Quản lý dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh tích hợp nội dung các môn khoa học xã hội ở trường THPT tỉnh Thái Bình

1. Lý do chọn đề tài Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới. Người đã đi xa nhưng tư tưởng đạo đức của người để lại vẫn còn nguyên giá trị, là tài sản vô giá cho nhân dân ta. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã khẳng định: "Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại... là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi" [9]. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam - một Đảng mácxít chân chính, do lãnh tụ Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, đã đưa sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam đến thắng lợi hoàn toàn. Thành quả của Cách mạng Tháng Tám 1945 đã phá tan xiềng xích nô lệ, vĩnh viễn xóa bỏ ách áp bức, bóc lột của chế độ thực dân phong kiến, lập nên Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử nước ta, kỷ nguyên độc lập dân tộc và tiến lên chủ nghĩa xã hội. Trên cơ sở vận dụng sáng tạo những nguyên lý của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện, đưa nước ta thoát khỏi khủng hoảng, vững bước đi lên. Từ một nước đói nghèo, sau gần 30 năm đổi mới, Việt Nam trở thành một nước phát triển trung bình, có nhiều lĩnh vực đứng đầu thế giới. Thành công đó là một sự thật lịch sử, không ai có thể phủ nhận được. Trong những nãm qua, kết quả nghiên cứu lí luận về tư tưởng Hồ Chí Minh đã góp phần quan trọng vào việc củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng và kim chỉ nam cho cách mạng Việt Nam, nâng cao nhận thức, tình cảm và niềm tin của nhân dân với chủ nghĩa xã hội, đối với sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa, do Đảng lãnh đạo. Cùng với thành tựu nghiên cứu xã hội, những kết quả giảng dạy, giáo dục và tuyên truyền về tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong học sinh, sinh viên và các tầng lớp nhân dân trong những năm qua, đặc biệt là từ khi thực hiện Chỉ thị 06- CT/TW ngày 07 tháng 11năm 2006 của Bộ Chính trị về Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” đã cho thấy hiệu ứng tích cực của xã hội, đặc biệt là việc học tập và noi theo Người trong việc rèn luyện đạo đức, thực hành đạo đức trong đời sống hàng ngày. Tác giả Hoàng Chí Bảo đã nhận định “Tư tưởng Hồ Chí Minh mang đặc trưng tổng hợp, đem lại cho người học không chỉ là sự hiểu biết mà còn là cảm xúc, không chỉ là lý luận mà còn là phương pháp, không chỉ là nhận thức mà còn hướng tới hành động, không chỉ lớn lên về mặt tri thức thông qua tiếp cận các tác phẩm của Người mà còn làm phong phú về tình cảm và niềm tin khi tự soi mình vào tấm gương đạo đức của Người”[2] Trên ý nghĩa đó, có thể khẳng định về giá trị trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh: “Thế giới đã và sẽ còn đổi thay, nhưng tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn sống mãi trong kho tàng văn hóa nhân loại”[11] Thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, từ năm học 2009- 2010, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo triển khai thí điểm thực hiện bộ tài liệu hướng dẫn lồng ghép nội dung cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" vào giảng dạy một số môn học chính khoá và các hoạt động ngoại khoá ở các cấp học. Chỉ thị số 4899/CT- BGD&ĐT ngày 04 tháng 8 năm 2009 của Bộ Giáo dục và đào tạo nêu rõ: "...tổ chức thực hiện việc tích hợp giảng dạy nội dung đạo đức Hồ Chí Minh vào các môn học chính khoá và các hoạt động ngoại khoá trong nhà trường..." [6]. Tỉnh ủy Thái Bình có kế hoạch số 16- KH/TU ngày 28/9/2011 về “ tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” nêu rõ “ Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Sở Giáo dục và đào tạo tiếp tục chỉ đạo việc giảng dạy, học tập tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong các cấp học, bậc học; bổ sung hoàn thiện việc xây dựng chương trình, giáo trình về đạo đức Hồ Chí Minh để giảng dạy trong hệ thống các trường học” [30]. Ngày 28/11/2013, Tỉnh ủy Thái Bình có công văn số 1073- CV/TU về việc “ Giảng dạy, học tập tư tưởng tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong các trường học” đã nêu rõ “ quán triệt nâng cao nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền, ban, ngành, đoàn thể, giáo viên và người đứng đầu cơ quan, đơn vị, trường học về mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng và yêu cầu của việc giảng dạy, học tập tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong các trường học” đồng thời “triển khai, tổ chức thực hiện đảm bảo chất lượng, hiệu quả kế hoạch giảng dạy tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong các năm học, khóa học”[29] Thực hiện chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Tỉnh uỷ Thái Bình, Sở GD&ĐT Thái Bình đã đưa vào giảng dạy trong các nhà trường về tư tưởng Hồ Chí Minh và đã đạt được những kết quả khả quan, song vẫn còn tồn tại một số nhược điểm cần khắc phục đã được đề cập trong báo cáo số 163- BC/BTGTU ngày 16/10/2012của Ban Tuyên giáo tỉnh ủy Thái Bình:“ nhận thức của một số nhà trường về chủ trương đưa nội dung tư tưởng đạo đức và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy, học tập chưa thật sâu sắc, đầy đủ, dẫn tới việc tổ chức thực hiện chưa nghiêm túc, còn hình thức. Công tác kiểm tra, giám sát việc giảng dạy, học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong các nhà trường chưa thường xuyên liên tục, chưa được các nhà trường đặc biệt quan tâm”[4]. Từ những hạn chế trong việc giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh và từ thực tiễn chưa có nhiều đề tài nghiên cứu về việc giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh theo hướng tích hợp nội dung trong các môn học ở trường THPT cũng như chưa có công trình nghiên cứu tại địa phương nơi học viên công tác. Để việc giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh trong các nhà trường đạt hiệu quả thiết thực mà không làm quá tải chương trình đối với học sinh, tác giả lựa chọn vấn đề “Quản lý dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh tích hợp nội dung các môn khoa học xã hội ở trường THPT tỉnh Thái Bình” làm đề tài nghiên cứu với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng quản lý dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh ở các trường THPT góp phần giáo dục, tạo sự phát triển toàn và phát huy tốt nhất tiềm năng của HS đáp ứng mục tiêu yêu cầu giáo dục THPT tỉnh Thái Bình hiện nay.

ë TR¦êNG TRUNG HäC PHæ TH¤NG TØNH TH¸I B×NH

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục

Mã số: 60 14 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐẶNG QUỐC BẢO

HÀ NỘI - 2014

Với tình cảm chân thành, tác giả xin được trân trọng cảm ơn tập thể cán

bộ, giảng viên Học viện Quản lý Giáo dục đã nhiệt tình giảng dạy, cung cấpnhững kiến thức bổ ích và giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứutại Học viện

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tớiPGS.TS Đặng Quốc Bảo, người hướng dẫn khoa học đã tận tình định hướng

và chỉ dẫn tác giả trong suốt quá trình xây dựng, triển khai và hoàn thiện luậnvăn Tác giả cũng xin được trân trọng cảm ơn Ban tuyên giáo Tỉnh ủy, BanGiám đốc, các phòng chuyên môn Sở GD&ĐT Thái Bình, các cán bộ, giáoviên, nhân viên, học sinh ở các trường THPT tỉnh Thái Bình cùng đồng chí,đồng nghiệp, gia đình, người thân đã quan tâm giúp đỡ, tạo điều kiện cho tácgiả được học tập, cung cấp thông tin, đóng góp ý kiến để tác giả có được kếtquả nghiên cứu trong luận văn

Mặc dù đã rất cố gắng song chắc chắn luận văn khó tránh khỏi những thiếusót, tác giả kính mong nhận được sự góp ý, chỉ bảo của các Thầy giáo, Cô giáo vànhững người quan tâm để nghiên cứu được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 6 năm 2014

Tác giả

Trần Thị Ngọc Thủy

SỬ DỤNG TRONG LUẬN VĂN

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 4

5 Giả thuyết khoa học 5

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Cấu trúc luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TÍCH HỢP NỘI DUNG CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 7

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 7

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 8

1.2.1 Hoạt động dạy học 8

1.2.2 Dạy học tích hợp: 10

1.2.3 Quản lí dạy học, quản lý dạy học tích hợp: 12

1.3 Những đặc trưng dạy học tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 13

1.3.1 Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 13

1.3.2.Dạy học tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 15

1.4 Quản lý dạy học tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 17

1.4.1 Xây dựng kế hoạch đối với CBQL và GV theo các quy định 17

1.4.2 Tổ chức triển khai thực hiện 18

1.4.3 Chỉ đạo đội ngũ giáo viên triển khai thực hiện dạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 19

1.4.4 Thúc đẩy hoạt động học của học sinh 24

1.4.5 Kiểm tra các hoạt động của GV và HS 26

1.4.6 Xây dựng “môi trường sư phạm” cho hoạt động dạy học tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh 28

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 30

1.5.1 Yếu tố chủ quan 30

1.5.2 Yếu tố khách quan: 32

MINH TÍCH HỢP NỘI DUNG CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI Ở

TRƯỜNG THPT TỈNH THÁI BÌNH 36

2.1 Khái quát về tỉnh Thái Bình 36

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên 36

2.1.2 Đặc điểm dân số, nguồn nhân lực 37

2.1.3 Về giáo dục 37

2.2 Sự phát triển của các trường THPT tỉnh Thái Bình 38

2.2.1 Kết quả giáo dục THPT 38

2.2.2 Mạng lưới, quy mô trường lớp, mạng lưới trường lớp THPT 39

2.2.3 Đội ngũ CBQL,GV,HS năm học 2013- 2014 41

2.2.4 Cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 47

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh ở các trường THPT tỉnh Thái Bình 48

