Khảo nghiệm một số loại thuốc hóa học và vật liệu làm mồi nhử mối hại rừng trồng keo thuộc xã Yên Lạc, Huyện Phú Lương, Tỉnh Thái Nguyên.

ĐẠI HỌC THÁI NGUYấN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NễNG LÂM TRẦN THỊ TRANG Khảo nghiệm một số loại thuốc hóa học và vật liệu làm mồi nhử mối hại rừng trồng keo thuộc xã Yên Lạc Huyện Phú Lương, Tỉnh T

ĐẠI HỌC THÁI NGUYấN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NễNG LÂM

TRẦN THỊ TRANG

Khảo nghiệm một số loại thuốc hóa học và vật liệu làm mồi nhử mối hại rừng trồng keo thuộc xã Yên Lạc

Huyện Phú Lương, Tỉnh Thái Nguyên

khóa luận tốt nghiệp đại học

Chuyờn ngành : Quản lý tài nguyờn rừng Khoa : Lõm nghiệp

Khoỏ học : 2010-2014 Giỏo viờn hướng dẫn : TS Đặng Kim Tuyến

Khoa Lõm nghiệp - Trường Đại học Nụng Lõm Thỏi Nguyờn

Thỏi Nguyờn, năm 2014

Với lòng kính trọng và biết ơn, tôi xin cảm cô giáo TS Đặng Kim Tuyến đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện khóa luận này

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm Khoa Lâm nghiệp, các thầy cô giáo, cán bộ trong khoa đã tận tình giảng dạy và truyền đạt cho tôi những kiến thức, kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình học tập, rèn luyện tại trường

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới lãnh đạo UBND xã Yên Lạc, huyện Phú Lương

và các cán bộ, nhân viên đang công tác tại đây đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực tập tốt nghiệp

Tôi cũng gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè và người thân đã động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện tốt khóa luận tốt nghiệp này

Trong quá trình thực tập và làm khóa luận, tôi đã cố gắng hết sức mình nhưng do kinh nghiệm còn thiếu và kiến thức còn hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ các thầy cô và bạn bè để chuyên đề được hoàn thiện hơn

Cuối cùng, tôi xin chúc toàn thể các thầy cô giáo luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công trong sự nghiệp giảng dạy cũng như trong nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 25 tháng 05 năm 2014

Sinh viên

Trần Thị Trang

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 4.1: Kết quả điều tra tình hình phân bố Mối hại 27

Bảng 4.2.a: Kết quả điều tra tỷ lệ cây bị nhiễm Mối ở rừng trồng keo 3 tuổi 28

Bảng 4.2.b.: Kết quả điều tra tỷ lệ cây bị nhiễm Mối ở rừng trồng keo 5 tuổi 29

Bảng 4.2.c: Kết quả điều tra tỷ lệ cây bị nhiễm Mối ở rừng trồng keo 8 tuổi 29

Bảng 4.3.a: Điều tra mức độ hại do Mối đối với rừng Keo tuổi 3 29

Bảng 4.3.b: Điều tra mức độ hại do Mối đối với rừng Keo tuổi 5 30

Bảng 4.3.c: Điều tra mức độ hại do Mối đối với rừng Keo tuổi 8 31

Bảng 4.4: Khối lượng thức ăn hao hụt ở các hố nhử 34

Bảng 4.5: Mức độ do mối hại ở thí nghiệm đặt mồi nhử 35

Bảng 4.6: Số lượng mối thợ có mặt trên các mồi nhử 36

Bảng 4.7 Kiểm tra sự sai khác giữa OĐC và OTN trong thí nghiệm đặt mồi nhử gỗ thông khô 36

Bảng 4.8: Mức độ do mối hại ở thí nghiệm đặt mồi nhử 37

Bảng 4.9 Số lượng mối thợ có mặt trên các mồi nhử 38

Bảng 4.10 Kiểm tra sự sai khác giữa OĐC và OTN 39

trong thí nghiệm đặt mồi nhử gỗ thông chớm mục 39

Bảng 4.11: Mức độ do mối hại ở thí nghiệm đặt mồi nhử 40

Bảng 4.12: Số lượng mối thợ có mặt trên các mồi nhử 41

Bảng 4.13: Kiểm tra sự sai khác giữa OĐC và OTN trong thí nghiệm đặt mồi nhử bã mía 41

Bảng 4.14: Số lượng mối thợ còn lại sau khi phun thuốc 42

Bảng 4.15: Số lượng mối thợ còn lại sau khi phun thuốc 42

Bảng 4.16: Số lượng mối thợ còn lại sau khi phun thuốc 42

Bảng 4.17: Mức độ hại do mối ở biện pháp thử nghiệm thuốc hóa học 43

Bảng 4.18: Tỷ lệ tăng mức độ hại do mối ở các công thức 44

Bảng 4.19: Kiểm tra sự sai khác giữa các ô thí nghiệm trong thí nghiệm biện pháp hóa học 45

Bảng 4.20: Bảng sai dị từng cặp cho chiều dài vết hại 47

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang

Hình 4.1 Rừng trồng Keo thuộc Xã Yên Lạc 26

Hình 4.2 Hình ảnh mối xâm hại cây Keo 28

Hình 4.3 Bã mía khi mối chưa khai thác 34

Hình 4.4 Bã mía sau khi bị mối khai thác 34

Hình 4.5 Gỗ thông gỗ khô mối chưa khai thác 37

Hình 4.6 Gỗ thông sau khi mối khai thác 37

Hình 4.7 Gỗ thông chớm mục mối chưa khai thác 39

Hình 4.8 Gỗ thông chớm mục khi mối khi mối khai thác 39

Hình 4.9 Thuốc M- 4 46

Hình 4.10 Thuốc PMC 90 46

Hình 4.11 Biểu đồ thể hiện mức tăng chiều dài vết hại sau phun thuốc 46

MỤC LỤC

Trang

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Mục tiêu của đề tài 3

1.4 Ý nghĩa 3

1.4.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu 3

1.4.2 Ý nghĩa trong thực tiễn và sản xuất 3

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1.Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu 4

