởng đặc trưng vào mùa xuân khả năng tiêu thụ lớn hơn dẫn đến giá thành cao hơn…

- Giá thành còn ảnh hưởng đến mùa vụ sinh sản của hàu, thông thường hàu béo, chất lượng tốt vào mùa sinh sản và trước khi hàu sinh sản Giá thành thường cao vào thời điểm này Nếu ở thời điểm hàu đã sinh sản độ béo giảm, giá thành thường thấp nên việc thu hoạch cần lưu ý vấn đề này

- Thực hiện tìm hiểu giá thành sản phẩm theo mùa:

+ Bước 1: Xác định địa điểm tìm hiểu giá thành sản phẩm theo theo mùa

ở các địa điểm như nơi bán ở vùng nuôi thương phẩm, chợ đầu mối, chợ bán lẻ…

+ Bước 2: Lập phiếu điều tra về giá thành của hàu theo mùa đang được bán trên thị trường

+ Bước 3: Tiến hành điều tra bằng phỏng vấn trực tiếp, lấy trên phiếu điều tra đối với người nuôi, người buôn bán ở chợ để biết được chính xác giá thành bán theo mùa hàng năm

+ Bước 3: Tổng kết số liệu để biết được giá thành thực tế phù hợp với mùa vụ

3 Xác định thời điểm thu hoạch

3.1 Xác định mùa vụ thu hoạch

- Xác định mùa vụ thu hoạch dựa vào các tiêu chí sau:

+ Căn cứ vào mùa thả giống và thông thường thời gian thu hoạch được tính từ khi bắt đầu thả giống đến khi thu hoạch là sau 6- 8 tháng nuôi

+ Căn cứ vào mùa sinh sản của hàu TBD, hàu thường được thu hoạch trước thời điểm hàu sinh sản

+ Hàu thương phẩm được thu hoạch trước vụ mưa

- Việc xác định đúng mùa vụ thu hoạch sẽ đem đến hiệu quả trong nuôi thương phẩm, thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm

Thông thường hiện nay, nghề nuôi thủy sản nói chung và nghề nuôi hàu Thái Bình Dương nói riêng Việc rút ngắn thời gian nuôi là một trong những chỉ tiêu chính để đạt hiệu quả nuôi

Ưu điểm của việc rút ngắn thời gian nuôi đó là giảm thời gian nuôi trong

bè, tránh các thời gian chuyển mùa, bão lũ và dịch bệnh

Tăng chu kỳ nuôi, nhiều vụ/ năm, nhanh thu hồi vốn và đặc biệt nó khẳng định khả năng chăm sóc quản lý đúng kỹ thuật, đạt yêu cầu trong nghề nuôi hàu TBD

Kiểm tra kích cỡ hàu trong bè phụ thuộc chính vào nhật ký nuôi, như thời gian nuôi, khả năng tăng trưởng của hàu, khả năng chăm sóc và quản lý

- Thực hiện xác định kích cỡ hàu trong bè:

+ Xác định kích cỡ hàu trong bè bằng cách theo dõi thông qua nhật ký nuôi thương phẩm để biết được thời gian nuôi cũng như kích cơ hàu thương phẩm Đây là phương thức xác định khá phổ biến vì người nuôi chủ yếu căn cứ vào thời gian thả giống, tính ngày, theo dõi quá trình sinh trưởng phát triển của hầu và ước lượng kích cỡ của hàu thu hoạch

+ Xác định kích cỡ hàu thông qua quan sát trực tiếp hàu trên dây treo Người nuôi thương phẩm thường xuyên kiểm tra dây treo hàu và có thể quan

sát hàu dưới nước hoặc kéo điểm một số dây treo để quan sát ước lượng kích

cỡ, khối lượng hàu Số lượng dây hàu kiểm tra tùy theo diện tích bè để số lượng dây hàu kiểm tra ít hay nhiều để mang tính đại diện của bè

Hình 6.1.3: Quan sát kích cơ hàu trực tiếp ngoài bè nuôi

+ Tiến hành đo kích thước điểm một số cá thể hàu thương phẩm khi đưa

từ bè treo lên để xác định một cách chính xác kích cỡ hàu thu hoạch Số lượng

cá thể hàu kiểm tra cũng mang tính đại diện nhưng thường kiểm tra số lượng từ 5- 10 dây treo hàu thương phẩm, mỗi dây treo kiểm tra 5- 6 cá thể hàu (tổng số

cá thể hàu kiểm tra từ 30- 50 con) Sau đó tính trung bình để biết kích cỡ trung bình một cá thể hàu thương phẩm

+ Tiến hành xác định khối lượng: đối với hàu Thái Bình Dương có thể xác định kích cỡ thu hoạch qua đo kích thước hàu hoặc cân trọng lượng Đối với cân trọng lượng người nuôi thường hay làm hơn

