Một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất giống cây Xoan ta (Melia azedarach) tại vườn ươm trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

LƯỜNG VĂN THƯƠNG Tên đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CHỦ YẾU TRONG SẢN XUẤT GIỐNG CÂY XOAN TA Melia azedarach.Linn TẠI VƯỜN ƯƠM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN KHÓA LUẬN TỐT NGH

LƯỜNG VĂN THƯƠNG

Tên đề tài:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CHỦ YẾU TRONG SẢN XUẤT

GIỐNG CÂY XOAN TA (Melia azedarach.Linn) TẠI VƯỜN ƯƠM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy

Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng

Thái Nguyên, 2014

LƯỜNG VĂN THƯƠNG

Tên đề tài:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CHỦ YẾU TRONG SẢN XUẤT

GIỐNG CÂY XOAN TA (Melia azedarach.Linn) TẠI VƯỜN ƯƠM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy

Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng

Giảng viên hướng dẫn : GS TS Đặng Kim Vui

Thái Nguyên, 2014

Tôi chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

- Thầy hướng dẫn GS.TS Đặng Kim Vui đã tận tình hướng dẫn chi tiết, giúp đỡ tôi hoàn thành báo cáo này

- Tập thể thầy, cô giáo trong bộ môn TKLN đã tận tình giúp đỡ những kiến thức quý báu và truyền đạt nhiều kiến thức để bản thân tôi có thể áp dụng vào thực tế trong quá trình thực tập tốt nghiệp

- Các bạn bè của tôi trong lớp K42-QLTNR đã hỗ trợ trong việc điều tra xậy dựng một số hình ảnh công việc mà cá nhân tôi chưa làm được

- Ban quản lý vườn ươm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, cô Th.S Hà Thị Bình đã tạo mọi điều kiện thuật lợi, bố trí nơi ăn ở và giúp đỡ tôi về tài liệu liên quan trong suốt thời gian làm đề tài

- Các anh chị tại vườn ươm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã giúp đỡ tôi trong quá trình chăm sóc, thu thập thông tin và một số hình ảnh

Trong suốt thời gian làm báo cáo tốt nghiệp tôi luôn nhận được sự hỗ trợ

từ phía cộng đồng dân cư tại xã Quyết Thắng trong suốt thời gian thực tập tốt nghiệp trong Vườn uơm Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

Thái Nguyên, ngày 5 tháng 5 năm 2014

Sinh viên thực hiện

SV.Lường Văn Thương

Thực tập tốt nghiệp là dịp để củng cố những kiến thức đã học và bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoa học cho sinh viên trước khi ra trường

Được sự đồng ý của ban chủ nhiệm khoa Lâm Nghiệp, Trường Đại Học

Nông Lâm Thái Nguyên Tôi đã tiến hành đợt tốt nghiệp với đề tài: “Một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất giống cây Xoan ta (Melia azedarach) tại vườn ươm trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”

Trong quá trình thực tập bằng niềm say mê, nhiệt tình, và sự cố gắng của bản thân cùng với sự giúp đỡ của Thầy giáo GS.TS Đặng Kim Vui, các thầy cô trong khoa và các cán bộ vườn ươm khoa Lâm Nghiệp đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo tôi để hoàn thành đề tài này

Nhân dịp này cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc tới tất cả sự giúp đỡ đó

Do thời gian và trình độ có hạn, nên chắc chắn đề tài không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự góp ý các thầy cô và các bạn đồng nghiệp để bản đề tài này hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Thái Nguyên, ngày 5 tháng 5 năm 2014

SV LƯỜNG VĂN THƯƠNG

Bảng 2.1: Kết quả phân tích mẫu đất 10

Bảng 2.2 Một số yếu tố khí hậu từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2014 tại Tỉnh Thái Nguyên 10

Bảng 3.1: Sơ đồ bố trí các công thức thí nghiệm ảnh hưởng của hỗn hợp ruột bầu đến sinh trưởng cảu cây xoan ta 14

Bảng 3.2: Bảng theo dõi sinh trưởng chiều cao và động thái ra lá của cây xoan ta 14

Bảng 3.3: Bảng sắp xếp các trị số quan sát phân tích phương sai 1 nhân tố 15

Bảng 3.4: Bảng phân tích phương sai 1 nhân tố ANOVA 18

Bảng 4.1:Kết quả sinh trưởng chiều cao HVN (cm) của cây Xoan ta ở các công thức thí nghiệm 22

