tác động của thông tin, khoa học công nghệ đối với các cơ quan thông tin - thư viện

nghiên cứu về tác động của thông tin, khoa học công nghệ đối với các cơ quan thông tin - thư viện

TR NG CAO NG S PH M SÓC TR NG

KHOA XÃ H I

L P: TH VI N - THÔNG TIN 14 (NHÓM 9)

CÁC C QUAN THÔNG TIN-TH VI N

DANH SÁCH NHÓM 9

1.TRI U KIM DUY 2.TH CH MINH THÀNH

3 INH QU C KH I 4.VÕ V N LONG 5.TH CH TH NG C PHÚ 6.NGUY N QU C C NG 7.LÝ TH PH NG THÚY

8 TH PH NG LINH 9.DI P MINH THU N

TÁC NG C A

CÁC C QUAN THÔNG TIN-TH VI N

Theo t i n bách khoa Vi t Nam (dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn) thì:

Khoa h c là h th ng tri th c v t nhiên, xã h i và t duy, c tích lu trong quá trình nh n th c trên c s th c ti n, c th hi n b ng nh ng khái ni m, phán oán, h c thuy!t Nhi m v" c#a Khoa h c là phát hi n ra b$n ch%t, tính quy lu t c#a các

hi n t ng, s v t, quá trình, t& ó mà d báo v s v n ng, phát tri n c#a chúng, 'nh h (ng cho ho)t ng c#a con ng *i Khoa h c giúp cho con ng *i ngày càng có kh$ n+ng chinh ph"c t nhiên và xã h i Khoa h c v&a là m t hình thái ý th c xã h i v&a là m t d)ng ho)t ng, m t công c" nh n th c M,i Khoa h c phát tri n g-m có 4 y!u t c b$n:

1) Tri th c kinh nghi m

2) Tri th c lí lu n

3) Ph ng pháp, cách x lí

4) Gi$ thuy!t và k!t lu n

H th ng Khoa h c c chia thành Khoa h c t nhiên, Khoa h c xã h i, Khoa

h c k/ thu t; m,i lo)i Khoa h c nói trên u có ph0n c b$n và ph0n ng d"ng, chúng quan h bi n ch ng v(i nhau Song, s phân lo)i Khoa h c này ch1 mang tính ch%t r%t

t ng i Trong i u ki n c#a cu c cách m)ng khoa h c - k/ thu t, Khoa h c ngày càng tr thành l c l ng s$n xu%t tr c ti!p

C2ng theo t& i n bách khoa, khái ni m Công ngh c hi u nh sau:

1 Môn khoa h c ng d"ng nh m v n d"ng các quy lu t t nhiên và các nguyên lí khoa h c, áp ng các nhu c0u v t ch%t và tinh th0n c#a con ng *i

2 Các ph ng ti n k/ thu t, là s th hi n v t ch%t hoá các tri th c ng d"ng khoa h c

3 T p h p các cách th c, các ph ng pháp d a trên c s khoa h c và c

s d"ng vào s$n xu%t trong các ngành s$n xu%t khác nhau t)o ra các s$n ph3m

v t ch%t và d'ch v"

Trong nh ng th p k1 g0n ây, có tác gi$ ã m r ng khái ni m công ngh :

a) CN bao g-m nhi u y!u t h p thành nh ph ng ti n máy móc thi!t b', các quy trình v n hành, các ph ng pháp t4 ch c, qu$n lí $m b$o cho quá trình s$n xu%t và d'ch v" c#a xã h i

b) Xét riêng v m5t kinh t!, trong quan h v(i s$n xu%t, công ngh c coi là ph ng ti n th c hi n quá trình s$n xu%t, bi!n 4i các " 0u vào" các

" 0u ra" cho các s$n ph3m và d'ch v" mong mu n

c) Công ngh cao (công ngh tiên ti!n), các ph ng ti n v t ch%t và t4

ch c c%u trúc áp d"ng khoa h c m(i nh%t ( i n, i n t., tin h c và t ng i u khi n, laze, k/ thu t siêu âm, plasma, v t li u c ng, siêu d6n phát tri n m)nh t& sau Chi!n tranh th! gi(i II)

Các thành ph0n c b$n c#a công ngh , theo cách hi u hi n nay, bao g-m c$ ph0n

c ng và ph0n m m, c" th là t4 h p c#a 4 thành ph0n có tác ng qua l)i v(i nhau và cùng th c hi n quá trình s$n xu%t và d'ch v" b%t kì: thành ph0n trang thi!t b', bao g-m các thi!t b', máy móc, khí c", nhà x ng, vv; thành ph0n k/ n+ng và tay ngh liên quan t(i kinh nghi m ngh nghi p c#a t&ng ng *i ho5c nhóm ng *i; thành ph0n thông tin liên quan t(i các bí quy!t, các quy trình, các ph ng pháp, các d li u, các b$n thi!t k!, vv; thành ph0n t4 ch c th hi n trong vi c b trí, s7p x!p i u ph i, qu$n lí và ti!p th',

vv

Còn khái ni m thông tin c hi u nh sau:

-Thông tin là “ i u mà ng *i ta ánh giá ho5c nói !n; là tri th c, tin t c” Theo t& i n Oxford English Dictionary

-“Thông tin là s chuy n giao tri th c làm t+ng thêm s c m)nh c#a con

ng *i”

T& nh ng khái ni m trên ta có th nh n th%y r ng: Thông tin và Khoa h c công ngh có tác ng r%t l(n !n nhi u ngành ngh , l/nh v c cu c s ng…d6n !n nhi u thay 4i m)nh m8 S tác ng này c2ng $nh h ng !n các c quan Thông tin-Th

vi n

VI N

Thông tin là nhu c0u thi!t y!u trong *i s ng xã h i, là công c" i u hành, qu$n lý hay ch1 )o c#a t&ng ch# th , giúp các cá nhân, t4 ch c a ra quy!t 'nh phù

h p và úng lúc Thông tin c2ng là ph ng ti n h u hi u m r ng giao l u hi u bi!t

gi a các qu c gia, dân t c; là ngu-n cung c%p tri th c m i m5t cho công chúng, ngu-n

l c phát tri n kinh t!-xã h i

Thông tin là y!u t quy!t 'nh $nh h ng !n s t-n t)i và phát tri n c#a các c quan Thông tin-Th vi n.B i vì:

-M t c quan Thông tin –Th vi n s8 không t-n t)i n!u thi!u thông tin ho5c thông tin nghèo nàn hay thông tin thi!u c s th c ti n.Vì th!, có th nói, Thông

tin là i u ki n tiên quy!t và $nh h ng nhi u nh%t !n c quan Thông tin- Th

vi n

-V(i các thông tin m(i c thu nh n thêm, thì các c quan Thông tin-Th

vi n s8 làm phong phú thêm ngu-n thông tin và giúp cho b)n c c#a mình có

c s hi u bi!t, nh n th c t t h n v nh ng i t ng trong *i s ng xã h i và

t nhiên Nh ng thông tin này c2ng giúp con ng *i th c hi n h p lý, úng quy

lu t công vi c c0n làm nh m )t t(i m"c ích Nhà khoa h c c E.Pietch ã ch1

ra "Thông tin là m t s$n ph3m mà v(i ý ngh/a, công d"ng c#a nó có th xem ngang hàng v(i tr l ng nguyên li u c#a n (c ó”…

-V(i các thông tin ã có, s8 giúp cho b)n c ti!p c n khi c0n !n.Lúc này,

d (i s tác ng c#a thông tin thì các c quan Thông tin-Th vi n tr thành n i

l u tr tri th c

S phát tri n m)nh m8 c#a thông tin trong th*i )i ngày nay t)o nhi u s c ép lên các c quan Thông tin-Th vi n nh :

-L ng thông tin trong xã h i r%t l(n và a d)ng Ví d": H ng ngày, có r%t nhi u lo)i báo, t)p chí c xu%t b$n t& nhi u tòa so)n khác nhau, v(i nhi u thông tin khác nhau hay ch1 v(i m t thông tin nh ng m,i n i l)i có cách trình bày khác nhau, ôi khi thông tin còn b' sai l ch.N!u c quan Thông tin-Th vi n không # kh$ n+ng x lí các thông tin ti!p nh n t& các ngu-n tin s8 làm cho thông tin a !n ng *i dùng tin b' tràn lan, n!u nghiêm tr ng h n s8 gây ra

nh ng d lu n không t t cho xã h i $nh h ng !n uy tín c#a c quan Thông tin-

Th vi n

-Nhu c0u thông tin c#a ng *i dùng tin ngày càng a d)ng.Ch9ng h)n, vào

nh ng n+m tr (c ây, khi nh7c n c quan Thông tin-Th vi n thì ng *i ta ch1 ngh/ ây là n i ch a sách, cho m n sách và ch1 dùng nh ng gì th vi n có.Nh ng trong nh ng n+m g0n ây thì quan ni m này ã thay 4i, ng *i dùng tin !n c quan Thông tin-Th vi n t tìm ki!m tài li u mình c0n ho5c gi$i trí…hay yêu c0u c quan Thông tin-Th vi n tìm giúp khi tài li u không có trong

c quan t%t c$ các l/nh v c nh v+n hóa, xã h i, khoa h c, th d"c th thao…N!u c quan Thông tin-Th vi n không áp ng c nh ng nhu c0u ó thì ch7c ch7n s8 b' ào th$i