2.2 Những nghiên cứu trên thế giới 5

2.2.1 Tình hình nghiên cứu khu hệ, đặc điểm sinh học, sinh thái học của mối 5

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam 7

2.3.1 Tình hình nghiên cứu khu hệ mối, đặc điểm sinh học, sinh thái học của mối 7

2.3.2.Tình hình nghiên cứu biện pháp phòng trừ mối hại cây trồng 9

2.4 Tổng quan về điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của khu vực nghiên cứu 10

2.4.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên 10

2.4.2 Đặc điểm dân sinh, kinh tế 11

2.4.2 Kinh tế 12

2.4.3 Văn hóa - Xã hội 13

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 15

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 15

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài 15

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 15

3.2 Nội dung nghiên cứu 15

3.3 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 15

3.4 Phương pháp nghiên cứu 15

3.4.1 Phương pháp kế thừa có chọn lọc 15

3.4.2 Phương pháp điều tra phỏng vấn 15

3.4.3.Phương pháp điều tra quan sát ngoài thực địa 16

3.4.4 Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm kết hợp điều tra quan sát trực tiếp 18 PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 25

4.1 Hiện trạng rừng trồng Keo thuộc xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên và kết quả điều tra mối hại rừng Keo 25

4.1.1 Hiện trạng rừng trồng Keo 25

4.1.2 Kết quả điều tra phỏng vấn 26

4.1.3 Kết quả điều tra sơ bộ tình hình phân bố mối hại 27

4.1.4 Kết quả điều tra tỷ mỷ tình hình phân bố mối hại 28

4.2 Đặc điểm sinh học của quần thể loài mối 31

4.2.1 Tổ mối 32

4.2.2 Thức ăn của mối 32

4.2.3 Thành phần trong tổ mối 32

4.2.4 Thời kỳ bay giao hoan phân đàn 33

4.3 Kết quả đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ mối tại rừng trồng 34

4.3.1 Kết quả kiểm tra hiệu lực của các vật liệu làm mồi nhử mối 34

4.3.2 Kết quả thí nghiệm biện pháp hóa học 42

4.4 Đề xuất một số biện pháp phòng trừ mối đất hại rừng trồng Keo tại khu vực nghiên cứu 47

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 49

5.1 Kết luận 49

5.1.1 Kết quả điều tra sơ bộ hiện trạng rừng trồng keo và tình hình phân bố mối hại 49

5.1.2 Kết quả theo dõi hiệu lực nhử mối của các loại mồi nhử 49

5.1.3 Kết quả theo dõi hiệu lực tiêu diệt mối bằng biện pháp hóa học: 49

5.2 Kiến nghị 50

TÀI LIỆU THAM KHẢO 51

PHẦN 1

MỞ ĐẦU

1.1 Đặt vấn đề

Việt Nam có tổng diện tích tự nhiên là 33,12 triệu ha, trong đó diện tích

có rừng là 12,61 ha và 6,16 triệu ha đất trống đồi núi trọc là đối tượng của sản xuất nông- lâm nghiệp Như vậy, nghành Lâm nghiệp đã và đang thực hiện hoạt

động quản lý và sản xuất trên diện tích đất lớn nhất trong các ngành kinh tế quốc

dân Theo chiến lược phát triển Lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2006- 2010 cần phải thiết lập, quản lý, bảo vệ, phát triển và sử dụng bền vững 16,24 triệu ha đất

được quy hoạch cho lâm nghiệp; nâng tỷ lệ đất có rừng lên 42 - 43% vào năm

2010 và 47% vào năm 2020 (Bộ NN và PTNT) [1] Để đạt được những mục tiêu

kể trên cần nâng cao diện tích rừng trồng hiện có, công tác chọn giống cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên và mục đích kinh doanh là rất cần thiết Hiện nay, nước ta đã và đang đưa vào một số loại cây trồng Lâm Nghiệp như Bạch đàn, Keo, Mỡ, Lát… trong đó phổ biến là loài Keo

Keo (Acasia spp) là loài cây ưa sáng sinh trưởng nhanh, có tác dụng phủ xanh đất trống đồi núi trọc rất tốt, cho sản phẩm là gỗ Trong các loài Keo gây trồng thì keo tai tượng là tỏ ra vượt trội Trung bình 1ha diện tích keo tai tượng cho thu hoạch từ 70 - 100m3 gỗ, thu nhập khoảng 70 triệu

đồng/ha Quá trình trồng thử nghiệm cũng cho thấy, keo tai tượng có khả

năng cải tạo đất rất tốt, đồng thời sinh trưởng, phát triển nhanh, dễ chăm sóc, chu kỳ kinh doanh ngắn (chu kỳ 15 năm, 7 năm sau khi trồng có thể thu hoạch) Sản phẩm gỗ từ keo tai tượng được dùng chủ yếu cho công nghiệp giấy, ván dăm, đồ gỗ xây dựng và đồ gỗ mỹ nghệ Một ưu điểm nữa rất đáng chú ý, rừng keo tai tượng khó bị cháy hơn các loại rừng cây khác, điều này có

ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ rừng Tuy nhiên, trong quá trình sinh trưởng rất dễ bị các loài côn trùng gây hại.Trong số đó mối là có sức tàn phá lớn nhất, có thể gây chết hàng loạt cây con và cây trưởng thành khỏe mạnh

Mối thuộc họ cánh bằng (Isoptera) lớp côn trùng (Isecta), là nhóm côn

trùng đa hình thái, sống dạng tập đoàn và có tổ chức cao Do mối hết sức đa

dạng về thành phần loài, nên tại mỗi vùng địa lý, chủng loại mối gây hại keo rất khác nhau dẫn đến các đặc điểm gây hại của chúng cũng có nhiều khác

biệt Ở Nam Mỹ, các loài mối gây hại chủ yếu thuộc các giống Syntermes, Procormes, Cornitermes, Heterotermes Loài mối gây hại mạnh nhất là Syntermes, với khả năng gây chết tới 70% bạch đàn non tại một số vùng Ở

Australia, hầu hết các diện tích rừng trồng keo phải áp dụng các giải pháp kỹ

thuật để phòng các loài mối thuốc giống Mastotermes tấn công Tại khu vực

Đông Nam Á, loài mối Coptotermes curvignathus gây hại nặng là bạch đàn,

keo, thông và cao su.Tại Việt Nam, theo thông tin từ hội nông dân Bắc Giang (2010) mối hại rừng trồng bạch đàn, keo lai dưới 12 tháng tuổi, tỷ lệ cây chết trung bình 20-30%, có nơi tới 60-80% [17]