Hình 6.1.4: Thu mẫu hàu để kiểm tra kích cơ

Cách làm bằng cách tách điếm một số mẫu hàu thương phẩm từ dây treo trên bè nuôi để xác định khối lượng Số mẫu dùng để cân xác định khối lượng

từ 30- 50 mẫu hầu thương phẩm để xác định khối lượng trung bình một cá thể hàu

Ví dụ:

Cách 1: tách hàu ngẫu nhiên số hàu treo trên dây cho túi nilon, vợt hoặc đĩa cân(cân đĩa, cân điện tử loại 2-5kg) và cân đủ 1 kg

Tính khối lượng hàu trung bình bằng công thức sau:

Khối lượng hàu mẫu (1kg)

Khối lượng trung bình(g) = -

Số lượng hàu trong 1 kg mẫu

Trong trường hợp này nếu cho hàu thương phẩm vào túi nilon, đĩa cân

và đặt lên bàn cân đủ 1kg, sau đó đếm được 14 con

Vậy khối lượng hàu trung bình sẽ là:

Trường hợp cân thử 30 mẫu để tính trọng lượng hàu trung bình

Bảng 6.1.1: Khối lượng của 30 mẫu hàu

3.3 Dự tính khối lượng hàu

- Tính khối lượng hàu trong bè nhằm xác định chính xác khối lượng hàu cần thu hoạch và tiêu thụ, từ đó có kế hoạch thu hoạch và tiêu thụ hợp lý

- Việc tính toán chính xác khối lượng hàu trong bè sẽ phần nào tính toán khả năng đạt hiệu quả cho 1 vụ nuôi Ngoài ra tính toán chính xác sẽ giúp cho quá trình tiêu thụ gặp thuận lợi

Nếu tính toán khối lượng hàu trong bè không chính xác sẽ gặp khó khăn khi làm hợp đồng tiêu thụ, cụ thể:

+ Nếu khối lượng thực tế sau khi thu hoạch vượt quá nhiều cá so với dự tính khối lượng hàu ban đầu sẽ ảnh hưởng đến tiến trình tiêu thụ Có thể gây lên hàu bị chết, không có chỗ lưu giữ hoặc bán với giá thành thấp do bị ép giá

+ Nếu khối lượng thực tế sau khi thu hoạch không đạt được khối quá nhiều hàu thương phẩm so với dự tính khối lượng hàu thương phẩm ban đầu sẽ ảnh hưởng đến hợp đồng tiêu thụ Có thể phải bồi thường hợp đồng vì thiếu sản lượng cung cấp cho bên mua, mất uy tín tiêu thụ sản phẩm

- Cách tính khố lượng hàu trong bè phải có căn cứ sau:

+ Căn cứ vào số lượng dây giống treo trong bè ban đầu

+ Căn cứ vào số lượng dây giống còn lại trong bè tính đến thời điểm kiểm tra chuẩn bị thu hoạch (tiến hành đếm trực tiếp) Bởi trong quá trình nuôi

có thể thất thoát

+ Căn cứ vào số lượng hàu thương phẩm trên 1 dây bằng cách đếm điểm 5- 10 dây và tính trung bình số lượng hàu trên một dây nuôi

+ Căn cứ vào khối lượng hàu trung bình trong bè

- Khối lượng hàu trong bè được tính theo công thức sau:

Khối lượng hàu trong bè = Tổng số lượng dây treo x Tổng số lượng hàu trong 1 dây x Khối lượng hàu trung bình

Ví dụ: trong bè nuôi hàu Thái Bình Dương có 600 dây giống, số hàu trên

1 dây là 120 con, khối lượng hàu trung bình trong là 71,4 g/con (tương ứng là 0,0714kg) Tính tổng khối lượng hàu trong bè?

Khối lượng hàu trong bè tính được bằng: 600 x 120x 0,0714 = 5.140,8kg

4 Ký hợp đồng bán hàu

Khi bán hàu thương phẩm, để dễ xử lý khi có xảy ra tranh chấp giữa bên mua và bên bán mà không có một văn bản hay một chứng từ nào cụ thể, cần phải thực hiện việc ký kết hợp đồng kinh tế về mua bán

- Các yêu cầu cơ bản của bản hợp đồng:

Hợp đồng là văn bản chứng từ ghi rõ các điều khoản ràng buộc của hai bên, trên giấy và có chữ ký, con dấu của hai bên Hợp đồng phải ghi rõ nếu một trong hai bên không thực hiện các nghĩa vụ của mình thì sẽ có các hình thức xử

lý theo pháp luật hiện hành

Hợp đồng phải ghi rõ phương pháp giải quyết các kiện tụng, tranh chấp xảy ra

Hợp đồng phải được lập bằng ngôn từ chung, chính xác, cụ thể, thống nhất giữa hai bên

