Kinh nghiệm quốc tế về phát triển hệ thống siêu thị và bài học rút ra cho việt nam.doc

Kinh nghiệm quốc tế về phát triển hệ thống siêu thị và bài học rút ra cho việt nam.

LỜI CẢM TẠ

Trong suốt 2 năm học ở trường, em đã nhận được rất nhiều tình cảm cũngnhư sự chỉ dạy tận tình của các thầy, các cô Và bản thân em đã học hỏi được rấtnhiều điều từ những lời chỉ dạy đó Em xin phép được gửi lời cảm ơn chân thànhnhất đến tất cả các thầy cô của Khoa Kinh Tế- Quản Trị Kinh Doanh, đặc biệt làthầy Nguyễn Hữu Tâm, người đã hướng dẫn em hoàn thành chuyên đề này Tuynhiên, do đây là lần đầu tiên thực hiện cũng như do thời gian và kiến thức có hạnnên còn rất nhiều thiếu sót Em rất mong được sự đóng góp của thầy để nhữngchuyên đề sau, đặc biêt là Luận văn tốt nghiệp, em thực hiện tốt hơn

Ngày 18 tháng 10 năm 2010Sinh viên thực hiện

Phạm Thanh Định

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan rằng đề tài này là do chính tôi thực hiện, các số liệu thu thập

và kết quả phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bất kỳ đềtài nghiên cứu khoa học nào

Ngày 18 tháng 10 năm 2010Sinh viên thực hiện

Phạm Thanh Định

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

Ngày … , tháng… , năm 20…

Giáo viên hướng dẫn

MỤC LỤC

LỜI CẢM TẠ i

LỜI CAM ĐOAN ii

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN iii

MỤC LỤC iv

PHẦN GIỚI THIỆU 1

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chung 1

2.2 Mục tiêu cụ thể 1

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2

3.1 Phương pháp thu thập số liệu 2

3.2 Phương pháp phân tích 2

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2

4.1 Thời gian nghiên cứu 2

4.2 Không gian nghiên cứu 2

PHẦN NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM 3

1.1 KHÁI NIỆM 3

1.2 CÁC LOẠI HÌNH SIÊU THỊ 3

1.2.1 Siêu thị truyền thống 3

1.2.2 Siêu thị chuyên doanh 3

1.2.3 Siêu thị trực tuyến 4

1.3 LỢI ÍCH CỦA SIÊU THỊ 4

CHƯƠNG 2 KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG SIÊU THỊ Ở MỘT SỐ QUỐC GIA 6

2.1 KINH NGHIỆM CỦA TRUNG QUỐC 2.1.1 Thực trạng 6

2.1.2 Chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp Trung Quốc 7

2.1.3 Chính sách quản lý của chính phủ Trung Quốc 8

2.2 KINH NGHIỆM CỦA THÁI LAN 8

2.2.1 Thực trạng 8

2.2.2 Chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp Thái Lan 11

2.2.3 Chính sách quản lý của chính phủ Thái Lan 11

2.3 KINH NGHIỆM CỦA PHÁP 12

2.3.1 Thực trạng 12

2.3.2 Chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp Pháp 13

2.3.3 Chính sách quản lý của chính phủ Pháp 14

CHƯƠNG 3 BÀI HỌC RÚT RA CHO VIỆT NAM 15

Thứ nhất 15

Thứ hai 15

Thứ ba 15

PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIỀN NGHỊ 16

1 KẾT LUẬN 16

2 KIẾN NGHỊ 16

2.1 Đối với nhà nước 16

2.2 Đối với doanh nghiệp 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

xã hội đang ngày một càng cao thì các dịch vụ phục vụ cũng phát triển theo, nhu cầu mua sắm cũng càng được đa dạng hóa Với sức mạnh về tài chính và nhiều năm kinh nghiệm, các nhà kinh doanh bán lẻ nước ngoài có nhiều lợi thế trong cạnh tranh Tuy nhiên, sự có mặt của các tập đoàn bán lẻ nước ngoài cũng đã kích thích các nhà kinh doanh bán lẻ trong nước năng động hơn và hoạt động hiệu quả hơn cũng như học hỏi được nhiều kinh nghiệm quý giá về quản lý và kinh doanh Để có thể làm chủ thị trường bán lẻ của nước nhà, các doanh nghiệpViệt Nam bắt buột phải tìm cho mình một hướng đi đúng Chính vì thế em xin chọn để tài “KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG SIÊU THỊ VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO VIỆT NAM” , nhằm giúp các doanhnghiệp Việt có thể tìm được hướng đi đúng và chiếm lĩnh được lòng tin người tiêu dùng Việt khi nước ta đang đứng từ nhiều sức ép thâm nhập của các tập đoànnước ngoài muốn thôn tính toàn bộ thị trường nước ta.