2.3.1 Nhận thức của giáo viên và học sinh về dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 49

2.3.2 Thực trạng về hoạt động dạy học của GV 50

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh ở các trường THPT tỉnh Thái Bình 54

2.4.1.Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý đối với công tác quản lý dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 54

2.4.2 Thực trạng việc xây dựng kế hoạch hoạt động dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 55

2.4.3 Thực trạng tổ chức triển khai thực hiện quản lý dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 57

2.4.4 Thực trạng chỉ đạo hoạt động giảng dạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh của giáo viên 60

2.4.5 Thực trạng chỉ đạo hoạt động học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh của học sinh 63

2.4.6 Hoạt động giám sát, kiểm tra kết quả hoạt động dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 66

Hồ Chí Minh ở các trường THPT tỉnh Thái Bình 71

2.5.1 Điểm mạnh 71

2.5.2 Điểm yếu 72

2.5.3 Thuận lợi 73

2.5.4 Khó khăn 73

2.5.5 Nguyên nhân 74

Tiểu kết Chương 2 76

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÍ DẠY HỌC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TÍCH HỢP NỘI DUNG CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI Ở TRƯỜNG THPT THÁI BÌNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 77

3.1 Định hướng quản lý dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh 77

3.2 Nguyên tắc cơ bản đề xuất các biện pháp quản lý 77

3.3 Các biện pháp quản lý dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh tích hợp nội dung trong các môn khoa học xã hội các trường THPT 78

3.3.1 Biện pháp 1:Tổ chức nâng cao nhận thức, quán triệt tầm quan trọng về dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh và phổ biến cho mọi lực lượng có trách nhiệm 78

3.3.2 Biện pháp 2: Kế hoạch hóa các chủ đề, bám sát vào các quy định của Bộ GD&ĐT và Tỉnh ủy Thái Bình về việc dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 81

3.3.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo đội ngũ GV thực hiện dạy học tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 85

3.3.4 Biện pháp 4: Xây dựng động cơ học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cho HS 94

3.3.5 Biện pháp 5: Tăng cường giám sát, kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học của thầy và trò 96

3.3.6 Biện pháp 6: Kiến tạo “Môi trường sư phạm” thuận lợi phục vụ dạy học của thầy và trò 98

3.4 Mối liên hệ giữa các biện pháp: 101

3.5 Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của đề tài 102

3.5.3 Nội dung và kết quả khảo sát 103

Tiểu kết chương 3 107

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 109

1 Kết luận 109

2 Khuyến nghị 110

TÀI LIỆU THAM KHẢO 113

CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN 115

Bảng 2.1: Quy mô trường lớp THPT năm học 2013 - 2014 39

Bảng 2.2 Số lượng, chất lượng đội ngũ CBQL năm học 2013 - 2014 41

Bảng 2.3 Thống kê đội ngũ GV dạy Ngữ văn - Lịch sử - Giáo dục Công dân 43

Bảng 2.4 Kết quả chất lượng văn hóa của Học sinh năm học 2009- 2010, 2013- 2014 45

Bảng 2.5.Kết quả hạnh kiểm học sinh THPT năm học 2009- 2010, 2013- 2014 46

Bảng 2.6: Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động dạy học 47

Bảng 2.7 Mức độ thực hiện bồi dưỡng năng lực của đội ngũ GV 50

Bảng 2.8 Kết quả về thực trạng thực hiện nội dung, chương trình DH 51

Bảng 2.9: Kết quả khảo sát về phương pháp dạy học 52

Bảng 2.10 Kết quả khảo sát đánh giá GV của HS 53

Bảng 2.11 Kết quả khảo sát nhận thức của CBQL, GV 54

Bảng 2.12: Kết quả khảo sát việc quản lý lập kế hoạch giảng dạy của GV 56

Bảng 2.13 Kết quả khảo sát về quản lý việc bồi dưỡng đội ngũ GV 57

Bảng 2.14 Kết quả quản lý việc phân công giáo viên 59

Bảng 2.15: Kết quả khảo sát chỉ đạo việc chuẩn bị lên lớp của GV 61

Bảng 2.16 Kết quả khảo sát về chỉ đạo GV lên lớp và sau lên lớp của GV 62

Bảng 2.17 Kết quả khảo sát thực trạng chỉ đạo tổ chuyên môn 63

Bảng 2.18 Kết quả khảo sát quản lý việc xây dựng động cơ học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 64

Bảng 2.19 Kết quả khảo sát quản lý việc tự học và tìm hiểu của HS 65

Bảng 2.20 Kết quả khảo sát việc xây dựng nền nếp, thói quen vận dụng thực hành của HS 65

Bảng 2.21 Kết quả khảo sát việc thực hiện công tác kiểm tra 67

Bảng 2.22 Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý CSVC và PTDH: 67

Bảng 2.23 Kết quả khảo sát thực trạng xây dựng và thực hiện 68

cơ chế chính sách 68

Bảng 2.24 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý mối quan hệ thầy- trò 69

Bảng 2.25 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý công tác tham mưu, xã hội hóa các nguồn lực 70

Bảng 3.1 Kết quả khảo sát về tính cấp thiết của các biện pháp đề xuất 104

Bảng 3.2 Kết quả khảo sát về tính khả thi của các biện pháp đề xuất 105

Bảng 3.3 Bảng tổng hợp tương quan tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 106

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ của hoạt động dạy, hoạt động học 9

Sơ đồ 1.2 Mối quan hệ thầy trò trong dạy học 9

Biểu đồ 2.1 Trình độ cán bộ quản lý 42

Biểu đồ 2.2 Trình độ đội ngũ giáo viên 45

Biểu đồ 2.3 Kết quả chất lượng văn hóa HS năm học 2009- 2010 46

Biểu đồ 2.4 Kết quả chất lượng văn hóa HS năm học 2013 - 2014 46

Biểu đồ 2.5 Kết quả hạnh kiểm HS năm học 2009- 2010 47

Biểu đồ 2.6.Kết quả hạnh kiểm HS năm học 2013- 2014 47

Sơ đồ 3.1 Mối liên hệ giữa các biện pháp 102

Biểu đồ 3.1 Tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 107

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân vănhoá thế giới Người đã đi xa nhưng tư tưởng đạo đức của người để lại vẫn cònnguyên giá trị, là tài sản vô giá cho nhân dân ta

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã khẳng định: "Tư tưởng Hồ Chí

Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi" [9].

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam - một Đảng mácxítchân chính, do lãnh tụ Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, đã đưa sự nghiệpgiải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam đến thắng lợi hoàn toàn Thànhquả của Cách mạng Tháng Tám 1945 đã phá tan xiềng xích nô lệ, vĩnh viễnxóa bỏ ách áp bức, bóc lột của chế độ thực dân phong kiến, lập nên Nhà nướcViệt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử nước ta, kỷnguyên độc lập dân tộc và tiến lên chủ nghĩa xã hội

Trên cơ sở vận dụng sáng tạo những nguyên lý của chủ nghĩa Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng đã đề ra đường lối đổi mới toàn diện, đưanước ta thoát khỏi khủng hoảng, vững bước đi lên Từ một nước đói nghèo,sau gần 30 năm đổi mới, Việt Nam trở thành một nước phát triển trung bình,

Mác-có nhiều lĩnh vực đứng đầu thế giới Thành công đó là một sự thật lịch sử,không ai có thể phủ nhận được

Trong những nãm qua, kết quả nghiên cứu lí luận về tư tưởng Hồ ChíMinh đã góp phần quan trọng vào việc củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng

và kim chỉ nam cho cách mạng Việt Nam, nâng cao nhận thức, tình cảm vàniềm tin của nhân dân với chủ nghĩa xã hội, đối với sự nghiệp đổi mới theođịnh hướng xã hội chủ nghĩa, do Đảng lãnh đạo Cùng với thành tựu nghiêncứu xã hội, những kết quả giảng dạy, giáo dục và tuyên truyền về tư tưởng,tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong học sinh, sinh viên và các tầng lớpnhân dân trong những năm qua, đặc biệt là từ khi thực hiện Chỉ thị 06- CT/TWngày 07 tháng 11năm 2006 của Bộ Chính trị về Cuộc vận động “Học tập vàlàm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” đã cho thấy hiệu ứng tích cực của

xã hội, đặc biệt là việc học tập và noi theo Người trong việc rèn luyện đạođức, thực hành đạo đức trong đời sống hàng ngày Tác giả Hoàng Chí Bảo đãnhận định “Tư tưởng Hồ Chí Minh mang đặc trưng tổng hợp, đem lại cho

người học không chỉ là sự hiểu biết mà còn là cảm xúc, không chỉ là lý luận

mà còn là phương pháp, không chỉ là nhận thức mà còn hướng tới hành động, không chỉ lớn lên về mặt tri thức thông qua tiếp cận các tác phẩm của Người

mà còn làm phong phú về tình cảm và niềm tin khi tự soi mình vào tấm

gương đạo đức của Người”[2]

Trên ý nghĩa đó, có thể khẳng định về giá trị trường tồn của tư tưởng

Hồ Chí Minh: “Thế giới đã và sẽ còn đổi thay, nhưng tư tưởng Hồ Chí Minh

vẫn sống mãi trong kho tàng văn hóa nhân loại”[11]

Thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ

Chí Minh”, từ năm học 2009- 2010, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo triển

khai thí điểm thực hiện bộ tài liệu hướng dẫn lồng ghép nội dung cuộc vận

động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" vào giảng dạy

một số môn học chính khoá và các hoạt động ngoại khoá ở các cấp học Chỉthị số 4899/CT- BGD&ĐT ngày 04 tháng 8 năm 2009 của Bộ Giáo dục và

đào tạo nêu rõ: " tổ chức thực hiện việc tích hợp giảng dạy nội dung đạo đức

Hồ Chí Minh vào các môn học chính khoá và các hoạt động ngoại khoá trong nhà trường " [6] Tỉnh ủy Thái Bình có kế hoạch số 16- KH/TU ngày

28/9/2011 về “ tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh” nêu rõ “ Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, Sở Giáo dục và đào tạo tiếp

tục chỉ đạo việc giảng dạy, học tập tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách

Hồ Chí Minh trong các cấp học, bậc học; bổ sung hoàn thiện việc xây dựng chương trình, giáo trình về đạo đức Hồ Chí Minh để giảng dạy trong hệ thống các trường học” [30] Ngày 28/11/2013, Tỉnh ủy Thái Bình có công

văn số 1073- CV/TU về việc “ Giảng dạy, học tập tư tưởng tấm gương đạo

đức Hồ Chí Minh trong các trường học” đã nêu rõ “ quán triệt nâng cao nhận

thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền, ban, ngành, đoàn thể, giáo viên và người đứng đầu cơ quan, đơn vị, trường học về mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng và yêu cầu của việc giảng dạy, học tập tư tưởng, tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh trong các trường học” đồng thời “triển khai, tổ chức thực hiện đảm bảo chất lượng, hiệu quả kế hoạch giảng dạy tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong các năm học, khóa học”[29]

Thực hiện chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Tỉnh uỷ TháiBình, Sở GD&ĐT Thái Bình đã đưa vào giảng dạy trong các nhà trường về tưtưởng Hồ Chí Minh và đã đạt được những kết quả khả quan, song vẫn còn tồntại một số nhược điểm cần khắc phục đã được đề cập trong báo cáo số 163-

BC/BTGTU ngày 16/10/2012của Ban Tuyên giáo tỉnh ủy Thái Bình:“ nhận

thức của một số nhà trường về chủ trương đưa nội dung tư tưởng đạo đức và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy, học tập chưa thật sâu sắc, đầy đủ, dẫn tới việc tổ chức thực hiện chưa nghiêm túc, còn hình thức Công tác kiểm tra, giám sát việc giảng dạy, học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong các nhà trường chưa thường xuyên liên tục, chưa được các nhà trường đặc biệt quan tâm”[4].

Từ những hạn chế trong việc giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh và từthực tiễn chưa có nhiều đề tài nghiên cứu về việc giảng dạy tư tưởng Hồ ChíMinh theo hướng tích hợp nội dung trong các môn học ở trường THPT cũng

như chưa có công trình nghiên cứu tại địa phương nơi học viên công tác Đểviệc giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh trong các nhà trường đạt hiệu quả thiếtthực mà không làm quá tải chương trình đối với học sinh, tác giả lựa chọn vấn

đề “Quản lý dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh tích hợp nội dung các môn khoa học xã hội ở trường THPT tỉnh Thái Bình” làm đề tài nghiên cứu với

mong muốn góp phần nâng cao chất lượng quản lý dạy học tư tưởng Hồ ChíMinh ở các trường THPT góp phần giáo dục, tạo sự phát triển toàn và pháthuy tốt nhất tiềm năng của HS đáp ứng mục tiêu yêu cầu giáo dục THPT tỉnhThái Bình hiện nay

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, phân tích làm rõ thực trạng quản

lý dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh tại các trường THPT tỉnh TháiBình, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh tích hợp nội dung trong các môn học khoa học xã hội ở trườngTHPT tỉnh Thái Bình nhằm nâng cao hiệu quả dạy học tư tưởng đạo đức HồChí Minh, góp phần giáo dục học sinh phát triển toàn diện và phát huy tốtnhất tiềm năng đáp ứng mục tiêu yêu cầu giáo dục THPT hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh tạicác trường THPT tỉnh Thái Bình

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minhtheo hướng tích hợp nội dung trong các môn khoa học xã hội tại các trườngTHPT tỉnh Thái Bình

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống lớn bao gồm tư tưởng triết học,

tư tưởng chính trị, tư tưởng kinh tế, tư tưởng văn hóa Trong phạm vi nghiên

cứu của luận văn, tác giả không nghiên cứu toàn bộ tư tưởng Hồ Chí Minh màchỉ đi sâu nghiên cứu về một phương diện, một bộ phận cấu thành hệ thống tư

tưởng của Người đó là tư tưởng đạo đức - một biểu hiện của tư tưởng văn hóa

và chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh Điều đó phù hợp với đặc điểm tâm sinh

lý, trình độ nhận thức và kết cấu chương trình giáo dục của học sinh trung họcphổ thông

Tác giả tập trung nghiên cứu việc quản lý hoạt động dạy học tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh tích hợp nội dung trong các môn khoa học xã hội ởtrường THPT mà cụ thể là trong các môn Ngữ văn, Lịch sử và Giáo dục Côngdân Thực tế cho thấy đây là những bộ môn có cơ hội trực tiếp và thuận lợinhất đối với việc truyền thụ tri thức và rèn luyện kỹ năng cho HS về tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh, tuy nhiên đây chỉ là sự khu biệt có tính tương đối

Thời gian khảo sát từ năm 2010 đến năm 2014, ở 40 trường THPT tỉnhThái Bình

5 Giả thuyết khoa học

Việc quản lý HĐDH tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh tích hợp trong cácmôn KHXH ở trường THPTThái Bình trong thời gian qua đã có một sốchuyển biến đáng khích lệ Song, việc triển khai chưa được đồng bộ, các nhàtrường còn lúng túng trong việc quản lý hoạt động dạy học cũng như sử dụngtài liệu lồng ghép nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy một

số môn học chính khoá và các hoạt động ngoại khoá ở cấp THPT; Nếu đềxuất được các biện pháp quản lý HĐDH tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh tíchhợp nội dung các môn KHXH ở trường THPT một cách phù hợp và khả thithì sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho HS

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc, phân tích, so sánh, tổng

hợp hóa, khái quát hóa, phân loại, nghiên cứu các văn bản chỉ đạo và tư liệukhoa học có liên quan đến việc dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, quản

lý dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, quản lý dạy học tích hợp tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra bằng phiếu hỏi,

nghiên cứu sản phẩm hoạt động; phương pháp chuyên gia; phương phápphỏng vấn; tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục

- Ngoài ra còn sử dụng các phương pháp xử lý số liệu bằng thống kêtoán học để hỗ trợ bổ sung việc xử lý kết quả

7 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu; Kết luận và Khuyến nghị; Tài liệu tham khảo vàPhụ lục, luận văn được trình bày thành 3 Chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh tích

hợp nội dung các môn khoa học xã hội ở trường trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh tích hợp nội

dung các môn khoa học xã hội tại các trường Trung học phổ thông Thái Bình

Chương 3: Biện pháp quản lí dạy học tư tưởng Hồ Chí Minh tích hợp

nội dung các môn khoa học xã hội ở trường trung học phổ thông tỉnh TháiBình trong giai đoạn hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TÍCH HỢP NỘI DUNG CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu các tài liệu để hoàn thành luận văn với đề

tài “Quản lý dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh tích hợp nội dung các

môn khoa học xã hội ở trường THPT tỉnh Thái Bình”, tác giả đã nghiên cứu

và phân tích các tài liệu có liên quan đến đề tài, tác giả nhận thấy trong nhữngnăm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu lý luận công phu và nghiêm túc về

tư tưởng Hồ Chí Minh như: Nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh- công trìnhnghiên cứu cấp quốc gia mã số KX.02 của GS.TS Đặng Xuân Kỳ; Nghiêncứu tư tưởng Hồ Chí Minh của tập thể tác giả viện Hồ Chí Minh (1993); Thếgiới còn đổi thay nhưng tư tưởng Hồ Chí Minh sống mãi (1991) của Đạitướng Võ Nguyên Giáp; Sự hình thành về căn bản tư tưởng Hồ Chí Minh củaGS.TS Trần Văn Giàu (1997); Hồ Chí Minh toàn tập (2005) của NXB Chínhtrị Quốc gia; Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh (2009), NXB Chính trị Quốcgia những công trình trên là tài liệu quan trọng để tìm hiểu, nghiên cứu,giảng dạy và vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đối với các nhà giáo vànhà trường Đó là những công trình nghiên cứu lý luận lớn về cuộc đời, sựnghiệp, tư tưởng, đạo đức, phong cách, phương pháp Hồ Chí Minh cũng nhưnhững cống hiến to lớn của Người đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc ViệtNam cũng như đối với nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới

Về dạy học tích hợp cũng có nhiều tài liệu nghiên cứu bài bản như:

“ Dạy học tích hợp ở trường phổ thông Australia” của tác giả NguyễnKim Hồng, Huỳnh Công Hùng đăng trong tạp chí khoa học Đại học sư phạm

TP HCM năm 2012; Bài viết “Tích hợp- một xu hướng dạy học có tính thựctiễn” của tác giả Trương Đình Châu - Sở GD&ĐT Quảng Bình (bài viết đăng

trên trang web của Sở GD&ĐT Quảng Bình), “Cơ sở lý luận và phương phápdạy học nhằm nâng cao chất lượng trong dạy học tích hợp”- của tác giảHuỳnh Thị Nga, Trường Cao đẳng nghề An Giang, “Phương pháp dạy họctheo hướng tích hợp” - Tác giả Nguyễn Văn Tuấn, Trường Đại học sư phạm

Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh Trong tài liệu, các tác giả đã tập trung nghiên cứu,đưa ra những khái niệm, nhận định, phương pháp về dạy học tích hợp Nhữngtài liệu trên đã làm rõ hơn cơ sở lý luận của dạy học tích hợp- một khái niệmtuy không mới nhưng chưa được phổ biến và ứng dụng rộng rãi trong giảngdạy trong các nhà trường ở Việt Nam

Về dạy học tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh có một số tài liệu: “Tíchhợp việc giáo dục lịch sử với giáo dục học sinh, sinh viên làm theo tư tưởng

Hồ Chí Minh trong nhà trường hiện nay” của tác giả Nguyễn Ngọc Cơ trườngĐại học sư phạm Hà Nội [18], “ Tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ ChíMinh ở trường THPT” của tác giả Nguyễn Văn Đầm, Phạm Anh Đức- SởGD&ĐT Thái Bình[18] Những tài liệu trên rất có ý nghĩa và giá trị đối vớiviệc nghiên cứu phương pháp giảng dạy tích hợp, nhất là giảng dạy tích hợp

tư tưởng Hồ Chí Minh trong các môn KHXH ở trường THPT vì hiện nay dạyhọc tích hợp đang là một xu thế, giúp người học có tầm nhìn để họ có khảnăng giải quyết những vấn đề thực tiễn, hình thành ở học sinh khả năng tựhọc, nghiên cứu

Tuy nhiên, theo hiểu biết của tác giả đến nay việc dạy tích hợp tưtưởng Hồ Chí Minh trong các môn học ở trường phổ thông chưa được nghiêncứu, tổng kết một cách khoa học và cụ thể nhất là việc quản lý dạy học tưtưởng đạo đức Hồ Chí Minh ở các trường THPT

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Hoạt động dạy học

+ Dạy học gồm hai hoạt động: hoạt động dạy của thầy và hoạt động học

của trò Hai hoạt động này luôn luôn gắn bó mật thiết với nhau, tồn tại cho nhau.

+ Quá trình dạy học: Theo tác giả Trần Kiểm “Quá trình dạy học là

một hệ thống toàn vẹn (bao gồm nhiều yếu tố) trong đó 2 yếu tố trọng tâm là hoạt động dạy và hoạt động học” [22]

Nghiên cứu theo lý thuyết hoạt động thì ta thấy dạy học là hoạt độngphối hợp của hai chủ thể đó là giáo viên (hoạt động dạy) và HS (hoạt độnghọc) Hai hoạt động này có mối quan hệ biện chứng với nhau và đồng thờithực hiện cùng một nội dung cùng hướng tới một mục đích Tác giả PhạmViết Vượng đưa ra sơ đồ:

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ của hoạt động dạy, hoạt động học

(Nguồn: Phạm Viết Vượng, Giáo dục học Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2007)

Sơ đồ 1.2 Mối quan hệ thầy trò trong dạy học

(Nguồn: Phạm Viết Vượng, Giáo dục học Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2007)

Nội dung dạy học

Thầy Truyền đạt

Điều khiển

Trò Lĩnh hội

Tự điều khiển

Cộng tác

HOẠT ĐỘNG DẠY

HỌC

HOẠT ĐỘNG HỌC

ĐT Dạy Chủ thể

dạy

Chủ thể học

ĐT học

+ Nhiệm vụ của hoạt động dạy học

Điều khiển học sinh nắm vững hệ thống tri thức khoa học phổ thông, cơbản, hiện đại phù hợp với thực tiễn Việt Nam về tự nhiên- xã hội- nhân vănđồng thời rèn luyện cho học sinh hệ thống kỹ năng, kỹ xảo tương ứng

Tổ chức điều khiển học sinh hình thành phát triển năng lực và nhữngphẩm chất trí tuệ đặc biệt là năng lực tư duy độc lập, sáng tạo

Tổ chức điều khiển học sinh hình thành cơ sở thế giới quan khoa học,phẩm chất và nhân cách

1.2.2 Dạy học tích hợp:

- Tích hợp:

Theo từ điển tiếng Việt, tích hợp là “sự hợp nhất, sự hòa nhận, sự kết

hợp”[27] Có thể hiểu khái niệm tích hợp là sự hợp nhất hay là sự nhất thể

hóa đưa tới một đối tượng mới như là một thể thống nhất Tích hợp có haitính chất cơ bản liên hệ mật thiết với nhau, quy định lẫn nhau là tính liên kết

và tính toàn vẹn

- Dạy học tích hợp: Theo từ điển Giáo dục học là “hành động liên kết

các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch giảng dạy”[28] Kế hoạch giảng

dạy ở đây cần được hiểu trong một phạm vi rộng, từ kế hoạch giảng dạy củamột chương trình đến kế hoạch giảng dạy của một môn học, kế hoạch giảngdạy của bài học

Trong dạy học (DH) các bộ môn, tích hợp được hiểu là sự kết hợp, tổhợp các nội dung từ các môn học, lĩnh vực học tập khác nhau (Theo cách hiểu

Môi trường

Môi trường

truyền thống từ trước tới nay) thành một “môn học” mới hoặc lồng ghép cácnội dung cần thiết vào những nội dung vốn có của môn học Tích hợp là mộttrong những quan điểm giáo dục đã trở thành xu thế trong việc xác định nộidung dạy học trong nhà trường phổ thông và trong xây dựng chương trìnhmôn học ở nhiều nước trên thế giới Quan điểm tích hợp được xây dựng trên

cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy Trong

lý luận dạy học, tích hợp được hiểu là là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệthống, ở những mức độ khác nhau, các kiến thức, kỹ năng thuộc các môn họckhác nhau hoặc các hợp phần của bộ môn thành một nội dung thống nhất

Trong một số môn học, tư tưởng tích hợp được tiếp nhận với các mức

độ thấp và khác nhau như: Lồng ghép - là đưa thêm nội dung cần học tương

tự với môn học chính, tích hợp - là sự kết hợp tri thức của nhiều môn học tạonên môn học mới

- Theo tác giả Nguyễn Kim Hồng và Huỳnh Công Hùng (bài viết đăngtrên tạp chí Khoa học Đại học sư phạm TP Hồ Chí Minh năm 2012) thì trênthế giới và tại Việt Nam, dạy học tích hợp đã trở thành trào lưu Tại hội nghị

“Tích hợp về giảng dạy các khoa học” tại Bungari dưới sự bảo trợ củaUNESCO đã nêu ra định nghĩa “Khoa sư phạm tích hợp là quan niệm về quátrình học tập, trong đó toàn thể quá trình học tập góp phần hình thành ở họcsinh những năng lực rõ ràng, có định hướng trước, những điều cần thiết chohọc sinh, nhằm phục vụ cho các quá trình học tập tương lai, hoặc nhằm hòanhập học sinh vào cuộc sống lao động” Định nghĩa cho thấy dạy học tích hợpxuất phát từ quan niệm về quá trình học tập hình thành ở học sinh những nănglực ở trình độ cao đáp ứng yêu cầu xã hội Quá trình dạy học bao gồm nhữnghoạt động thống nhất giúp học sinh biết cách phối hợp kiến thức, kỹ năng vàthao tác 1 cách có hệ thống Như vậy có thể hiểu tích hợp bao gồm cả về nội

dung và hoạt động Khoa sư phạm nhấn mạnh dạy cách phát huy sáng tạo và

vận dụng kiến thức vào các tình huống khác nhau Nói một cách khác dạy học

tích hợp là dạy cho học sinh cách sử dụng kiến thức và kỹ năng của mình đểđảm bảo cho học sinh phát huy có hiệu quả những kiến thức và năng lực củamình trong việc giải quyết các tình huống cụ thể.

Như thế, trong dạy học, tích hợp có thể được coi là sự liên kết các các đối tượng giảng dạy, học tập trong cùng một kế hoạch hoạt động để đảm bảo sự thống nhất, hài hòa; là đề cao mối liên hệ giữa các môn học làm cho đối tượng học giống với bản chất thực tế của nó, là kết hợp kiến thức liên môn, lồng ghép nội dung tích hợp vào các bài dạy để người học có nhiều thông tin hơn.

1.2.3 Quản lí dạy học, quản lý dạy học tích hợp:

1.2.3.1 Quản lý dạy học:

Theo tác giả Trần Kiểm [22], dạy học là một bộ phận của quá trình

sư phạm tổng thể, là một trong những con đường thực hiện mục đích giáodục Quá trình dạy học thực hiện trong trường bằng phương pháp sư phạm

đặc biệt nhằm trang bị cho HS hệ thống kiến thức khoa học và hình thành

hệ thống kỹ năng vận dụng vào thực tiễn.