Toàn tỉnh Thái Nguyên sau 3 năm thực hiện Quyết định số 147/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về một số chính sách phát triển rừng sản xuất giai đoạn 2007 - 2015 đã trồng được 36.400 ha rừng keo tai tượng Được đánh giá là loại cây phù hợp với thổ nhưỡng khí hậu, lại có giá trị kinh tế cao, trồng keo tai tượng đã trở thành phong trào rộng lớn của đồng bào có đất rừng nơi đây Được triển khai từ đầu năm 2008, đến nay, cả tỉnh đã trồng được 36.400ha rừng keo tai tượng, tập trung ở các huyện Định Hóa với 2.800ha, Đại Từ 2.900 ha, Phú Lương 2.500ha… Keo tai tượng được Sở NN

và PTNT tỉnh Thái Nguyên đánh giá là loại cây có giá trị kinh tế cao, phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu và đưa vào trồng đại trà trên toàn tỉnh (http://www.daibieunhandantinhThaiNguyen.com.vn) [19] Tuy nhiên, các rừng Keo ở đây đã không thể tránh khỏi sự phá hoại của các loài mối Nhiều khu rừng tỷ lệ nhiễm mối đã lên đến 15- 20%, một số cây Keo mới trồng bị chết khô do mối ăn hết phần hệ rễ

Xuất phát từ thực tế nói trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:“Khảo

nghiệm một số loại thuốc hóa học và vật liệu làm mồi nhử mối hại rừng trồng keo thuộc xã Yên Lạc, Huyện Phú Lương, Tỉnh Thái Nguyên”

1.2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua việc đánh giá mức độ mối gây hại và thử nghiệm một số loại thuốc hóa học, vật liệu làm mồi nhử mối ở rừng trồng keo xã Yên Lạc, huyện

Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên nhằm giúp cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt, cho năng suất, chất lượng tốt đáp ứng mục tiêu kinh doanh của con người

1.3 Mục tiêu của đề tài

- Đánh giá mức độ gây hại của mối ở rừng keo tại khu vực nghiên cứu

- Đánh giá được hiệu quả của một số loại thuốc hóa học và vật liệu làm mồi nhử mối

- Đề xuất được một số biện pháp phòng, trừ mối hại keo thuộc Xã Yên Lạc, Huyện Phú Lương, Tỉnh Thái Nguyên

1.4 Ý nghĩa

1.4.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu

- Giúp cho sinh viên có điều kiện tiếp cận với thực tế, củng cố thêm những kiến thức kỹ năng đã được trang bị đồng thời có cơ hội vận dụng chúng vào thực tế

- Nắm vững được các phương pháp điều tra mối hại ở rừng trồng

1.4.2 Ý nghĩa trong thực tiễn và sản xuất

- Nắm vững cách sử dụng một số loại thuốc hóa học và vật liệu làm mồi nhử mối ở rừng trồng

- Học tập, hiểu biết thêm về kinh nghiệm, kĩ thuật được áp dụng tại

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1.Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu

Côn trùng là lớp động vật phong phú nhất trong giới động vật, nếu so sánh thì các loài côn trùng đã chiếm tới hơn một phần ba tổng số loài sinh vật trên hành tinh Tuy nhiên loài côn trùng chúng ta chưa biết hãy còn nhiều Trong số những tài liệu nghiên cứu về động vật học hằng năm trên thế giới thì tài liệu về côn trùng học đã chiếm hơn một nửa (Chu Thị Thơm và cs, 2006) [10]

Sinh thái học côn trùng là môn khoa học nghien cứu đặc tính sinh học, sinh thái học của các loại côn trùng nhằm nắm được đặc điểm hình thái, tập tính sống của mỗi loài côn trùng Trên cơ sở đó ứng dụng thực tiễn vào sản xuất, trồng rừng phát huy được những lợi ích và hạn chế được những tác hại của các loại côn trùng, đồng thời nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng trừ hợp lý đối với từng loại côn trùng có hại như: Biện pháp sinh học, biện pháp

cơ giới vật lý, biện pháp phòng trừ tổng hợp…nhằm ngăn chặn những thiệt hại do côn trùng gây ra ( Phạm Bình Quyền, 2006) [9]

Mối (Isoptera) thuộc nhóm côn trùng xã hội, có sự phân hóa cao về hình

thái và chức năng.Trong mỗi tổ mối, tùy theo từng loài, có từ vài trăm con đến vài chục triệu con, bao gồm loại mối sinh sản (Mối Chúa, Mối Vua và mối giống), loại mối không sinh sản (Mối lính, Mối thợ) Là loại côn trùng ưa nhiệt, chỉ xuất hiện ở các vùng nhiệt đới cho nên Việt Nam hoàn toàn nằm trong vùng phân bố của mối (Lê Văn Triển và cs,1998) [11]

Trong Lâm nghiệp, mối là mắt xích quan trọng trong việc chuyển hóa tàn dư thực vật, làm tăng độ mùn cho đất, đồng thời cũng là thức ăn cho nhiều loài động vật khác sống trong rừng Bên cạnh mặt tích cực đó mối là dịch hại lớn đối với rừng trồng đặc biệt là đối với cây con

Mối thường hại nặng cây con trong mùa khô, mối tập trung hại ở những nơi có độ ẩm đất 50-60%, có nhiều sản phẩm thực vật bán hoai mục như thân,

lá cây khô, rễ cây mục nát… (là thức ăn ưa thích của mối) vì thế những nơi có rừng gỗ già không khai thác, rừng bị đốt nương làm rẫy là điều kiện thuận lợi cho mối tập trung với mật độ cao

Ở rừng cây mới trồng dưới 1 tháng tuổi, mối cắn gốc thân và rễ Ở rừng

cây lớn, mối cắn rễ và vỏ thân tạo những đường hầm xung quanh thân làm cây héo, chết Mối thường gây hại trên rừng mới trồng thay thế rừng nghèo kiệt Mối chủ yếu gây hại trên rừng trồng bằng cây con gieo ở vườn ươm Chúng ít gây hại trên rừng trồng tái sinh hạt Tỷ lệ gây hại trung bình khoảng 20-30%, có nơi lên đến 70% Trong vườn ươm, Mối chủ yếu tấn công hạt hoặc hom giống, làm ảnh hưởng không nhỏ tới sinh trường của cây con, giảm chất lượng của cây giống.Theo tài liệu của tổ chức UNEP/FAO mối hại rừng trồng bạch đàn và Keo ở Canada, Nam Mỹ, Australian, Đài Loan, Philippines… với tỷ lệ mối hại cây non khoảng 34- 50%, có nơi tới 100% [21] Qua kiểm tra thực tế tại xã Krong Nô, Daklak có 568 cây chết/2600 cây, chiếm tỷ lệ 22% (Báo DakLak điện tử ngày 4/11/2009) [16]

