Hoàn thiện công tác thực hiện quy hoạch sử dụng đất đến năm 2010 của huyện Diễn Châu

Quy hoạch đất đai là một vấn đề rất phức tạp trong việc xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội của đất nước

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quy hoạch đất đai là một vấn đề rất phức tạp trong việc xây dựng vàphát triển kinh tế-xã hội của đất nước cũng như từng vùng, từng địa phương

và các đơn vị kinh tế cơ sở Đó là một khâu rất quan trọng trong quá trìnhphát triển của nền kinh tế Việt Nam và của từng địa phương trong nước tahiện nay Đảng và Nhà nước ta đang rất chú trọng trong công tác quy hoạch.Trải qua các thời kỳ, công tác quy hoạch đều được đẩy mạnh Nhiều dự án

về phân vùng quy hoạch đều được triển khai, nhiều công trình quy hoạchcũng đã được thực thi trên thực tế Trình độ cán bộ và những người làmcông tác quy hoạch ngày càng được nâng cao; công tác điều tra cơ bản phục

vụ cho công tác quy hoạch cũng ngày càng tốt hơn Tuy nhiên bên cạnhnhững tiến bộ đối với công tác quy hoạch thì vẫn còn tồn tại một số nhữngthiếu sót bất cập cần phải điều chỉnh và giải quyết nhanh chóng

Luật Đất đai năm 2003 nêu rõ: Quy hoạch và kế hoạch hoá việc sửdụng đất là 1 trong các nội dung Quản lý Nhà nước về đất đai

Luật cũng quy định trách nhiệm lập và thực hiện quy hoạch, kế hoạch

sử dụng đất theo các cấp lãnh thổ cũng như nội dung, thẩm quyền xét duyệtquy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của từng cấp

Trong giai đoạn đầu của thời khoá thực tập, em đã được học tập và tìmhiểu được một số quy hoạch về sử dụng đất của những cán bộ trong Trungtâm Công nghệ và Thông tin đất đai mà mình đang thực tập Thông qua việctìm hiểu tổng quát trong thời gian qua em đã nhận thấy được những thànhtựu và những thiếu sót cần phải chỉnh sửa lại cho phù hợp với những nguyêntắc, những quy định của công tác quy hoạch sử dụng đất mà em đã được học

trong nhà trường Việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất nhiều khi ko đúngvới những nguyên tắc của công tác làm quy hoạch.

Thực hiện Luật Đất đai và các văn bản dưới luật, nhận thức được tầmquan trọng và tính bức xúc của công tác lập quy hoạch sử dụng đất đối vớicông cuộc đổi mới và phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao vai trò quản lý nhànước về đất đai, được sự chỉ đạo của Tổng cục Địa chính (nay là Bộ Tàinguyên và Môi trường) và Uỷ ban nhân dân tỉnh Nghệ An, Sở Địa chính tỉnhNghệ An đã phối hợp với các ngành chức năng tiến hành lập “Quy hoạch sửdụng đất huyện Diễn Châu đến năm 2010” và được UBND tỉnh phê duyệt.Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2010 của huyện đã góp phần tích cực vàoviệc hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn 1997

- 2006, làm căn cứ cho Uỷ ban nhân dân huyện quản lý sử dụng hợp lýnguồn tài nguyên đất

Tuy nhiên trong những tình hình phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt là tốc

độ tăng trưởng kinh tế của huyện tăng cao hơn so với dự kiến, nhiều côngtrình dự án được được triển khai trên địa bàn, nhu cầu sử dụng đất của cácngành cũng tăng cao so với những dự kiến theo phương án quy hoạch đãđược duyệt Để xây dựng huyện Diễn Châu trở thành một trong nhữnghuyện phát triển hàng đầu của tỉnh Nghệ An, có rất nhiều vấn đề bức xúccần được giải quyết, trong đó, quy hoạch đất đai là một vấn đề quan trọng và

vô cùng phức tạp, cần phải được ưu tiên giải quyết trước Tuy nhiên công tácquy hoạch của huyện này trong thời gian qua, mặc dù đã được quan tâm,song còn rất nhiều vấn đề đặt ra cần được giải quyết như: nội dung, phươngpháp và cơ sở khoa học của quy hoạch sử dụng đất đai, quá trình thực hiện

quy hoạch của huyện…Vì vậy em chọn đề tài : “Hoàn thiện công tác thực

hiện quy hoạch sử dụng đất đến năm 2010 của huyện Diễn Châu” làm đề

tài nghiên cứu thực tập cho mình

2 Mục tiêu của đề tài

- Thông qua việc hệ thống hoá để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và

cơ sở về quy hoạch sử dụng đất, đặc biệt là trong quá trình phát triển đô thịhoá ngày càng cao hiện nay của một số xã của huyện Diễn Châu, làm rõnhững nội dung, yêu cầu và phương pháp quy hoạch sử dụng đất của huyệnDiễn Châu trong quá trình đô thị hoá hiện nay

- Phân tích thực trạng quy hoạch sử dụng đất của huyện trong nhữngnăm gần đây, chỉ ra được những mặt được và những mặt còn hạn chế trongquá trình thực hiện quy hoạch của huyện

- Trên cơ sở đó đưa ra những nhận xét, những đề xuất về phương hướnggiải quyết để hoàn thiện hơn công tác quy hoạch sử dụng đất của huyệntrong những năm tiếp theo

3 Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu : là công tác quy hoạch sử dụng đất đai của cấphuyện trong những năm qua

- Phạm vi nghiên cứu : nghiên cứu tổng thể huyện Diễn Châu và đi sâuphân tích thực trạng quy hoạch sử dụng đất của huyện Diễn Châu

- Phương pháp nghiên cứu : duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, điềutra xã hội học, thống kê và một số phương pháp khác

4 Nội dung nghiên cứu

Nội dung đề tài nghiên cứu gồm có 3 chương chính là:

Chương I: Cơ sở khoa học của công tác quy hoạch sử dụng đất của huyện

Chương II: Thực trạng quy hoạch sử dụng đất của một số xã của huyện Diễn Châu trong quá trình thực hiện quy hoạch sử dụng đất