Quản lý dạy học là quản lý một quá trình với tư cách là một hệ thống

toàn vẹn, bao gồm QL các nhân tố cơ bản: mục đích, nhiệm vụ, nội dung dạyhọc, thầy với hoạt động dạy, trò với hoạt động học, các phương pháp, phươngtiện dạy học, kết quả học tập Tất cả các nhân tố cấu trúc của quá trình dạyhọc tồn tại trong mối quan hệ qua lại thống nhất trong môi trường của nó, môitrường chính trị- xã hội và môi trường cách mạng khoa học kĩ thuật

Quản lý hoạt động dạy- học thực chất là những tác động của chủ thể

quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể GV và HS với sự hỗtrợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triểntoàn diện nhân cách học sinh theo mục đích đào tạo của nhà trường

1.2.3.2 Quản lý dạy học tích hợp bao gồm tất cả đặc điểm và nội dung

của HĐDH nhưng ở mức độ cao hơn nhất là quản lý về nâng cao nhận thức

cho GV, bồi dưỡng về phương pháp dạy học tích hợp

1.3 Những đặc trưng dạy học tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.3.1 Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một “hệ thống quan điểm toàn diện và sâusắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vậndụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin vào điều kiện cụ thể củanước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếpthu văn hoá nhân loại ”[9]. Định nghĩa trên là một bước tiến mới trong nhậnthức của Đảng Cộng sản Việt Nam về tư tưởng Hồ Chí Minh, làm định hướngcho các nhà nghiên cứu tiếp tục đi sâu tìm hiểu về tư tưởng của Hồ Chí Minh,đặc biệt là xác định nội dung giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh với tư cách lànền tảng tư tưởng và kim chỉ nam hành động cho toàn Đảng Cộng sản ViệtNam, toàn dân tộc Việt Nam

1.3.1.1.Tầm quan trọng của hoạt động giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh cho thế hệ trẻ và học sinh THPT trong bối cảnh hiện nay

Mục đích nghiên cứu học tập tư tưởng Hồ Chí Minh là nhằm áp dụngvào con đường xây dựng đất nước Việt Nam vì mục tiêu: dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Đối với thế hệ trẻ, Đảng và Nhànước Việt Nam nhấn mạnh cần đặc biệt coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởngđạo đức cách mạng, đặc biệt là giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm nângcao lý luận, phương pháp tư duy biện chứng, góp phần đào tạo thế hệ trẻthành những chiến sĩ đi tiên phong trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đấtnước Việt Nam đàng hoàng hơn và to đẹp hơn như Di chúc của Hồ Chí Minh

để lại: "Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái

xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa "chuyên" Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết"[14]. Trong bối

cảnh hiện nay, muốn xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh, muốn xây dựngnhà nước pháp quyền- dân chủ có sức mạnh từ dân để chống quan liêu thamnhũng thành công, muốn chấn hưng sự nghiệp giáo dục và phát triển dân tộc

thì việc phải chấn hưng đạo đức đóng vai trò cốt yếu Do vậy việc giáo dục

đạo đức, pháp luật đối với ngành giáo dục hơn lúc nào hết phải đặt lên hàngđầu trong đó có có việc dạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Cùng với thành tựu nghiên cứu chủ nghĩa xã hội, những kết quảgiảng dạy, giáo dục và tuyên truyền tư tưởng đạo đức và tấm gương đạođức Hồ Chí Minh trong các nhà trường đã cho thấy những hiệu ứng tíchcực Thực tế cho thấy thế hệ trẻ đang rất quan tâm tìm hiểu cuộc đời và sựnghiệp của Hồ Chí Minh, những tư tưởng đạo đức của Người có tác độngrất lớn đối với việc rèn luyện đạo đức, thực hành đạo đức đối với thế hệ trẻ.Thực tế cũng cho thấy ai có đạo đức thì người ấy tiếp thu chân lý dễ hơn

Tư tưởng Hồ Chí Minh thống nhất hữu cơ với phương pháp và phong cách,

lý luận gắn với thực tiễn, ở trong thực tiễn, được phân tích, khái quát hóa,rút ra nhận xét, làm thành kết luận để chỉ dẫn hành động, nó luôn gợi mở

về phương pháp, có ý nghĩa sâu sắc về phương pháp.Tác giả Hoàng Chí

Bảo đã phân tích “Phong cách Hồ Chí Minh, ấy là sáng tạo, là luôn đổi

mới, là giản dị đến tự nhiên, trở thành một năng lực văn hóa, một bản lĩnh

và nghị lực phi thường.Phong cách Hồ Chí Minh là thực hành và nêu gương, lời nói đi đôi với việc làm, là sự hài hòa, thấu tình đạt lý ”[2] Ai

cũng có thể học tập và làm theo gương Hồ Chí Minh ở một điểm, mộtphương diện nào đó tùy thuộc vào sự cảm nhận của mỗi người Ảnh hưởngcủa Hồ Chí Minh vào cuộc sống ngày một rộng lớn, ngày càng sâusắc.Trong bối cảnh hiện nay, do tác động mặt trái của cơ chế thị trường đã

có những tác động tiêu cực đến quan điểm, hành vi, lối sống của một sốngười trong xã hội Hiện tượng vi phạm pháp luật, đạo đức có xu hướng giatăng, xã hội đang đối mặt với sự vô cảm, thiếu lý tưởng sống, chỉ biết đến

hưởng thụ Đối với ngành Giáo dục, vấn đề giáo dục đạo đức, pháp luậtcho học sinh, sinh viên đang là mối quan tâm chung của toàn xã hội Giớitrẻ hiện nay vấp phải những khó khăn khi tiếp thu những giá trị tốt đẹp củacuộc sống Không ít bạn trẻ không có mục đích, lý tưởng sống; do vậy,

việc nâng cao nhận thức, bồi dưỡng tình cảm cho các em học sinh, tạo ra một động lực tinh thần, thấm nhuần tư tưởng, đạo đức, văn hóa, phong

cách, phương pháp Hồ Chí Minh vào đời sống để các em trở thành nhữngngười có ích xây dựng đất nước, hơn bao giờ hết là vấn đề mỗi chúng tacần quan tâm và thực hiện

1.3.2.Dạy học tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.3.2.1 Mục đích dạy học tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Theo tài liệu hướng dẫn dạy học tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ ChíMinh của Bộ GD&ĐT”[7], mục đích dạy học tích hợp là:

- Trang bị cho HS những hiểu biết cần thiết, cơ bản về tư tưởng đạođức Hồ Chí Minh, trên cơ sở đó các em có nhận thức, thái độ và hành vi tíchcực theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh;

- Giáo dục ý thức quan tâm tới việc học tập và làm theo tư tưởng đạođức Hồ Chí Minh; làm cho việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức HồChí Minh trở thành thói quen và nếp sống của học sinh;

- Phát triển kỹ năng thực hành, kỹ năng phát hiện và ứng xử tích cựctrong việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh;

- Góp phần giáo dục cho học sinh trở thành người công dân tốt, biếtsống và làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và có trách nhiệm đốivới đất nước

1.3.2.2 Khái quát nội dung dạy tư tưởng Hồ Chí Minh trong các môn Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục Công dân

Những nội dung cơ bản cần tập trung học tập, nghiên cứu, bồi dưỡnglàm theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là:

- Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương trọn đời phấn đấu hy sinh vì đấtnước vì dân tộc; tấm gương kính trọng nhân dân, hết lòng, hết sức phụng sự

Tổ quốc, phục vụ nhân dân

- Tấm gương cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

- Lòng yêu thương con người, sống có tình, có nghĩa, thủy chung,khiêm tốn, trong sáng, giản dị, khoan dung, nhân hậu hết mực vì con người làphẩm chất cao đẹp của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

- Người là biểu tượng của ý chí và nghị lực tinh thần to lớn vượt quamọi khó khăn, thử thách; với sách lược đúng đắn, sáng suốt Người đã đưacách mạng Việt Nam vượt qua hiểm nghèo đến thành công và xây dựng chế

độ xã hội mới

1.3.2.3 Nguyên tắc dạy học tích hợp nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT[7] về nguyên tắc dạy học tích hợp nộidung tư tưởng Hồ Chí Minh cần đảm bảo:

Dạy học tích hợp nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào chương

trình giáo dục THPT tức là lồng ghép nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào nội dung chương trình giáo dục THPT một cách khoa học; tùy theo

nội dung, đặc điểm và khả năng thực hiện việc tích hợp giáo dục về tư tưởngđạo đức, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh của môn học để lựa chọn mức độ

tích hợp, từ liên hệ (chỉ khai thác nội dung bài học và liên hệ với kiến thức về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, mức độ hạn chế nhất), tích hợp bộ phận

(chỉ một phần của bài học, hoạt động thực hiện nội dung giáo dục về tư tưởngđạo đức, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, mức độ trung bình) đến tích hợp

toàn phần (cả một bài có nội dung trùng khớp với nội dung giáo dục về tư

tưởng đạo đức và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, mức độ cao nhất)

- Nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh phải trở thành nội

dung bắt buộc trong chương trình học, thực hiện trong kế hoạch dạy học, giáo

dục của nhà trường (Bao gồm dạy tích hợp trong các môn học và dạy bắt buộcđối với một số giờ học theo quy định của từng địa phương).

- Phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, được triểnkhai theo hướng tích hợp vào các môn học và các hoạt động giáo dục chínhkhóa, ngoại khóa, phù hợp với đặc trưng của môn học, không làm thay đổimục tiêu và nội dung của môn học, bài học, đảm bảo tự nhiên, nhẹ nhàng,tránh gây nặng nề, ngược lại góp phần vào việc tạo nên sự gắn bó nội dunghọc tập với thực tiễn cuộc sống

1.4 Quản lý dạy học tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.4.1 Xây dựng kế hoạch đối với CBQL và GV theo các quy định

1.4.1.1 Kế hoạch của cán bộ quản lý:

Việc xây dựng kế hoạch tạo tiền đề to lớn trong công tác quản lý để cáchoạt động trong nhà trường thực hiện đúng trọng tâm, hợp lý, hiệu quả

Xây dựng kế hoạch đưa nội dung dạy học tích hợp tư tưởng đạo đức HồChí Minh vào các môn khoa học xã hội của nhà trường ngay từ đầu năm học

Kế hoạch cần chi tiết, cụ thể; nêu rõ một số nội dung sau đây:

- Phổ biến, tuyên truyền, quán triệt mục đích yêu cầu, nội dung, biệnpháp của việc giảng dạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

- Tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo xây dựng kế hoạch đối với GV dạy mônKHXH phải đảm bảo nội dung tích hợp tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh

- Duyệt kế hoạch, chương trình dạy học của tổ chuyên môn và GV, cónhững phân tích, trao đổi, thống nhất, chấp nhận kế hoạch của các đối tượng

- Kế hoạch đánh giá chất lượng giảng dạy

- Kế hoạch xây dựng động cơ học tập cho HS

- Kế hoạch tìm kiếm nguồn lực, các hệ điều kiện hỗ trợ cho việc giảngdạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.4.1.2 Kế hoạch dạy học của Giáo viên:

Theo chương trình dạy học mỗi GV phải xây dựng kế hoạch cho riêngmình phù hợp với đặc điểm học sinh của lớp dạy Kế hoạch dạy học phải

được xây dựng cho cả năm, từng kỳ, từng tháng và chi tiết tới bài dạy dựatrên điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường Trong kế hoạch giảng dạy phải

có yêu cầu về kiến thức theo các mức độ biết, hiểu, vận dụng, phân tích, tổnghợp, đánh giá nhằm không gây nhàm chán đối với học sinh Trong kế hoạchdạy của GVphải thể hiện được:

- Kết quả học tập, giáo dục thái độ và phong trào học tập, tu dưỡng củalớp dạy, đặc điểm tâm lý chung của lớp và của những học sinh cá biệt Trên

cơ sở đó mà đề ra những yêu cầu hợp lý với học sinh

- Nội dung dạy, tài liệu học tập và những hình thức dạy học thích hợp

- Sử dụng phương tiện dạy học; những tài liệu, sách báo trong tủ sáchnhà trường để có có kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học

- Cách thức và nội dung kiểm tra đánh giá với thời lượng 15 hoặc 45 phút

Kế hoạch tốt thì sẽ có thiết kế bài dạy tốt hơn nữa nó định hướng chocác hoạt động khác

1.4.2 Tổ chức triển khai thực hiện

- Quán triệt nâng cao ý nghĩa của việc giảng dạy tư tưởng đạo đức HồChí Minh đến đội ngũ GV và HS để họ có mục tiêu và động cơ thực hiện

- Tổ chức cho đội ngũ GV học tập nâng cao trình độ rất quan trọng bởicác GV dạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh ở trường THPT hầu hết là kiêmnhiệm, họ không có nhiều kỹ năng trong việc dạy tích hợp và cũng hạn chếkiến thức chuyên sâu về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

- Tổ chức phân công giáo viên:

Năng lực chuyên môn, tâm huyết của nhà giáo là cơ sở quan trọng đểphân công giảng dạy nên khi phân công lớp dạy, nhà quản lý cần phải xemxét năng lực cụ thể, sự tâm huyết, nhiệt thành của giáo viên để phân côngkhối lớp (ở mỗi khối lớp có dung lượng tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ ChíMinh khác nhau: Chẳng hạn môn Lịch sử lớp 12 có nhiều bài dạy về nội dung

tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh nhiều hơn khối 10,11)

Phân công giờ dạy cho giáo viên dạy tích hợp nội dung tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh phải phù hợp để họ có thời gian nghiên cứu các tư liệu Bởi lẽ, việcdạy tích hợp là phương pháp, mà phương pháp thì mỗi người khác nhau nên họcần có nhiều thời gian, tư liệu, phương tiện để giảng dạy đạt hiệu quả

Trong quá trình phân công chuyên môn phải hết sức chú ý đến nguyệnvọng cá nhân, nguyện vọng của nhóm chuyên môn thì nhà quản lý mới khích

lệ sự vươn lên của từng giáo viên (tuy nhiên cũng phải phù hợp với điều kiện,mục tiêu của nhà trường)

Việc dạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong trường phổ thông khôngchỉ đơn thuần là trang bị nội dung kiến thức mà quan trọng là “thổi” vào tâm

hồn học sinh những giá trị đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh để các em

có thể cảm nhận và làm theo, do vậy ngoài năng lực chuyên môn thì sự tâm

huyết của giáo viên là rất quan trọng Giáo viên còn phải theo dõi, thúc đẩy,

động viên sự ham học hỏi, tìm tòi và “đánh thức” tâm hồn của học sinh

Phân công đúng việc, đúng người sẽ đảm bảo chất lượng giáo dục caonhất cho nên nhà quản lý phải cần có biện pháp phân công phù hợp

1.4.3 Chỉ đạo đội ngũ giáo viên triển khai thực hiện dạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.4.3.1 Chỉ đạo giáo viên thực hiện đảm bảo nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy.

Dạy tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh quy định nguyên tắc, chủ

đề, mức độ, nội dung Thực hiện chương trình phải đúng theo quy định của

Bộ GD&ĐT, việc thực hiện mang tính pháp lệnh do đó đòi hỏi mỗi nhàtrường phải thực hiện nghiêm túc, đầy đủ Dạy nội dung tư tưởng đạo đức Hồ

Chí Minh mang yêu tố chính trị, nhạy cảm, tác động trực tiếp đến thái độ, ý

thức, niềm tin, hành động của HS Do đó nhà trường cần phải thông qua tổchuyên môn cho giáo viên nắm vững nội dung chương trình từ đó họ xâydựng kế hoạch của riêng mình trên cơ sở chương trình phù hợp với lớp giảng

Về phương pháp: Việc dạy tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh trong trườngTHPT phương pháp rất quan trọng Nhà quản lý cần căn cứ nội dung chươngtrình, yêu cầu giáo viên phải có sự vận dụng linh hoạt các phương tiện giảng dạy

để bài giảng có sức thuyết phục, VD: Máy chiếu, băng hình Do đó, cần có nhữngthống nhất trong tổ chuyên môn về cách thức chuyển tải nội dung của bài giảng

1.4.3.2 Chỉ đạo việc chuẩn bị lên lớp của GV.

Dạy học là công việc vừa có tính khoa học vừa có tính nghệ thuật, đặc biệt là dạy học tích hợp luôn đòi hỏi sự sáng tạo của người GV trong

quá trình giảng dạy Tuy nhiên, không thể có 1 sự sáng tạo nào mà lạikhông có sự chuẩn bị chu đáo, việc GV tự chuẩn bị cho các giờ lên lớp làkhâu quan trọng trong quy định lao động sư phạm, là điều bắt buộc đối vớimỗi giáo viên

Việc chuẩn bị lên lớp của mỗi giáo viên bao gồm kế hoạch dài hạn cho

cả năm học hoặc từng học kỳ và cho đến từng tiết dạy cụ thể (bài soạn)

Chỉ đạo việc chuẩn bị giờ lên lớp là một hoạt động quản lý cần thiết đểnâng cao hiệu quả của việc dạy và học, bao gồm:

* Chỉ đạo việc soạn giáo án (thiết kế bài dạy):

GV cần dựa trên kế hoạch dạy học theo chương mục, nội dung SGK,trình độ của HS và những điều kiện tiến hành bài dạy cụ thể mà xây dựnggiáo án

Thông qua việc chỉ đạo thiết kế bài dạy nhà quản lý biết được GVchuẩn bị nội dung có chuẩn không, phương pháp có phù hợp không, từ đó cóbiện pháp uốn nắn, sai lệnh, chỉ đạo GV thực hiện cho phù hợp

Trong trường THPT chỉ đạo việc chuẩn bị lên lớp bao gồm: Hướng dẫngiáo viên lập kế hoạch giảng dạy, soạn bài; phổ biến những yêu cầu của việcchuẩn bị bài dạy; thường xuyên kiểm tra công tác chuẩn bị bài của giáo viên

1.4.3.3 Chỉ đạo việc lên lớp- sau khi lên lớp

* Chỉ đạo việc lên lớp:

Nhà quản lý phải định hướng cho GV thấy được:

Hoạt động dạy học được thể hiện chủ yếu bằng hình thức dạy học trênlớp với những giờ lên lớp và hệ thống bài học Lên lớp là hoạt động cụ thểcủa GV nhằm thực hiện toàn bộ giáo án đã vạch ra Đây là lúc giáo viên vàhọc sinh tiếp xúc với nhau Chính trong thời gian đó người giáo viên thể hiệnnăng lực, kinh nghiệm tổ chức, điều khiển, hướng dẫn, sử dụng phương tiện,

đồ dùng, phương pháp dạy học; nghệ thuật sư phạm trong giảng dạy, giaotiếp, xử lý tình huống trong và ngoài dự kiến nó giữ vai trò quyết định đến

chất lượng dạy học Khi lên lớp thì việc mở đầu tiết học có ảnh hưởng rất lớn đến tiến trình sau của tiết học Chính nó quyết định nhịp điệu của tiết học,

trạng thái tình cảm của GV và HS Tiết học hiện đại bình thường bắt đầu bằng

việc tạo nên tình huống có vấn đề, gây hứng thú và thu hút sự chú ý của HS vào

những vấn đề, tạo cho họ có nhu cầu, hứng thú, chờ đợi tiếp nhận những tri thứcmới mà tiết học mang lại nhưng nhiều GV lại không chú ý đến điều này