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chung

Tìm hiểu kinh nghiệm phát triển siêu thị ở các nước trên thế giới dựa trênnhững số liệu thống kê thu thập và những thông tin kinh tế xã hội ở quốc tế, xemxét thực trạng ở Việt Nam, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và áp dụng tìm rahướng phát triển cho các doanh nghiệp Việt, góp phần ổn định và thúc đẩy sựphát triển kinh tế xã hội của đất nước.

2.2 Mục tiêu cụ thể

 Tìm hiểu sự phát triển cúa hệ thống siêu thị và bài học kinh nghiệm ở cácnước Trung Quốc , Thái Lan, Pháp

 Phân tích thực trạng hệ thống siêu thị ở Việt Nam

 Đề ra những biện pháp để phát triển hệ thống siêu thị ở Việt Nam

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Phương pháp thu thập số liệu

Thu thập số liệu thứ cấp trên Internet: trang web Tổng cục thống kê, Bộ kếhoạch và đầu tư, sách báo mạng, các tạp chí kinh tế …

3.2 Phương pháp phân tích

Phương pháp thống kê

Phương pháp so sánh số tương đối, số tuyệt đối

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Thời gian nghiên cứu

Thời gian thực hiện đề tài : từ ngày 16/8/2010 đến ngày 01/11/2010

4.2 Không gian nghiên cứu

đề tài nghiên cứu tình hình phát triển hệ thống siêu thị ở nhiều quốc gia trên thế giới

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG HỆ THỐNG SIÊU THỊ Ở VIỆT NAM

Nền kinh tế phát triển dẫn đến thu nhập trung bình của người dân tăng cao Trong năm 2007, người Việt Nam đã chi gần 45 tỷ USD cho mua sắm và tiêu dùng Ngoài các tập đoàn phân phối lớn hiện đã có mặt tại Việt Nam như Metro Cash & Carry, Bourbon, Parkson, Zen Plaza, Diamond Plaza , theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đang có thêm nhiều tên tuổi lớn chờ cơ hội xâm nhập thị trườngViệt Nam, như Wal-Mart, Carefour, Tesco, Dairy Farm Ông Phạm Hoàng Hà, Giám đốc Ban dự án và Phát triển thị trường, Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Thái, cho hay, doanh thu bình quân từ năm 2003 đến 2007 của thị trường bán lẻ Việt Nam vào khoảng 37 tỷ USD, chưa phải là một thị trường lớn trong khu vực, tuy nhiên lại có tốc độ tăng trưởng 20% sau mỗi năm.Ông này cũng đưa ra dự báo, đến năm 2012, thị trường bán lẻ Việt Nam sẽ đạt doanh thu bình quân

khoảng 50 tỷ USD Tuy có thu nhập bình quân đầu người vào loại thấp trên thế giới, nhưng người Việt Nam chi tới 70% thu nhập cho mục đích tiêu dùng Một con số cao so với khoảng con số tương tự là 40% ở các nước phát triển Một trong những yếu tố khiến các nhà phân tích kỳ vọng vào sự phát triển của thị trường bán lẻ Việt Nam là hệ thống phân phối bán lẻ hiện mới thu hút khoảng 10% chi tiêu của người dân nhưng lại tập trung chủ yếu ở tầng lớp trẻ Có tới 40% người tiêu dùng Việt Nam vẫn mua hàng hóa tại các chợ, 44% qua các cửa hàng bán lẻ độc lập và khoảng 6% mua từ người sản xuất hàng hóa

Số lượng các trung tâm thương mại (TTTM) và siêu thị Dự kiến đến cuối 2010, cả nước sẽ

có khoảng 850 TTTM và siêu thị cùng vài chục ngàn cửa hàng tiện ích Trong đó, các cửa hàng bán lẻ hiện đại của các DN trong nước như Saigon Co.op, Fivimart, Citimart ngày càng xuất hiện nhiều Tuy nhiên, sự thay đổi này được đánh giá là nặng về lượng nhưng thiếu về chất.