Chương III: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quy hoạch

sử dụng đất của huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An

CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔNG TÁC QUY HOẠCH

I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT

1 Khái niệm về quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch là nghiên cứu một cách có hệ thống, trật tự việc áp dụngnhững phương pháp, biện pháp để thực hiện một vấn đề nào đó, bằng nhữnghoạt động như: phân bổ, bố trí, sắp xếp, tổ chức sử dụng đất đai trên mộtphần lãnh thổ nhất định nhằm sử dụng đất đai một cách hợp lý, hiệu quả Đấtđai là một phần lãnh thổ nhất định, có vị trí hình thể, diện tích với nhữngtính chất tự nhiên đặc trưng, tạo ra những điều kiện nhất định cho các mụcđích sử dụng đất khác nhau Vậy để sử dụng đất cần phải nghiên cứu, laođộng sáng tạo nhằm xác định mục đích sử dụng đất của từng vùng lãnh thổ

và đề xuất một trật tự nhất định, phù hợp với điều kiện của vùng lãnh thổ đó.Quy hoạch sử dụng đất góp phần đáp ứng nhu cầu cho các nghành, cácmục đích và các lĩnh vực khác nhau ( nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng,

du lịch, dịch vụ, ) Khi tiến hành quy hoạch thì cần phải xác định được quyhoạch sử dụng đất là công việc thể hiện đồng thời 3 tính chất: tính kinh tế,

kỹ thuật, pháp chế, dựa trên quan điểm nhận thức đất đai là đối tưởng củacác mối quan hệ sản xuất trong lĩnh vực sử dụng đất đai, là tư liệu sản xuấtđặc biệt của kinh tế xã hội Trên những quan điểm đó xác định được phươnghướng, mục đích và các nhu cầu sử dụng đất đai của vùng lãnh thổ được quyhoạch Tính kinh tế của quy hoạch là thể hiện được hiệu quả kinh tế của việc

sử dụng đất, tính kỹ thuật của quy hoạch là thể hiện được công tác nghiệp vụcủa người làm quy hoạch, công tác điều tra, khảo sát, thống kê, xây dựngbản đồ, xử lý số liệu thu thập được; tính pháp lý thể hiện ở công tác sử dụng

và quản lý đất đai lý đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai

Như vậy chúng ta có thể tạm đưa ra khái niệm về quy hoạch sử dụngđất đai như sau:

Quy hoạch sử dụng đất đai là hệ thống các biện pháp Nhà nước về kinh

tế, kỹ thuật, pháp chế để tổ chức sử dụng và quản lý đất đai đầy đủ, hợp lý,khoa học và có hiểu quả cao nhất thông qua việc phân bổ, bố trí quỹ đất và

tổ chức sử dụng đất đai như một tư liệu sản xuất đặc biệt nhằm nâng caohiệu quả sử dụng đất của xã hội, tạo điều kiện bảo vệ môi trường sinh thái vàđất đai bền vững

Như vậy, về thực chất của công tác quy hoạch sử dụng đất là quá trìnhhình thành những quyết định nhằm mục đích tạo điều kiện cho việc đưa đấtđai vào sử dụng có hiệu quả, bền vững, mang lại lợi ích cao nhất cho xã hội

và thực hiện điều chỉnh các quan hệ đất đai và tổ chức sử dụng đất đai nhưmột tư liệu sản xuất đặc biệt

2 Sự cần thiết của quy hoạch sử dụng đất

Đất đai là một loại tư liệu sản xuất đặc biệt, mang những đặc điểm đặctrưng của nó như: có vị trí cố định, không thể di dời, mang tính vùng và khuvực rõ nét (mỗi vùng có những điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội riêng biệt),

có giới hạn về diện tích… do đó việc sử dụng đất đai đầy đủ, tiết kiệm, hợp

lý và có hiệu qủa là vấn đề đặt ra đối với mỗi quốc gia, mỗi vùng, mỗi khuvực, mỗi cấp, mỗi ngành Quy hoạch sử dụng đất đai là công cụ và biệnpháp hữu hiệu của Nhà nước trong việc tổ chức sử dụng đất và quản lý tậptrung thống nhất toàn quốc Thông qua quy hoạch, việc bố trí phân bổ sắpxếp sử dụng các loại đất đã được phê duyệt một cách hợp lý, tiết kiệm vàhiệu quả Và qua đó, Nhà nước quản lý và kiểm soát được mọi diễn biến tìnhhình sử dụng đất Từ đó, nắm bắt được những biến động của đất đai để cónhững biện pháp quản lý, bố trí và điều chỉnh việc sử dụng đất cho hợp lýhơn và hiệu quả tốt hơn Mặt khác, thông qua quy hoạch, bắt buộc các đối

tượng sử dụng đất chỉ được sử dụng đất trong phạm vi ranh giới của mình.Điều này tạo điều kiện cho Nhà nước có cơ sở để quản lý đất đai thống nhất

và hiệu quả hơn, có cơ sở để giải quyết các mâu thuẫn, vướng mắc một cách

dễ dàng và tốt hơn

Quy hoạch sử dụng đất đai là căn cứ quan trong cho việc xây dựng kếhoạch sử dụng đất đai Cần phải cụ thể hoá để đưa vào thực tiễn các quyhoạch, các mục tiêu, các quan điểm và các chỉ tiêu thông qua việc xây dựng

và thực hiện kế hoạch sử dụng đất Như vậy, việc xây dụng kế hoạch sửdụng đất phải thông qua quy hoạch sử dụng đất, phải căn cứ vào quy hoạch

sử dụng đất để xây dựng và thực hiện kế hoạch một cách tốt nhất Và quyhoạch càng có cơ sở khoa học, càng chính xác bao nhiêu thì kế hoạch sửdụng đất càng có điều kiện thực hiện tốt bấy nhiêu