Sau khi ký kết hợp đồng các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp cần xác định

rõ trách nhiệm, nội dung và yêu cầu công việc, cố gắng không để sai sót sẽ là

cơ sở phát sinh các khiếu nại

- Các nội dung chính phải có trong một hợp đồng:

+ Thời gian thực hiện

+ Nghĩa vụ và trách nhiệm mỗi bên

- Cách soạn thảo hợp đồng

+ Điều khoản và điều kiện hợp đồng:

Xác định tên hàng, số lượng hàu TBD thương phẩm mua bán

Xác định đơn giá hàu Thái Bình Dương thương phẩm

Xác định tổng giá trị bằng tiền của hợp đồng

Xác định tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn vệ sinh và chất lượng của sản phẩm

Xác định quy cách, phẩm chất của sản phẩm

- Giá cả và phương thức thanh toán:

+ Xác định địa điểm và thời gian giao nhận sản phẩm

+ Xác định trách nhiệm vận chuyển sản phẩm

+ Xác định phương thức thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản

- Thời gian thực hiện hợp đồng:

+ Xác định thời gian hợp đồng có hiệu lực

+ Trách nhiệm pháp lý của các bên (bên mua và bên bán) khi tham gia

ký kết hợp đồng

- Giới thiệu mẫu hợp đồng mua bán:

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Căn cứ vào sự thỏa thuận của hai bên

Hôm nay , ngày tháng năm

Tại địa điểm: ……… .Chúng tôi gồm:………

Bên bán (gọi tắt là bên A)

Tên cơ sở nuôi (sản xuất):……… ……….…… Địa chỉ:………

………

Điện thoại: ……… Fax:………

Tài khoản số:……… Mở tại ngân hàng:………

Đại diện là:………

Chức vụ:………

Giấy ủy quyền (nếu thay giám đốc ký) số:………

Do……… chức vụ……… ký…

Bên mua (gọi tắt là bên B) Tên danh nghiệp (cá nhân): ……… ………

Địa chỉ:………

………

Điện thoại: ……… Fax:………

Tài khoản số:……… Mở tại ngân hàng:………

Đại diện là:………

Chức vụ:………

Giấy ủy quyền (nếu thay giám đốc ký) số:………

Do……… chức vụ……… ký…

Hai bên thống nhất thỏa thuận nội dung hợp đồng như sau: Điều 1: Nội dung công việc giao dịch Bên A bán cho bên B: TT Tên hàng, chất lượng ĐV tính Số lượng Đơn giá Thành tiền Ghi chú Tổng cộng Tổng giá trị hợp đồng bằng chữ:………

Điều 2: Phương thức giao nhận Bên A giao cho bên B theo lịch sau:

TT Tên hàng, chất lượng ĐV

tính

Số

lượng

Thời gian

Địa điểm

Ghi chú

Phương tiện và chi phí vận chuyển do bên ………chịu

Quy định lịch giao nhận hàu thương phẩm mà bên mua không đến nhận thì phải chịu chi phí nuôi thêm là………… đồng/ngày

Nếu phương tiện vận chuyển bên mua đến mà bên bán không có hàu thương phẩm giao thì bên bán phải chịu chi phí thực tế cho việc điều động phương tiện

Khi nhận hàng, bên mua có trách nhiệm kiểm nhận chất lượng sản phẩm tại chỗ Nếu phát hiện hàu thương phẩm không đúng tiêu chuẩn chất lượng thì lập biên bản tại chỗ, yêu cầu bên bán xác nhận Hàu thương phẩm đã ra khỏi cơ

sở nuôi thì bên bán không chịu trách nhiệm

Điều 3: Phương thức thanh toán

Bên B thanh toán cho bên A bằng hình thức… …… trong thời gian…… ngày

Điều 4: Trách nhiệm vật chất trong việc thực hiện hợp đồng

Hai bên cam kết thực hiện nghiêm túc các điều khoản đã thỏa thuận trên, không được đơn phương thay đổi hoặc hủy bỏ hợp đồng Bên nào không thực hiện hoặc đơn phương đình chỉ thực hiện hợp đồng mà không có lý do chính đáng thì sẽ bị phạt tới ……% giá trị của hợp đồng bị vi phạm (% này do hai bên thỏa thuận)

Bên nào vi phạm các điều khoản trên đây sẽ phải chịu trách nhiệm vật chất theo quy định của các văn bản pháp luật có hiệu lực hiện hành về phạt vi phạm chất lượng, số lượng, thời gian, địa điểm, thanh toán v.v.v Mức phạt cụ thể do hai bên thỏa thuận dựa trên khung phạt Nhà nước đã quy định trong các văn bản pháp luật về hợp đồng kinh tế

Điều 5: Thủ tục giải quyết tranh chấp hợp đồng

Hai bên cần chủ động thông báo cho nhau tiến độ thực hiện hợp đồng Nếu có vấn đề gì bất lợi phát sinh, các bên phải kịp thời thông báo cho nhau biết và tích cực bàn bạc giải quyết (cần lập biên bản ghi toàn bộ nội dung)

