Đánh giá hiệu quả của mô hình trồng Thanh Long ruột đỏ tại xã Việt Tiến, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai.

Được sự đồng ý và giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm khoa KT & PTNT, tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá hiệu quả của mô hình trồng Thanh Long ruột đỏ tại xã Vi

ĐẠI HỌC THÁI NGUYấN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NễNG LÂM

HÀ THỊ NGỜI

Tờn đề tài:

Đánh giá hiệu quả của mô hình trồng Thanh Long ruột đỏ

tại xã Việt Tiến, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai

KhóA LUậN tốt nghiệp ĐạI HọC

Khoa : KT - PTNT Khoỏ học : 2010 - 2014 Giảng viờn hướng dẫn : PGS.TS Đinh Ngọc Lan

Thỏi Nguyờn, năm 2014

LỜI CẢM ƠN

Với phương châm “học đi đôi với hành”, lý thuyết gắn liền với thực tiễn, nhà trường gắn liền với xã hội Hằng năm trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tổ chức cho hàng trăm sinh viên năm cuối đi thực tập Đây là một cơ hội quý báu cho sinh viên tiếp cận và làm quen dần với công việc sẽ làm sau khi ra trường

Được sự đồng ý và giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường, ban chủ

nhiệm khoa KT & PTNT, tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá hiệu quả của mô hình trồng Thanh Long ruột đỏ tại xã Việt Tiến, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai”

Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn Đặc biệt là sự giúp đỡ tận tình của cô giáo PGS.TS Đinh Ngọc Lan - giảng viên khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn đã giúp đỡ tôi thực hiện và hoàn thành khoá luận tốt nghiệp của mình

Đồng thời tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các bộ UBND xã Việt Tiến cùng toàn thể các hộ gia đình đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành công việc trong thời gian thực tập tại địa phương

Đây là lần đầu tiên thực hiện một khóa luận tốt nghiệp, trong quá trình nghiên cứu còn nhiều lý do khách quan và chủ quan nên khó tránh khỏi thiếu sót Vì vậy, tôi rất mo0ng nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của thầy

cô giáo và các bạn để khoá luận hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái nguyên, tháng 06 năm 2014

Sinh viên

Hà Thị Ngời

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1: Hiện trạng sử dụng đất của xã Việt Tiến năm 2013 32 Bảng 4.2: Số lượng các hộ tham gia các buổi tập huấn kỹ thuật làm trụ, trồng và chăm sóc thanh long ruột đỏ 39 Bảng 4.3: Mức độ áp dụng kỹ thuật đã được tập huấn vào thực tế của các hộ được phỏng vấn 39 Bảng 4.4: Ý kiến của các hộ về tác động của điều kiện tự nhiên, lao động đến quá trình sinh trưởng, phát triển của cây thanh long ruột đỏ 41 Bảng 4.5: Đánh giá chung của các hộ về quá trình sinh trưởng, phát triển của cây thanh long ruột đỏ 42 Bảng 4.6: So sánh chi phí vật tư của một sào Thanh long ruột đỏ 43 với một sào Cam địa phương 43 Bảng 4.7: So sánh chi phí công lao động một sào thanh long ruột đỏ với một sào cam địa phương 44 Bảng 4.9: Số lượng các buổi tập huấn kỹ thuật của các xóm trồng thanh long ruột đỏ

xã Việt Tiến qua 3 năm 2011-2013 47 Bảng 4.10: Ý kiến của các hộ được phỏng vấn về kết quả tập huấn 48 Bảng 4.11: Đánh giá khả năng tạo việc làm, nâng cao thu nhập từ việc tham gia mô hình 49 Bảng 4.12: Tình hình sử dụng thuốc BVTV cho cây thanh long ruột đỏ ở hộ tham gia mô hình 50

DANH MỤC CÁC HÌNH

Biểu đồ 4.1: Đánh giá chung của các hộ về quá trình sinh trưởng và phát triển của thanh long ruột đỏ 42

6 EUREPGAP Thực hành nông nghiệp tốt và chất lượng trái cây ngon

8 GAP Thực hành nông nghiệp tốt

11 KHHGĐ Kế hoạch hoá gia đình

18 NN- PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn

19 NCCAQMN Nghiên cứu cây ăn quả miền nam

20 TLRĐ Thanh long ruột đỏ

21 TNHH - MTV Trách nhiệm hữu hạn - một thành viên

MỤC LỤC

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục đích, mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2

1.2.1 Mục đích nghiên cứu của đề tài 2

1.3 Ý nghĩa của đề tài 3

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học 3

1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn 3

1.4 Giới hạn của đề tài 3

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Cơ sở lý luận 4

2.1.1 Lý luận chung về mô hình 4

2.1.2 Đánh giá khuyến nông 6

2.1.3 Hiệu quả 9

2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài 13

2.2.1 Nguồn gốc và sự phân bố thanh long ruột đỏ trên thế giới 13

2.2.2 Đặc điểm thực vật học và phân loại cây Thanh long ruột đỏ 14

2.2.3 Tình hình nghiên cứu thanh long trên thế giới và Việt Nam 15

2.2.4 Tình hình sản xuất thanh long trên thế giới và ở Việt Nam 18

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 28

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 28

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 28

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 28

3.3 Nội dung nghiên cứu 28

3.4 Phương pháp nghiên cứu 28

3.4.1 Phương pháp thu thập thông tin 28

3.4.2 Phương pháp xử lý thông tin 29

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 30

4.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của xã Việt Tiến, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai 30

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 30

4.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 33

4.1.3 Những thuận lợi, khó khăn của điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của xã

Việt Tiến ảnh hưởng đến phát triển sản xuất nông nghiệp 37

4.2 Thực trạng mô hình Thanh long ruột đỏ tại xã Việt Tiến 38

4.3.2 Đánh giá hiệu quả xã hội 47

4.3.3 Hiệu quả về môi trường 50

4.4 Thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện mô hình 51

4.4.1 Thuận lợi 51

4.4.2 Khó khăn 52

4.5 Giải pháp để nâng cao hiệu quả mô hình 52

4.5.1 Giải pháp về đảm bảo quy trình kỹ thuật 53

4.5.2 Giải pháp về thủy lợi 53

4.5.3 Giải pháp về vốn 54

4.5.4 Giải pháp về thị trường 54

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 55

5.1 Kết luận 55

5.2 Kiến nghị 56

TÀI LIỆU LIỆU THAM KHẢO 57

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, cung cấp nhiều loại sản phẩm thiết yếu cho đời sống xã hội, là thị trường tiêu thụ rộng lớn của nền kinh tế Cung cấp nguồn nhân lực và tạo nên tích lũy ban đầu cho sự nghiệp phát triển của đất nước Ở mỗi nước với các giai đoạn phát triển khác nhau thì vai trò của ngành nông nghiệp cũng thể hiện khác nhau Với một nước gần 70% dân số sống ở nông thôn và hơn 70% lao động xã hội làm nông nghiệp như nước ta thì việc phát triển nông nghiệp là nền tảng hết sức quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

Trải qua bao biến cố và thăng trầm của lịch sử nước nhà đến nay nông nghiệp vẫn luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm, coi là mặt trận hàng đầu đóng góp tích cực vào tiến trình phát triển, hội nhập nền kinh tế cả nước vào nền kinh tế toàn cầu Thông qua các chủ trương chính sách hợp lý đã và đang giúp cho sản xuất nông nghiệp ngày càng phát triển đa dạng theo hướng sản xuất hàng hóa nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường ngày càng khó tính Trong đó, chuyển dịch cơ cấu cây trồng tập trung vào những cây trồng cho năng suất, chất lượng cao, hình thành và phát triển vùng sản xuất tập trung đang là hướng đi vững chắc góp phần xây dựng và phát triển nền nông nghiệp bền vững

Việt Tiến là một xã vùng 2 nằm ở vùng hạ huyện của Bảo Yên, là một

xã thuần nông có nhiều thành phần dân tộc sinh sống như Tày, Mông, Dao, Nùng,… Là quê hương có truyền thống cách mạng

Do điều kiện đất đai, khí hậu thuận lợi cho việc hình thành vùng trồng cây ăn quả Việt Tiến là một trong những xã điểm được lựa chọn để triển khai thực hiện và nhân rộng nhiều mô hình nông nghiệp trọng điểm nhằm tạo ra bước đột phá cho sự phát triển một xã thuần nông tập trung chủ yếu các hoạt động trong lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi Đến nay, diện mạo Việt Tiến đã

có nhiều khởi sắc

Thanh long ruột đỏ là một sản phẩm mới, lạ, ngon, bổ dưỡng Đặc điểm của loại thanh long này là nhìn quả không to nhưng lại nặng cân, ruột đỏ tươi, thơm giòn, đặt biệt rất ngọt, nhiều vitamin và khoáng chất Cùng với giá trị dinh dưỡng cao, thanh long ruột đỏ có chứa Lycopene, là một chất chống ôxy hoá thiên nhiên, có thể chống bệnh ung thư, bệnh tim và làm giảm huyết áp Đây là loại trái cây đẹp mắt và có lợi cho sức khỏe