Việc bố trí quy hoạch sử dụng đất đai hợp lý làm cân đối sự phát triểncủa các vùng, các ngành trong huyện và các huyện lân cận với nhau Quyhoạch đất đai tạo điều kiện để sử dụng đất hợp lý Dựa trên quy hoạch tổngthể phát triển kinh tế xã hội mà quy hoạch cần phải phân hạng từng loại đất,

bố trí sắp xếp các loại đất để cho các đối tượng sử dụng hợp lý, tiết kiệm vàđạt hiệu quả cao nhất Định hướng cho từng loại đất để có thể sử dụng vớicác mục đích cho năng xuất cao nhất Tạo mọi điều kiện để các ngành trongvùng có thể giao lưu với các vùng lân cận một cách thuận tiện nhất

Quy hoạch sử dụng đất tạo điều kiện xác lập cơ chế điều tiết một cáchchủ động việc phân bổ quỹ đất đai cho các mục đích sử dụng như phát triểnnông nghiệp, công nghiệp, lâm ngư nghiệp, đô thị, kết cấu hạ tầng kinh tế xãhội

Quy hoạch đất đai là cơ sở cho những người sử dụng đất yên tâm vềmặt pháp lý Nó là nền tảng của việc phân bố đất đai cho người sử dụng Vàviệc sử dụng đất đai đúng mục đích của quy hoạch mang lại nhiều lợi ích, có

hiệu quả năng xuất cao thì sẽ được bảo vệ trước pháp luật khi có tranh chấpđất đai xảy ra.

Quy hoạch sử dụng đất đai tạo điều kiện cho việc tính thuế, xác định giá

cả cho từng loại đất dựa vào công tác đánh giá, phân hạng các loại đất, mụcđích sử dụng và quy mô đất đai của đối tượng sử dụng Việc quy hoạch càng

có cơ sở khoa học, càng chặt chẽ thì việc tính thuế và xác định giá đất đaicàng hợp lý và chính xác

Quy hoạch sử dụng đất đai còn làm cơ sở cho việc đầu tư phát triểnkinh tế xã hội góp phần chuyển dich cơ cấu kinh tế, đảm bảo an ninh lươngthực quốc gia và thực hiện công cuộc chuyển mình tiến lên công nghệp hoá-hiện đại hoá đất nước Bên cạnh đó, quy hoạch sử dụng đất đai còn là cơ sởcho chuyển giao quyền sử dụng đất, cho thuê đất tạo điều kiện thuận lợi chothị trường bất động sản trong khu vực và cả nước phát triển, đồng thời cânđối được nhu cầu sử dụng đất, chống đầu cơ đất, tạo sự cân bằng về cungcầu, góp phần ổn định và làm lành mạnh hoá thị trường bất động sản bấtđộng sản

Như vậy, quy hoạch sử dụng đất là công cụ hữu hiệu giúp cho Nhànước cũng như từng địa phương nắm chắc tình hình sử dụng quỹ đất và xâydựng các chính sách sử dụng đất đai đồng bộ, tiết kiệm, đạt hiểu quả cao vàhạn chế được sự chồng chéo trong việc quản lý đất đai

3 Đặc điểm của quy hoạch sử dụng đất

(Theo tài liệu của Trung tâm điều tra quy hoạch đất đai)

Nói đến quy hoạch sử dụng đất trước hết đó là một công cụ quản lýkhoa học của Nhà nước ta, nó gắn với các chính sách về đất đai Bên cạnh

đó thì quy hoạch còn có những đặc điểm khác như tính lịch sử-xã hội, tínhkhống chế vĩ mô, tính chỉ đạo, tính tổng hợp trung và dài hạn, là bộ phận

hợp thành và quan trọng của hệ thống kế hoạch phát triển kinh tế và xã hội.Các đặc điểm của quy hoạch được cụ thể hoá như sau:

3.1 Tính khoa học của quy hoạch

Thứ nhất, quy hoạch sử dụng đất là một công cụ quản lý khoa học củaNhà nước gắn liền với các chính sách về đất đai Quy hoạch sử dụng đất lànhằm mục đích phân bổ đất đai cho phù hợp, tiết kiệm và đạt hiệu quả cao,nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế của toàn xã hội, gópphần giải quyết tốt các mối quan hệ trong quản lý và sử dụng đất đai để sửdụng, bảo vệ, nâng cao hiệu quả sử dụng đất của xã hội Đảng và Nhà nướcluôn có các chính sách luật pháp và các quy định bắt buộc áp đặt đối vớicông tác quy hoạch sử dụng đất Các phương án quy hoạch sử dụng đất phảiquán triệt theo chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đốivới đất đai nhằm đảm bảo sự phát triển kinh tế xã hội, ổn định kinh tế, chínhtrị, xã hội, và cần phải tuân thủ việc bảo vệ môi trường sinh thái bền vững

3.2 Tính lịch sử-xã hội của quy hoạch sử dụng đất

Lịch sử phát triển của xã hội chính là lịch sử phát triển của quy hoạch

sử dụng đất Qua các thời kỳ khác nhau thì nền kinh tế phát triển khác nhau,chế độ chính trị khác nhau nên việc lập và thực hiện quy hoạch theo từngthời kỳ, mỗi giai đoạn cũng có những nét khác nhau Mỗi hình thái kinh tế-

xã hội đều có phương thức sản xuất của xã hội thể hiện theo hai mặt: lựclượng sản xuất và quan hệ sản xuất Trong quy hoạch đất đai, luôn có cácmối quan hệ giữa người với đất, và mối quan hệ giữa người với người trongviệc xác nhận bằng văn bản về quyền sở hữu và sử dụng đất đai, mối quan

hệ giữa người chủ sở hữu và người sử dụng đất Quy hoạch sử dụng đất vừathể hiện là yếu tố tác động tới sự phát triển lực lượng sản xuất của xã hội,vừa thể hiện là yếu tố thúc đẩy phát triển mối quan hệ sản xuất, vì vậy mà

quy hoạch sử dụng đất luôn là một bộ phận không thể thiếu của phương thứcsản xuất xã hội.