Trong một nghiên cứu mới đây, Tiến sĩ Scotter Terner, Đại học Pullic Syracuse, New York đã đưa ra giả thuyết cho rằng trong quá trình ăn, cơ thể của loài Mối chuyển đổi thức ăn được hấp thụ thành Cacbonic và khí mêtan

Đây là hai loại khí chính gây ra hiệu ứng nhà kính ngày nay

2.2 Những nghiên cứu trên thế giới

2.2.1 Tình hình nghiên cứu khu hệ, đặc điểm sinh học, sinh thái học của mối

2.2.1.1.Tình hình nghiên cứu khu hệ mối

Công trình nghiên cứu của Hagen (1858) được coi là công trình đầu tiên có tính hệ thống học về Mối trên thế giới (dẫn theo Nguyễn Đức Khảm (1976) [3] Kể

từ đó các công trình nghiên cứu về các loài Mối bắt đầu phát triển mạnh mẽ

Wasmann (1893) đã phân loại và tìm hiểu sinh học cá thể của các loại

Demani, Termes azarelli, Termes feaea và Termes xennotera ở India và

Ceylon trong khu hệ mối Đông Phương Theo tài liệu của Emerson (1952) trên thế giới đã phát hiện được 1855 loài mối trong đó 1762 loài mối hiện nay

đang tồn tại và ước có 93 loài hóa thạch

Giai đoạn nửa sau thế kỉ XX đến nay, các nghiên cứu về mối phát triển mạnh mẽ dựa trên công trình của Emerson Đầu tiên phải kể đến sự tăng nhanh về số lượng lớn của loài Năm 1949, Snyder liệt kê tổng cộng được

1.745 loài mối trên thế giới nhưng chỉ sau hơn 50 năm, tổng số loài mối được phát hiện là 2.858 loài, thuộc 286 giống

Các danh mục thành phần loài của bộ cánh đều hoặc một họ của Mối cho từng khu vực trên thế giới cũng dần được công bố, phần lớn các công trình này

đều được kèm theo khóa định loại riêng và mô tả riêng cho từng loài Youpaporn

Sornnuwat (2004) công bố có 199 loài Mối ở Thái Lan Huang Fu Sheng et al (2000) đã công bố thành phần loài Mối có ở Trung Quốc có 476 loài, 44 giống

và 4 họ, tất cả các loài đều có mô tả định khóa loại tới loài

Việc nghiên cứu phân loại Mối chủ yếu dựa vào đặc điểm hình thái bên ngoài của Mối lính và Mối thợ Các đặc điểm quan tâm nghiên cứu nhiều nhất là

đặc điểm về hàm, Kích thước cơ thể, chiều dài và độ rộng của môi Fakhanda

Manzoor (2002) đã nghiên cứu về sự biến đổi hình thái của 52 loài Mối thuộc

giống Odontotermes từ các nước Bangladesh, Ấn Độ, Trung Quốc, Indonesia,

Thái lan, tác giả đã lựa chọn được 10 thông số hình thái của 52 loài Mối này

2.2.1.2 Tình hình nghiên cứu về sinh học, sinh thái học của mối

Ngay từ năm 1906, Petch đã đưa ra nhận xét về nhiệt độ bên trong tổ mối Odontotermes ridemani tương đối ổn định so với nhiệt độ bên ngoài Tuy nhiên ông không nghiên cứu sự dao động về nhiệt độ theo ngày và mùa Abe (1979) đã nghiên cứu mối quan hệ giữa kích thước, màu sắc, cá thể, đặc điểm cấu trúc tổ của từng loài và nhóm loài Mối với vai trò của chúng trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới Tây Malaysia (Abe T.,2000) [20]

2.2.1.3 Tình hình nghiên cứu biện pháp phòng trừ mối hại cây trồng

Trên thế giới đã có rất nhiều tác giả quan tâm đến phòng trừ Mối Nhiều công trình nghiên cứu đã được đưa vào sử dụng trong thực tế

Hiện nay, phương pháp phòng trừ Mối gồm 3 hướng: Sử dụng hóa chất, Biện pháp sinh học, xử dụng các thiết bị điện tử thăm dò, phát hiện và

xử lý các tổ Mối

Biện pháp sinh học tập trung vào việc sử dụng vật săn mồi, vật lí sinh

và vật gây bệnh Rất nhiều kết quả nghiên cứu không dừng lại ở trong phòng thí nghiệm mà còn áp dụng vào ngoài hiện trường, các đối tượng được hướng

đến đó là Nấm, Giun, Vi khuẩn, Virus

Tại Australia, Milner và các cộng sự (1991) đã tiến hành sử dụng vi

nấm Metarhizium anisopliae để diệt mối Coptotermes và một số loại côn

trùng hại trong nông nghiệp trên diện tích 23.000 ha Ở Nam Thái Bình

Dương, chế phẩm M.anisopliae đã được sử dụng trên diện rộng bằng cách rải rắc xung quanh gốc để diệt mối Neotermes và cho kết quả có thể phòng mối

được thời gian dài Tuy nhiên, việc sử dụng các chế phẩm vi sinh gặp một số

khó khăn khi sử dụng ở diện rộng bởi mối có khả năng dừng lại và tránh vùng

đất có khả năng gây nhiếm bệnh cho mối khi bệnh dịch bắt đầu xuất hiện Mặt

khác, hiệu lực của chế phẩm vi nấm bị phụ thuộc vào điều kiện môi trường

Việc sử dụng hóa chất được khá ưa chuộng, đặc biệt là ở các nước phương Tây Nhưng việc sử dụng phương pháp này có ảnh hưởng đến việc an toàn về sức khỏe và môi trường

Nhìn chung, trên thế giới các vấn đề về Mối rất được quan tâm, đã có nhiều công trình có ý nghĩa trong khoa học cũng như trong thực tiễn.Tuy nhiên, vẫn còn không ít nhiều điều chưa được khám phá Cùng với xu hướng phát triển chung sẽ có nhiều nghiên cứu sâu hơn, chi tiết hơn về sự đa dạng,

đặc điểm sinh học, sinh thái học của Mối cũng như việc kiểm soát những tác

hại của Mối đối với cây trồng và đời sống của con người

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam

2.3.1 Tình hình nghiên cứu khu hệ mối, đặc điểm sinh học, sinh thái học của mối

Nghiên cứu sớm nhất về mối ở Việt Nam được ghi nhận là công trình nghiên cứu của Bathellier (1927) Ông đã mô tả hình thái và một số đặc điểm sinh học dồng thời chụp ảnh 19 loài mối ở Đông dương, trong đó có 17 loài

có mặt tại việt Nam

Ở nước ta, Nguyễn Đức Khảm (1976) đã nêu ra một số nét khái quát về địa lý động vật học của khu hệ Mối ở Miền Bắc Việt Nam, ông mô tả đặc điểm sinh học, sinh thái học của 61 loài Mối (Nguyễn Đức Khảm, 1976) [3]