Trường hợp các bên không tự giải quyết được mới đưa vụ tranh chấp ra tòa án

Điều 6: Các điều kiện và điều khoản khác không ghi trong này sẽ được các bên thực hiện theo quy định hiện hành của các văn bản pháp luật về hợp đồng kinh tế

Điều 7: Hiệu lực của hợp đồng:

Hợp đồng này có hiệu lực từ ngày… đến ngày……

Hai bên sẽ tổ chức họp và lập biên bản thanh lý hợp đồng này sau khi hết hiệu lực không quá…… ngày Bên……có trách nhiệm tổ chức và chuẩn bị thời gian, địa điểm thanh lý

Hợp đồng này được làm thành……….bản, có giá trị như nhau Mỗi bên giữ…………bản

ĐẠI DIỆN BÊN A

Câu hỏi 1: Nêu cách tìm hiểu nhu cầu thị trường?

Cấu hỏi 2: Nêu thời điểm xác định kích cỡ hàu trong bè trước khi thu hoạch

- Tìm hiểu thị trường không chính xác;

- Thu mẫu để xác định khối lượng phải mang tính đại diện;

- Dự tính khối lượng hàu trong bè có sự sai khác quá nhiều trong thực tế thu hoạch

Bài 2: Thu hoạch hàu

Mã bài: MĐ 06- 02 Mục tiêu:

- Mô tả biện pháp kỹ thuật thu hoạch hàu thương phẩm;

- Thực hiện được các bước thu hoạch hàu thương phẩm;

- Tuân thủ đúng các yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo an toàn

- Yêu cầu về số lượng và chất lượng dụng cụ:

+ Số lượng dụng cụ phải đảm bảo đầy đủ số lượng cần thiết để thực hiện thu hoạch

Số lượng dụng cụ này tùy thuộc vào phương thức thu hoạch cũng như trữ lượng hàu cần thu hoạch để có kế hoạch tính toán đầy đủ

+ Chất lượng dụng cụ phải đảm bảo chất lượng tốt, để quá trình thu hoạch được an toàn và hiệu quả

Dụng cụ cần được kiểm tra trước từ 1- 2 ngày khi đưa vào thu hoạch hàu trong bè

- Chuẩn bị một số loại dụng cụ thu hoạch hàu thông thường sau:

+ Dụng cụ dùng để trực tiếp thu hàu: găng tay Đây là dụng cụ quan trọng vì khi thu hoạch hàu Thái Bình Dương rất dễ bị trầy xước chảy máu tay

+ Các dụng cụ lưu giữ vận chuyển khác: xô, chậu, lồ

+ Các dụng cụ khác: cân, dây buộc

1.2 Chuẩn bị phương tiện

- Đối với thu hoạch hàu TBD là gắn liền với bè nuôi ngoài biển nên phương tiện quan trong đầu tiên là thuyền Thuyền sẽ giúp vận chuyển hàu thương phẩm từ ngoài bè vào đất liền trước khi vận chuyển tiếp bằng phương tiện tiếp theo

Đối với thuyền hiện nay thì có thể là thuyền máy hoặc thuyền trèo tay Phổ biến là thuyến máy nên khi chuẩn bị lưu ý về kích cỡ thuyền, nhiên liệu phục vụ kèm theo cần chuẩn bị đầy đủ

Khi sử dụng thuyền cần trang bị các thiêt bị đi kèm theo qui định của ngành đường thủy để đảm bảo an toàn khi sử dụng

- Phương tiện vận chuyển trên đất liền: có thể là xe thô sơ, xe máy, ô tô

và các phương tiện chuyên dụng khác

Ngoài ra cần chuẩn bị đầy đủ hệ thống đèn điện, nhân lực, hậu cần để phục quá trình thu hoạch hàu thương phẩm ngoài bè nuôi

Hình 6.2.1: Thuyền dùng làm phương tiện vận chuyển

2 Đưa dây treo lên

2.1 Kiểm tra dây treo

- Trước khi đưa dây hàu thương phẩm ngoài bè lên khỏi nước biển, cần được kiểm tra lại độ chắc chắn của dây treo, vật bám và hàu thương phẩm

Kiểm tra để biết chính xác độ chắc chắn của dây treo, vật bám để tránh tình trạng khi đưa dây treo bằng thủ công lên sẽ bị rơi, đứt dây hàu thương phẩm xuống biển dẫn đến thất thoát hàu hoặc mất thời gian khi thu hoạch

- Kiểm tra dây treo hàu tương phẩm được tiến hành như sau:

+ Bước 1: Quan sát độ chắc chắn của dây treo hàu thương phẩm thông qua mắt thường Dây hàu thương phẩm qua nhiều tháng nuôi ngoài bè sẽ bị hao mòn do nhiều yếu tố môi trường khác nhau Dây dễ bị mủn, giảm độ chắc chắn,

dễ bị đứt do ngoại lực tác động vào, màu sắc thay đổi … Nên cần được quan sát kỹ để đánh giá độ chắc chắc khi đưa lên khỏi mặt nước, va chạm vào hệ thống bè… xem có an toàn không

+ Bước 2: Tiến hành kéo điểm một số dây treo lên bè để đáng giá trực tiếp độ chắc chắn của dây

Nếu độ chắc chắn đủ an toàn khi thu hàu thương phẩm mà không bị đứt dây, rơi rụng vật bám hàu thương phẩm thì tiến hành thu toàn bộ bằng việc đưa dây treo lên bè

Nếu dây có hiện tượng bị dạn, đứt, rơi rụng vật bám và hàu thương phẩm thì tiến hành dùng các thiệt bị phụ trợ để chuyển dây treo lên bè

Hình 6.2.2: Kéo dây hàu kiểm tra độ chắc chắn của dây trước khi thu hoạch 2.2 Chuyển dây treo lên

Việc chuyển dây treo từ dưới nước lên trên bè để tiến hành tách hàu ra khỏi vật bám được thực hiện theo 2 phương pháp sau:

- Phương pháp thứ nhất:

Nếu dây treo chắc chắn, các vật bám an toàn không có dấu hiệu bị rơi rụng khi di chuyển từ dưới nước lên bè thì được tiến hành kéo trực tiếp dây treo hàu thương phẩm bằng tay từ dưới nước lên bè để thu hàu thương phẩm

Việc đưa dây treo hàu thương phẩm được thực hiện các bước sau:

+ Bước 1: Dùng tay tháo dây treo được mắc trên hệ thống bè ra Trường hợp dây buộc do thời gian dài khó tháo bằng tay thì có thể dùng các vật dụng đơn giản như dao, kéo để cắt dây treo ra khỏi bè nuôi

+ Bước 2: Dùng tay kéo nhẹ nhàng theo phương thẳng đứng từ dưới nước lên bè Việc kéo phải từ từ tránh rật mạnh dễ bị rơi rụng hàu hoặc đứt dây treo cũng như bị mắc rối vào các thiết bị trên bè hoặc dây treo hàu thương phẩm bên cạnh

Hình 6.2.3: Dây hàu được chuyển từ dưới nước lên bè để thu hoạch + Bước 3: Sau khi đã đưa dây treo hàu thương phẩm lên khỏi mặt nước

sẽ được chuyển vào túi, thuyền hoặc những dụng cụ chuyên dụng khác để tiến hành tách hàu khỏi vật bám

Hình 6.2.4: Dây hàu được đưa lên khỏi bè nuôi chuẩn bị tách khỏi vật bám

- Phương pháp thứ hai:

Nếu dây treo không còn được chắc chắn, các vật bám không còn an toàn

và có dấu hiệu bị rơi rụng khi di chuyển từ dưới nước lên bè khi tiến hành kiểm tra điểm thì việc đưa dây treo hàu thương phẩm từ dưới nước lên bè cần được thực hiện các bước sau:

+ Bước 1: Tiến hành lắp đặt hệ thống lưới đáy bè bằng loại lưới có kích thước mắt lưới (2a =6- 10mm), lưới đáy có tác dụng giữ lại những dây treo bị đứt và hàu thương phẩm rơi rụng trong quá trình thu hoạch

Lưới được lắp với diện tích tương ứng với diện tích bè, vị trí của lưới chắn đáy cách vật bám cuối cùng của dây treo hàu thương phẩm từ 30- 50cm Lưới được gia cố ổn định tương ứng với bè nuôi bằng hệ thống neo để ổn định lưới đáy không bị rối, lệch bè nuôi

Hệ thống này cũng có nhiều bè nuôi đã thược hiện lắp đặt từ khi bắt đầu đưa hàu giống xuống nuôi để kiểm tra độ thất thoát, rơi rụng hàu trong quá trình nuôi

+ Bước 2: Dùng tay tháo dây treo được mắc trên hệ thống bè ra Trường hợp dây buộc do thời gian dài khó tháo bằng tay thì có thể dùng các vật dụng đơn giản như dao, kéo để cắt dây treo ra khỏi bè nuôi

+ Bước 3: Dùng tay kéo nhẹ nhàng theo phương thẳng đứng từ dưới nước lên bè Việc kéo phải từ từ tránh rật mạnh dễ giảm lượng bị rơi rụng hàu hoặc đứt dây treo cũng như bị mắc rối vào các thiết bị trên bè hoặc dây treo hàu thương phẩm bên cạnh

+ Bước 4: Sau khi đã đưa dây treo hàu thương phẩm lên khỏi mặt nước

sẽ được chuyển vào lồ, thuyền hoặc những dụng cụ chuyên dụng khác để tiến hành tách hàu khỏi vật bám