Tuy giá của loại quả này cao so với thanh long ruột trắng nhưng nó lại

có vị đặc biệt thơm ngon, và trở thành món ăn cao cấp vừa ngon vừa lạ đối với người tiêu dùng trong và ngoài nước Trồng thanh long ruột đỏ mang lại lợi nhuận cao, tuy nhiên do đầu ra bấp bênh, sản xuất còn nhỏ lẻ chưa tập trung, đầu tư ban đầu cho mô hình khá cao Do vậy thanh long ruột đỏ chưa được coi là cây trồng chính mang lại hiệu quả kinh tế cho vùng Xuất phát từ thực tiễn thực hiện Nghị quyết chuyên đề về chuyển dịch cơ cấu cây trồng tập trung vào cây trồng cho năng suất cao và những loại cây có giá trị hàng hóa cao hướng đến xuất khẩu, đem lại lợi nhuận Sau khi khảo sát tình hình địa phương, Cục Kinh tế hợp tác & PTNT phối hợp với Chi cục PTNT Lào Cai

thực hiện dự án “Xây dựng mô hình trồng thanh long ruột đỏ" trên địa bàn

xã Việt Tiến, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai

Với sự hỗ trợ kỹ thuật của Trạm Khuyến nông huyện Bảo Yên nhằm hình thành nên vùng trồng thanh long ruột đỏ tập trung theo hướng sản xuất hàng hóa, Việt Tiến đã xây dựng mô hình và bước đầu đem lợi nhuận cho bà con nông dân Vậy hiệu quả của mô hình như thế nào? Có hình thành được vùng sản xuất không? Có những khó khăn nào ảnh hưởng? Cần có những giải pháp nào để mô hình nhân rộng và phát triển? Trước thực trạng đó, tôi đã tiến

hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả của mô hình trồng thanh long ruột đỏ tại xã Việt Tiến, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai”

1.2 Mục đích, mục tiêu nghiên cứu của đề tài

1.2.1 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Đánh giá được hiệu quả mô hình trồng thanh long ruột đỏ tại xã Việt Tiến, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai và trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp

để nâng cao hiệu quả mô hình

1.2.2 Mục tiêu nghiên cứu đề tài

- Đánh giá được điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội của xã Việt Tiến, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai

- Đánh giá được thực trạng mô hình trồng thanh long ruột đỏ tại xã Việt Tiến

- Đánh giá được hiệu quả của mô hình trồng thanh long ruột đỏ

- Tìm hiểu được những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện mô hình

- Đề xuất được giải pháp để nâng cao hiệu quả mô hình

1.3 Ý nghĩa của đề tài

1.3.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

Thực hiện nghiên cứu đề tài tốt nghiệp có vai trò quan trọng trong quá trình học tập của mỗi sinh viên là cơ hội cho sinh viên làm quen dần với việc nghiên cứu khoa học, biết gắn kết những kiến thức đã học vào thực tiễn một cách sáng tạo và khoa học Quá trình nghiên cứu giúp cho sinh viên có điều kiện tự khẳng định mình sau 4 năm học Thời gian thực tập củng cố cho sinh viên những kiến thức còn thiếu sót cần bổ sung để sau này trở thành một kỹ

sư Khuyến nông có năng lực chuyên môn tốt đáp ứng nhu cầu của công việc 1.3.2 Ý nghĩa trong thực tiễn

Kết quả nghiên cứu đề tài về mô hình trồng Thanh long ruột đỏ giúp cho huyện nhìn nhận đánh giá được hiệu quả của cây Thanh Long ruột đỏ và

là cơ sở để người dân so sánh hiệu quả cây thanh long ruột đỏ mang lại so với cây trồng khác, cân nhắc có nên tiếp tục sản xuất cây thanh long nữa không? Hay có nên đưa cây thanh long ruột đỏ vào sản xuất là cây trồng chính nữa không? Những phân tích, đánh giá trong đề tài có thể làm tài liệu là cơ sở cho các cấp chính quyền và hệ thống Khuyến nông đưa ra những hướng đi mới, những định hướng cho việc chỉ đạo phát triển giống cây trồng chủ đạo

1.4 Giới hạn của đề tài

Do thời gian nghiên cứu có hạn, đề tài mới chỉ phỏng vấn 40 hộ Vì vậy chưa đánh giá được hết hiệu quả mô hình, nhiều hộ nông dân không có sổ ghi chép về các khoản thu chi nên thông tin chỉ là “ước khoảng” Vậy nên rất khó trong việc tính thu chi của từng hộ, do đó số liệu thu được chỉ mang tính tương đối

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở lý luận

2.1.1 Lý luận chung về mô hình

* Khái niệm mô hình

Thực tiễn hoạt động của đời sống, kinh tế, xã hội rất phong phú, đa dạng và phức tạp, người ta có thể sử dụng nhiều công cụ và phương pháp nghiên cứu để tiếp cận Mỗi công cụ và phương pháp nghiên cứu đều có những ưu điểm riêng được sử dụng trong điều kiện và hoàn cảnh cụ thể Mô hình là một trong những phương pháp nghiên cứu được sử dụng rộng rãi, đặc biệt trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học

Theo các cách tiếp cận khác nhau thì mô hình có những quan niệm, nội dung và cách hiểu riêng Góc độ tiếp cận về mặt vật lý học thì mô hình là cùng hình dạng nhưng thu nhỏ lại Khi tiếp cận sự vật để nghiên cứu thì coi

mô hình là sự mô phỏng cấu tạo và hoạt động của một vật để trình bày và nghiên cứu [9]

Khi mô hình hóa đối tượng nghiên cứu thì mô hình sẽ được trình bày đơn giản về một vấn đề phức tạp, giúp cho ta dễ nhận biết được đối tượng nghiên cứu Mô hình còn được coi là hình ảnh quy ước của đối tượng nghiên cứu về một hệ thống các mối quan hệ hay tình trạng kinh tế [5]

Mô hình (model) là một dạng thức trừu tượng của một hệ thống, được hình thành để hiểu hệ thống trước khi xây dựng hoặc thay đổi hệ thống đó Theo Efraim Turban, mô hình là một dạng trình bày đơn giản hoá của thế giới thực Mô hình cung cấp một phương tiện để quan niệm hoá vấn đề và giúp chúng ta trao đổi các ý tưởng trong một hình thức cụ thể, không mơ hồ [10]

Như vậy, mô hình có thể có các quan niệm khác nhau, sự khác nhau đó tùy thuộc vào góc độ tiếp cận và mục đích nghiên cứu, nhưng khi sử dụng mô hình người ta đều có chung một quan điểm là dùng để mô phỏng đối tượng nghiên cứu [2]

Trong thực tế, để khái quát hóa các sự vật, hiện tượng, các quá trình, các mối quan hệ hay một ý tưởng nào đó, người ta thường thể hiện dưới dạng

mô hình Có nhiều loại mô hình khác nhau, mỗi loại mô hình chỉ đặc trưng

cho một điều kiện sinh thái hay sản xuất nhất định nên không thể có mô hình chung cho tất cả các điều kiện sản xuất khác nhau

Do đó, ở mỗi góc độ tiếp cận và mục đích nghiên cứu riêng, tùy thuộc vào quan niệm và ý tưởng của người nghiên cứu mà mô hình được sử dụng để

mô phỏng và trình bày là khác nhau Song khi sử dụng mô hình để mô phỏng đối tượng nghiên cứu, người ta thường có chung một quan điểm và đều được

thống nhất đó là: Mô hình là hình mẫu để mô phỏng hoặc thể hiện đối tượng nghiên cứu, nó phản ánh những đặc trưng cơ bản nhất và giữ nguyên được bản chất của đối tượng nghiên cứu [8]

* Khái niệm về Mô hình trình diễn

Mô hình trình diễn là một hình thức hoạt động cụ thể nào đó được tái tạo lại hoặc mới được tạo ra tại một điểm trong khu vực nhất định nhằm làm mẫu để nghiên cứu, rút kinh nghiệm, tham quan học tập, từ đó có thể nhân ra diện rộng

Xây dựng các mô hình trình diễn (MHTD) nhằm chứng minh lợi ích và tính khả thi của một kỹ thuật mới, đồng thời trình bày các bước áp dụng kỹ thuật

đó là một phương pháp được các cơ quan nghiên cứu và khuyến nông thường áp dụng trong chuyển giao các kỹ thuật tiến bộ (KTTB) cho người dân [7]

Xây dựng mô hình trình diễn gồm 9 bước với sự tham gia tích cực của cán bộ và nông dân vào tất cả các hoạt động của mô hình Tuy nhiên hình thức và mức độ tham gia ở mỗi bước là khác nhau Tiến trình xây dựng mô hình có thể tóm tắt như sau:

Bước 1: Đánh giá thực trạng và xác định nhu cầu

Bước 2: Chọn địa điểm xây dựng MH và thành lập tổ chỉ đạo kỹ thuật Bước 3: Thành lập nhóm cùng sở thích và tổ chức bộ máy điều hành Bước 4: Đánh giá nhu cầu chuyển giao các KTTB