Cuốn sách “Mối và các kỹ thuật phòng chống mối” do 2 tác giả Nguyễn Đức Khảm và Vũ Văn Tuyển (1985) giới thiệu các đặc điểm sinh học

của mối, mô tả khá đầy đủ và chuẩn hóa các phương pháp phòng chống mối cho công trình xây dựng (Nguyễn Đức Khảm, Vũ Văn Tuyển, 1985) [4]

Nguyễn Tân Vương (1997) đã công bố kết quả điều tra giống

Macrotermes tại miền nam Việt Nam với 14 loài, trong đó có 4 loài mới lần

đầu tiên phát hiện cho khu vực nghiên cứu, 3 loài trong số đó là mới phát hiện

cho khoa học Tác giả đã đưa ra nhận xét về sự phân bố của mối Macrotermes

theo các nhóm sinh cảnh tự nhiên, sinh cảnh cây trồng, đập và công trình xây dựng, đặc điểm phân bố trong môi trường đất và ảnh hưởng hoạt động canh

tác của con người tới sự phân bố của mối Macrotermes (Nguyễn Tân

bắc Việt Nam Có 1 giống Hodotermopsis và 3 loài Hodotermopsis Sjotedti, Reticulitermes fukiensis và Odontotermes feae lần đầu tiên được tìm thấy cho

khu hệ mối Tam Đảo Khu hệ này vừa có các loài thuộc giống mối đất

(Odontotermes, Microtermes) đặc trưng cho vùng trung du miền Bắc Việt

Nam, chúng phổ biến cho các vùng thấp của vườn, vừa bao gồm các loài

thuộc giống Reticulitermes, Nasutitermes mang đặc trưng của vùng núi cao,

rừng rậm Các đặc tính của khu hệ mối đã phản ánh tính đa dạng và phong phú cho vườn Quốc Gia Tam Đảo (Nguyễn Văn Quảng và cs,2007) [8]

Còn tại Vườn Quốc Gia Cát Bà theo công trình nghiên cứu của Nguyễn Văn Quảng và Lê Ngọc Hoan tổng số có 24 loài thuộc 3 họ và 7 giống được

phát hiện trong đó họ Termitidae có 15 loài, họ kalotermitidae có 6 loài, họ Rhinotermitidae có 3 loài

Nguyễn Đức Khảm và các cộng sự (2007) đã đóng góp một phần chuyên đề về Mối trong cuốn" Động vật chí Việt Nam” tài liệu này đã thống

kê, miêu tả sinh học, sinh thái học, phân loại, phân bố của 101 loài Mối ở Việt Nam, xây dựng khóa định loài đầy đủ cho khu hệ Mối Việt Nam

2.3.2.Tình hình nghiên cứu biện pháp phòng trừ mối hại cây trồng

Nguyễn Đức Khảm, Đào Xuân Trường đã đưa ra phương pháp xử lý

đất vườn ươm bằng thuốc DDT hoặc HCH Các chất này có tác dụng phòng

trừ mối cho bạch đàn rất tốt nhưng lại tiêu diệt luôn cả khu hệ sinh vật đất, mặt khác gây độc cho người và gia súc

Tạ Kim Chinh (1996) đã thử nghiêm biện pháp diệt mối

Odontontermes hainanensis hại cây vải thiều bằng chế phẩm vi nấm Metarhizium làm cho tỷ lệ cây vải thiều bị mối hại giảm đi và kéo dài hiệu

quả phòng trừ sau 6 tháng

Tại các trường đại học, nhiều sinh viên cũng đã có những nghiên cứu

về các phương pháp trong phòng trừ mối Như đề tài tốt nghiệp đại học của

Đặng Thị Nảy, K41- Nông lâm kết hợp đánh giá mức độ gây hại và thử

nghiệm một số biện pháp phòng trừ họ Mối đất hại rừng keo tại xã Yên Trạch, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên

Do những tác hại to lớn mà Mối gây ra cho các công trình, nhà cửa, cây trồng ảnh hưởng đến nền kinh tế, do vậy các nghiên cứu thường đi liền với các biện pháp xử lý hiệu quả Các biện pháp dùng thuốc hóa học, các biện pháp sinh học đều được nghiên cứu và đưa vào áp dung Nguyễn Tân Vương (2005) đã chế tạo ra bả diệt Mối và đưa vào ứng dụng (Nguyễn Tân Vương, 2005) [15]

Mặc dù nghiên cứu về phân loại học, sinh học, sinh thái học cũng như các biện pháp phòng trừ đã và đang được nghiên cứu nhiều ở Việt Nam, nhưng chưa có công trình nghiên cứu đầy đủ và toàn diện ở các khu vực như quốc gia, vùng, phân vùng địa lý khí hậu Điều này là rất quan trọng, không chỉ đối với khoa học mà còn đối với thực tiễn khi mà những tác động của mối ngày càng nghiêm trọng hơn

2.4 Tổng quan về điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của khu vực nghiên cứu

Khu vực nghiên cứu mang những đặc điểm riêng về điều kiện tự nhiên, dân sinh, kinh tế xã hội chi phối trực tiếp đến sự phát triển của cây trồng cũng như mức độ Mối hại đối với cây trồng trong khu vực

2.4.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên

2.4.1.1 Vị trí địa lý

Yên Lạc là một trong những xã miền núi thuộc vùng 135 của chính phủ Việt Nam Nằm cách trung tâm huyện Phú Lương 8 km về phía Đông, cách trung tâm thành phố Thái Nguyên 30 km về phía Tây, có vị trí địa lý như sau:

- Phía Đông giáp với xã Phú Đô, huyên Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên

- Phía Tây giáp với xã Động Đạt, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên

- Phía Bắc giáp với xã Quảng Chu, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn

- Phía Nam giáp với xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên

Do có vị trí như vậy nên xã Yên Lạc có điều kiện thuận lợi trong việc giao lưu, trao đổi hàng hóa với các xã, huyện lân cận

2.4.1.2 Địa hình

Yên Lạc là xã miền núi có địa hình phức tạp, địa hình đồi núi thấp xen lẫn

đồng bằng nhỏ hẹp gây không ít khó khăn trong việc sản xuất nông lâm nghiệp

Mạng lưới suối, khe nước đã tạo ra các thung lũng bằng nhỏ, hẹp và phân tán Tiểu vùng này có điều kiện thuận lợi cho sự phát triển cây lâm nghiệp, cây công nghiệp dài ngày và phát triển chăn nuôi đại gia súc