+ Bước 5: Sau khi đã thu toàn bộ số lượng dây treo hàu thương phẩm lên khỏi bè nuôi thi tiến hành thu hệ thống lưới đáy để thu hoạch toàn bộ lượng hàu thương phẩm bị rơi trong quá trình thu hoạch

Việc thu lưới đáy được thu đều bốn góc lưới đáy để có xu thế dồn hàu vào giữa để tránh thất thoát do sóng, gió khi thu lưới đáy

- Lưu ý: Khi thu hoạch hàu thương phẩm ngoài bè trên biển cần đảm bảo các bảo hộ lao động như găng tay để tránh bị tổn thương, xây xước do hàu và các thiết bị rất sắc gây ra khi thu hoạch Trang bị đầy đủ hệ thống phao cứu hộ, thuyền cứu hộ, y tế vì làm việc trực tiếp ngoài biển nguy hiểm khi sóng gió thất thường

3 Tách hàu ra khỏi vật bám

- Việc tách hàu ra khỏi vật bám là yêu cầu cần thiết để vận chuyển hàu đi tiêu thụ sản phẩm ra ngoài thị trường

- Việc tách hàu khỏi vật bám có thể được tiến hành trực tiếp trên bè nếu

có đủ điều kiện trang thiết bị, diện tích mặt bằng, nhân lực hoặc được chuyển vào bờ bằng thuyền để việc tách trên đất liền được thuận tiện hơn

- Yêu cầu của việc tách hàu ra khỏi vật bám đảm bảo:

+ Hàu sau khi tách khỏi giá thể vỏ vẫn còn nguyên vẹn không bị dập nát + Khi tách đảm bảo tuần tự tách những cá thể hàu dễ ra trước, khó ra sau + Khi tách hàu đảm bảo an toàn cho người tách vì vật bám, hàu rất sắc dễ gây xây xước tay

- Các bước tiến hành tách hàu ra khỏi vật bám:

+ Bước 1: Rửa sạch sơ bộ dây treo hàu, vật bám

+ Bước 2: Tách từng vật bám ra khỏi dây treo hàu

+ Bước 3: Tách từng cá thể hàu ra khỏi vât bám bằng dao, kìm chuyên dụng

+ Bước 4: Để riêng hàu đã được tách ra 1 bên, dây treo và vật bám để riêng 1 bên để tiến hành xử lý tiếp

+ Bước 5: Xử lý dây treo, vật bám bằng cách để riêng vào vị trí nhất định, kiểm tra để có thể tận dụng vào vụ tiếp hoặc xử lý để bảo vệ môi trường

Hình 6.2.5: Hàu được tiến hành tách ra khỏi vật bám

- Các bước tiến hành làm sạch hàu thương phẩm:

+ Bước 1: Rửa sạch sơ bộ toàn bộ hàu thương phẩm Việc rửa sạch sơ bộ thường được làm bằng cách trải toàn bộ lượng hàu được tách khỏi vật bám ra sàn, nền gạch, bê tông hoặc rải bạt nếu là nền đất, cát

Dùng máy bơm loại có công suất 0,5- 1,5 mã lực phụt mạnh nên bề mặt hàu thương phẩm, kết hợp với dùng tay hoặc cào thưa để đảo cho đều lượng hàu trên sàn

Nếu như số lượng ít hoặc không có máy bơm có thể dùng lồ tre, nhựa tiến hành sóc, rửa trực tiếp vào nguồn nước chứa ở bể, thuyền hoặc ven biển

Lưu ý: Nước làm sạch cho hàu Thái Bình Dương là nước biển hoặc nước

lợ, không sử dụng nước ngọt để rửa cho hàu thương phẩm

Hình 6.2.6: Hàu được làm sạch từng cá thể một

+ Bước 3: Chuyển tất cả các cá thể hàu đã sạch xếp sang một bên hoặc chuyển và lồ

Hình 6.2.7: Hàu sau khi đã làm sạch

5 Phân loại hàu:

5.1 Yêu cầu từng loại

- Phân loại hàu Thái Bình Dương nhằm mục đích phục vụ cho tiêu thụ sản phẩm trên thị trường

- Hiện nay, trên thị trường tiêu thụ hàu thương thường chia ra 3 nhóm loại sản phẩm tương ứng với giá thành từ cao đến thấp đó là hàu loại I (loại lớn), hàu loại II (loại vừa) và hàu loại III (loại nhỏ)

- Phân loại hàu Thái Bình Dương thường chủ yếu dựa vào kích cỡ khối lượng cơ thể, ngoài ra cũng có thể dựa vào giới tính đực, cái của hàu