Bước 5: Chọn hộ xây dựng MH

Bước 6: Xây dựng kế hoạch và các nội dung hoạt động

Bước 7: Tổ chức thực hiện MH và giám sát đánh giá định kỳ

Bước 8: Đánh giá, nghiệm thu kết quả thực hiện MH

Bước 9: Tổ chức nhân rộng [1]

* Vai trò của mô hình

Mô hình là công cụ nghiên cứu khoa học, phương pháp mô hình hóa là nghiên cứu hệ thống như một tổng thể Nó giúp cho các nhà khoa học hiểu biết và đánh giá tối ưu hóa hệ thống Nhờ mô hình mà ta có thể kiểm tra lại sự đúng đắn của số liệu quan sát được và các giả định rút ra, giúp ta hiểu sâu hơn các hệ thống phức tạp

Việc thực hiện mô hình giúp cho nhà khoa học cùng người nông dân có thể đánh giá được sự phù hợp và khả năng nhân rộng của mô hình cây trồng vật nuôi tại một khu vực nào đó Từ đó đưa ra quyết định tốt nhất nhằm đem lại lợi ích tối đa cho nông dân, phát huy hiệu quả những gì nông dân đã có

2.1.2 Đánh giá khuyến nông

2.1.2.1 Khái niệm đánh giá

Đánh giá mô hình là nhìn nhận và phân tích toàn bộ quá trình triển khai thực hiện mô hình, các kết quả thực hiện cũng như hiệu quả thực tế đạt được của mô hình trong mối quan hệ với nhiều yếu tố, so sánh với mục tiêu ban đầu

Đánh giá để khẳng định và so sánh những gì đã thực hiện bằng nguồn lực thôn bản và những hỗ trợ từ bên ngoài với những gì thực sự đã đạt được

Trong đánh giá mô hình người ta có thể hiểu như sau:

- Là quá trình thu thập và phân tích thông tin để khẳng định:

+ Liệu mô hình có đạt được các kết quả và tác động hay không

+ Mức độ mà mô hình đã đạt được so với mục tiêu của mô hình thông qua các hoạt động đã chỉ ra

- Đánh giá sử dụng các phương pháp để điều tra một cách có hệ thống các kết quả và hiệu quả của mô hình Nó cũng điều tra những vấn đề có thể làm chậm tiến độ thực hiện mô hình nếu như các vấn đề này không được giải quyết kịp thời

- Trong quá trình đánh giá yêu cầu phải lập kế hoạch chi tiết và có khoa học, lấy mẫu theo phương pháp thống kê

- Việc đánh giá sẽ tiến hành đo lường định kỳ theo giai đoạn

- Việc đánh giá sẽ tập trung vào các chỉ số kết quả và đánh giá tác động

2.1.2.2 Các loại đánh giá

Đánh giá có nhiều loại khác nhau Phạm vi ở đây có thể sắp xếp thành

3 loại chính như sau:

* Đánh giá tiền khả thi/khả thi

Đánh giá tiền khả thi là đánh giá tính khả thi của hoạt động hay mô hình, để xem xét xem liệu hoạt động hay mô hình có thể thực hiện được hay không trong điều kiện cụ thể nhất định Loại đánh giá này thường do tổ chức tài trợ thực hiện Tổ chức tài trợ sẽ phân tích các khả năng thực hiện của mô hình hay hoạt động để làm căn cứ cho phê duyệt xem mô hình hay hoạt động

có được đưa và thực hiện hay không

* Đánh giá thực hiện

- Đánh giá định kỳ: Là đánh giá từng giai đoạn thực hiện, có thể là đánh giá toàn bộ các công việc trong một giai đoạn, nhưng cũng có thể đánh giá từng công việc ở từng giai đoạn nhất định

Nhìn chung đánh giá định kỳ thường áp dụng cho mô hình dài hạn Tùy theo mô hình mà có thể định ra các khoảng thời gian để đánh giá định kỳ, có thể là ba tháng, sáu tháng hay một năm một lần

Mục đích của đánh giá định kỳ là tìm ra những điểm mạnh, yếu, những khó khăn, thuận lợi trong một thời kỳ nhất định để có những thay đổi hay điều chỉnh phù hợp cho những giai đoạn tiếp theo

- Đánh giá cuối kỳ: Là đánh giá cuối cùng khi kết thúc mô hình hay hoạt động Đây là đánh giá toàn diện tất cả các hoạt động và kết quả của nó Mục đích của đánh giá cuối kỳ nhằm nhìn nhận lại toàn bộ quá trình thực hiện

mô hình Những thế mạnh, điểm yếu, những thành công và hạn chế, nguyên nhân của từng vấn đề, đưa ra những bài học cần phải rút kinh nghiệm và điều chỉnh cho mô hình hay hoạt động khác

- Đánh giá tiến độ thực hiện: Là việc xem xét thời gian thực tế triển khai thực hiện các nội dung của mô hình hay nói cách khác là xét xem hoạt động có đúng thời gian dự định hay không, nhanh hay chậm thế nào…

- Đánh giá tình hình chi tiêu tài chính: Là xem xét lại việc sử dụng kinh

phí chi tiêu có đúng theo nguyên tắc đã được quy định hay không để có điều chỉnh và rút kinh nghiệm

- Đánh giá về tổ chức thực hiện: Đánh giá về việc tổ chức phối hợp

thực hiện giữa các thành phần tham gia, xem xét và phân tích công tác tổ chức, cách phối hợp các thành phần tham gia Ngoài ra có thể xem xét việc phối kết hợp giữa các mô hình hay hoạt động trên cùng một địa bàn và hiệu quả của sự phối hợp đó

- Đánh giá kỹ thuật mô hình: Là xem xét lại các kỹ thuật mà mô hình

đã đưa vào có phải là mới không, quá trình thực hiện các khâu kỹ thuật có đảm bảo theo đúng quy trình kỹ thuật đã đặt ra không

- Đánh giá mức độ ảnh hưởng của môi trường: Hiện nay vấn đề môi trường là một vấn đề bức xúc của toàn cầu, vì vậy chúng ta cần phải quan tâm đến vấn đề môi trường

- Đánh giá khả năng mở rộng: Là quá trình xem xét kết quả của mô hình có thể áp dụng rộng rãi hay không, nếu có áp dụng thì cần điều kiện gì không

* Tổng kết

Thông thường sau khi kết thúc một mô hình hay hoạt động, người ta tổ chức hội nghị tổng kết để cùng nhau nhìn lại quá trình thực hiện, đánh giá về những thành công hay chưa thành công, phân tích các nguyên nhân gây thất bại, lấy đó làm các bài học để tránh vấp phải sai lầm cho các mô hình sau này

2.1.2.3 Tiêu chí đánh giá

* Khái niệm tiêu chí

- Khái niệm tiêu chí: Tiêu chí như là một hệ thống các chỉ tiêu, chỉ số

có thể định lượng được dùng để đánh giá hay phân loại một hoạt động hay

một mô hình nào đó

* Các đặc điểm của tiêu chí đánh giá

- Đối với các tiêu chí mang tính định lượng

Là các tiêu chí đo đếm được cụ thể, các chỉ tiêu này thường được sử dụng để kiểm tra tiến độ công việc Thông tin cần cho các chỉ tiêu này có thể được thực hiện qua việc thu thập số liệu qua sổ sách kiểm tra hoặc phỏng vấn,… Cũng có thể đo lường trực tiếp trên đồng ruộng hoặc trên hiện trường:

Sự sinh trưởng của cây trồng, tăng trọng của vật nuôi, năng suất cây trồng,…

- Đối với các chỉ tiêu định tính

Là các chỉ tiêu không thể đo đếm được Nhóm chỉ tiêu này thường phản ánh chất lượng của công việc dựa trên định tính nhiều hơn: Cây sinh trưởng

chậm hay nhanh, màu quả đẹp hay xấu Việc xác định các chỉ tiêu này thường thông qua phỏng vấn, quan sát và nhận định của những người tham gia giám sát cũng như của người dân

* Các loại tiêu chí dùng cho đánh giá

Các loại chỉ tiêu dùng cho hoạt động đánh giá là các chỉ tiêu mang tính toàn diện hơn Việc xác định các chỉ tiêu đánh giá phải căn cứ vào mục đích

và hoạt động của mô hình, thường có các nhóm chỉ tiêu sau đây:

- Nhóm chỉ tiêu đánh giá kết quả của hoạt động khuyến nông theo mục tiêu đã đề ra: Diện tích, năng suất, cơ cấu, đầu tư, sử dụng vốn…

- Nhóm chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của mô hình hay hoạt động khuyến nông đến đời sống, văn hóa, xã hội: Ảnh hưởng đến môi trường đất (xói mòn,

độ phì, độ che phủ,…), ảnh hưởng đến đời sống (giảm nghèo, tạo công ăn việc làm, bình đẳng giới,…)

- Các chỉ tiêu đánh giá phục vụ quá trình xem xét, phân tích hoạt động khuyến nông với sự tham gia của cán bộ khuyến nông và nông dân [3]

2.1.3 Hiệu quả

2.1.3.1 Hiệu quả kinh tế

* Một số lý luận chung về hiệu quả kinh tế

- Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế, phản ánh mặt chất lượng của hoạt động kinh tế, chất lượng của các hoạt động này chính là quá trình tăng cường khai thác hợp lý và khơi dậy tiềm năng sẵn có của con người, tự nhiên để phục vụ cho lợi ích của con người