2.4.1.3 Đất đai

Tổng diện tích được quy hoạch thuộc quản lý của xã là 4350 ha Trong đó: Diện tích đất nông nghiệp: 1042,62 ha

Diện tích đất lâm nghiệp: 2.716,21 ha

Diện tích đất phi nông nghiệp: 524,67 ha

Diện tích đất nuôi trồng thủy sản: 38,5 ha

Diện tích đất chưa sử dụng: 28 ha

Toàn bộ diện tích đất năm 2008 đã được đo đạc bản đồ địa chính chính quy

Diện tích đất đai quy hoạch của xã tương đối rộng lớn Nhìn chung độ màu mỡ của đất còn khá tốt, rất phù hợp cho việc phát triển Lâm nghiệp và nông lâm kết hợp

2.4.1.4 Khí hậu thủy văn

Xã Yên Lạc nằm trong vùng miền núi phía Bắc chịu ảnh hưởng của vùng nhiệt đới gió mùa Một năm có 2 mùa rõ rệt Mùa mưa kéo dài từ tháng

4 đến tháng 10 hằng năm, chịu ảnh hưởng của gió Đông Nam Mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc,

ảnh hưởng xấu đến năng suất, chất lượng cây trồng, vật nuôi Số ngày mưa

trung bình là 138,3 ngày/năm, lượng mưa 1.700mm/năm, nhiệt độ trung bình trong năm khoảng22,5 , độ ẩm tương đối cao trung bình 81,2%, số giờ nắng trong năm là 1.360 giờ

Nhìn chung điều kiện xã Yên Lạc phù hợp với sự sinh trưởng và phát triển của cây Keo, cây ăn quả nhiệt đới như vải, xoài… và thâm canh tăng vụ cây ngắn ngày

2.4.1.5 Tài nguyên rừng

Toàn xã có 2.716,21 ha diện tích đất lâm nghiệp trông đó 1.140,96 ha rừng phòng hộ, 1.575,25 ha rừng sản xuất, không còn rừng tự nhiên Keo là cây lâm nghiệp được trồng chủ yếu

Năm 2013, tổng diện tích trồng rừng mới theo dự án thiết kế của Hạt kiểm lâm trên địa bàn xã đạt 135,9 ha = 247 % kế hoạch huyện = 133,2% so với năm

2012 Sản lượng gỗ khai thác tính đến hết tháng 11 được 3475 m3 gỗ tròn

2.4.2 Đặc điểm dân sinh, kinh tế

2.4.2.1 Dân số

Toàn xã có 23 xóm : Yên Thịnh, Hang Leo, xóm Ó, xóm Đẩu, Đồng Xiền, Đòng Mỏ, Làng Lớn, Phân Bơi, Cầu Đá, Mương Gằng, Cây Thị, Ao Lác, Tiên Thông A, Tiên Thông B, Na Mụ, Viện Tâm, Kim Lan, Đồng Bông, Yên Thủy 1, Yên Thủy 2, Yên Thủy 3, Yên Thủy 4, Yên Thủy 5, với 1.842 hộ, 7.369 khẩu, có 8 dân tộc anh em cùng sinh sống là Kinh, Tày, Sán chí, Nùng, Dao, Hoa, Mường, Cao Lan Trong đó, dân tộc Tày chiếm gần 80%, còn lại là các dân tộc khác Mỗi dân tộc có một phong tục tập quán, kinh nghiệm riêng tạo nên một

nền văn hóa đa dạng về bản sắc Công tác KHHGĐ được chú trọng quan tâm, các dịch vụ chăm sóc về sức khỏe sinh sản - KHHGĐ được đến với người dân nên trong năm 2013 chỉ có 10 trường hợp sinh con thứ 3 trở lên, tăng 03 trẻ so với năm 2012 Do chi phối bởi nhiều yếu tố như địa hình, phong tục, giao thông,… mà dân số của xã phân bố không đều, dân cư tập trung chủ yếu chủ yếu dọc tuyến đường liên xã và trung tâm xã

2.4.2 Kinh tế

Tuy là một xã miền núi nhưng Yên Lạc có diện tích đất tự nhiên tương

đối rộng, nhân dân cần cù, chăm chỉ, có truyền thống canh tác nông, lâm

nghiệp là tiềm năng và thế mạnh để phát triển kinh tế xã hội

+ Về Nông- lâm nghiệp

Trong năm 2013, toàn xã tiến hành gieo cấy 416 ha tổng diện tích đất trồng lúa, đạt 100% kế hoạch huyện giao, năng suất bình quân 51,4 tạ/ha, sản lượng 2.139,62 tấn đạt 100,12% kế hoạch huyện giao, ngô đạt 106,25% kế hoạch huyện giao, năng suất 21,1 tạ/ha, sản lượng đạt 222,6 tấn

Tổng sản lượng lương thực cây có hạt năm 2013 đạt 2584 tấn vượt 0,34% so với cùng kỳ năm 2012

Về Lâm nghiệp, hằng năm Ban Lâm nghiệp xã tham mưu cho UBND xã xây dựng chương trình kế hoạch công tác quản lý bảo vệ rừng, chỉ đạo các xóm xây dựng quy ước, hương ước quản lý bảo vệ và phát triển rừng tại xóm Ngoài việc tập huấn, cán bộ kiểm lâm viên địa bàn phối hợp với các xóm có diện tích rừng dễ bị cháy tuyên truyền qua cụm loa của xóm hoặc qua các buổi họp xóm, nhắc nhở các xưởng chế biến lâm sản chấp hành đầy đủ thủ tục theo quy định về khi thác, chế biến, vận chuyển lâm sản tham gia các vụ giải quyết tranh chấp về rừng, đất rừng, khai thác, buôn bán, vận chuyển lâm sản trái phép

+ Cây chè

Tổng diện tích chè 584 ha (trong đó diện tích chè kinh doanh 550 ha), năng suất bình quân đạt 102tạ/ha, sản lượng chè búp tươi đạt 5610 tấn Tổng diện tích chè trồng mới và trồng lại năm 2013 là 15ha đạt 93,5% so với cùng kỳ năm 2012

Có 2 đoàn Làng nghề chè tham dự Festival chè lần thứ 2 tại Thái Nguyên

+ Chăn nuôi thú y

Xã phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm trong đó: theo số liệu năm 2013, tổng đàn trâu 673 con, đàn bò 47 con, đàn lợn 1.245 con, đàn gia cầm 19387 con