3.3 Tính tổng hợp của quy hoạch sử dụng đất

Tính tổng hợp của quy hoạch sử dụng đất đai thể hiện ở việc là để tiếnhành quy hoạch đất đai cần phải vận dụng kiến thức tổng hợp của nhiều mônkhoa học thuộc các lĩnh vực khoa học tự nhiên, kinh tế học, kỹ thuật học, xãhội học… Đối tượng nghiên cứu của công tác quy hoạch là nghiên cứu tổngthể tất cả các lĩnh vực như khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, dân số và đấtđai, sản xuất công nông lâm ngư nghiệp, môi trường và sinh thái nhằm mụcđích khai thác, sử dụng đất đai hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả, đồng thời cảitạo và bảo vệ toàn bộ tài nguyên đất đai cho nhu cầu phát triển của toàn bộnền kinh tế quốc dân

3.4 Tính chiến lược và dài hạn của quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch sử dụng đất phải đáp ứng được quá trình phát triển kinh tế

xã hội của đất nước và của các ngành trong dài hạn theo chiến lược pháttriển kinh tế của xã hội Thời gian của công tác quy hoạch sử dụng đấtthường là từ 10 năm trở lên Và quy hoạch sử dụng đất đai sẽ là cơ sở khoahọc cho việc xây dựng kế hoạch sử dụng đất trong 5 năm, hàng năm hoặc làtừng kỳ trong năm…

Quy hoạch sử dụng đất phải được căn cứ vào các dự báo xu thế biếndộng dài hạn của những yếu tố kinh tế xã hội quan trọng, từ đó xác định quyhoạch trung và dài hạn về sử dụng đất đai, đề ra phương hướng, chính sách

và các biện pháp có tính chiến lược, tạo căn cứ khoa học cho việc xây dựng

kế hoạch sử dụng đất hàng năm và ngắn hạn

3.5 Tính chỉ đạo vĩ mô của quy hoạch sử dụng đất

Quy hoạch sử dụng đất dự kiến được các xu thế thay đổi phương hướngmục tiêu, cơ cấu và phân bố sử dụng đất Quy hoạch sử dụng đất đai là quy

hoạch mang tính chiến lược, các chỉ tiêu của quy hoạch mang tính chỉ đạo vĩ

mô, tính phương hướng và khái lược vè sử dụng đất của các ngành Quyhoạch sử dụng đất đai luôn được Nhà nước và Đảng quan tâm chỉ đạo sátsao, công tác quy hoạch được thực hiện một cách đồng bộ tổng thể toàn diệntrên mọi lĩnh vực và được thực hiện trên cả nước

3.6 Tính khả biến của quy hoạch sử dụng đất

Xã hội ngày càng phát triển đi lên thì các dự kiến của quy hoạch sẽkhông còn phù hợp nữa Những chỉ tiêu của quy hoạch trước không còn đápứng được nhu cầu cho việc sử dụng đất trong thời kỳ mới này nữa Và côngtác quy hoạch sử dụng đất sẽ được điều chỉnh lại, bổ xung, hoàn thiệnphương pháp xác định giá đất và đièu chỉnh biện pháp thực hiện cho phùhợp với điều kiện, bối cảnh mới đẻ có thể sử dụng quỹ đất đai đạt hiệu quảcao hơn

4 Nguyên tắc và căn cứ của việc lập quy hoạch sử dụng đất

4.1 Nguyên tắc lập quy hoạch sử dụng đất

Theo điều 21 Luật đất đai 2003, việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụngđất phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Phù hợp với chiến lược, quy hoạch tổng thể, kế hoạch phát triểnkinh tế xã hội, quốc phòng, an ninh;

- Được lập từ tổng thể đến chi tiết, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đấtcủa cấp dưới phải phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cấptrên;

- Quy hoạch sử dụng đất của cấp trên phải thể hiện nhu cầu sử dụngđất của cấp dưới;

- Sử dụng đất tiết kiệm và có hiệu quả;

- Khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường;

- Bảo vệ, tôn tạo di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh;

- Dân chủ và công khai;

- Quy hoạch sử dụng đất của mỗi kỳ phải được quyết định, xét duyệttrong năm cuối của kỳ trước đó

4.2 Căn cứ lập quy hoạch sử dụng đất

Theo điều 22 Luật đất đai 2003, căn cứ lập quy hoạch sử dụng đất baogồm:

- Chiến lược, quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế, xã hội, quốcphòng, an ninh của cả nước, quy hoạch phát triển của các ngành và các địaphương;

- Kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội của nhà nước;

- Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, và nhu cầu của thị trường;

- Hiện trạng sử dụng đất và nhu cầu sử dụng đất;

- Định mức sử dụng đất;

- Tiến bộ khoa học và công nghệ có liên quan đến việc sử dụng đất;

- Kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất kỳ trước

5 Nội dung quy hoạch sử dụng đất

Theo Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 thì nội dung quyhoạch sử dụng đất gồm những nội dung chủ yếu sau:

Điều tra, nghiên cứu, phân tích, tổng hợp điều kiện tự nhiên, kinh tế, xãhội của thực hiện quy hoạch

Đánh giá hiện trạng và biến động sử dụng đất trong kỳ quy hoạch trướctheo các mục đích sử dụng gồm đất trồng lúa nước, đất trồng cây hàng nămkhác, đất trồng cây lâu năm; đất rừng sản xuất, đất rừng phòng hộ, đất rừngđặc dụng; đất nuôi trồng thuỷ sản; đất làm muối; đất nông nghiệp khác; đất ởtại nông thôn, đất ở tại đô thị; đất xây dựng trụ sở cơ quan và công trình sựnghiệp; đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh; đất sản xuất, kinhdoanh phi nông nghiệp; đất sử dụng vào mục đích công cộng; đất sông, ngòi,

kênh, rạch, suối và mặt nước chuyên dùng; đất tôn giáo, tín ngưỡng; đấtnghĩa trang, nghĩa địa; đất bằng chưa sử dụng, đất đồi núi chưa sử dụng, núi

đá không có rừng cây

Đánh giá tiềm năng đất đai và sự phù hợp của hiện trạng sử dụng đất sovới tiềm năng đất đai, so với xu hướng phát triển kinh tế - xã hội, khoa học -công nghệ theo quy định sau:

a) Đối với đất đang sử dụng thì đánh giá sự phù hợp và không phùhợp của hiện trạng sử dụng đất so với tiềm năng đất đai, so với chiến lược,quy hoạch tổng thể, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, khả năng áp dụngtiến bộ khoa học - công nghệ trong sử dụng đất;

b) Đối với đất chưa sử dụng thì đánh giá khả năng đưa vào sử dụngcho các mục đích