Bảng 4 2: Bảng tổng hợp kết quả sinh trưởng chiều cao vút ngọn HVN (cm)ở các công thức cuối đợt thí nghiệm 23

Bảng 4.3: Bảng phân tích phương sai một nhân tố đối với hỗn hợp ruột bầu sinh trưởng chiều cao cây Xoan ta ANOVA 24

Bảng 4.4:Bảng sai dị từng cặp xi- xj cho sự tăng trưởng chiều cao vút ngọn 24

Bảng 4.5: Động thái ra lá của cây Xoan ta ở các công thức thí nghiệm 25

Bảng 4.6: Bảng tổng hợp kết quả động thái ra lá của cây Xoan ta 26

Bảng 4.7: Bảng phân tích phương sai một nhân tố ảnh hưởng của hỗnhợp ruột bầu tới động thái ra lá của cây Xoan ta ANOVA 27

Bảng 4.8: Bảng sai dị từng cặp xi- xj cho động thái ra lá 27

Bảng 4.9:Kết quả đánh giá chất lượng cây con ở lần đo cuối 28

Hình 4.1: Đồ thị biểu diễn trinh trưởng của cây Xoan ta ở các công thức thí nghiệm 22 Hình 4.2: Đồ thị biểu diễn động thái ra lá của cây Xoan ta ở các công thức thí nghiệm 26 Hình 4.3: Biểu đồ đánh giá chất lượng cây con ở các công thức 28

PHẦN 1 : MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích của đề tài 2

1.3 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.4 Ý nghĩa đề tài 2

1.4.1 Trong học tập và nghiên cứu khoa học 2

1.4.2 Trong thực tiễn sản xuất 2

PHẦN 2 : TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 3

2.1 Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu 3

2.2 Những nghiên cứu trên thế giới 6

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam 7

2.4 Tổng quan khu vực nghiên cứu 9

2.5.Những thông tin về đối tượng nghiên cứu 10

PHẦN 3 : ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 12

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 12

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu 12

3.2.1 Địa điểm tiến hành nghiên cứu 12

3.2.2 Thời gian tiến hành nghiên cứu 12

3.3 Nội dung nghiên cứu 12

3.4 Phương pháp nghiên cứu 12

3.4.1.Phương pháp ngoại nghiệp 13

3.4.2 Phương pháp nội nghiệp 14

PHẦN 4 : KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ 20

4.1 Kỹ thuật thu hái và xử lý hạt xoan ta 20

4.1.1 Kỹ thuật thu hái 20

4.1.2 Chế biến hạt 20

4.2.2 Sinh trưởng về động thái ra lá của cây Xoan ta 25

4.2.3 Đánh giá chất lượng cây con, dự tính tỷ lệ xuất vườn cây Xoan ta 28

4.3 Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất Xoan ta (Melia azedarach) 29 PHẦN 5 : KẾT LUẬN TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ 33

5.1 Kết luận 33

5.2 Tồn tại 34

5.3 Kiến nghị 35

TÀI LIỆU THAM KHẢO 36

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Rừng là tài nguyên vô cùng quý giá của con người, nếu chúng ta biết khai thác và sử dụng, bảo vệ một cách hợp lý Rừng không chỉ cung cấp những vật dụng thực phẩm lâm đặc sản như: thuốc men, gỗ củi, tre, nứa…mà rừng còn là

lá phổi xanh của nhân loại, điều hòa khí quyển, hấp thu chất độc hại như: CO2,

SO2 và làm cân bằng môi trường sinh thái đem lại cuộc sống trong lành cho con người và mọi sinh vật

Ngày nay Đảng và Nhà nước đã tạo mọi điều kiện để thu hút người dân sống trong và gần rừng tham gia bảo vệ rừng trồng, để bảo vệ nguồn gen cũng như làm cho rừng giàu thêm và phục hồi lại nhằm phủ xanh đồi núi trọc