- Các nhà sản xuất và quản lý kinh tế cần phải nâng cao chất lượng của các hoạt động kinh tế nhằm đạt được mục tiêu là với khối lượng tài nguyên nguồn lực nhất định phải tạo ra khối lượng sản phẩm hàng hóa có giá trị lớn nhất Nói cách khác là ở một mức khối lượng và giá trị sản phẩm nhất định thì phải làm thế nào để chi phí sản xuất là thấp nhất

Như vậy quá trình sản xuất là sự liên hệ mật thiết giữa các yếu tố nguồn lực đầu vào và khối lượng sản phẩm đầu ra, kết quả cuối cùng của mối quan

hệ này là thể hiện tính hiệu quả kinh tế trong sản xuất Với cách xem xét này, hiện nay có nhiều ý kiến thống nhất với nhau về hiệu quả kinh tế Có thể khái quát hiệu quả kinh tế như sau:

+ Hiệu quả kinh tế được biểu hiện là mối tương quan so sánh giữa lượng kết quả đạt được với lượng chi phí bỏ ra trong hoạt động sản xuất kinh doanh Kết quả đạt được là phần giá trị thu được của sản phẩm đầu ra, lượng chi phí bỏ ra là phần giá trị của các yếu tố nguồn lực đầu vào Mối tương quan này cần xét cả về tương đối và tuyệt đối, cũng như xét mối quan hệ chặt chẽ giữa hai đại lượng đó Một phương án đúng hay một giải pháp kinh tế kỹ thuật hiệu quả kinh tế cao là đạt được tương quan tối ưu giữa kết quả thu được

và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó

+ Hiệu quả kinh tế trước hết được xác định bởi sự so sánh tương đối (thương số) giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó Với cách biểu hiện này nó đã chỉ rõ được mức độ hiệu quả của việc sử dụng

có hiệu quả các nguồn lức sản xuất khác nhau Từ đó so sánh được hiệu quả kinh tế của các quy mô sản xuất khác nhau, nhưng nhược điểm của cách đánh giá này là không thể hiện được quy mô hiệu quả kinh tế nói chung

Cách đánh giá khác về hiệu quả kinh tế nữa là được đo bằng hiệu số giữa kết quả sản xuất đạt được và lượng chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó

+ Cách xem xét khác về hiệu quả kinh tế là so sánh giữa mức độ biến động của kết quả và chi phí để đạt được kết quả đó Biểu hiện của cách đánh giá này có thể so sánh chênh lệch về số tương đối và tuyệt đối giữa hai tiêu thức đó Cách đánh giá này có ưu thế khi xem xét hiệu quả kinh tế của việc đầu tư theo chiều sâu hoặc trong việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, tức là nghiên cứu hiệu quả của phần chi phí đầu tư tăng thêm Tuy nhiên hạn chế của cách đánh giá này là không xem xét đến hiệu quả kinh tế của tổng chi phí bỏ ra

Như vậy, hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế xã hội, phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động sản xuất kinh doanh và đặc trưng của nền sản xuất xã hội Quan niệm về hiệu quả kinh tế ở các hình thái kinh tế xã hội khác nhau sẽ không giống nhau Tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội, mục đích

và yêu cầu của một đất nước, một vùng, một ngành sản xuất cụ thể được đánh giá theo những góc độ khác nhau

Bản chất của hiệu quả kinh tế trong nền sản xuất xã hội là thực hiện những yêu cầu của quy luật tiết kiệm thời gian lao động trong sử dụng các

nguồn lực xã hội Điều đó chính là hiệu quả của lao động xã hội và được xác định bằng tương quan so sánh giữa lượng kết quả hữu ích thu được và được xác định bằng tương quan so sánh giữa lượng kết quả hữu ích thu được với lượng hao phí bỏ ra

Trên quan điểm toàn diện, có ý kiến cho rằng đánh giá hiệu quả kinh tế không thể loại bỏ mục tiêu nâng cao trình độ về văn hóa, xã hội và đáp ứng các nhu cầu xã hội ngày một tốt hơn cùng với việc tạo ra môi trường bền vững Điều đó thể hiện mối quan hệ giữa hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường hiện tại và lâu dài Đó là quan điểm đúng đủ trong kinh

tế vi mô và kinh tế vĩ mô phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế hiện nay

* Một số công thức nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế

+ Tổng giá trị sản xuất: GO (Gross output) là toàn bộ giá trị của cải và dịch vụ được tạo ra trong một thời kì nhất định (thường là 1 năm), đây là tổng thu của hộ

Trong đó:

Pi : Là đơn giá sản phẩm thứ i

Qi : Là khối lượng sản phẩm thứ i

+ Chi phí trung gian: IC (Intermediate Cost) là toàn bộ chi phí vật chất

thường xuyên và dịch vụ được sử dụng trong quá trình sản xuất như: Giống, phân bón, thuốc BVTV, dụng cụ rẻ tiền mau hỏng trong một vụ sản xuất

Trong đó: Cj là khoản chi phí thứ j

+ Giá trị gia tăng: VA (Value Added) là phần giá trị tăng thêm của doanh nghiệp hay người sản xuất tính theo công thức:

VA = GO - IC Những trường hợp đi thuê lao động thì phải trừ khoản thuê mướn đó + Thu nhập hỗn hợp: MI (Mixed Income) là phần thu nhập thuần tuý của người sản xuất bao gồm cả công lao động và lợi nhuận trong một thời

kỳ sản xuất

GO = ∑

=

n i

Pi Qi

Cj

1

MI = VA - (A + T)

Trong đó :

VA là giá trị tăng thêm (gia tăng)

T là thuế nông nghiệp

A là phần giá trị khấu hao tài sản cố định

+ Lợi nhuận:

Pr = GO - TC

Trong đó:

GO là giá trị sản xuất

TC là tổng chi phí trong sản xuất

+ Giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích: Là tỷ lệ giữa tổng khối lượng sản phẩm thu được chia cho một đơn vị diện tích (sào, ha) GO/sào hoặc GO/ha

+ Giá trị sản xuất trên một đồng chi phí : GO/TC

+ Giá trị sản xuất trên một công lao động: GO/CLĐ

+ Giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích: VA/sào hoặc VA/ha

+ Giá trị gia tăng trên một đồng chi phí: VA/TC

+ Giá trị gia tăng trên một công lao động: VA/CLĐ

* Công thức tính hiệu quả kinh tế:

Hiệu quả kinh tế được xác định bằng hiệu số giữa giá trị kết quả thu

được và chi phí bỏ ra để thu được kết quả đó

Hiệu quả kinh tế = Kết quả thu được - Chi phí sản xuất

Hay H = Q - C

2.1.3.2 Hiệu quả xã hội

Hiệu quả xã hội của bất kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh, bất kỳ mô hình nào là khả năng làm việc thường xuyên, tạo cơ hội cho mọi người dân trong vùng đều có việc làm và nguồn thu nhập ổn định lâu dài Không ngừng nâng cao nhận thức, trình độ, tay nghề cho người dân Từ đó cải thiện mức sống cả về vật chất lẫn tinh thần, trên cơ sở đó thực hiện công bằng xã hội [4]

2.1.3.3 Hiệu quả môi trường

Hiệu quả môi trường trong sản xuất nông nghiệp phải đảm bảo cho môi trường sinh thái luôn được cải thiện và phát triển hướng tới một nền nông

nghiệp, nông thôn bền vững Có nghĩa là phát triển liên tục trên cơ sở khai thác hợp lý các nguồn lực để đáp ứng nhu cầu hiện tại và bảo tồn chúng cho các thế hệ tương lai.[4]

2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài

2.2.1 Nguồn gốc và sự phân bố thanh long ruột đỏ trên thế giới

Cây thanh long (tên tiếng Anh: Dragon fruit) thuộc họ xương rồng (Cactaceae), có nguồn gốc ở các vùng sa mạc thuộc Mêxicô và Colombia Trên thế giới thanh long thương phẩm thường được trồng với các loại khác nhau là: Thanh long ruột trắng (Hylocereus undatus) và thanh long ruột đỏ hay tím (H costaricensis) trồng ở Nicaragua và Guatemala và H polyhizus được trồng ở Israel Dòng thanh long vàng (H undatus) được trồng ở Mexico

và châu Mỹ Latinh và một loại thanh long vàng khác là Selenicereus magalani

có nguồn gốc ở Trung và Nam Mỹ, được trồng với diện tích giới hạn tại Colombia, quả được xuất khẩu sang châu Âu và Canada

Thanh long ruột đỏ hay còn được gọi là thanh long Nữ Hoàng (tên khoa học là Hylocereus) chỉ mới xuất hiện gần đây nhưng cũng được rất nhiều

người ưa chuộng vì màu sắc đẹp và chứa nhiều vitamin rất tốt cho sức khỏe

Viện Nghiên cứu Cây ăn quả miền Nam cho biết, thanh long ruột đỏ là kết quả lai giống theo phương pháp cổ điển giữa giống thanh long ruột trắng từ Bình Thuận và giống thanh long ruột đỏ từ Colombia Đây là giống được chọn lọc từ 188 cá thể lai qua quá trình đánh giá nhanh cá thể lai, khảo sát năng suất, chất lượng các cá thể lai tuyển chọn và trồng thử nghiệm trên diện

rộng tại Tiền Giang, Long An và Bình Thuận [11]