Trong tiến trình tiết học, giáo viên phải chú ý duy trì được không khítích cực, dạt dào cảm xúc của HS với bài học, luôn đặt các em ở những tình

huống phải tích cực hóa những tri thức, kinh nghiệm, tưởng tượng để giải

quyết vấn đề, thông qua đó mà lĩnh hội tri thức mới

Giáo viên cần có tư thế, tác phong đúng mực; trang phục gọn gàng, lịch

sự, không phô trương, phản cảm; ngôn ngữ rõ ràng, trong sáng, truyền cảm,

nhịp điệu nói phải phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể, biết cách thay đổi

giọng nói Sử dụng các phương tiện hỗ trợ bài giảng phải thành thục, không

để ngắt quãng mới tạo được hiệu ứng

Kết thúc tiết học phải làm sao đạt được mục đích yêu cầu, phải toát lênđược chủ đề và bài học liên hệ rút ra từ tiết học

Nhà quản lý phải đưa ra yêu cầu đối với GV đảm bảo những nội dung sau:

- Xây dựng tiêu chuẩn giờ lên lớp cho GV dạy tích hợp tư tưởng, đạođức Hồ Chí Minh

- Yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ của môn học

- Kiểm tra sổ trực bộ phận trực (giám sát chuyên môn)

* Chỉ đạo sau giờ lên lớp:

Nhà quản lý cần yêu cầu sau tiết học, người GV phải phân tích sư phạmmột cách tổng hợp, cụ thể cần làm sáng tỏ: Chất lượng của việc tích cực hóatri thức, kỹ năng, kỹ xảo; chất lượng hình thành tư duy, tình cảm, niềm tin;chất lượng khái quát hóa và hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, khả năng vậndụng, thực hành

Từ sự phân tích tiết học đó, những kinh nghiệm thành công và thất bạirút ra cần ghi lại phía dưới giáo án để những tiết học lần sau được tiến hànhvới những kết quả cao hơn Đây là điều mà mọi nhà quản lý cần quan tâm chútrọng khi kiểm tra bài soạn của giáo viên ở các tiết đã dạy

1.4.3.4 Chỉ đạo việc dự giờ của giáo viên

Dự giờ là việc làm hết sức quan trọng của mỗi GV, nó giúp cho giáoviên chủ động, tích cực hơn trong bài giảng của mình Dù thế nào đi nữa thìmỗi khi có người đến dự, các GV đều phải có tinh thần chuẩn bị bài chu đáohơn, đôi khi còn có sự tham vấn trước khi lên lớp, điều đó giúp GV tự tin hơntrước các vấn đề mình sẽ trình bày trước lớp Khi có người đến dự giờ, khôngkhí lớp học cũng diễn ra sôi nổi hơn, ý thức của HS tốt hơn, đây là điều kiệntốt nhất để giáo viên phát huy tính sáng tạo, nâng cao ý thức cho HS

Việc giảng dạy tích hợp nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là

công việc khá mới mẻ, đòi hỏi người GV phải có tính sáng tạo cao, phải có tinh thần chuẩn bị các bài giảng rất kỹ thì giờ dạy mới thành công Do đó,

việc dự giờ sẽ giúp sự phản hồi giữa GV và HS, giữa GV và GV, giữa GV vớinhà quản lý, từ đó rút kinh nghiệm cho giờ dạy của mỗi GV, góp phần nângcao trình độ chuyên môn

Thông qua hoạt động dự giờ cán bộ quản lý biết được việc thực hiệnnội dung chương trình, phương pháp của việc dạy tích hợp, trình độ năng lựccủa GV và HS, từ đó rút kinh nghiệm để chỉ đạo việc dạy tích hợp ngày càng

có hiệu quả hơn, thậm chí không phải chỉ là việc dạy tích hợp nội dung tư

tưởng Hồ Chí Minh trong các môn KHXH mà còn là việc dạy tích hợp ở cácmôn học khác

Biện pháp chỉ đạo hoạt động dự giờ bao gồm:

- Quy định về hoạt động dự giờ của GV đúng theo số lượng, quy trình,

hồ sơ

- Dự giờ trực tiếp cùng GV

- Tổ chức các hoạt động dự giờ theo chuyên đề hay đột xuất

1.4.3.5 Chỉ đạo việc đổi mới phương pháp dạy học.

Bản thân việc dạy học tích hợp nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh đã làmới, do đó đương nhiên phương pháp dạy cần phải mới, cốt lõi của vấn đề là

ở chỗ cần hướng dẫn HS học tập tích cực, phát huy tính sáng tạo, sự cảm

nhận, trí tưởng tượng phong phú, kỹ năng ghi nhớ Để làm được điều này đòihỏi mỗi GV trước hết phải có trình độ chuyên môn vững vàng, chủ độngtrong việc tìm các giải pháp để chuyển tải nội dung chủ đề bài dạy một cách

sinh động, gây được hiệu ứng tích cực, lấy học sinh làm trung tâm trong quá

trình dạy, dạy theo hình thức làm việc nhóm, có sự trao đổi và phản hồi từphía người học Biện pháp chỉ đạo đổi mới PPDH:

- Quán triệt cho GV về định hướng đổi mới

- Bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn cho GV

- Cung cấp các nguồn tư liệu, các phương tiện dạy học

- Thiết kế giáo án, tổ chức các hội thi: GV dạy giỏi, thi dạy chuyên đề giỏi

- Tổ chức các hoạt động ngoại khóa

- Kiểm tra hoạt động tổ chuyên môn: Kiểm tra đột xuất, định kỳ, toàndiện, trực tiếp, gián tiếp

- Sơ kết, tổng kết đánh rút kinh nghiệm đối với tổ chuyên môn KHXHtrong việc dạy tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.4.3.7 Quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên

- Cần đánh giá đúng tình hình thực trạng đội ngũ GV dạy môn KHXH

- Lập kế hoạch bồi dưỡng GV

- Nội dung bồi dưỡng: Chính trị tư tưởng, chuyên môn nghiệp vụ

- Hình thức bồi dưỡng: Bồi dưỡng trên chuẩn,bồi dưỡng thường xuyên,thay sách, chuyên đề

- Hoạt động nghiên cứu khoa học và tổng kết kinh nghiệm dạy tích hợp

tư tưởng Hồ Chí Minh

- Quy định và tạo điều kiện cho GV tự bồi dưỡng

1.4.4 Thúc đẩy hoạt động học của học sinh

1.4.4.1 Quản lý việc xây dựng động cơ, thói quen và khả năng học theo phương pháp tích hợp và tiếp thu đạo đức tư tưởng Hồ Chí Minh.

Hoạt động học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh chủ yếu đó là sự ghi

nhớ các sự kiện, sự việc (môn Lịch sử), sự cảm nhận (môn Ngữ văn), sự vận dụng (môn Giáo dục Công dân) Chất lượng hiệu quả của việc học tập tư

tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh không chỉ liên quan đến chất lượng của 3 mônhọc nói trên mà còn liên quan đến các môn học khác và việc rèn luyện đạođức của học sinh (thông qua thái độ, niềm tin của các em khi được học về tưtưởng đạo đức Hồ Chí Minh) Do đó quản lý hoạt động học tập của HS là rấtquan trọng Việc học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là vấn đề rất khó đối với

HS khi các em chưa đủ trải nghiệm để hiểu, với những bài mang tính thuyết

giảng dễ tạo cảm giác khô khan, nhàm chán cho HS do vậy GV phải xây dựngđược động cơ học tập cho HS.

Theo tâm lý học khi các cá nhân có động cơ học thì làm việc tích cực,

hiệu quả hơn Để xây dựng động cơ học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minhnhà quản lý phải làm cho GV thấu hiểu điều cơ bản là xây dựng được niềmkính yêu, cảm phục của HS đối với Bác Hồ, điều này sẽ giúp các em có hứngthú với những nội dung và hoạt động liên quan đến Bác GV khích lệ HS bằngcác câu hỏi “đóng”, “ mở”, các câu chuyện, thước phim cảm động về Người;Sưu tầm những tư liệu, hình ảnh, bài hát, bài thơ hay về Bác Kiểm tra nộidung bài cũ, kiến thức bài mới Việc kiểm tra phải nhẹ nhàng, linh hoạt gâyđược hứng thú và sự tự giác đối với HS

Biện pháp quản lý việc xây dựng động cơ học tư tưởng đạo đức Hồ ChíMinh cho HS:

- Xây dựng nội quy học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

- Phát động phong trào thi đua làm theo lời Bác

- Tổ chức các hội thi về Bác: Kể chuyện, đọc thơ, tìm hiểu về Bác

- Kiểm tra bài cũ, kiến thức bài mới

1.4.4.2 Quản lý việc học tập và vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh của HS

Tự học là quá trình nỗ lực chiếm lĩnh tri thức của bản thân người họcbằng hành động của chính minh, hướng tới những mục đích nhất định Theotác giả Nguyễn Cảnh Toàn, tự học là tự mình động não, suy nghĩ, sử dụng cácnăng lực trí tuệ và có cả cơ bắp cùng các phẩm chất của mình, cả động cơ tìnhcảm, nhân sinh quan, thế giới quan để chiếm một lĩnh vực hiểu biết nào đócủa nhân loại, biến lĩnh vực đó thành sở hữu của mình

Học sinh THPT là tuổi vị thành niên nên việc xây dựng cho các em có

kế hoạch tự học là rất quan trọng, tuy nhiên phải trên cơ sở định hướng,hướng dẫn của GV

Việc học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh phải là 1 quá trình, một sốgiờ dạy trên lớp không đủ để chuyển tải đến HS do đó đòi hỏi ở các em sự tựhọc, tự nghiên cứu rất cao (VD: Việc các em đọc sách, nghe các bài hát, xemphim tư liệu, đọc chuyện, đọc thơ về Bác đó là những việc các em nên làmthường xuyên ngoài giờ học trên lớp).