Chính nh ng i u này òi h:i các c quan Thông tin-Th vi n ph$i có nh ng thay 4i cho phù h p v(i yêu c0u chung t-n t)i và ph"c v" xã h i t t h n gi$i quy!t bài toán khó này thì ph$i áp d"ng khoa h c công ngh vào công tác thông tin- th

vi n

2/TÁC NG C A KHOA H C CÔNG NGH N CÁC C QUAN THÔNG TIN-TH VI N

Áp d"ng khoa h c công ngh vào c quan thông –th vi n là xây d ng

ph ng th c m(i, công ngh m(i trong vi c x lý thông tin - tri th c ó là b$o qu$n, s u t0m, t4 ch c, qu$ng bá, và truy c p thông tin b ng các ph ng ti n hi n )i.Khoa h c công ngh (hay c" th h n chính là công ngh thông tin) ã góp ph0n làm thay 4i di n m)o c#a các c quan thông tin th vi n, t)o nhi u thu n l i trong công tác.Tuy nhiên v6n còn g5p m t s khó kh+n nh%t 'nh

a)Nh ng thu n l i khi áp d ng Công ngh -thông tin vào c quan Thông tin- th vi n

-Trong t ch c ngu n nhân l c:

Nh* nh ng thành t u c#a

công ngh m(i mà m t s

b ph n c#a th vi n s8

không còn c0n nhi u nhân

viên n a nh b ph n liên

th vi n và b ph n phân

ph i tài li u vì ngày càng

có nhi u t li u trên m)ng

cho ng *i dùng tin

Qu y L u hành ch c n m t cán b

-Trong công tác nghi p v :

+ B4 sung: Tr (c ây ng *i cán b b4 sung ph$i !n t&ng nhà xu%t b$n l%y danh m"c sách sau ó l a ch n t&ng lo)i tài li u phù h p v(i n v' mình r-i m(i ti!n hành b4 sung, nh ng nay v(i CNTT ng *i cán b ch1 vi c truy c p vào các Website c#a nhà xu%t b$n xem và 5t các cu n sách c0n thi!t Khi áp d"ng CNTT các th vi n có th ti!n hành b4 sung t p th nh m gi$m chi phí + Biên m"c: i v(i công tác biên m"c thì ã xu%t hi n hình th c m(i ó

là biên m"c trên m)ng hay còn g i là biên m"c sao chép i u này có ngh/a là

ng *i cán b biên m"c l%y nh ng thông tin th m"c trong danh sách các tài li u

mà n v' ã +ng ký b4 sung ho5c có th tìm tài li u ó trên m)ng thông qua ch1 s ISBN (m,i cu n sách ch1 có duy nh%t m t ch1 s này) Sau ó có th thêm m t s y!u t riêng c#a n v' mình nh : ký hi u kho, ngày tháng x lý tài li u Vi c biên m"c này giúp cho cán b x lý tài li u ti!t ki m c nhi u th*i gian, -ng nh%t các y!u t x lý.Gi ng nh công tác b4 sung thì c2ng có

th ti!n hành biên m"c t p trung gi a các th vi n Hình th c này s8 giúp cho các th vi n ti!t ki m c kinh phí trong x lý tài li u và -ng nh%t các y!u t

mô t$

+ Qu$n lý l u thông tài li u: CNTT ã t)o ra m t công c" r%t h u ích cho

ng *i qu$n lý so v(i ph ng pháp qu$n lý truy n th ng ó là cho phép th c

hi n và qu$n lý các nghi p v" yêu c0u (qua m)ng và b ng phi!u) nh :

m n/tr$, g.i/tr$, phôtô tài li u Ng *i qu$n lý có th xem b%t c thông tin v

m t b)n c: thông tin cá nhân, thông tin m n tr$, thông tin v l'ch s m n tr$ -ng th*i c2ng có th tra c u m t tài li u b%t k; n7m tình tr)ng tài li u ó: âu, do ai n7m gi , khi nào !n h)n tr$ Có th ti!n hành th ng kê s

l ng ph"c v" c2ng

nh t0n su%t s d"ng tài

li u m t cách d dàng

và thu n ti n.Nh* áp d"ng h th ng mã v)ch, cán b th vi n có th

th c hi n thao tác xu%t,

nh p tài li u nhanh chóng và chính xác,

a ra các d li u

m n và tr$ tài li u là

m t công c" 7c l c cho vi c qu$n lý l u thông tài li u, nh%t là trong m t h th ng