Hiện nay thanh long ruột đỏ đã được nhập khẩu vào Hoa Kỳ và với kỹ thuật sản xuất tiên tiến thanh long ruột đỏ là sản phẩm được chứng nhận Global GAP,… đã được các đối tác Mỹ, Nhật, Châu Âu tin dùng [12]

Thanh long ruột đỏ là cây trồng rất phổ biến hiện nay ở các nước trên thế giới, đặc biệt các nước ở châu Âu và châu Á như: Úc, Đài Loan, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, vậy nên đây là mặt hàng có sự cạnh tranh rất lớn trên thị trường xuất khẩu thanh long của Việt Nam

2.2.2 Đặc điểm thực vật học và phân loại cây Thanh long ruột đỏ

2.2.2.1 Đặc điểm thực vật học

- Rễ: Khác hẳn với chồi cành, rễ thanh long không mọng nước nên nó không phải là nơi tích trữ nước giúp cây chịu hạn Cây thanh long có hai loại rễ: địa sinh và khí sinh

Rễ địa sinh (rễ chùm) phát triển từ phần lõi ở gốc hom Sau khi đặt hom từ 10 - 20 ngày thì từ gốc hom xuất hiện các rễ tơ màu trắng, số lượng rễ tăng dần và kích thước của chúng cũng tăng dần theo tuổi cây, những rễ lớn đạt đường kính từ 1 - 2 cm

Rễ khí sinh: Là loại rễ mọc từ phần đoạn thân cây trên mặt đất, có nhiệm vụ giữ cho cây bám chặt vào giá đỡ, góp phần vào việc hút nước, chất dinh dưỡng nuôi cây

150 - 170 cành

- Hoa, trái, hạt

Thanh long ruột đỏ là cây ngày dài Hoa xuất hiện sớm nhất vào trung tuần tháng 3 - 10 dương lịch, rộ nhất từ tháng 5 - 8 dương lịch Trung bình có

từ 4 - 6 đợt ra hoa rộ mỗi năm

Hoa lưỡng tính, rất to, có chiều dài trung bình 25 - 35 cm, màu trắng hay vàng dợt Hoa thường nở tập trung từ 20 - 23 giờ đêm và đồng loạt trong vườn Từ nở đến tàn kéo dài độ 2 - 3 ngày Thời gian từ khi xuất hiện nụ tới hoa tàn độ 20 ngày Các đợt nụ đầu tiên rụng từ 30% đến 40%, về sau tỷ lệ này giảm dần khi gặp điều kiện ngoại cảnh thuận lợi

Là cây có tính chống hạn thích hợp với các loại đất ở trên núi đá hay bờ rào ở nông thôn và vùng ven biển, đất có tỷ lệ hạt dính 20%, hạt cát 40%, hạt

đất 40% sẽ giúp cho cây hấp thụ dinh dưỡng, hàng tháng lượng mưa từ 50 -

100 mm cây sẽ sinh trưởng phát triển tốt [29]

2.2.2.2 Phân loại

Đặc tính giống là một vấn đề quan trọng, hiểu biết đầy đủ sẽ giúp chúng ta chủ động trong sản xuất và vận dụng được những thuận lợi để đem lại kết quả cao Hiện nay ở nước ta trồng chủ yếu hai giống là: Ruột trắng vỏ

đỏ và ruột đỏ vỏ đỏ

Thanh long ruột trắng vỏ đỏ: Hiện được trồng rải rác khắp các tỉnh từ Bắc tới Nam nhưng tập trung chủ yếu tại các tỉnh Bình Thuận, Long An, Tiền Giang,…

Thanh long ruột đỏ vỏ đỏ: Có hai loại khác nhau là: Thanh long ruột đỏ giống Đài Loan và thanh long ruột đỏ lai tạo của 2 giống thanh long ruột trắng Việt Nam và thanh long ruột đỏ có nguồn gốc từ Côlômbia

Giống thanh long ruột đỏ có nguồn gốc từ Đài Loan được Chi nhánh TCty Rau quả Việt Nam tại Lạng Sơn trồng khảo nghiệm, bước đầu được đánh giá cho kết quả khá Quả thanh long rất sai, ruột đỏ tím, ăn ngọt (độ đường 16 - 18%), hàm lượng dinh dưỡng cao, giàu vitamin và chất khoáng,

Bộ NN - PTNT đã cho phép Viện Rau quả trồng thí điểm để nhân giống ra diện rộng

Quả thanh long Đài Loan có 3 loại: Thanh long vỏ đỏ ruột đỏ, thanh long vỏ đỏ ruột trắng, thanh long vỏ vàng ruột trắng, đều có tên quốc tế Hylocereas; tên khoa học H Undatus Britton & Rose, S Megelanthus moran Giống cây thanh long Đài Loan có 4 loại:

- Ruột trắng vỏ đỏ: Là giống cây của Việt Nam được đem về từ Đài Loan năm 1988

- Ruột trắng vỏ đỏ: Dòng từ Mêhicô, được đem vào Đài Loan năm 1995

- Ruột trắng vỏ vàng: Được đưa vào từ Mêhicô

- Ruột đỏ vỏ đỏ: Là thanh long được lai từ giống thanh long ruột trắng Bình Thuận và thanh long ruột đỏ từ Colombia [30]

2.2.3 Tình hình nghiên cứu thanh long trên thế giới và Việt Nam

2.2.3.1 Tình hình nghiên cứu thanh long trên thế giới

Thanh long có tên tiếng Anh là Pitahaya hay còn gọi là Dragon fruit, thuộc họ xương rồng (Cactaceae), có nguồn gốc ở các vùng sa mạc thuộc Mehico và Colombia Trên thế giới, cây thanh long được xem như là một cây

ăn trái mới được phát hiện trong những năm gần đây Hiện nay loại trái cây này đã có mặt ở hầu hết các nước trên thế giới

Theo Jean Bourdenut (CIRAD - FLHOR) thì thanh long Việt Nam là loại thanh long ruột trắng, giống thuần do nhân vô tính bằng hom Sau đó ông

đã đưa vào Việt Nam hai giống ruột đỏ và ruột vàng (1995), hiện đang trồng

và theo dõi, sức sinh trưởng của hai giống mới nhập yếu hơn và cũng theo Jean Bourdeaut thanh long của ta trái to và ngọt hơn

Giống ruột đỏ và ruột vàng có quả nhỏ hơn và vỏ dày hơn TS Suraphong Kosiya - chinta cho biết ông hai giống ruột trắng và đỏ thì được giống ruột hồng

Đã có nhiều nghiên cứu về giống thanh long theo Carranza A E thì có các loài H trigonus, H tetragonus, H pentagunus, Nước ta cần du nhập và lai tạo để ngày càng có nhiều giống mới hấp dẫn hơn

2.2.3.2 Tình hình nghiên cứu thanh long ở Việt Nam

Thanh long được người Pháp du nhập vào Việt Nam cách đây trên 100 năm, trước đây thanh long được trồng chỉ cho vua và các gia đình quý tộc dùng Trước đây được trồng chủ yếu ở Bình Thuận (Phan Thiết), Ninh Thuận, Buôn Ma Thuột, Long An

Một số người cho rằng thanh long ở Việt Nam có ba giống: dạng quả tròn, quả dài, quả chôm chôm (quả nhỏ) Qua điều tra chúng tôi nhận thấy có

cả 3 dạng quả trên cùng một cành, trên cùng một cây Dạng quả tùy thuộc vào điều kiện sinh thái, nhất là chế độ ánh sáng và chế độ chăm sóc [13]

Năm 1995, thạc sĩ Trần Thị Oanh Yến (phó phòng chọn tạo giống - Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam) nhận được của một người bạn Pháp hơn chục cành thanh long ruột đỏ có nguồn gốc từ Colombia Cô đem về trồng khảo nghiệm

Hai năm sau, thanh long ra hoa, kết trái Cô thấy giống này ra hoa rất mạnh nhưng trái không đẹp, lại nhỏ nhưng có ruột đỏ Sau đó, cô cùng các đồng sự (gồm Th.S Phạm Ngọc Liễu và Trần Kim Cương) chọn giống thanh

long Bình Thuận để chuẩn bị cho tiến trình “mai mối” Một kế hoạch lai tạo giữa thanh long ruột đỏ Colombia và thanh long ruột trắng Việt Nam bắt đầu được thực hiện

Năm 1998 bắt đầu lai tạo, Th.S Oanh Yến chọn ra hai giống thanh long ruột đỏ và ruột trắng làm bố mẹ Thanh long ruột trắng thường 10h - 12h đêm mới thụ phấn, còn ruột đỏ thì mãi tới 3h - 4h sáng Khi đến thời điểm tung phấn, cô cho thụ phấn giữa hai giống trắng và đỏ

Khi trái chín hoàn toàn, Th.S Oanh Yến bổ ra Ồ, thanh long ruột đỏ, màu thịt đỏ tím hồng trông rất đẹp Cô lại trích lấy hạt, những hạt giống thanh long ruột đỏ đầu tiên