Thống kê đàn gia súc, gia cầm để tiêm phòng dịch bệnh, cụ thể trong năm 2013 đã thực hiện tiêm phòng tụ huyết trùng trâu, bò được 1.200 liều, lở mồm long móng trâu, bò, lợn 1.200 liều, dịch tả lợn 1550 liều, dại chó 1.250 liều, cúm gia cầm 1.400 liều Tất cả đều đạt và vượt mức kế hoạch đề ra

+ Tiểu thủ công nghiệp

Trong năm 2013 Trung tâm khuyến công Thái Nguyên đã tổ chức đào tạo và cấp chứng chỉ cho hơn 130 lao động của 2 làng nghề chè là Yên Thủy

1 và Yên Thủy 4 Tổ chức đón lễ đón nhận giấy chứng nhận sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGap tại xóm Hang Neo Hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đề nghị công nhận làng nghề chè cho xóm Đồng Bòng vào năm 2014 Hoạt động sản xuất, kinh doanh của các hộ gia đình, các đơn vị doanh nghiệp từng bước phục hồi và phát triển Số lượng gạch, ngói xi măng ước cả năm 2013 đạt 14.000 viên, chế biến gỗ cả năm 400m3

2.4.3 Văn hóa - Xã hội

2.4.3.1 Giáo dục

Hệ thống giáo dục trên địa bàn gồm 4 trường học: 1 trường mầm non, 2 trường tiểu học, 1trường THCS.Trong đó trường tiểu học Yên Lạc 1 đạt tiêu chuẩn trường chuẩn quốc gia mức độ 1 năm 2009 Tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình tiểu học 100%, học sinh tốt nghiệp THCS 99%, duy trì sỹ số học sinh đạt 99,75%.Công tác xã hôi hóa giáo dục tiếp tục được quan tâm, cơ sở vật chất đang

được đầu tư xây dựng, chất lượng dạy và học đang từng bước được đẩy mạnh

2.4.3.2 Y tế

Toàn xã có 1 trạm y tế tại trung tâm xã Thực hiện tốt chương trình mục tiêu quốc gia về y tế, duy trì công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, cho các đối tượng gia đình chính sách Làm tốt công tác khám chữa bệnh

và phòng chống dịch bệnh.Trong năm 2013 tính đến hết tháng 11 đã thực hiện khám bệnh 4738 lượt người, trong đó bệnh nhân có thẻ BHYT là 2849 lượt người với số tiền là 77.594.407 đồng

Công tác tuyên truyền phòng chống dịch bệnh, giáo dục sức khỏe được 41buổi với số lượt người tham gia là 1946 người Giảm tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng cho trẻ dưới 5 tuổi 17,4%

2.4.3.3 Giao thông

Trong năm 2013 đã thực hiện giải phóng mặt bằng công trình đường bê tông Đồng Vẫy xóm Ó Xây dựng và đưa vào sử dụng công trình cổng trường, đường bê tông lên Trường THCS, đường bê tông nghĩa trang xóm Yên Thủy 1 do xã làm chủ đầu tư Thực hiện và công bố quy hoạch chi tiết khu dân cư xóm Phân Bơi

2.4.3.4 Chính sách xã hội

Duy trì thường xuyên việc chi trả chế độ chính sách hàng tháng cho các đối tượng người có công Thực hiện rà soát, lập danh sách đề nghị hỗ trợ chi phí sản xuất cho các hội nghèo theo Quyết định 102, lập hồ sơ đề nghị hỗ trợ chi phí học tập theo Nghị định 49 của Chính phủ cho học sinh các cấp, sinh viên

PHẦN 3

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG ĐỊA ĐIỂM

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

- Các loài mối (Isoptera) thuộc bộ cánh bằng

- Rừng trồng keo tại xã Yên Lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu

Đánh giá mức độ gây hại, khảo nghiệm một số loại thuốc hóa học và

vật liệu làm mồi nhử mối hại rừng Keo thuộc xã Yên lạc, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên

3.2 Nội dung nghiên cứu

Căn cứ vào mục đích, mục tiêu của đề tài chúng tôi nghiên cứu những nội dung sau:

Khảo sát hiện trạng rừng trồng Keo thuộc xã Yên Lạc, huyện Phú lương, tỉnh Thái Nguyên

Tìm hiểu một số đặc tính sinh học mối

Đánh giá kết quả khảo nghiệm hiệu lực của một số loại thuốc hóa học

và vật liệu làm mồi nhử mối

Đề xuất một số giải pháp phòng trừ mối tại địa bàn nghiên cứu

3.3 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm nghiên cứu: Rừng trồng Keo thuộc xã Yên Lạc, huyện Phú lương, tỉnh Thái Nguyên

- Thời gian nghiên cứu: Từ ngày 13/01/2014 - 15/05/2014

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp kế thừa có chọn lọc

- Kế thừa số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của khu vực

- Tìm kiếm thông tin có chọn lọc từ sách báo, tạp chí… có nội dung

có liên quan đến đối tượng nghiên cứu

3.4.2 Phương pháp điều tra phỏng vấn

Tiến hành điều tra phỏng vấn cán bộ lâm nghiệp xã và một số hộ đại diện trong xã Chuẩn bị phiếu phỏng vấn cho cán bộ lâm nghiệp và phiếu

phỏng vấn người dân (Mẫu phiếu phỏng vấn như trong biểu phụ lục số 01 và biểu phụ lục số 02)

3.4.3.Phương pháp điều tra quan sát ngoài thực địa

* Điều tra sơ bộ

Điều tra theo tuyến song song, các tuyến cách nhau 100m, trên tuyến đi

khoảng 50m thì dừng lại rẽ sang hai bên để quan sát tình hình phân bố và mức

độ gây hại của mối Kết quả ghi vào mẫu bảng sau:

Mẫu bảng 3.1: Kết quả điều tra tình hình phân bố Mối hại

Đánh giá mức độ mối hại rừng trồng: Lập 3 ô tiêu chuẩn (OTC) diện

tích mỗi ô từ 1000- 2500 ở các vị trí khác nhau chân, sườn, đỉnh 3 lần nhắc lại ở 3 đồi Keo có độ tuổi khác nhau là tuổi 3, tuổi 5 và tuổi 8 Mỗi 1 ô thí nghiệm (OTN) có 1 ô đối chứng (OĐC).OTC đi qua các dạng địa hình khác nhau và mang tính chất đại diện cho toàn lâm phần