Đánh giá kết quả thực hiện các chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất đã đượcquyết định, xét duyệt của kỳ quy hoạch trước

Xác định phương hướng, mục tiêu sử dụng đất trong kỳ quy hoạch vàđịnh hướng cho kỳ tiếp theo phù hợp với chiến lược, quy hoạch tổng thểphát triển kinh tế - xã hội của cả nước, của các ngành và các địa phương

Xây dựng các phương án phân bổ diện tích các loại đất cho nhu cầuphát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh trong kỳ quy hoạch đượcthực hiện như sau:

a) Khoanh định trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất các khu vực sửdụng đất nông nghiệp theo mục đích sử dụng đất, loại đất mà khi chuyểnmục đích sử dụng phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; cáckhu vực sử dụng đất phi nông nghiệp theo chức năng làm khu dân cư đô thị,khu dân cư nông thôn, khu hành chính, khu công nghiệp, khu công nghệ cao,khu kinh tế, khu dịch vụ, khu di tích lịch sử - văn hoá, danh lam, thắng cảnh,

khu vực đất quốc phòng, an ninh và các công trình, dự án khác có quy mô sửdụng đất lớn; các khu vực đất chưa sử dụng.

Việc khoanh định ược thực hiện đối với khu vực đất có diện tích thểhiện được lên bản đồ quy hoạch sử dụng đất;

b) Xác định diện tích đất không thay đổi mục đích sử dụng; diện tíchđất phải chuyển mục đích sử dụng sang mục đích khác, trong đó có diện tíchđất dự kiến phải thu hồi để thực hiện các công trình, dự án

Phân tích hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của từng phương ánphân bổ quỹ đất theo nội dung sau:

Phân tích hiệu quả kinh tế bao gồm việc dự kiến các nguồn thu từ việcgiao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, các loại thuế có liênquan đến đất đai và chi phí cho việc bồi thường, giải phóng mặt bằng, táiđịnh cư;

Phân tích ảnh hưởng xã hội bao gồm việc dự kiến số hộ dân phải didời, số lao động mất việc làm do bị thu hồi đất, số việc làm mới được tạo ra

từ việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất;

Đánh giá tác động môi trường của việc sử dụng đất theo mục đích sửdụng mới của phương án phân bổ quỹ đất

Lựa chọn phương án phân bổ quỹ đất hợp lý căn cứ vào kết quả phântích hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường thực hiện ở khoản 7 Điều này

Thể hiện phương án quy hoạch sử dụng đất được lựa chọn trên bản đồquy hoạch sử dụng đất

Xác định các biện pháp sử dụng, bảo vệ, cải tạo đất và bảo vệ môitrường cần phải áp dụng đối với từng loại đất, phù hợp với địa bàn quyhoạch

Xác định giải pháp tổ chức thực hiện quy hoạch sử dụng đất phù hợpvới đặc điểm của địa bàn quy hoạch

6 Các mối quan hệ của quy hoạch sử dụng đất

6.1 Quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội

Quy hoạch tổng thể là quy hoạch phát triển kinh tế xã hội chung nhất,

cơ bản nhất đối với mỗi địa phương, mỗi ngành Quy hoạch tổng thể chỉ ranhững quan điểm, định hướng có tính chiến lược, các phương án tăng trưởngchung nhất theo địa bàn, theo ngành, theo lĩnh vực, các phương án chuyểndịch cơ cấu, phát triển xã hội… Quy hoạch tổng thể bao hàm nhiều cáchthức phân bố nguồn lực sản xuất trên cả hai phương diện là không gian vàthời gian Do đó, quy hoạch tổng thể là công cụ cần thiết để các cơ quanchính quyền cấp uỷ sử dụng để chỉ đạo, điều hành trong quá trình phát triểnkinh tế-xã hội, văn hoá giáo dục, quốc phòng an ninh trên địa bàn Quyhoạch tổng thể là cơ sở quan trọng để xây dựng các kế hoạch 5 năm, hàngnăm, cũng như là các chương trình, các dự án cụ thể cho các ngành, các lĩnhvực

Quy hoạch tổng thể là căn cứ khoa học cho việc xây dựng các kế hoạchphát triển kinh tế-xã hội và nó là một bước tiền kế hoạch Quy hoạch tổngthể xem việc sử dụng đất đai ở mức độ là định hướng với một số nhiệm vụ

cụ thể và chủ yếu Quy hoạch sử dụng đất là một bộ phận của quy hoạchtổng hợp chuyên ngành mà đối tượng của nó là tài nguyên đất Dựa vào yêucầu phát triển kinh tế xã hội và các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội quyhoạch sử dụng đất điều chỉnh cơ cấu và phương hướng sử dụng đất, đồngthời xây dựng các phương án quy hoạch phân bổ đất đai thống nhất và phùhợp với điều kiện hiện tại Vì vậy, trong quá trình xây dựng phát triển kinhtế-xã hội thì quy hoạch tổng thể luôn phải đi trước một bước, rồi dựa trên cơ

sở của quy hoạch tổng thể xây dựng các quy hoạch khác như quy hoạchngành, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, quy hoạch chi tiết…

6.2 Quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất với các quy hoạch các ngành, các lĩnh vực

Quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất với quy hoạch các ngành, các lĩnhvực có quan hệ chặt chẽ và tác động qua lại với nhau Quy hoạch các ngành

và các lĩnh vực vừa là cơ sở, vừa là một bộ phận hợp thành quy hoạch sửdụng đất Và quy hoạch sử dụng đất chỉ đạo, khống chế các quy hoạch củacác ngành và các lĩnh vực