Hạt thanh long nhỏ như hạt mè, cô gieo trong nhà lưới, nâng niu cả năm trời trong đó như nuôi trẻ sơ sinh trong lồng kính Rồi niềm vui đến với cô: Những “chú” thanh long ra hai lá mầm đầu tiên rồi từ từ vươn lên

Cô chọn được 96 cây trắng lai đỏ, 92 cây đỏ lai trắng trồng khảo nghiệm trên các vùng đất Tiền Giang, Long An và Bình Thuận Lại phải tiếp tục tuyển chọn, theo dõi thêm bốn năm nữa, đến 2002 mới chọn được 12 cá thể lai vượt trội để trồng so sánh năng suất Sau đó, Th.S Oanh Yến lại dành thêm ba năm nữa mới tuyển chọn được dòng thanh long ruột đỏ nổi trội nhất đưa ra sản xuất

Năm 2005, sau khi phân tích độ chắc thịt, độ brix, năng suất cao, hình dạng bên ngoài đẹp, chất lượng tốt, hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu cây

ăn quả miền Nam mới tuyển chọn và phóng thích, đưa ra sản xuất đại trà, đặt tên là “Thanh long ruột đỏ (H14) Long Định 1”

Từ năm 2002 - 2005, Hội đồng khoa học cơ sở Viện NCCAQ MN cho tiến hành sản xuất thử đối với 12 cá thể lai Một dòng lai ưu tú nhất mang mã

số TLL2 - 1 được tuyển chọn và đề nghị Hội đồng khoa học Bộ NN - PTNT đánh giá đề tài lai tạo giống thanh long ruột đỏ đạt mức xuất sắc, cho phép đưa vào sản xuất ở các tỉnh trồng thanh long ở phía Nam Tên giống thương phẩm là thanh long ruột đỏ (Long Định 1) Nguồn gốc giống thanh long ruột

đỏ là cá thể lai số 66 thuộc tổ hợp lai mã số TLL2 - 662

Năm 2009 một nhóm các nhà khoa học Phòng chọn tạo giống, Viện Cây ăn quả miền Nam đã chọn lọc và tiến hành lai hữu tính giữa giống thanh

long Ruột đỏ Long Định 1 và giống thanh long Ruột trắng Chợ Gạo Sau thời gian đánh giá chất lượng quả tập đoàn con lai và dòng lai thanh long có triển vọng trồng khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng, nhóm đã cho ra đời giống thanh long ruột tím hồng LĐ5 đầu tiên tại Việt Nam Năm 2010 giống thanh long LĐ5 được Bộ NN - PTNT công nhận sản xuất thử tại đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam bộ

Hiện nay, viện Cây ăn quả miền Nam cũng đang bảo tồn 20 giống thanh long từ nguồn thu thập trong nước và du nhập từ nước ngoài cùng 40 giống thanh long lai, phục vụ công tác nghiên cứu, bảo tồn gene, chọn tạo giống [14]

2.2.4 Tình hình sản xuất thanh long trên thế giới và ở Việt Nam

2.2.4.1 Tình hình sản xuất, tiêu thụ thanh long trên thế giới

PGS.TS Nguyễn Minh Châu cho biết thanh long đang được trồng ở nhiều nước, vùng lãnh thổ như Nhật Bản, Đài Loan, Trung Quốc, nhiều nước

ở khu vực Đông Nam Á, Hiện nay, thanh long Việt Nam vẫn đang có ưu thế trong xuất khẩu nhưng trong tương lai sẽ rất khó khăn do áp lực cạnh tranh sẽ rất lớn từ các nước trên Thanh long Việt Nam muốn phát triển bền vững, giữ vững thị trường buộc phải nâng cao chất lượng, giữ vững và mở rộng diện

tích sản xuất theo các tiêu chuẩn GAP

Tại Trung Quốc

Gần 80% thanh long Việt Nam được xuất khẩu sang Trung Quốc nhưng nước này lại đang có chính sách mở rộng phát triển loại trái cây này

Mới đây, Trung Quốc đang có chính sách khuyến khích người dân phát triển trồng thanh long trên diện tích lớn Cụ thể là ở hai tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây phía Nam Trung Quốc Việc này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến ngành xuất khẩu thanh long của Việt Nam những năm tới vì Trung Quốc là thị trường tiêu thụ lớn nhất của Việt Nam về loại trái cây này

Tìm hiểu sâu hơn vấn đề mới biết không phải bây giờ Trung Quốc mới trồng thanh long mà họ đã trồng được vài năm ở đảo Hải Nam nhưng giờ mới bắt đầu phát triển rộng

“Không chỉ Trung Quốc, một số quốc gia, vùng lãnh thổ khác như Thái Lan, Hàn Quốc, Đài Loan cũng trồng thanh long với diện tích lớn từ nhiều

năm nay Và Trung Quốc mà trồng nhiều thì chắc chắn ảnh hưởng lớn đến xuất khẩu thanh long Việt Nam Dẫn chứng cụ thể là khi giống cây có nguồn gốc Nam Mỹ này nhập vào châu Á, chỉ có Việt Nam trồng được nhiều nhất vì khí hậu thích hợp Nhờ vậy, Việt Nam xuất khẩu thanh long hầu như không

có đối thủ Nhưng khi Thái Lan cũng trồng thì thị trường bị chia sẻ, sản lượng xuất khẩu không tăng mạnh như các năm trước đó

Hằng năm Trung Quốc là thị trường xuất khẩu thanh long chính của Việt Nam với gần 80% thị phần Việc Trung Quốc trồng nhiều thanh long có thể nhằm mục đích chính là cung ứng cho nhu cầu tiêu thụ trong nước, giảm nhập khẩu Điều này dẫn đến sản lượng thanh long Việt Nam xuất sang giảm, kéo theo giá trị xuất khẩu giảm

Như vậy để giải quyết những nỗi lo trên, Việt Nam cần mở rộng diện tích trồng Thanh long ở các tỉnh có điều kiện thích hợp, đồng thời mở rộng thị trường và tìm thị trường mới, các DN cần đầu tư khâu công nghệ sau thu hoạch, bảo quản chất lượng sản phẩm xuất khẩu Đối với thị trường mới, các

cơ quan xúc tiến thương mại cần hỗ trợ DN bằng cách tăng cường tiếp thị về hình ảnh, chất lượng trái cây Việt Nam, trong đó có thanh long, để người tiêu dùng thế giới biết đến và tin dùng hơn [15]

Tại Thái Lan

Thái Lan đang là đối thủ của trái thanh long Việt Nam Khoảng 6 - 7 năm về trước, Thái Lan chưa có trái thanh long, nhưng mới đây nước này xác định thanh long là cây trồng chính, sẽ được phát triển thành cây chủ lực Trong khi thị phần trái thanh long Việt Nam nhập khẩu vào châu Âu mấy năm qua giảm Từ vị trí gần như chiếm lĩnh thị trường, nay thị phần trái thanh long Việt Nam xuất khẩu vào châu Âu giảm chỉ còn hơn 50% Trong khi thị phần của trái thanh long của Thái Lan xuất khẩu vào thị trường này từ vị trí cuối bảng đã vươn lên vị trí thứ hai do tạm nhập, tái xuất thanh long Việt Nam Có thời điểm (tháng) 48% lượng thanh long xuất khẩu của Việt Nam là bán cho Thái Lan Không chỉ mua thanh long của Việt Nam, Thái Lan cũng mua thanh long ruột đỏ Đài Loan để chào hàng, dọn đường xuất khẩu cho thanh long của chính nhà vườn Thái Lan sản xuất trong tương lai [16]

Thanh long ruột đỏ đã được du nhập vào Châu Á từ lâu nhưng được trồng nhiều nhất ở Việt Nam do điều kiện thích hợp, hiện nay thanh long ruột

đỏ cũng được trồng nhiều các nước như Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc, Đài Loan, Hoa Kỳ… Vậy nên, Việt Nam cần có giải pháp nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm để cạnh tranh trên thị trường quốc tế

2.2.4.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ thanh long ruột đỏ tại Việt Nam

Thanh long là loại cây ăn quả phổ biến tại một số tỉnh tại miền nam Việt Nam Đây là loại quả có nhiều chất dinh dưỡng, ăn rất ngon và đặc biệt

là sản phẩm có giá trị xuất khẩu cao của Việt Nam Thanh long được trồng ở nước ta tự hơn 100 năm nay với nguồn gốc từ Pháp, ban đầu đây là loại trái cây cho vua ăn và sau đó là người giàu có

Trong những năm gần đây trồng cây thanh long được coi là một trong những cây mang lại hiệu quả cao cho người sản xuất so với các loại cây trồng khác ở nước ta, đặc biệt cây thanh long dễ trồng ở vùng nhiệt đới, nơi có nhiệt