qu$n lý thông tin hi n )i Có th nói qu$n lý l u thông là m t công c" 7c l c

h, tr cho cán b qu$n lý r%t nhi u trong vi c ra quy!t 'nh

+S$n ph3m và d'ch v" thông tin: Xu%t hi n nhi u lo)i hình s$n ph3m thông tin m(i: các CSDL, các b$n tin i n t., sách i n t., các trang ch# Các d'ch v" thông tin m(i: tra c u tr c tuy!n, tra c u ch n l c Các s$n ph3m và d'ch v" thông tin này c coi là hàng hóa nên ng *i qu$n lý c0n ph$i có chi!n l c trong vi c ánh giá, l a ch n, phát tri n N!u t4 ch c t t các s$n ph3m và d'ch v" thông tin có ch%t l ng cao thì ây s8 là ngu-n kinh phí b4 sung cho ho)t

ng th vi n

b)Nh ng khó kh n khi áp d ng Công ngh -thông tin vào c quan Thông tin- th vi n

-V n an ninh th vi n: Khi áp d"ng CNTT vào ho)t ng th vi n m t v%n m(i ã xu%t hi n ó là an ninh th vi n Công tác an ninh th vi n ây có th hi u ó

H th ng m n tr$ sách t ng

là các ho)t ng b$o v tài s$n c#a th vi n b ng các thi!t b' hi n )i Các thi!t b'

$m b$o cho công tác anh ninh th vi n này là các c4ng t&, các camera, Th c hi n t t công tác an ninh th vi n s8 h)n ch! c m%t mát tài li u t)i các b ph n ph"c v" t

ch n nh kho m , phòng a ph ng ti n

C4ng an ninh g-m có 01 hay nhi u l i i cùng v(i B i u khi n trung tâm dùng b$o v tài li u ch ng tr m c7p ôi khi có kèm theo module !m ng *i ra vào th vi n.

-Kinh phí: ti!n hành tin h c hóa công tác th vi n thì òi h:i ph$i có m t ngu-n kinh phí r%t l(n mà ngân sách nhà n (c c%p cho các th vi n r%t h)n ch! nên v%n kinh phí luôn là bài toán nan gi$i cho các nhà qu$n lý 0u t cho th vi n th *ng không th%y ngay hi u qu$ cho nên vi c xin kinh phí r%t khó kh+n do ó vi c phát tri n

th vi n th *ng không -ng b , manh mún Hi n nay r%t nhi u th vi n do ng *i qu$n

lý n+ng ng nên ã xin c vi n tr c#a các t4 ch c n (c ngoài 0u t cho th

vi n c#a mình Nh ng v%n n$y sinh ti!p theo là làm sao có ngu-n tài chính duy trì các ho)t ng c#a th vi n khi ã h!t ngu-n kinh phí tài tr , ây c2ng là m t bài toán khó vì th vi n không ph$i là m t n v' kinh doanh có thu gi$i quy!t bài toán này

ng *i qu$n lý ph$i n+ng ng trong vi c t)o ra các s$n ph3m và d'ch v" thông tin có ch%t l ng nh : d'ch tài li u, làm t4ng lu n, xây d ng c s d li u, t)o ra các ngu-n thu ngoài ngân sách

i v(i m t s c quan th vi n vi c 0u t có 0y # trang thi!t b' hi n )i c0n ngu-n ngân sách r%t l(n

Phòng a ph ng ti n Tra c u m"c l"c tr c tuy!n

-Công ngh thông tin: ây là v%n then ch t trong vi c tin h c hóa công tác th

vi n nên nó c0n c quan tâm và 0u t t t Ng *i qu$n lý ph$i n7m b7t c công ngh ti!n hành t4 ch c và qu$n lý t t các ho)t ng c#a th vi n Ph$i n7m c các quy trình x lý tài li u, t)o ra các s$n ph3m và d'ch v" thông tin ch%t l ng cao

H th ng máy ch th vi n i h c Khoa h c t nhiên TP.HCM

-Nhân s và t ch c nhân s :Vì qu$n lý nhân s thu c qu$n lý xã h i ph c t)p nh%t nên nó òi h:i ng *i lãnh )o ph$i hi u bi!t k v các thành viên d (i quy n qu$n

lý c#a mình v trình nh n th c, kh$ n+ng chuyên môn, m c s d"ng ngo)i ng T& nh ng hi u bi!t ó m(i có th phân công, i u ng úng ng *i úng vi c và có

nh ng ch! u ãi thích h p nhân viên c#a mình yên tâm công tác, c ng hi!n h!t kh$ n+ng c#a h Ng *i qu$n lý ph$i có nh ng chính sách trong vi c b-i d <ng cho nhân viên v trình chuyên môn, kh$ n+ng s d"ng máy tính và ngo)i ng Ng *i qu$n lý ph$i có chi!n l c trong vi c phát tri n ngu-n tránh h"t h6ng trong các v' trí công tác