Điều tra mức độ mối hại: Trong mỗi OTC điều tra 100 đến 120 cây,cứ 1-3 hàng điều tra 1 hàng, cách 1-3 cây điều tra 1 cây

Tỷ lệ cây bị nhiễm mối tính theo công thức:

Trong đó: M% :là tỷ lệ cây bị nhiễm mối

n : là số cây bị nhiễm mối

M : là tổng số cây điều tra

Sau đó đánh giá tỷ lệ hại như sau :

M ≤ 10% : Hại nhẹ

M > 10- 15% : hại vừa

M ≥ 15- 25% : Hại nặng

M > 25% : Hại rất nặng

Tỷ lệ bị hại ở các cấp : dựavào cách đánh giá mối hại cây Kết quả

được tổng hợp theo mẫu bảng sau:

Mẫu bảng 3.2: Kết quả điều tra tỷ lệ cây bị nhiễm Mối

Phân cấp mức độ gây hại của mối :

Cây bị hại nhẹ : chỉ phần vỏ bị hại

Cây bị hại vừa : phần vỏ đã bị ăn hết

Cây bị hại nặng : Đã ăn vào đến phần gỗ bên trong

Kết quả điều tra mức độ hại thân được ghi vào mẫu bảng sau :

Mẫu bảng 3.3: Điều tra mức độ hại do Mối

Ngày điều tra :

Loài cây : Keo

M : Tổng số cây bị nhiễm mối

R% : Tỷ lên cây bị mối hại ở cấp tương đương

3.4.4 Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm kết hợp điều tra quan sát trực tiếp

3.4.4.1 Khảo nghiệm hiệu quả của một số vật liệu làm mồi nhử mối

* Xác định loại thức ăn ưa thích của mối

Tại khu vực nghiên cứu tiến hành đào các hố nhử mối kích thước 30 ×

25 × 20 cm, lót một tấm lưới thưa hoặc vải màn xuống hố Cho các loại thức

ăn gỗ thông chớm mục, cành lá keo trong rừng, gỗ thông trắng, bã mía ủ 3- 4

ngày cho lên men với khối lượng mỗi loại từ 1000- 1500 g đưa xuống hố nhử Thí nghiệm lặp lại 3 lần, tổng số hố nhử là 12 Sau 20 ngày, sau khi mối đã

đến khai thác thức ăn, thu toàn bộ hố nhử, tách bỏ mối, tiến hành cân lại trọng

lượng thức ăn xác định tỷ lệ hao hụt

Kết quả ghi vào mẫu bảng 3.4

Mẫu bảng 3.4: Khối lượng thức ăn hao hụt ở các hố nhử

l: là khối lượng hao hụt

L: Khối lượng mồi nhử đưa vào ban đầu

H%: tỷ lệ hao hụt

* Đánh giá hiệu quả của các vật liệu làm mồi nhử

Mỗi loại vật liệu làm mồi nhử tương ứng với 1 công thức thí nghiệm, mỗi công thức lập 3 OTC và 1 OĐC Tiến hành đo chiều dài và chiều rộng vết

hại của các cây trong OTC và OĐC trước khi đặt mồi nhử, sau 10 ngày và 20 ngày để đánh giá mức độ hại do mối khi đặt các loại mồi nhử khác nhau

Kêt quả được ghi vào mẫu bảng 3.5

Mẫu bảng 3.5: Mức độ do mối hại ở thí nghiệm đặt mồi nhử

Chiều dài

vết hại

(cm/cây)

OTN OĐC Chiều rộng vết

hại

(cm/cây)

OTN OĐC

Để thấy được hiệu quả hấp dẫn mối của các mồi nhử tiến hành đếm số

lượng mối thợ trước và sau khi đặt mồi nhử Kết quả ghi vào mẫu bảng sau:

Mẫu bảng 3.6: Số lượng mối thợ có mặt trên các mồi nhử

Vật liệu: Đơn vị: Con

Trước khi đặt Sau 10 ngày Sau 20 ngày

1

2

3

Trung bình

3.4.4.2 Khảo nghiệm hiệu lực của một số loại thuốc hóa học phòng chống mối

Chúng tôi sử dụng 3 loại thuốc hóa học là Lenfos 50EC, PMC90, M- 4 Nguyên lý: Sử dụng thuốc diệt mối tận gốc có nguồn gốc hóa học theo phương pháp lây nhiễm Sử dụng phòng trừ mối thông qua đường tiếp xúc, mối thợ khi đi kiếm ăn bị dính thuốc nhưng không chết ngay mà còn đủ thời gian về tổ, thuốc ngấm dần qua da, các con mối này mất dần bản năng thường

có, hoảng loạn chạy lung tung khắp tổ Mối bị chết dần, tổ mối bị mất dần cân bằng sinh thái, ô nhiễm vi sinh vật, nấm mốc chiếm lĩnh hủy hoại toàn bộ tổ

(+) Thuốc Lenfos 50EC

Kiểm tra đo lại chiều dài và chiều rộng vết hại, số lượng mối thợ còn lại trên mồi nhử 10 ngày/1 lần

Kết quả ghi vào mẫu bảng3.6

Mẫu bảng 3.7: Số lượng mối thợ còn lại sau khi phun thuốc

Loại thuốc: Đơn vị tính: Con

123Trung bình

So sánh kết quả vết hại trước và sau thời gian thí nghiệm giữa OTN và OĐC Kết quả ghi vào mẫu bảng 3.7

Mẫu bảng 3.8: Mức độ hại do mối ở biện pháp thử nghiệm thuốc hóa học

Đơn vị: cm

phun

Sau khi phun

Sau 10 ngày Sau 20

lí số liệu được thực hiện trên phần mềm Excel cài đặt sẵn trên máy tính

Tiến hành

- Bước 1 Nhập số liệu vào máy vi tính

- Bước 2 Phân tính và xử lý số liệu

Kết quả ghi vào mẫu bảng 3.8

Mẫu bảng 3.9 Bảng sắp xếp các trị số quan sát phân tích

phương sai 1 nhân tố Lần

điều tra

Các trị số quan sát Kết quả trung bình của các lần nhắc lại

Tổng công thức chung

Trung bình

Tra bảng F05 với bậc tự do df = a(b-1)

- Nếu Ftính F05 thì kết luận giữa các công thức thí nghiệm không có

Số lần lặp lại ở các công thức là bằng nhau b1 = b2…….= bi = b

Ta sử dụng chỉ tiêu sai dị bảo đảm nhỏ nhất LSD (Least significant diference), được tính theo công thức sau:

Tìm công thức trội nhất