Quản lý việc tự học tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh của HS là quản lý

sự nhận biết, thông hiểu, ghi nhớ, vận dụng vào trong các tình huống, sinhhoạt và rèn luyện nhân cách bản thân

Phương pháp học tập ảnh hưởng rất lớn tới kết quả, đối với việc dạy tưtưởng đạo đức Hồ Chí Minh thì cần giúp cho HS:

- Nắm vững được các chủ đề, nội dung

- Trả lời được các câu hỏi trong bài

- Vận dụng trong các tình huống và sinh hoạt của HS

- Có thái độ tích cực, hứng thú hơn trong các môn học có chứa nộidung tích hợp

- Hình thành được thái độ, niềm tin tốt, có các việc làm cụ thể trongviệc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ

1.4.5 Kiểm tra các hoạt động của GV và HS

1.4.5.1 Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch để đảm bảo đúng tiến độ, nội dung, chương trình.

Việc thực hiện kế hoạch đảm bảo đúng tiến độ, nội dung, chương trìnhtrong hoạt động dạy và học là vấn đề quan trọng Các khâu trong kế hoạch cóliên quan chặt chẽ đến nhau, bước này là tiền đề và cơ sở của bước khác, nêukhông thực hiện đúng theo yêu cầu sẽ làm ảnh hưởng đến kết quả chung Do

đó cần lưu ý đến việc kiểm tra thực hiện kế hoạch để đôn đốc, thúc đẩy cáchoạt động diễn ra đúng theo yêu cầu

1.4.5.2 Kiểm tra các khâu chuẩn bị và thực hiện của GV.

Việc thành công hay thất bại của hoạt động dạy học phụ thuộc rất nhiềuvào công tác chuẩn bị và thực hiện Bất cứ hoạt động dạy học nào cũng phải

có sự chuẩn bị chu đáo, nhất là với hoạt động dạy học tư tưởng đạo đức HồChí Minh phần lớn phụ thuộc vào sáng tạo và tâm huyết của người giáo viênchứ không có những nguyên mẫu nhất định thì công tác chuẩn bị cũng nhưthực hiện càng cần thiết và chính là sự quyết định cho kết quả của HĐDH,chính vì vậy phải có sự kiểm tra để đảm bảo công tác chuẩn bị và thực hiệnluôn chu đáo và kỹ lưỡng

1.4.5.3 Kiểm định và đánh giá chất lượng

- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập là một trong những khâu quan trọngcủa quá trình dạy học, giúp định hướng cho quá trình dạy học, kiểm tra cầnđáp ứng mục tiêu:

* Cho giáo viên:

- Theo dõi sự tiến bộ của từng học sinh để có kế hoạch hỗ trợ học sinhhọc tập trong các nội dung ở các chương trình tiếp sau và ôn tập lại nội dung

đã học

- Thu thập các thông tin từ các bài kiểm tra, đánh giá để biết được kếtquả dạy học của bản thân (Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, tổ chứcnội dung dạy học)

- Rút kinh nghiệm các kỹ năng ghi nhớ nội dung bài, các sự kiện quantrọng, các chủ đề của bài

* Cho nhà quản lý:

- Giám sát quá trình dạy- học của giáo viên - học sinh

- Có biện pháp hỗ trợ, giúp đỡ giáo viên - học sinh tốt hơn

Trong việc dạy tích hợp nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường THPTthì việc kiểm tra thường là việc ghi nhớ các chủ đề, các sự kiện, các bài học rút

ra của học sinh, có cả những phần “đóng” trong nội dung và có cả những dạngcâu hỏi “ mở” Việc kiểm tra bài còn đồng nghĩa theo dõi sự cảm nhận của mỗihọc sinh đối với nội dung bài dạy Theo Benjamin Blom thì bài tập dùng đểkiểm tra phải có các mức biết, hiểu, vận dụng, phân tích, tổng hợp và đánh giá

để phân loại sự hiểu biết, năng lực cảm nhận của từng học sinh

Biện pháp quản lý:

- Nâng cao nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc dạy học

tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh; chức năng và các yêu cầu sư phạm của việckiểm tra, đánh giá kết quả việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức HồChí Minh cuả học sinh Nếu kết quả tốt sẽ có tác động tích cực đến việc họctập các môn học khác cũng như việc rèn luyện phẩm chất đạo đức của HS

- Yêu cầu GV tổ chức kiểm tra, thi đúng quy chế

- Xây dựng bộ câu hỏi, đề thi chung cho cả khối

- Kiểm tra việc chấm, trả bài, vào điểm của GV, nhật ký đánh giá HScủa GV

1.4.6 Xây dựng “môi trường sư phạm” cho hoạt động dạy học tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh.

1.4.6.1 Quản lý CSVC và PTDH tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

CSVC và PTDH là điều kiện và phương tiện lao động sư phạm của GV

và phương tiện học tập của HS, là một trong những thành tố của quá trình dạyhọc Các thiết bị dạy học làm thay đổi phương pháp và hình thức dạy học, làmcho nội dung dạy học sinh động, diễn cảm và hứng thú hơn, giúp cho GV tổ

chức điều khiển tối ưu quá trình nhận thức tích cực của HS, góp phần quantrọng nâng cao chất lượng dạy học.

Vì vậy quản lý CSVC là phương tiện dạy học là nhiệm vụ quan trọng,không thể thiếu được trong quản lý dạy học, quản lý nhà trường Việc quản lýCSVC và PTDH bao gồm:

- Kiểm tra việc sử dụng CSVC và PTDH tích hợp tư tưởng đạo đức HồChí Minh trong các bài giảng của GV

- Tổ chức sưu tầm các tư liệu, hình ảnh về Bác

- Bồi dưỡng năng lực sử dụng PTDH tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh

- Tăng cường công tác gìn giữ, bảo quản đồng thời thường xuyên bổsung CSVC và PTDH tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

- Biên soạn, tổng hợp các tư liệu về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minhcho HS

1.4.6.2 Xây dựng và thực hiện cơ chế, chính sách cho HĐDH tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh.

Cơ chế và chính sách có tác dụng rất lớn trong việc tạo động lực choHĐDH tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Các cơ chế, chính sách bao gồm: Xâydựng chính sách hỗ trợ tài chính cho GV và HS có thành tích cao trong dạy vàhọc; Kết hợp với cha mẹ HS và các tổ chức trong và ngoài nhà trường xâydựng nguồn kinh phí trao thưởng cho HS và GV giỏi; Hỗ trợ tài chính cho

GV dạy khối lớp có nhiều nội dung tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.4.6.3 Quản lý mối quan hệ thầy- trò trong dạy học tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh.

Trong dạy học mối quan hệ giữa thầy và trò là môi trường để học sinhlĩnh hội kiến thức, đặc biệt trong các tiết học trên lớp với đặc thù việc tíchhợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh có lượng kiến thức rộng lớn, không dễcảm thụ ngay Xây dựng được mối quan hệ thầy - trò tích cực, đặc biệt là hìnhảnh tốt đẹp của người thầy sẽ có tác động rất tích cực đến hứng thú và tự giác

của HS trong việc lĩnh hội và vận dụng các kiến thức Ngược lại sẽ là một tiếthọc nặng nề, học sinh thụ động, kiến thức mang tính áp đặt, thậm chí là phản tácdụng khi hình ảnh người thầy trong lòng học trò không được tôn trọng, yêu quý.

Do vậy, phải tạo được bầu không khí thân thiện, cởi mở, xây dựng được hìnhảnh đẹp của người thầy trong lòng học sinh Các biện pháp cần lưu ý:

- Chỉ đạo GV dạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh xây dựng mối quan

hệ thân thiện với HS; biết cách động viên, khuyến khích các em đúng lúc;biết tạo không khí nhẹ nhàng, sinh động trong giờ học; biết cách biến nhữngđiều khó khăn phức tạp thành những điều đơn giản, dễ hiểu phù hợp với nhậnthức của HS GV cần quan tâm và tạo điều kiện, giúp HS trong việc cảm thụtốt nhất những vấn đề trong bài giảng bằng tâm huyết và tình cảm của ngườithầy Đồng thời yêu cầu GV phải xây dựng được hình ảnh tốt đẹp, tạo được

uy tín, sự trân trọng, yêu quý của HS đối với người thầy

- Yêu cầu HS kính trọng, biết ơn thầy cô thể hiện bằng những việc làm

cụ thể trong mối quan hệ, giao tiếp ứng xử Phải làm cho HS hiểu rõ nhữngyêu cầu và tầm quan trọng của việc học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh tránhtình trạng coi nhẹ, không tập trung, thiếu nghiêm túc trong việc học tập HScần có sự tích cực, chủ động, tự giác trong học tập GV và HS phải có sựthương yêu, chia sẻ, giúp đỡ nhau trong học tập và cuộc sống, chính điều đó

sẽ giúp việc học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh của các em có hiệu quảhơn và đó là cũng là mục tiêu đặt ra trong việc dạy học tư tưởng đạo đức HồChí Minh

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến dạy học tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.5.1 Yếu tố chủ quan

1.5.1.1 Yếu tố của người thầy:

Với vai trò là chủ thể trực tiếp trong quá trình giảng dạy, giáo viên làyếu tố cơ bản quyết định đến chất lượng và hiệu quả của hoạt động dạy tưtưởng đạo đức Hồ Chí Minh Thông qua quá trình giảng dạy, giáo viên tácđộng đến tư tưởng, tình cảm, cuốn hút học sinh say mê học tập Giáo viên có