độ thường xuyên ở mức từ trên 20o

C, vì vậy diện tích và sản lượng thanh long

ở nước ta đều tăng qua từng năm

Theo Cục Trồng trọt (Bộ NN & PTNT) diện tích thanh long cả nước trồng mới, tính đến thời điểm hiện nay trồng cây thanh long với tổng diện tích khoảng 30.000 ha, trong đó tập trung chủ yếu ở ba tỉnh là Bình Thuận, Tiền Giang và Long An (diện tích trồng Bình Thuận khoảng 20.000 ha, Tiền Giang 3.000 ha và Long An 2.000 ha, còn lại 5.000 ha trồng rải rác ở 12 tỉnh) Ngoài

ra thanh long còn được trồng ở nhiều nơi khác như Tây Ninh, Đồng Nai, Ninh Thuận, Tây Nguyên và miền Bắc Được xem là loại cây dễ trồng và mang về lợi nhuận cao cho người nông dân nên những năm qua diện tích trồng thanh long ở nhiều địa phương tăng mạnh Thống kê của ngành chức năng mới đây cho thấy, cả nước đã có đến 32 tỉnh, thành phố trồng thanh long với tổng diện tích hơn 25.000 ha, sản lượng hàng năm trên 460 ngàn tấn

Hiện thanh long tại Bình Thuận được chứng nhận đủ chuẩn VietGAP, thị trường xuất khẩu thanh long Bình Thuận có mặt ở 14 nước trong đó chủ yếu là Trung Quốc, Thái Lan, và một số nước Châu Á; riêng số lượng xuất sang Mỹ còn hạn chế Hiện tại trên lãnh thổ Việt Nam ngoài Bình Thuận còn

có nhiều tỉnh khác cũng sản xuất thanh long Đồng thời trên thế giới không chỉ

Việt Nam mà một số nước khác như Thái Lan, Malaysia, Hoa Kỳ… cũng đã trồng thanh long Nhưng với diện tích vượt trội, trình độ thâm canh cao, có thể cho trái quanh năm, nên thanh long Bình Thuận chiếm vị trí quan trọng trên bản đồ thanh long cả nước và thế giới

Sau nhiều năm tìm đầu ra ở thị trường nước ngoài, thanh long ruột đỏ, một trong những trái cây đặc sản của tỉnh Trà Vinh đã chính thức được xuất khẩu sang thị

Mỹ Thông qua Công ty NiNa Hoàng tại Thành phố Hồ Chí Minh, Tổ hợp tác trồng thanh long ruột đỏ của ấp Đại Đức, xã Đức Mỹ, huyện Càng Long đã xuất bán chào hàng thành công 900 kg trái thanh long ruột đỏ và ký hợp đồng xuất khẩu sang thị trường Mỹ 4.000 kg vào cuối tháng 1/2013,với giá bán từ 15.000 - 30.000 đồng/kg [17]

Trong tháng 8, thanh long ruột trắng của Florida (Mỹ) đang vào mùa thu hoạch

rộ nên Công ty thanh long Rồng Đỏ (Thành phố Hồ Chí Minh) chỉ xuất khẩu thử một container thanh long ruột đỏ đầu tiên sang thị trường Mỹ bằng đường hàng không

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Đạt, Giám đốc Trung tâm Kiểm dịch thực vật sau nhập khẩu II (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) cho biết, thanh long ruột đỏ được thị trường Mỹ đánh giá rất cao về chất lượng và tiếp nhận với số lượng không hạn chế nên

“cháy hàng”

Trước đó, từ giữa tháng 5/2009 đến cuối tháng 7/2009 đã có gần 30 tấn thanh long ruột trắng của Việt Nam đã xuất vào thị trường Mỹ Tuy nhiên, do số lượng còn hạn chế lại trùng với mùa thanh long của Mỹ nên các doanh nghiệp Việt Nam đã

“chuyển hướng” thăm dò thị trường Mỹ bằng trái thanh long ruột đỏ và đã thành công ngoài mong đợi

Đến nay, do mới được đưa vào trồng, nên diện tích thanh long ruột đỏ ở Việt Nam chỉ đạt khoảng trên 30ha tập trung tại các tỉnh Bình Thuận, Tiền Giang, Long An

và Tây Ninh [18]

Ban Chủ nhiệm HTX trồng thanh long ruột đỏ Đại Đức, xã Đước Mỹ, huyện Càng Long (Trà Vinh) cho biết, HTX vừa ký được hợp đồng xuất khẩu 30 tấn thanh long sang thị trường Hoa Kỳ trong năm 2014 với giá 30.000 - 35.000 đồng/kg, cao hơn giá bán tại địa phương khoảng 8.000 đồng/kg [19]

Là loại cây dễ trồng, dễ tiêu thụ, cho năng suất và giá trị kinh tế cao, thanh long ruột đỏ đã thuyết phục được nhiều nhà sản xuất ở các tỉnh tham gia sản xuất với quy

mô khác nhau Giống cây ăn quả này đã được trồng nhiều năm trên dải đất phía Nam của Tổ quốc Những năm gần đây, thanh long ruột đỏ đã bén rễ tại miền Bắc và miền Trung và đã trở thành cây trồng mang lại lợi nhuận cao cho người sản xuất như thanh long Bình Thuận, Long An, Tiền Giang…

Theo số liệu thống kê, hiện nay trái thanh long Việt Nam hiện đã có mặt trên khoảng 35 nước trên thế giới Đặc biệt, tại châu Á, trái thanh long Việt Nam chiếm lĩnh gần như toàn thị trường Trung Quốc Và ở thị trường EU, cũng đã chiếm gần 40% thị phần Loại trái này cũng đang chinh phục những thị trường khó tính khác như Nhật, Mỹ, [20]

* Một số vùng chuyên canh Thanh long ruột đỏ trong cả nước

Bình Thuận:

Có thể coi Bình Thuận là “mảnh đất lý tưởng” của thanh long Ngoài giống thanh long ruột trắng, người dân nơi đây đã mạnh dạn trồng thanh long ruột đỏ đang được thị trường ưa chuộng Đây là hướng đi mới nhằm nâng cao sức cạnh tranh của thương hiệu thanh long Bình Thuận

Bình Thuận đã xuất hiện một số mô hình chuyên trồng thanh long ruột đỏ cho hiệu quả cao Các trang trại thanh long ruột đỏ đã và đang được thực hiện và mang lại hiệu quả kinh tế cao Trong khi thanh long ruột trắng chỉ đạt 32 - 40 tấn/ha Chúng tôi đang lập dự án trình UBND huyện đầu tư trồng 10 ha thanh long ruột đỏ theo tiêu chuẩn GAP phục vụ xuất khẩu”.[32]

Thanh long Bình Thuận có ưu điểm về màu sắc, độ lớn và chất lượng đáp ứng tốt nhu cầu trong nước và xuất khẩu Chính vì vậy, nhiều HTX được Tổ chức EurepGap (Thụy Sĩ) trao chứng chỉ danh giá “thực hành nông nghiệp tốt và chất lượng trái cây ngon” (EurepGap) Đây là kết quả của chương trình tổng thể do Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) hỗ trợ từ năm 2004, thông qua dự án "Nâng cao năng lực cạnh tranh" (VNCI) nhằm giúp các HTX đạt các tiêu chí nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, đồng thời nâng cao đời sống người trồng thanh long và bảo vệ môi trường thiên nhiên để tăng cường ưu thế cạnh tranh vào thị trường châu Âu Thanh long, cây trồng đặc hữu ở tỉnh Bình Thuận đã và đang tiếp tục khẳng định thế mạnh là một trong những mặt hàng rau quả xuất khẩu chủ lực

Tiền Giang

Qua gần 1 năm triển khai, với sự hỗ trợ, hướng dẫn của ngành Khuyến nông, trong tháng 2 - 2014, có một số trại thanh long ruột đỏ được tổ chức VietCert cấp Giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP Từ giữa năm 2013 đến nay, thanh long ruột đỏ có giá từ 25 - 70 ngàn đồng/kg nên lợi nhuận thu được khá cao cho các trang trại Đặc biệt, qua thời gian triển khai quy trình sản xuất theo hướng an toàn với sự tập huấn, hướng dẫn của ngành Khuyến nông, trong tháng 2 - 2014, trại thanh long của hộ gia đình trồng thanh long diện tích lớn được Công ty cổ phần chứng nhận VietCert cấp Giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP [33]

Tây Ninh

Từ tháng 6 - 2013 đến nay, Trạm khuyến nông huyện Hoà Thành (Tây Ninh) đã thực hiện điểm trình diễn “Thâm canh thanh long ruột đỏ theo GAP” tại vườn của 2 hộ nông dân ở xã Trường Đông

Được Trạm khuyến nông huyện chọn làm điểm trình diễn, hướng dẫn

kỹ thuật đồng thời hỗ trợ 30% vật tư gồm urê, lân, kali, phân hữu cơ sinh học

và thuốc bảo vệ thực vật, các hộ gia đình đã hiểu được quy trình sản xuất nông sản theo tiêu chuẩn GAP

Trong suốt quá trình chăm sóc, cán bộ Trạm khuyến nông huyện xuống tận vườn hướng dẫn kỹ thuật bón phân và xử lý ra hoa, đặc biệt là chủ động phòng trừ sâu bệnh đúng cách, không sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật trước khi thu hoạch nhằm sản phẩm đạt chất lượng cao, mẫu mã đẹp, an toàn cho người sử dụng và đảm bảo vệ sinh môi trường [21]