Giữa hai loại quy hoạch trên có sự khác nhau về tư tưởng chỉ đạo, đốitượng, phạm vi và nội dung Quy hoạch các ngành biểu hiện sự sắp xếpchiến lược và chiến thuật phát triển của từng ngành và trong nó, phần quyhoạch sử dụng đất chỉ là một bộ phận Tuy nhiên, quy hoạch sử dụng đất lạiphải quán triệt định hướng, mục tiêu, đảm bảo diện tích đất đai cho việc thựchiện các nhiệm vụ của từng ngành, từng lĩnh vực đã đề ra trong các quyhoạch ngành

Như vậy, có thể nói quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội là quyhoạch quan trọng nhất, mang tính chiến lược chung, phải được lập trướctiên, định hướng và là cơ sở cho các quy hoạch khác Tiếp đến, dựa vào quyhoạch tổng thể người ta tiến hành lập các quy hoạch ngành, tức là cụ thể hóaquy hoạch tổng thể cho từng ngành, từng lĩnh vực Từ hai loại quy hoạchtrên, người ta mới tiến hành lập quy hoạch sử dụng đất Đến lượt nó, quyhoạch sử dụng đất chính là điều kiện để đảm bảo việc thực hiện các quyhoạch ngành và quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội

7 Trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước trong việc quản lý đất đai lý, tổ chức thẹc hiện quy hoạch sử dụng đất

7.1 Công bố quy hoạch sử dụng đất

Tại điều 28 Luật đất đai đã quy định rõ việc công bố quy hoạch sử dụngđất phải được thực hiện trong 30 ngày sau khi đã được các cơ quan có thẩm

quyền xét duyệt Theo điều 28 Luật đất đai thì điều này được quy định rõnhư sau:

UBND xã, phường, thị trấn có trách nhiệm công bố công khai quyhoạch sử dụng đất chi tiết của địa phương tại trụ sở UBND

Cơ quan quản lý đất đai các cấp có trách nhiệm công bố công khai quyhoạch sử dụng đất của địa phương tại trụ sở cơ quan và trên các phương tiệnthông tin đại chúng

Việc công bố công khai tại trụ sở UBND và cơ quan quản lý đất đaiđược thực hiện trong suốt thời gian của kỳ quy hoạch sử dụng đất có hiệulực

7.2 Thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Tại điều 29 Luật đất đai 2003 đã được quy định cụ thể trách nhiệm cuacác cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.Các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm lớn trong việc thực hiện quy hoạch sửdụng đất, cơ quan Nhà nước có trách nhiệm là người đứng ra tổ chức, chỉđạo, kiểm tra giám sát, điều chỉnh, áp đặt quy định về sử dụng đất đối vớicác đối tượng sử dụng đất:

Chính phủ tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất của cảnước, kiểm tra việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất của tỉnh, thành phố trựcthuộc trung ương

UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, huyện, quận, thị xã,thành phố thuộc tỉnh tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện quy hoạch sử dụng đấtcủa địa phương, kiểm tra việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất của địaphương cấp dưới trực tiếp

UBND xã, phường, thị trấn tổ chức, chỉ đạo thực hiện quy hoạch sửdụng đất của địa phương, phát hiện, ngăn chặn các hành vi sử dụng đất tráivới quy hoạch đã công bố

Trường hợp quy hoạch sử dụng đất đã được công bố có diện tích đấtphải thu hồi mà Nhà nước chưa thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, giảiphóng mặt bằng thì người sử dụng đất được tiếp tục sử dụng theo mục đích

đã xác định trước khi công bố Nếu người sử dụng đất không còn nhu cầu sửdụng thì Nhà nước thu hồi đất và bồi thường hoặc hỗ trợ theo quy định củapháp luật

Nhà nước nghiêm cấm mọi hoạt động tự ý xây dựng đầu tư bất độngsản trong khu vực đất phải thu hồi để thực hiện quy hoạch sử dụng đất.Trường hợp có nhu cầu cải tạo, sửa chữa nhà ở, công trình gắn liền với đấtphải thu hồi mà làm thay đổi quy mô, cấp công trình hiện có thì phải được

cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép

Trong trường quá trình thực hiện quy hoạch sử dụng đất, nếu nảy sinhvấn đề đòi hỏi phải điều chỉnh bổ sung quy hoạch thì cơ quan Nhà nước cóthẩm quyền phải có trách nhiệm thực hiện việc điều chỉnh Các trường hợpphải điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất được quy định tại khoản 1 điều 27Luật Đất đai 2003:

a Có sự điều chỉnh mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, quốc phòng, anninh đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định, xét duyệt mà sựđiều chỉnh đó làm thay đổi cơ cấu sử dụng đất

b Tác động của thiên tai, chiến tranh làm thay đổi mục đích, cơ cấu,

vị trí, diện tích sử dụng đất

c Có sự điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất của cấp trên trực tiếp làmảnh hưởng tới quy hoạch sử dụng đất của cấp mình

d Sự điều chỉnh địa giới hành chính của địa phương

Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định, xét duyệt quy hoạch sửdụng đất của cấp nào thì có thẩm quyền quyết định, xét duyệt điều chỉnh quyhoạch sử dụng đất của cấp đó

II ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT

1 Khái niệm và sự cần thiết của việc đánh giá quy hoạch sử dụng đất

1.1 Khái niệm đánh giá quy hoạch sử dụng đất đai

Đánh giá quy hoạch sử dụng đất đai là việc sử dụng một hệ thống cácphương pháp phân tích, thống kê, cân bằng tương đối … để từ đó so sánh,đánh gía giữa yêu cầu đặt ra và kết quả thực hiện bản quy hoạch sử dụng đấtđai; Xác định được chỗ đúng, chỗ sai, cái gì đã thực hiện được và chưa thựchiện được… để có sự điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đai cho hợp lý vàchính xác

1.2 Sự cần thiết của việc đánh giá quy hoạch sử dụng đất đai

- Đánh giá quy hoạch sử dụng đất đai là công việc cần thiết, cần tiếnhành suyên suốt từ khi bắt đầu đến khi kết thúc bản quy hoạch sử dụng đấtđai, để kịp thời có những điều chỉnh, bổ sung để cho việc thực hiện quyhoạch là hợp lý và hiệu quả nhất