Về tương quan thị phần, các tập đoàn nước ngoài đang chiếm tỷ trọng khá ấn tượng trong phân phối bán lẻ hiện đại tại các thành phố lớn, nhường phần còn lại (khoảng 20-30%) cho các nhà phân phối Việt Nam và đẩy họ về nông thôn Trong khi đó, lực lượng các DN bán lẻ của

VN, trên danh nghĩa là chiếm phần lớn nhưng chủ yếu có quy mô nhỏ, phục vụ được ít người hơn.

sẽ là khoảng 2,4 ngàn tỉ USD.

Siêu thị của Trung Quốc đã phát triển rất mạnh vào đầu thập kỷ 90, vớitốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm khoảng 70% Sự phát triển của các siêuthị chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn của Trung Quốc như Bắc Kinh, ThượngHải hay Quảng Châu Vào cuối năm 2000, mức bán ra của hệ thống siêu thị đãchiếm đến 7% tổng khối lượng hàng hoá bán lẻ của Trung Quốc Doanh thu củamột số siêu thị đã vượt quá doanh số của một số trung tâm buôn bán hàng đầucủa Trung Quốc Do thành công của các siêu thị đã thu hút rất nhiều tập đoàn bán

lẻ trên thế giới đầu tư vào Trung Quốc

Với hệ thống phân phối nhiều tầng, nhiều lớp truyền thống của TrungQuốc làm tăng chi phí đối với hàng hoá đặc biệt là chi phí đối với hàng hoá nhậpkhẩu Khi các nhà xuất khẩu cung cấp hàng hoá cho các siêu thị lớn họ sẽ giảmchi phí trung gian do đó sẽ tăng khả năng cạnh tranh của hàng hoá nhập khẩu đốivới hàng hoá nội địa của Trung Quốc Hơn nữa, sau khi Trung Quốc gia nhậpWTO các rào cản thuế quan và phi thuế quan giảm đi sẽ là cơ hội thuận lợi chohàng hoá nhập khẩu

MÔ HÌNH BÁN LẺ HÀNG HOÁ CỦA HÀNG HOÁ

Có rất nhiều các nhà bán lẻ lớn trên thế giới đã bắt đầu đầu tư vào thịtrường Trung Quốc Một số nhà bán lẻ lớn đã mở đến hơn 20 siêu thị ở các thànhphố lớn của Trung Quốc Do có kinh nghiệm và sức mạnh nên thị phần của cáctập đoàn quốc tế ngày càng tăng lên Tuy nhiên, do thị trường bán lẻ của TrungQuốc đã bão hoà nên doanh thu của các tập đoàn bán lẻ đã không tăng lên đượcnữa Với sự tham gia của các siêu thị quốc tế đã gây sức ép rất lớn đối với cácnhà bán lẻ trong nước của Trung Quốc Các doanh nghiệp bán lẻ của Trung Quốc

- Tận dụng tốt hơn nguồn lực

- Người tiêu dùng có nhiều cơ hội lựa chọn hơn

Thực phẩm tươi sống và

đông lạnh

Các cửa hàng nhỏ lẻ

tuy rất nhiều nhưng thường có quy mô nhỏ Quy mô nhỏ cũng chính là các yếuđiểm của các siêu thị của Trung Quốc Hiện nay chỉ có 122 công ty bán lẻ củaTrung Quốc có doanh thu nhiều hơn 50 triệu nhân dân tệ.

2.1.2 Chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp Trung Quốc

Các siêu thị thường sạch sẽ hơn, mua hàng thoải mái và thuận tiện hơn.Chất lượng hàng hoá trong các siêu thị được đảm bảo hơn Đối với thực phẩmđóng hộp họ không phải mặc cả giá và họ có thể tin tưởng vào khối lượng sảnphẩm Siêu thị cung cấp số lượng hàng hoá lớn hơn nhiều so với các loại hìnhbán lẻ truyền thống Siêu thị cung cấp nhiều hàng đông lạnh, làm lạnh và thựcphẩm chế biến sẵn cho các gia đình Hơn nữa tại Trung Quốc 90% các gia đìnhthành phố có tủ lạnh Tuy nhiên, vẫn có một số người thích mua hàng ở các cửahàng truyền thống do giá thấp hơn, thực phẩm tươi hơn và có sự giao tiếp giữacác cá nhân, một trong những phong cách quan trọng của người Trung Quốc Qui