- Ngoài ra việc phân loại cũng phụ thuộc vào mùa vụ sinh sản, ngày sinh sản Hàu đã sinh sản rồi thì chất lượng ruột kém, nên cần thu hoạch trước khi hàu thương phẩm tham gia sinh sản

- Phân loại hàu Thái Bình Dương dựa vào từng thị trường cụ thể để thực hiện phân loại

- Kích cỡ phân loại của của hàu TBD gồm 3 kích cơ sau:

+ Hàu loại I: ≥ 100 g/ cơ thể

+ Hàu loại II : 50- 90g/ cơ thể

+ Hàu loại III: < 50 g/ cơ thể

- Kích cỡ này chỉ mang tính tương đối, kích cỡ này có thể thay đổi tùy thuộc vào nhu cầu thị trường, cũng như đặc tính tiêu thụ từng vùng miền

- Yêu cầu quan trọng là hàu phải còn tươi sống, ruột đẫy

5.2 Phân loại

- Phân loại dựa vào nguồn gốc xuất sứ: hiện nay có nhiều nơi, nhiều tỉnh thành, nhiều vùng biển tham gia nuôi hàu Thái Bình Dương

- Do nhiều nơi nuôi nên thị trường đánh giá chất lượng thông qua người tiêu dùng và chia ra một số hàu thương phẩm thông qua nguồn gốc nuôi:

+ Hàu nuôi ở tỉnh Quảng Ninh, thì hàu nuôi ở Vân Đồn được người tiêu thụ đánh giá cao và thương được ưa chuộng hơn khi tiêu thụ ngoài thị trường

+ Hàu nuôi ở tỉnh Hải Phòng, thì hàu nuôi ở Cát Bà được người tiêu thụ đánh giá cao và thương được ưa chuộng hơn khi tiêu thụ ngoài thị trường

+ Hàu nuôi ở các tỉnh miền Trung, miềm Nam

- Tất cả những đánh giá về nguồn gốc này chỉ mang tính tham khảo thông qua thị trường tiêu tụ những năm qua trên thị trường, không phải là căn

cứ chính Căn cứ chính vẫn dựa vào kích cỡ, khối lượng hàu thương phẩm

- Tiến hành phân loại hàu thông qua kích cỡ, khối lượng

+ Bước 1: Cân điểm một số cơ thể hàu Thái Bình Dương loại I để riêng

ra làm mẫu, đây là loại hàu lớn nhất trong trong bè sau khi đã làm sạch và để riêng ra một bên Thông thường hàu thương phẩm loại I chiếm khoảng 30% tổng số lượng hàu trong bè

+ Bước 2: Cân điểm một số cơ thể hàu thương phẩm loại II để riêng ra làm mẫu, đây là loại hàu phổ biến ở trong bè nuôi Thông thường hàu loại II chiếm khoảng 60% tổng số lượng hàu trong bè nuôi

+ Bước 3: Tiến hành chọn hàu bằng phương pháp thủ công để phân loại bằng cách chọn hàng loạt và so sánh nếu kích cỡ hàu thương phẩm tương đồng với hàu loại I làm mẫu thì để riêng về phía hàu loại I

Nếu cỡ hàu tương đồng với hàu loại II làm mẫu thì để riêng vào hàu loại

II

Kích cỡ hàu nhỏ nhất còn lại thì xếp vào hàu loại III

- Lưu ý: Trong trường hợp kích cỡ hàu tương đối đồng đều trong vụ nuôi thương phẩm thì chỉ cần căn cứ vào kích cỡ tiêu chuẩn để xác định cỡ hàu thương phẩm vừa thu hoạch là loại nào

- Thông thường một đợt nuôi gọi là thành công hàu chủ yếu đạt kích cỡ loại I và loại II, hầu như không có loại III Nếu hàu chủ yếu là loại III, thì người nuôi chưa tiến hành thu hoạch mà nuôi thêm cho lên đạt kích cỡ loại II là chủ yếu mới thu hoạch

6 Lưu giữ hàu sống

6.1 Lưu giữ khô

- Hàu TBD sau khi thu hoạch, được chọn lựa, làm sạch, loại bỏ những con không đạt yêu cầu về kích cỡ, về chất lượng Chỉ những con hàu thương phẩm đạt được tiêu chuẩn sau mới được đưa vào lưu giữ, vận chuyển đến nơi tiêu thụ

- Tiêu chuẩn của hàu lưu giữ:

+ Hàu đạt kích cỡ thương phẩm

+ Hàu khỏe mạnh, không bị vỡ vỏ do va đập vào nhau trong quá trình thu hoạch, phân loại

- Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị lưu giữ khô:

+ Lồ, sọt bằng tre hoặc nhựa dùng để đựng hàu Thái Bình Dương

+ Túi lưới, túi dứa dùng để đựng hàu thương phẩm

+ Ô zoa, bình bơm nước dùng để tưới nước giữ ẩm

+ Thiết bị giữ ẩm như máy bơm loại nhỏ công suất 0,5- 1,0 mã lực dùng

để bơm nước, tưới giữ ẩm

+ Hệ thống che đậy, làm mát hàu Thái Bình Dương khi cần

+ Hệ thống bể chứa nước bằng ximăng hoặc composit

- Thực hiện lưu giữ khô như sau:

+ Bước 1: Chọn nơi lưu giữ khô, thường là nhà kho, nơi phục vụ cho lưu giữ hàng hóa, hàu thương phẩm hàng năm

Nhà kho phải thoáng, mát, dễ dàng cung cấp nước mặn cho hàu khi cần thiết

Trong nhà kho thường có hệ thống bể chứa nước biển đã được xử lý hoặc nguồn nước biển không ô nhiễm, có gắn máy bơm trực tiếp vào bể và hệ thống vòi được lắp đặt sẵn

+ Bước 2: Xếp hàu thương phẩm vào từng khay, lồ riêng biệt Hàu đảm bảo chất lượng và xếp theo từng loại riêng và đánh dấu cẩn thận để biết kích cỡ hàu lại I, II hay loại III

+ Bước 3: Kê hàng ghế gỗ hoặc sắt cao hơn mặt đất khoảng 50 cm trong nhà kho, kê gọn gàng, gần nơi cấp và thoát nước, nơi thoáng mát

+ Bước 4: Đặt các lồ, khay nhựa hàu thương phẩm lên ghế

+ Bước 5: Thường xuyên kiểm tra độ ẩm của hàu để có kế hoạch tước nước giữ ẩm cho hàu được tươi sống

- Lưu ý: Thời gian lưu giữ càng ngắn càng tốt để tránh chất lượng hàu kém chất lượng khi tiêu thụ

6.2 Lưu giữ ướt

- Hàu Thái Bình Dương sau khi thu hoạch, được chọn lựa, làm sạch, loại bỏ những con không đạt yêu cầu về kích cỡ, về chất lượng Chỉ những con h àu th ươ ng ph ẩ m đạt được tiêu chuẩn sau mới được đưa vào lưu giữ, vận chuyển đến nơi tiêu thụ

- Tiêu chuẩn của hàu lưu giữ:

+ Hàu đạt kích cỡ thương phẩm

+ Hàu khỏe mạnh, không bị vỡ vỏ do va đập vào nhau trong quá trình thu hoạch, phân loại

- Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị lưu giữ ướt:

+ Chậu, can nhựa, thùng xốp… dùng để đựng hàu Thái Bình Dương + Giai hoặc lồng được mắc, treo dưới biển

+ Hệ thống bể bằng ximăng hoặc composit

+ Hệ thống sục khí oxy (máy nén, thổi oxy, ống dẫn khí, đá bọt…)

+ Hệ thống che đậy, làm mát hàu Thái Bình Dương khi cần

- Thực hiện lưu giữ ướt như sau:

+ Bước 1: Chọn nơi lưu giữ ướt

Nơi lưu giữ ướt có thể là chậu, can nhựa, thùng xốp chứa nước biến Nơi lưu giữ ướt có thể là giai hoặc lồng được mắc, treo dưới biển

Nơi lưu giữ ướt có thể là bể bằng ximăng hoặc composit có chứa nước biển sạch, an toàn cho hàu Thái Bình Dương

+ Bước 2: Đưa hàu thương phẩm vào dụng cụ lưu giữ Hàu đảm bảo chất lượng và đưa vào theo từng loại riêng và đánh dấu cẩn thận để biết kích cỡ hàu lại I, II hay loại III

+ Bước 3: Lắp hệ thống máy sục khí vào hệ thống lưu giữ hàu Thái Bình Dương

+ Bước 4: Thường xuyên kiểm tra đục của của nước lưu giữ hàu để có kế hoạch thay nước cho hàu được tươi sống

- Lưu ý: Nên chuyển hàu đến nơi tiêu thụ càng sớm càng tốt, vì lưu giữ hàu lâu trong điều kiện mật độ tập trung dày, đã trải qua quá trình thu hoạch, phân loại dài sẽ làm hàu yếu, gầy; cùng với quá trình vận chuyển, tỷ lệ sống của hàu

có thể bị ảnh hưởng

B Câu hỏi và bài tập thực hành:

1 Câu hỏi:

- Câu hỏi 1: Nêu các phương pháp thu hoạch hàu trong bè?

- Câu hỏi 2: Mô tả phương pháp lưu giữ hàu thương phẩm?

2 Bài thực hành:

2.1 Bài thực hành số 6.2.1: Thu hoạch hàu thương phẩm trong bè

2.2 Bài thực hành số 6.2.2: Phân loại hàu

- Thu hoạch đảm bảo an toàn cho người và hàu thương phẩm

- Phân loại hàu thương phẩm chính xác theo tiêu chuẩn của thị trường tiêu thụ