Trà Vinh

Hơn 3 năm trở lại đây, khách hàng nhiều nơi biết đến thanh long ruột

đỏ của Trà Vinh như một đặc sản mới của địa phương này Và giờ đây người

ta gọi thanh long Trà Vinh như là cắt điểm phân biệt với các vùng thanh long nổi tiếng khác như: Long An, Chợ Gạo hay Bình Thuận,… Tuy nhiên, điểm đặc biệt là khi nói đến thanh long Trà Vinh, người ta hiểu ngay đó là thanh long ruột đỏ Bây giờ để nâng cao giá trị cho cây trồng của mình bà con vùng này đang phấn đấu sản xuất theo chương trình VietGAP

Xã thực hiện mô hình đã thành lập tổ hợp tác về cây ăn trái này với mục đích là giúp bà con học tập kỹ thuật, nhân rộng mô hình và đảm bảo đầu

ra Bởi vì người dân đã biết nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm bằng cách sản xuất theo chương trình VietGAP Nếu thực hiện xong chương trình VietGAP trong thời gian tới, hi vọng đây là mầm mống phát triển bền vững cây trồng này ở địa phương [26]

Nghệ An

Trong chương trình phát triển cây ăn quả các tỉnh Bắc Trung bộ nói chung, Phủ Quỳ (Nghệ An) nói riêng, Viện Nghiên cứu Rau quả phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Cây ăn quả Phủ Quỳ, đã đưa giống thanh long ruột đỏ trồng thực nghiệm trên đất Phủ Quỳ từ năm 2001

Qua đánh giá, theo dõi giống thanh long ruột đỏ, sau bốn năm trồng sinh trưởng, phát triển tốt đã cho quả và thích nghi với điều kiện khí hậu đất đai Phủ Quỳ Ra hoa tháng sáu hàng năm, tỷ lệ đậu quả khá cao, mỗi năm có

7 đợt ra hoa Trọng lượng quả đạt từ 300 gr trở lên Hàm lượng đường, hàm lượng vitamin cao hơn hẳn so với loại thanh long ruột trắng Bước đầu đã thích nghi điều kiện đất đai, khí hậu Phủ Quỳ, đây là một giống thanh long ruột đỏ đầy triển vọng, sắp tới sẽ được phổ biến cho vùng sản xuất Phủ Quỳ nói riêng và vùng Bắc Trung bộ nói chung [30]

Hà Nội

Từ năm 2010, Sở Nông nghiệp & PTNT Hà Nội đã chỉ đạo Trung tâm Khuyến nông xây dựng mô hình Trồng thâm canh thanh long ruột đỏ (TLRĐ) tập trung theo hướng GAP tại cùng đất gò đồi của xã Cẩm Lĩnh - huyện Ba Vì với quy mô 20 ha, giống thanh long ruột đỏ Long Định 1

Hiện nay Hà Nội có khoảng 30 ha trồng TLRĐ, diện tích chủ yếu trồng

ở các huyện có diện tích đát gò đồi như: Ba Vì, Thạch Thất, Quốc Oai

Trung tâm Khuyến nông Hà Nội cho biết, sau 6 năm (từ 2001 - 2007), Trung tâm tiến hành trồng thử nghiệm giống cây thanh long ruột trên vùng gò đồi ở xã Kim Quan, huyện Thạch Thất, bước đầu đã cho kết quả rất đáng khích lệ, góp phần tạo ra vùng sản xuất nông nghiệp tập trung theo hướng hàng hóa chất lượng cao, nâng cao thu nhập cho người nông dân, nhất là thực hiện tốt chủ trương xây dựng nông thôn mới Ban đầu chỉ có 0,5 ha trồng

thanh long ruột đỏ, đến nay huyện Thạch Thất đã có 47 ha đất gò đồi chuyên trồng cây thanh long ruột đỏ giống Long Định 1 cho năng suất và chất lượng cao đáp ứng nhu cầu tiêu thụ hoa quả tươi trên thị trường Hà Nội

Như vậy, trong năm nay diện tích thanh long ruột đỏ của huyện Thạch Thất tăng thêm 12 ha từ mô hình khuyến nông, kết hợp với dự án được thực hiện đúng tiến độ thì tổng diện tích thanh long ruột đỏ sẽ lên tới trên 50 ha Chỉ sau từ 3 năm, cây thanh long ruột đỏ của huyện Thạch Thất sẽ cho năng suất 10 tấn/ha, tổng sản lượng thanh long ruột đỏ đạt trên 500 tấn/năm [22]

Vĩnh Phúc

Năm 2010, một số người dân địa phương huyện Lập Thạch đã chọn

mua giống cây thanh long ruột đỏ về trồng thử

Hiện nay, thanh long ruột đỏ đã xanh tốt trên nhiều khu vườn, quả đồi của xã Vân Trục Bà con tin tưởng vào loại cây trồng mới này và đang mạnh dạn mở rộng diện tích lên hơn 70 ha Ủy ban Nhân dân huyện Lập Thạch đã xây dựng và triển khai dự án phát triển vùng chuyên canh thanh long ruột đỏ của huyện với diện tích 100 ha tại 3 xã Vân Trục, Xuân Hòa, và Ngọc Mỹ Năm 2013, Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc đã cho phép thành lập Hội sản xuất thanh long ruột đỏ huyện Lập Thạch Bên cạnh đó, Sở Khoa học

và Công nghệ Vĩnh Phúc đang tiến hành các thủ tục nhằm đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ nhãn hiệu tập thể “Thanh long ruột đỏ huyện Lập Thạch”, từng bước đưa thanh long ruột đỏ được trồng từ trong khô cằn, sỏi đá

có chỗ đứng vững chắc và vươn xa trên thị trường [23]

Vũng Tàu

Sau 3 năm thực hiện mô hình trồng thanh long ruột đỏ với diện tích 2

ha theo hướng VietGap tại xã Bông Trang (huyện Xuyên Mộc - Bà Rịa - Vũng Tàu) cho thấy trồng loại cây này đem lại lợi nhuận rất lớn Tuy nhiên,

do chưa tổ chức tốt khâu tiêu thụ sản phẩm, cho nên bà con không nên nóng vội mở rộng diện tích trồng giống cây này

Dự án xây dựng 5 mô hình thanh long ruột đỏ tại huyện Xuyên Mộc được thực hiện từ tháng 7 - 2009 đến tháng 4 - 2012, tổng kinh phí thực hiện hơn 1,76 tỷ đồng, trong đó vốn tự có của người dân tham gia chiếm 70,5%

Theo báo cáo kết quả thực hiện dự án, trong vụ thu hoạch đầu tiên trên diện tích 2 ha trong năm 2011 đã cho sản lượng đạt hơn 28,7 tấn, doanh thu đạt hơn 555 triệu đồng Hiện tại, các hộ đang bước vào vụ thu hoạch năm thứ

2, ước sản lượng sẽ đạt 50 tấn, theo dự báo năng suất này sẽ tiếp tục tăng trong các năm tiếp theo “Lợi nhuận thu được từ việc trồng loại cây này cao hơn hẳn các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao trên địa bàn huyện Xuyên Mộc như: quýt đường, cam sành, tiêu, cao su, điều,… Trước những hiệu quả thấy rõ Ban chủ nhiệm dự án kiến nghị Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy hoạch vùng trồng thanh long ruột đỏ trên địa bàn huyện Xuyên Mộc

để tăng diện tích và số hộ trồng loại trái cây này Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích cần được triển khai thận trọng, không nên nóng vội Bởi nếu thấy hiệu quả mà nhân rộng ngay trong khi chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa các khâu, nhất là khâu tiêu thụ thì người trồng sẽ rơi vào cảnh được mùa mất giá,

bế tắc đầu ra [24]

Tuyên Quang

Thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhiều hộ dân ở thôn Mắt Rồng,

xã Cấp Tiến (Sơn Dương) đã mạnh dạn đưa cây thanh long ruột đỏ vào trồng trên đất vườn tạp, đất đồi với quy mô lớn Hộ trồng ít nhất từ 30 đến 50 mầm,

hộ trồng nhiều nhất từ 100 đến 150 mầm

Các hộ ở thôn Mắt Rồng cho biết, quả thanh long ruột đỏ có nhiều ưu điểm vượt trội so với quả thanh long ruột trắng hiện nay đang bán trên thị trường Cây thanh long ruột đỏ dễ trồng, không kén đất, ít sâu bệnh Năm đầu tiên trồng, nếu chăm sóc tốt, đúng kỹ thuật, trong 1 năm cây thanh long ruột đỏ sẽ cho quả Nhưng thu hoạch rộ từ năm thứ 3 đến năm thứ 4 trở đi Đến nay, đã có hàng chục hộ gia đình đưa cây thanh long vào trồng, mở ra hướng đi mới trong phát triển vùng cây ăn quả ở địa phương [26]

Lào Cai

Việt Tiến là một xã vùng cao của huyện Bảo Yên (Lào Cai), nơi những năm trước đây nổi tiếng với giống cam sành Nhưng gần đây, với địa hình đồi núi, đất đai không được màu mỡ, người nông dân xã Việt Tiến

đã mạnh dạn và chủ động chuyển đổi mô hình từ cây cam sang trồng thử nghiệm cây thanh long