- Dựa vào kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất đai trong thực tế,hiệu quả thực hiện như thế nào? đã đáp ứng được mục tiêu, nhiệm vụ, yêucầu đề ra hay chưa, ở mức độ nào và đã hợp lý chưa….Quá trình xây dựng

và thực thi quy hoạch sử dụng đất đai có rất nhiều biến động mà bản quyhoạch sử dụng đất đai không lường trước được hoặc có dự báo chính xác Từ

đó đánh giá quy hoạch sử dụng đất đai có những điều chỉnh quy hoạch hợp

lý và kịp thời, làm hoàn thiện hơn công tác quy hoạch sử dụng đất đai

2 Căn cứ đánh giá quy hoạch sử dụng đất đai

- Căn cứ vào bản báo cáo quy hoạch sử dụng đất đai của huyện: đây làcăn cứ quan trọng nhất, có bản quy hoạch sử dụng đất đai thì mới biết đượcnhững dự báo và nhu cầu sử dụng đất để so sánh với hiện trạng thực hiệnquy hoạch sử dụng đất đai từ đó đánh giá những mặt tích cực và tiêu cực,

những gì làm đươc và chưa làm được của bản quy hoạch sử dụng đất đai từ

đó có những điều chỉnh để bản quy hoạch sử dụng đất đai hợp lý hơn

- Căn cứ vào bản kế hoạch sử dụng đất của huyện: Bản kế hoạch sửdụng đất là cái chi tiết cụ thể của bản quy hoạch sử dụng đất đai , kế hoạch

sử dụng đất đai thường được chia nhỏ thành nhiều giai đoạn Dựa vào kếhoạch sử dụng đất của từng thời kỳ và thực trạng thực hiện quy hoạch sửdụng đất đai để so sánh đánh giá và điều chỉnh việc quy hoạch sử dụng đấtđai

- Căn cứ vào hiện trạng sử dụng đất của huyện: đây chính là một trongnhững cơ sở quan trọng để đánh giá thực hiện quy hoạch sử dụng đất đai.Phải dựa vào hiện trạng sử dụng đất như thế nào thì mới so sánh với kếhoạch, quy hoạch sử dụng đất đai đề ra để từ đó rút ra kinh nghiệm và điềuchỉnh lại kế hoạch cho phù hợp với thực tế

- Căn cứ vào hiện trạng kinh tế xã hội: Hiện trạng kinh tế xã hội nói lên

sự tăng trưởng kinh tế, dân số, lao động, việc làm, và nhu cầu sử dụng đấtđai cho các ngành nghề, lĩnh vực khác nhau Từ đó đánh giá quy hoạch sửdụng đất đai, so sánh với bản quy hoạch sử dụng đất đai để có những điềuchỉnh phù hợp với nhu cầu phát triển của kinh tế xã hội

- Căn cứ vào hiện trạng điều kiện tài nguyên thiên nhiên của huyện.Nguồn tài nguyên thiên nhiên luôn có những biến động thay đổi do đó bảnquy hoạch sử dụng đất đai dự báo có thể thiếu chính xác Vì vậy việc đánhgiá quy hoạch sử dụng đất đai phải dựa vào hiện trạng điều kiện tài nguyênthiên nhiên để xem xét quy hoạch sử dụng đất đai đã hợp lý chưa, nếu chưahợp lý thì phải có điều chỉnh lại

3 Nội dung và tiêu chí đánh giá quy hoạch sử dụng đất đai

- Đánh giá mức độ phù hợp giữa quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất vớiquy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội: Quy hoạch tổng thể kinh tế xã

hội nói lên mục tiêu, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội như thế nào; hướngchuyển dịch cơ cấu kinh tế ra sao, dự báo dân số, lao động việc làm Việcđánh giá quy hoạch sử dụng đất đai phải xem xét giữa mục tiêu phát triểnkinh tế xã hội, hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế với sự đáp ứng nhu cầu sửdụng đất của quy hoạch sử dụng đất đai có phù hợp không, định mức sửdụng đất đai cho các nhu cầu có thích hợp không…

- Đánh giá quá trình tổ chức xây dựng quy hoạch sử dụng đất đai : Quátrình xây dựng quy hoạch sử dụng đất đai là phức tạp và mất nhiều thời gian,công sức Việc đánh giá tổ chức xây dựng quy hoạch sử dụng đất đai là phảiđánh giá xem việc lập quy hoạch sử dụng đất đai có tuân thủ các bước theođúng nguyên tắc không, lập quy hoạch như thế nào, có khó khăn thuận lợi gìkhi lập quy hoạch sử dụng đất đai Đánh giá các khâu phát triển chất lượngquy hoạch, đánh giá việc kiểm tra giám sát lập quy hoạch như thế nào thôngqua ý kiến của nhân dân, cán bộ chuyên môn, các chuyên gia…

- Đánh giá về kỹ thuật: Đánh giá tính chính xác, mức độ tin cậy củathông tin như số liêu và các tài liệu cơ bản để xây dựng phương án Xem xétmức độ tin cậy, đầy đủ về căn cứ dùng để điều chỉnh các loại nhu cầu sửdụng đất, chất lượng cung cầu về đất để thực hiện các mục tiêu quy hoạch.Đánh giá việc sử dụng nghiệp vụ, chuyên môn để xây dựng quy hoạch; đánhgiá việc sử dụng công cụ tính toán, dự báo, công cụ xử lý, tính toán để thànhlập bản quy hoạch sử dụng đất đai

- Đánh giá về mặt khả thi của quy hoạch sử dụng đất đai: Như vậy phảidựa vào bản quy hoạch sử dụng đất đai, kế hoạch sử dụng đất đai và kết quảnhững năm đã thực hiện, đang thực hiện để xem những gì đã làm được vàchưa làm được, tìm ra nguyên nhân của cái chưa thực hiện được để từ đó có

sự điều chỉnh lại những năm tiếp theo của bản quy hoạch sử dụng đất đaicho sát với thực tế hơn