Xoan ta hay Sầu đâu có tên khoa học là Melia azedarach Linn Là một loại

thực vật thuộc họ Xoan ( Meliacea) nó phân bố chủ yếu ở Việt Nam, Lào, Camphuchia Riêng ở Việt Nam dọc theo từ Bắc vào Nam hầu như tỉnh nào cũng có

sự phân bố của cây Xoan ta, chúng mọc tự nhiên hoặc được trồng Đây là loài cây thân gỗ có kích thước lớn có thể cao đến 30m đường kính gần 100cm Gỗ Xoan thuộc gỗ nhóm V, gỗ Xoan có lõi màu hồng hay nâu nhạt, dác xám trắng; gỗ nhẹ mềm tỷ trọng 0.565; lực kéo ngang thớ 22kg/cm2, nén dọc thớ 339kg/cm2 Gỗ Xoan sau khi ngâm khá bền khó bị mối mọt, cho nên gỗ Xoan thường được dùng trong xây dựng, trang trí nội thất và điêu khắc Than và củi Xoan ta cung cấp một lượng nhiệt lớn Ngoài ra lá, rễ Xoan còn đung làm phân xanh, thuốc sát trùng, hạt

có thể ép dầu và chữa một số bệnh, ta có thể trồng Xoan để che bóng và phòng hộ

Đặc điểm sinh học: Xoan ta là loài cây ưa sáng, ưa khí hậu nóng ẩm, sinh

trưởng và phát triển mạnh trên nhiều vùng đất khác nhau từ đất chua đến đất kiền hoặc hơi mặn, trồng sau khoảng 5-6 năm là có thể thu hoạch và nếu trồng lấy gỗ lớn thì kéo dài từ 8-10 năm Đặc biệt cây Xoan ta có khả năng tái sinh (mọc lại từ gốc cũ

đã thu hoạch cây) từ 3-4 lần

Với đặc điểm sinh học như trên cũng như giá trị sử dụng về nhiều mặt nên Xoan là cây trồng lâm nghiệp có khả năng phát triển rộng rãi

Xuất phát từ những vấn đề trên, tôi đã thực hiện đề tài: “Một số biện pháp

kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất giống cây Xoan ta (Melia azedarach) tại vườn ươm

Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

1.2 Mục đích của đề tài

Nghiên cứu tìm ra phương pháp gieo ươm cây Xoan ta trong giai đoạn

vườn ươm phục vụ nhu cầu trồng rừng, góp phần tăng hiệu quả kinh tế và cải thiện môi trường sống

1.3 Mục tiêu nghiên cứu

Có được hướng dẫn một số kỹ thuật chủ yếu trong gieo ươm loài cây

Xoan ta

1.4 Ý nghĩa đề tài

1.4.1 Trong học tập và nghiên cứu khoa học

- Gắn kết giữa lý thuyết và thực hành

- Giúp sinh viên nắm vững hơn về những kiến thức đã được học nhất là về

sản xuất cây con

- Học được cách sắp xếp bố trí công việc trong học tập nghiên cứu một

cách khoa học

- Học được cách sản xuất cây giống phục vụ cho công tác trồng rừng

- Bước đầu tiếp cận và áp dụng khoa học tiến bộ vào thực tế sản xuất

- Giúp ta làm quen với công tác nghiên cứu khoa học và tạo tác phong làm việc độc lập khi ra thực tế

1.4.2 Trong thực tiễn sản xuất

Kết quả đề tài là cơ sở để xuất một số kỹ thuật chủ yếu trong sản xuất

giống cây Xoan ta trong giai đoạn vườn ươm

PHẦN 2 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu

Nhân giống bằng hạt là phương pháp nhân giống đem lại hiệu quả cao và

áp dụng phổ biến trong suốt thời gian qua

Trong gieo ươm, việc xử lý hạt giống là một khâu quan trọng, tùy vào đặc điểm sinh lý, cấu tạo vỏ hạt của hạt giống khác nhau thì việc xử lý hạt cũng khác nhau Xử lý khích thích hạt giống là tác động đồng loạt lên lượng hạt giống cần gieo nhằm diệt nấm mầm mống bệnh hại, đồng thời kích thích hạt nẩm mầm nhanh và đều, có nhiều phương pháp xử lý kích thích hạt giống khác nhau như:

Phương pháp vật lý, hóa học, cơ giới,…Nhưng hiện nay phương pháp vật lý

(dùng nước có nhiệt độ để kích thích hạt nảy mầm) thường được dùng nhiều hơn Phương pháp này đơn giản dễ làm mà lại còn an toàn, áp dụng cho nhiều loại hạt

Qua trình nảy mầm của hạt chia làm 3 giai đoạn gối nhau:

+ Giai đoạn vật lý: Hạt hút nước và trương lên làm cho vỏ hạt nứt ra, dấu hiệu đầu tiên của nảy mầm

+ Giai đoạn sinh hóa: Dưới tác động của nhiệt độ ẩm hạt tính men, hô hấp

và đồng hóa tăng lên, các chất dự trữ được sử dụng và chuyển đến vùng sinh trưởng

+ Giai đoạn sinh lý: Sự phân chia và lớn lên của các tế bào làm cho rễ mầm và chồi mầm đâm ra ngoài ra ngoài hạt thành cây mầm (Lương Thị Anh-Mai Quang Trường, 2007) [1]

Loại hạt khác nhau thì phương pháp xử lý kích thích khác nhau căn cứ vào độ dày của vỏ hạt, tim dầu trong hạt để lựa chọn phương pháp xử lý

Kích thích được hạt nảy mầm tốt không có nghĩa đã được cây con tốt, mà cần nuôi dưỡng cây trong môi trường tốt Với cây con nuôi trong bầu, hỗn hợp ruột bầu phù hợp cây mới sinh trưởng tốt, đảm bảo được về mặt số lượng, chất lượng đáp ứng cho trồng rừng

Theo Nguyễn Văn Sở (2004) [2], thành phần ruột bầu là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng cây con trong vườn ươm Hỗn hợp ruột bầu tốt phải đảm bảo nhưng điều kiện lý tính và hóa tính giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh Một hỗn hợp ruột bầu nhẹ, thoáng khí, khả năng giữu nước cao nhưng nghèo chất khoáng cũng không giúp cây phát triển tốt Ngược lại hỗn hợp chứa nhiều chất khoáng, nhưng cấu trúc đất nặng, khó thấm nước và thoát nước cũng ảnh hưởng xấu đến cây con

Thành phần hỗ hợp ruột bầu bao gồm đất, phân bón (hữu cơ, vô cơ) và chất phụ gia để đảm bảo điều kiện lý hóa của ruột bầu Đất được chọn làm ruột bầu là đất tốt, có khả năng giữ ẩm và thoát nước tốt, thành phần cơ giới từ cát pha thịt nhẹ, pH trung tính, không mang mầm mống sâu bệnh

Theo Nguyễn Xuân Quát (1985) [4] để giúp cây con sinh trưởng và phát triển tốt, vấn đề bổ sung thêm chất khoáng và cải thiện tính chất của ruột bầu bằng cách bón phân là cách cần thiết Trong giai đoạn vườn ươm, những yếu tố

đặc biệt quan tâm là đạm, lân, kali và các chất phụ gia

Đạm (N) là chất dinh dưỡng cần cho sinh trưởng và phát triển của cây

trồng Mặc dù hàm lượng trong cây không cao, nhưng nitơ lại có vai trò quan trọng bậc nhất Thiếu Nitơ cây không thể tồn tại Nitơ là thành phần quan trọng cấu tạo nên tất cả các axit amin và từ các axit amin tổng hợp nên tất cả các loại protein trong cơ thể thực vật Vai trò của protein đối với sự sống của cơ thể thực vật là không thế thay thế được

Nitơ có mặt trong axit nucleic, tham gia vào cấu trúc của vòng porphyril,

là những chất đóng vai trò quan trọng trong quang hợp và hô hấp của thực vật

Nói chung, nitơ là dưỡng chất cơ bản nhất tham gia vào thành phần chính của protein, vào quá trình hình thành các chất quan trọng như amino axit, men, nhiều loại vitamin trong cây như B1 B2 B6 Nitơ thúc đẩy cây tăng trưởng, đâm nhiều chồi, lá to và xanh, quang hợp mạnh Nếu thiếu đạm, cây sinh trưởng chậm, còi cọc, lá ít và có kích thước nhỏ và hơi vàng

Nhưng nếu bón thừa đạm cũng gây tác hại cho cây

Biểu hiện của triệu chứng thừa đạm là cây sinh trưởng quá mức, cây dễ đổ ngã, nhiều sâu bệnh, lá có màu xanh đậm vì diệp lục được tổng hợp nhiều Trịnh Xuân Vũ, 1975[9]; Viện thổ nhưỡng nông hóa, 1998[10]; Ekta Khurana and J.S Singh, 2000[15]; Thomas D Landis,1985 [14]