mô về diện tích ngày càng tăng, hàng hóa ngày càng đa dạng, phong phú

TIÊU CHUẨN SIÊU THỊ CỦA TRUNG QUỐC

Đại siêu thị Siêu thị

phức hợp

Cửa hànggiảm giá

Siêu thịtruyền thốngKích thước trung bình 20.000 m2 3.000 m2 1.000 m2 500 m2

Số lượng hàng hoá 60.000 15.000 6.000 3.000

Các doanh nghiệp kinh doanh theo chuỗi có rất nhiều các siêu thị, lại thựchiện thống nhất thu mua theo một đầu mối, thống nhất tiến hành phân phối hànghoá cho các cửa hàng của chuỗi, do vậy các doanh nghiệp thành viên của chuỗi

có quy mô lớn và vừa thường có hệ thống phân phối và lưu thông hàng hoá riêng.Việc phân phối và lưu thông hàng hoá một cách thống nhất là một khía cạnhquan trọng trong hoạt động kinh doanh theo mô hình chuỗi, do vậy các doanhnghiệp kinh doanh theo dạng chuỗi hết sức coi trọng việc xây dựng các trung tâm

phân phối lưu thông hàng hoá, rất nhiều doanh nghiệp đã từng bước hoàn thiện,

và đã xây dựng một hệ thống thông tin về phân phối và lưu thông hàng hoá, cũngnhư hệ thống kho hàng tốt, trình độ về quản lý về phân phối và lưu thông hànghoá cũng từng bước được nâng cao.Trung tâm phân phối và lưu thông hàng hoácủa các doanh nghiệp kinh doanh theo dạng chuỗi có quy mô lớn và vừa có diệntích xây dựng lên đến 20.000 m2, có thể đồng thời cho phép 80 xe vận tại chởhàng đỗ xếp dỡ hàng hoá, có bán kính phục vụ tới 250 km2, có trình độ điện tửhàng hoá và cơ giới hoá tương đối cao đảm bảo cả việc bán lẻ, bảo đảm giaohàng đến nhà trong vòng 12 giờ sau khi mua thiết bị điện cỡ lớn và vừa, thậm chítheo yêu cầu của khách hàng có thể đưa hàng đến tận cửa chỉ sau 3 giờ

2.1.3 Chính sách quản của chính phủ Trung Quốc

1 Cải cách các qui định và phương thức quản lý có liên quan, tạo môi trường lành mạnh cho sự phát triển của lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hoá hiện đại

2 Áp dụng các biện pháp tích cực, thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hoá hiện đại

3 Tăng cường bồi dưỡng và giáo dục về lĩnh vực phân phối và lưu thông hànghoá, khuyến khích sử dụng trang thiết bị và kỹ thuật tiên tiến trong phân phối vàlưu thông hàng hoá

4 Xây dựng qui hoạch phát triển phân phối và lưu thông hàng hoá, chỉ đạo vàthúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hoá

5 Tăng cường điều tiết giữa các ban ngành Chính phủ liên quan tới quản lýphân phối và lưu thông hàng hoá

Dành nhiều ưu đãi về tín dụng, thông tin, đào tạo, trợ giúp kỹ thuật cho cácdoanh nghiệp kinh doanh siêu thị trong nước nhằm tăng khả năng cạnh tranh củacác siêu thị trong nước trên thị trường Trung Quốc Đặc biệt, Trung Quốc cũngkhuyến khích các nhà bán lẻ của Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài để chiếm lĩnhthị trường của các nước trong khu vực thậm chí cả các nước phát triển như EU vàHoa Kỳ

2.2 KINH NGHIỆM CỦA THÁI LAN

2.2.1 Thực trạng

Cho đến trước cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á thương mại kiểutruyền thống vẫn chiếm vị trí quan trọng trong hệ thống bán lẻ của Thái Lan.Trước cuộc khủng hoảng tiền tệ hệ thống thương mại truyền thống chiếm đến70% tổng số thương mại của nước này và hệ thống bán lẻ hiện đại chỉ chiếm30% doanh thu bán lẻ của Thái Lan

Hệ thống bán lẻ của Thái Lan tương đối phát triển, hệ thống này bao gồm

hệ thống bán lẻ mới và hệ thống bán lẻ truyền thống như sơ đồ:

Sơ đồ: Hệ thống bán lẻ hiện đại của Thái Lan

Hiện nay hệ thống bán lẻ hiện đại của Thái Lan có tốc độ tăng trưởngnhanh hơn tốc độ tăng trưởng của hệ thống bán lẻ truyền thống Thị phần của hệthống bán lẻ hiện đại năm 2002 là 54% so với hệ thống bán lẻ truyền thống là46% và thị phần của hệ thống bán lẻ hiện đại đang ngày càng tăng lên khi trongthời gian tới nhiều tập đoàn bán lẻ quốc tế sẽ mở thêm các siêu thị và đại siêu thị

TỈ LỆ CỬA HÀNG SO VỚI TỈ LỆ THỊ TRƯỜNG TẠI THÁI LAN NĂM 2002

Loại cửa hàng Số lượng Tỉ lệ (%) Doanh thu

Nguồn: Bộ Thương mại Thái Lan

Nếu xét về số lượng cửa hàng hay điểm kinh doanh thì các hình thức thương mạihiện đại chỉ chiếm tỉ lệ rất nhỏ (1,62%) so với thương mại truyền thống nhưng nếu xét

về doanh thu các hình thức bán lẻ hiện đại chiếm vị trí quan trọng (54%) trong hệ thốngbán lẻ của Thái Lan

Siêu thị đã phát triển rất nhanh ở Thái Lan, tuy nhiên hệ thống siêu thị của TháiLan đã phải chịu sức ép cạnh tranh rất lớn từ các đại siêu thị của nước ngoài Chỉ còn rất

ít siêu thị truyền thống của Thái Lan có thể tồn tại và phần lớn các siêu thị này đã phảiliên doanh với các siêu thị của nước ngoài để cạnh tranh với các đại siêu thị và các loạihình bán lẻ truyền thống Đối thủ cạnh tranh chủ yếu của các siêu thị vẫn là các chợtruyền thống

Một trong những kênh phân phối truyền thống của Thái Lan đó là các chợ ngoàitrời Tuy nhiên cùng với sự phát triển của nền kinh tế trong thập kỷ 90 các hình thứcbán lẻ khác đã rất phát triển đặc biệt là thực phẩm, vốn được coi là ưu thế của các chợtruyền thống Các loại hình siêu thị, đại siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiệndụng đã phát triển rất nhanh đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của tầng lớp trung lưu

2.2.2 Chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp Thái Lan

Siêu thị ở Thái Lan chủ yếu tập trung ở Băng Cốc Tại Băng Cốc có đến75% siêu thị trong khi đó dân số của khu vực này chỉ chiếm 20% dân số của TháiLan Không giống như siêu thị của một số nước phát triển khác siêu thị của TháiLan thường nằm trong các Trung tâm thương mại và nó thường là một phần củatrung tâm thương mại với mục tiêu chủ yếu là bán hàng cho tầng lớp trung lưucủa Thái Lan

Các tập đoàn lớn của Thái Lan đang có dự định xây dựng hàng loạt siêuthị cỡ trung bình trên diện tích rộng nhằm đáp ứng nhu cầu hàng ngày của nhiềutầng lớp dân cư khác nhau Các doanh nghiệp trong nước cũng liên doanh với cáccông ty nước ngoài để mở thêm các siêu thị nhằm tăng khả năng cạnh tranh vớicác nhà bán lẻ nước ngoài

Vì các siêu thị ở Thái Lan phần lớn đều nằm trong các trung tâm thươngmại và các trung tâm thương mại thì bao gồm rất nhiều loại hình kinh doanh nhưcửa hàng, bách hóa tổng hợp, cửa hàng chuyên dụng ( hình thức và qui mô củacác cửa hàng chuyên dụng ở Thái Lan cũng tương tự như các siêu thị chuyêndoanh ở Việt Nam) nên rất thu hút khách hàng của nước này

Các trung tâm thương mại lớn thường cung cấp hàng hoá với giá rẻ hơn từkhoảng 20 - 30% so với với các cửa hàng bình thường và thậm chí còn thấp hơn

cả trong các siêu thị Và không giống như siêu thị, hoặc các cửa hàng chủ yếu tậptrung vào tầng lớp trung lưu, các trung tâm thương mại đáp ứng nhu cầu của mọitầng lớp dân cư