Lân (P) là yếu tố quan trọng trong quá trình trao đổi năng lượng Lân có tác dụng làm tăng tính chịu lạnh cho cây trồng, thúc đẩy sự phát triển của hệ rễ Lân cần thiết cho sự phân chia tế bào, mô phân sinh, kích thích sự phát triển của

rễ, ra hoa, sự phát triển của hạt và quả Cây được cung cấp đầy đủ lân sẽ tăng khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi như lạnh, nóng, đất chua và kiềm

Nếu thiếu lân, kích thước cây nhỏ hơn bình thường, lá cây phồng cứng, lá màu xanh đậm, sau khi chuyển dần sang vàng; thân cây mềm, thấp; năng suất chất khô giảm Ngoài ra, thiếu lân sẽ hạn chế hiệu quả sử dụng đạm Một vài loài lá kim khi thiếu lân lá sẽ đổi màu xanh thẫm, tím, tím nâu hay đỏ Ở những loài cây lá rộng, thiếu lân sẽ dẫn đến lá có màu xanh đậm, xen kẽ với với các vết nâu, cây tăng trưởng chậm Khi thừa lân không thấy tác hại nghiệm trọng như thừa nitơ (Trịnh Xuân Vũ, 1975[9]; Viện thổ nhưỡng nông hóa, 1998[10]; Ekta Khurana and J.S Singh, 2000[15]; Thomas D Landis, 1985[14]

Kali (K) đóng vai trò chủ yếu trong việc chuyển hóa năng lượng, quá trình

đồng hóa của cây, điều khiển quá trình sử dụng nước, thúc đẩy quá trinhg sử

dụng đạm ở dạng NH+4 , giúp cây tăng sức đề kháng, cứng chắc, ít đổ ngã, chống sâu bệnh, chịu hạn và rét Do vậy, nếu thiếu kali, thì cây có biểu hiện về hình

thái rất rõ như lá hơi ngắn, phiến lá hẹp và nhiều màu lục tối, sau chuyển sang vàng xuất hiện những chấm đỏ, lá bị khô (cháy) rồi rủ xuống (Trịnh Xuân Vũ, 1975[9]; Viện thổ nhưỡng nông hóa, 1998[10]

Các chất phụ gia thường được sử dụng là xơ dừa, tro trấu chúng có tác dụng làm xốp đất giữ ẩm, thoáng khí

2.2 Những nghiên cứu trên thế giới

Theo Thormas (1985)[14], chất lượng cây con có mối quan hệ logic với tình trạng chất khoáng Nitơ và photpho cung cấp nguyên liệu cho sự sinh trưởng và phát triển của cây con Tình trạng dinh dưỡng của cây con thể hiện rõ qua màu sắc lá Phân tích thành phần hóa học của mô là cách duy nhất để đo lượng mức độ thiếu hụt dinh dưỡng của cây con

Gallardo và đồng nghiệp đã bắt đầu một phân tích proteomic của quá trình

nảy mầm của hạt giống cây Aribidopsis bằng cách sử dụng ecotype Landsberg

erecta

Nghiên cứu về số lượng và kích cỡ hạt cây nảy mầm bằng gỗ Tếch

(Tectona grandis L.) được tổ chứ tại Mae Tha vườn giống, Mae Tha quận của

Lampang và phòng thí nghiệm của hạt giống, cục Lâm Nghiệp Hoàng gia,

Bangkok

Nghiên cứu về ảnh hưởng của presowing phương pháp điều trị hạt giống nảy mầm của 10 loại cây lâm nghiệp, sau khi lưu trữ cho 1 năm, được thực hiện nhằm tăng tỷ lệ nảy mầm của những hạt giống bằng cách xem xét giá trị nảy mầm Năm presowing phương pháp điều trị khác nhau được sử dụng, bao gồm

cả cắt hạt giống vào cuối diện để rễ nhỏ, ngâm hạt giống trong cồn Axit sunfuric trong 15 phút, ngâm lại trong nước sôi 98oC và để lại hạt mát trong 24 giờ và kiểm soát

Bên cạnh đó trên thế giới nhiều nhà khoa học cũng công nhận phân bón giúp cây sinh trưởng phát triển nhanh hơn, phân bón giúp cây chống chịu với

hạn hán, sâu bệnh Phân bón sinh học trở thành phân bón phổ biến và không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp

Ở Mỹ, Cannada, Braxin,… Những cánh đồng rau nhờ áp dụng phương pháp bón phân đã tăng năng suất từ 6,5 tấn/ha lên 25 tấn/ha Do đó tính ưu việt của chế phẩm sinh học có khả năng cung cấp nhanh chóng cho cây dưỡng chất phát huy hiệu lực phân đa lượng giữa cân bằng sinh thái và đạt hiệu quả cao Nên trên thế giới đặc biệt là các nước phát triển việc nghiên cứu, sử dụng các chế phẩm sinh học rất được chú trọng đầu tư Phân bón sinh học trở thành loại phân phổ biến và không thể thiếu trong sản xuất nông lâm nghiệp hiện đại[11]

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Ở Việt Nam, từ trước đến nay có nhiều công trình nghiên cứu về gieo ươm Nhìn chung, khi nghiên cứu gieo ươm cây gỗ, một mặt các nhà nghiên cứu hướng vào xác định những nhân tố sinh thái có ảnh hưởng quyết định đến sinh trưởng của cây con Nhưng nhân tố được quan tâm nhiều nhất là ánh sáng, đất, hỗn hợp ruột bầu, chế độ nước và kích thước bầu Mặt khác, nhiều nghiên cứu còn hướng vào tiêu chuẩn cây con đem trồng

Khi nghiên cứu gieo ươm Thông nhựa (Pinus merkusii), Nguyễn Xuân

Quát (1985)[4] cũng đã tập trung xem xét ảnh hưởng của thành phần hỗn hợp ruột bầu Để thăm dò phản ứng của cây con với phân bón, Nguyễn Xuân Quát (1985) và Hoàng Công Đãng (2000)[5] đã bón super lân, kali clrua, sunfat amon với tỷ lệ 0-6% so với trọng lượng ruột bầu Đối với phân hữu cơ, các tác giả thường sử dụng phân chuồng hoai (phân trâu, phân bò và phân heo) với liều lượng từ 0-25% so với lượng bầu Một số cũng nghiên cứu cũng hướng vào xem xét phản ứng của cây gỗ non với nước Tuy vậy, đây là một vấn đề khó, bởi vì hiện nay còn thiếu những điều kiện nghiên cứu cần thiết (Nguyễn Xuân Quát,

1985)[4]

Những nghiên cứu về ảnh hưởng của kích thích bầu đến sinh trưởng của cây con cũng đã được nhiều tác giả quan tâm Theo Nguyễn Tuấn Bình (2002)[6], kích thước bầu thích hợp cho gieo ươm Dầu song nàng là 20*30 cm, đục 8-10 lỗ

Theo Nguyễn Văn Sở (2004)[2,3], sự phát triển của cây con phụ thuộc không chỉ vào tính chất di truyền của cây, mà còn vào môi trường sinh trưởng của nó (tính chất lý hóa tính của ruột bầu) Tuy nhiên không phải tất cả các loài cây đều cần một loại hỗn hợp như nhau, mà chúng thay đổi tùy thuộc vào đặc tính sinh thái học của mỗi loài cây

Theo Nguyễn Thị Mừng (1997)[12], thành phần ruột bầu được cấu tạo từ 79% đất + 18% phân chuồng + 0,5%N + 2%P + 0,5%K hoặc 80% đất +15%

phân chuồng +1%N + 3%P +1%K sẽ đảm bảo cho cây Cẩm lai (Dalbergia

bariaensis Pierre) sinh trưởng tốt trong giai đoạn vườn ươm

Khi nghiên cứu gieo ươm Dầu song nàng (Diterrocarpus dyerii), Nguyễn

Tuấn Bình (2002)[6] cũng nhận thấy hỗn hợp ruột bầu có ảnh hưởng rất nhiều đến sinh trưởng cây con Theo tác giả, đất feralit đỏ vàng trên phiến thạch sét và đất xám trên granit có tác dụng nâng cao sức sinh trưởng của cây con Dầu song nàng Hàm lượng phân super photphat (Long Thành) thích hợp cho sinh trưởng

của Dầu song nàng là 2%-3%, còn phân NPK là 3% so với trọng lượng bầu

Theo Nguyễn Văn Thêm và Phạm Thanh Hải (2004)[7], bót lót cho Chiêu

liêu nước (terminalia calamansanai) trong giai đoạn 6 tháng tuổi ở vườn ươm là

việc làm cần thiết Nếu bón phân tổng hợp NPK (16:16:8) cho Chiêu liêu nước, thì hàm lượng thích hợp là 1% so với trọng lượng ruột bầu Tương tự, phân super photphat là 1%, còn phân hữu cơ hoai là 15%-20% so với trọng lượng ruột bầu Theo Nguyễn Thị Cẩm Nhung (2006)[8], khi gieo ươm cây Huỷnh liên

(Tecoma stas(L.)H.B.K), hỗn hợp ruột bầu thích hợp bao gồm đất, phân chuồng

hoai, xơ dừa, tro, trấu theo tỷ lệ 90:5:2:2:1 và 0,3% kali clorua, 0,5% super lân

- Phía Bắc giáp với phường Quán Triều

- Phía Nam giáp với phường Thịnh Đán

- Phía Tây giáp với xã Phúc Hà

- Phía Đông giáp với khu dân cư

- Địa hình: địa hình chủ yếu là đồi bát úp không có núi cao Độ dốc trung bình 10-150, độ cao trung bình là 50-70m, địa hình thấp dần từ tây bắc xuống đông nam

* Địa hình

Địa hình của xã chủ yếu là đồi bát úp không có núi cao Độ dốc trung bình

10-150, độ cao trung bình 50-70m địa hình thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam

Vườn ươm khoa Lâm Nghiệp thuộc trung tâm thực nghiệm của trường

Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên Nằm ở khu vực chân đồi, hầu hết đất ở đây là đất Feralit phát triển trên đá Sa thạch Do vườn ươm mới chuyển đến đây nên đất lấy hoạt động đóng bầu gieo cây là đất ở mặt tương đối tốt Theo kết quả

phân tích mẫu đất của trường thì chúng ta có thể nhận thấy:

- Độ pH của đất thấp chứng tỏ đất ở đây chua

- Đất nghèo mùn, hàm lượng N, PO5 ở mức thấp Chứng tỏ đất nghèo dinh

dưỡng

Bảng 2.1: Kết quả phân tích mẫu đất

Độ sâu tầng đất Chỉ tiêu theo dõi Chỉ tiêu trên 100g đất

Mùn N P2O5 K2O N P2O5 K2O pH 1-10 1,776 0,024 0,241 0,035 3,64 456 0,90 3,5 10-30 0,670 0,058 0,211 0,060 3,06 12 0,44 3,9 30-60 0,711 0,034 0,131 0,107 0,107 3.04 3,05 3,7

(Nguồn: Theo số liệu phân tích đất đai của trường ĐHNL Thái Nguyên năm 2013)

* Đặc điểm khí hậu

Do vườn ươm nằm trong khu vực thành phố Thái Nguyên nên nó mang

đầy đủ tính chất chung của khí hậu thành phố

2.5.Những thông tin về đối tượng nghiên cứu

Cây Xoan ta có tên khoa học (Melia azedarach), thuộc họ(Meliaceae)

Xoan ta là loài cây ưa sáng, tái sinh rất mạnh trên nương rẫy, ưa khí hậu nhiêt đới gió mùa nóng ẩm

Cây phân bố ở Việt Nam, Trung Quốc, Lào,… Ở Việt Nam cây mọc hầu hết từ Bắc đến Nam, từ đồng bằng đến miền núi

Đặc tính sinh thái học:

Cây gỗ cao 20-25m, thân thẳng tán thưa, vỏ ngoài màu nâu xám trơn, cành non có lông

Lá kép lông chim 2-3 lần, mọc cách Lá nhỏ hình trứng hay hình mũi mác

Lá Xoan ta dài 50cm, có lá chét màu lục sẫm ở mặt trên và xanh lục hơn ở mặt dưới, mép lá có khía răng cưa

Hoa Xoan có 5 cánh, sắc tía nhạt hoặc tím hoa cà, mọc thành chùm, hoa

có hương thơm Cụm hoa hình chùy mọc ở nách lá, hoa đều, lưỡng tính

Quả hạch, to cỡ hòn bi, vỏ có màu vàng nhạt khi chín,vỏ ngoài nạc, vỏ trong hoa gỗ không rụng ngay mà giữ trên cành suốt mùa đông, trái dần chuyển sang màu trắng Quả có 4-5 ô, mỗi ô có 1 hạt

Gây trồng: Cây được trồng bằng hạt hay tái sinh bằng hạt tốt ở nơi đất trống đủ ẩm, tái sinh chồi cũng tốt

Giá trị sử dụng: Lá Xoan ta được sử dụng như là 1 loại thuốc trừ sâu tự nhiên để bảo vệ một sô loài lương thực Gỗ có lõi màu hồng nâu xám, dác màu hồng nâu nhạt, hơi vàng có sọc nâu, vòng năm dễ nhận nờ mạch gỗ vòng Gỗ nhẹ và mềm khá bền, ít bị mối mọt hoặc mục, dùng làm nhà và đồ gia dụng, hạt

ép dầu, vỏ thân làm thuốc

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: cây Xoan ta trong giai đoạn vườn ươm

Phạm vi nghiên cứu của đề tài: Thu hái chế biến hạt giống; Kích thích hạt

cây xoan ta nảy mầm bằng nước có nhiệt độ 40oC; Ảnh hưởng của thành phần hỗn hợp ruột bầu (phân vi sinh phân chuồng hoai) đến sinh trưởng cây Xoan ta

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu

3.2.1 Địa điểm tiến hành nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

3.2.2 Thời gian tiến hành nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu từ 2/1/2014 đến 20/5/2014

3.3 Nội dung nghiên cứu

Để đáp ứng được mục tiêu đề tài thực hiện một số nội dung sau:

- Thu hái và chế biến hạt giống

- Nghiên cứu ảnh hưởng ruột bầu đến sinh trưởng của cây Xoan ta(Hvn, số lá)

- Từ kết quả nghiên cứu, đề xuất hướng dẫn một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu gieo ươm giống cây Xoan ta

3.4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu:

- Kế thừa có chọn lọc những kết quả, tài liệu có liên quan, tài liệu tham khảo

- Kích thích hạt giống ở nhiệt độ 40oC

- Sử dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm: bố trí thí nghiệm theo

khối ngẫu nhiên đầy đủ, so sánh ảnh hưởng của các công thức đến sinh trưởng của cây xoan ta bằng phương pháp phân tích phương sai 1 nhân tố

3.4.1.Phương pháp ngoại nghiệp

- Chuẩn bị dụng cụ, vật tư phục vụ nghiên cứu

• Bố trí thí nghiệm

Thí nghiệm1: Nghiên cứu ảnh hưởng của hỗn hợp ruột bầu đến sinh trưởng cây xoan ta

Công thức 1: (CT1): Đất tầng B (không phân)

Công thức 2: (CT2): 97% Đất tầng B+3% phân vi sinh hữa cơ hoai mục Công thức 3: (CT3): 95% Đất tầng B+5% phân vi sinh hữa cơ hoai mục Công thức 4: (CT4): 93% Đất tầng B+7% phân vi sinh hữa cơ hoai mục Thí nghiệm gồm 4 công thức và 3 lần lặp lại, vậy mỗi lần lặp lại là 40 bầu, vậy trong một công thức là 120 bầu, tổng số bầu là 480 bầu

Bảng 3.1: Sơ đồ bố trí các công thức thí nghiệm ảnh hưởng của hỗn hợp ruột

bầu đến sinh trưởng của cây xoan ta

Chăm sóc thí nghiệm và thu thập số liệu

Thời gian theo dõi sinh trưởng được sắp xếp như sau:

- Lần 1 cây được điều tra vào ngày 21/03/2014

- Lần 2 cây được điều tra vào ngày 10/04/2014

- Lần 3 cây được điều tra vào ngày 02/05/2014

* Các chỉ tiêu theo dõi:

- Động thái tăng trưởng chiều cao cây: Đo từ mặt bầu tới đỉnh ngọn cây,

đếm số lá

- Chỉ tiêu đo đếm được ghi vào mẫu bảng 3.2:

Bảng 3.2: Bảng theo dõi sinh trưởng chiều cao và động thái ra lá của cây

3.4.2 Phương pháp nội nghiệp

- Bước 1: Tổng hợp rồi nhập số liệu vào máy tính

- Bước 2: Phân tích và sử lý số liệu:

+ Các chỉ số thống kê như chỉ số trung bình Hvn ,số lá được thực hiện bằng phần mềm Excel với hàm sum() ,hàm average()…