4 Các phương pháp đánh giá quy hoạch sử dụng đất đai

4.1 Kết hợp phân tích định tính và định lượng

Phân tích định tính là việc phán đoán mối quan hệ tương hỗ giữa pháttriển kinh tế xã hội với sử dụng đất trên cơ sở các tư liệu được điều tra và xửlý

Phân tích định lượng dựa trên phương pháp số học để lượng hoá mốiquan hệ tương hỗ giữa sử dụng đất với phát triển kinh tế xã hội

Khi xây dựng quy hoạch tổng thể sử dụng đất và đánh giá việc thựchiện quy hoạch sử dụng đất đai là công việc phức tạp và khó khăn cần kếthợp chặt chẽ giữa phân tích định tính với phân tích định lượng Phươngpháp kết hợp đó được thực hiện theo trình tự từ phân tích định tính, nghiêncứu đánh giá hiện trạng sử dụng đất, phát hiện những vấn đề tồn tại và xuthế phát triển Sau đó trên cơ sở những thông tin, căn cứ thu thập được sẽlượng hoá bằng phương pháp số học Như vậy sẽ làm cho việc đánh giá quyhoạch sử dụng đất đai sát thực với thực tế và chính xác cao

4.2 Kết hợp phân tích vĩ mô và vi mô

Phân tích vĩ mô là phân tích sử dụng đất trên cơ sở tổng thể toàn bộ nềnkinh tế quốc dân và xã hội ở phạm vi tương đối rộng, mối quan hệ giữa sửdụng đất với các yếu tố hạn chế Phân tích vĩ mô được thực hiện với đốitượng nghiên cứu là sử dụng đất mang tính cục bộ của từng khu vực hoặctừng ngành nhằm xác định mối quan hệ giữa sự thay đổi động thái sử dụngđất với các nhân tố hạn chế

Việc đánh giá thực hiện quy hoạch sử dụng đất đai cần kết hợp chặt chẽgiữa phân tích vĩ mô và vi mô Có như vậy đánh giá việc đánh gía mới tổnghợp được toàn bộ nền kinh tế quốc dân và xã hội đồng thời cũng đánh giáđược chi tiết sử dụng đất cục bộ của từng khu hoặc từng ngành

4.3 Phương pháp cân bằng tương đối

Quá trình xây dựng và thực thi quy hoạch sử dụng đất đai là quá trìnhdiễn thể của hệ thống sử dụng đất dưới sự điều khiển của con người, trong

đó đề cập đến sự không cân bằng của hệ thống cũ và xây dựng hệ thống mới.Thông qua điều tiết vĩ mô, thực hiện sự cân bằng tương đối về tình trạng sửdụng đất ở một thời điểm nào đó Theo đà phát triển của kinh tế xã hội, sẽnảy sinh sự mất cân bằng mới về cung cầu đối với sử dụng đất Do đó, quyhoạch sử dụng đất đai là một quy hoạch động, sự mất cân đối trong sử dụngđất đai luôn xảy ra và nó được điều chỉnh sau khi làm công việc đánh giáthực hiện quy hoạch sử dụng đất đai nhờ phương pháp phân tích động

4.4 Các phương pháp toán kinh tế, dự báo và ứng dụng công nghệ

Áp dụng phương pháp toán kinh tế và dự báo trong việc đánh giá quyhoạch sử dụng đất đai là quá trình sáng tạo và phức tạp Việc áp dụng mộtcách máy móc các mô hình toán kinh tế nói chung có thể làm đơn giản hoáhoặc xoá bỏ tính đặc thù của bài toán, đặc biệt khi thiếu các mô hình tươngứng, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đai Với chức năng đa dạng củađất, việc dự báo sử dụng đất trở thành hệ thống lượng chất phức tạp mangtính chất xác suất

Việc đánh giá quy hoạch sử dụng đất đai là rất quan trọng và sau khiđánh giá là phải điều chỉnh lại dự báo của bản quy hoạch sử dụng đất đai, dựbáo sử dụng đất luôn chịu ảnh hưởng của 2 yếu tố: Nhu cầu phát triển kinh

tế xã hội và tiến bộ khoa học kỹ thuật Việc dự báo quy hoạch sử dụng đấtđai phải bám sát vào 2 yếu tố đó thì mới chính xác và phù hợp với thực tiễn

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT HUYỆN DIỄN CHÂU -TỈNH NGHỆ AN

I KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN

1 Thực trạng tình hình phát triển kinh tế

Diễn Châu là huyện đồng bằng ven biển, nằm ở phía Đông Bắc của tỉnhNghệ An, có tổng diện tích tự nhiên là 30.492,36 ha; với 39 đơn vị hànhchính gồm 38 xã và 1 thị trấn

Huyện nằm trên trục giao thông Bắc - Nam là nơi tập trung của nhiềutuyến giao thông quan trọng như: Quốc lộ 1A, Quốc lộ 7A, Quốc lộ 48, tỉnh

lộ 538 cùng tuyến đường sắt Bắc - Nam Ngoài ra với 25 km bờ biển cùngnhiều bãi cát đẹp là tiềm năng to lớn của huyện trong khai thác thế mạnh dulịch, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản Thị trấn Diễn Châu là trung tâm kinh

tế - văn hoá - chính trị của huyện, cách thành phố Vinh 33 km về phía Bắc.Với những lợi thế trên, Diễn Châu có điều kiện để phát huy tiềm năng

về đất đai cũng như các nguồn lực khác cho phát triển tổng hợp các ngànhkinh tế - xã hội như nông, lâm nghiệp, thuỷ hải sản và du lịch - dịch vụ trênđịa bàn huyện nói riêng và toàn tỉnh Nghệ An nói chung

Trong những năm qua huyện Diễn Châu có những bước tiến khá mạnh

mẽ về kinh tế và xã hội Cùng với xu hướng chung của tỉnh Nghệ An vàvùng Bắc Trung Bộ trong những năm qua, kinh tế của huyện đã có nhiềuchuyển biến tích cực và đạt được những thành tựu quan trọng về nhiều mặt

Hệ thống kết cấu hạ tầng như giao thông, thủy lợi, trường học, bệnh viện vàcác công trình công cộng tiếp tục phát triển, đời sống vật chất, tinh thần củanhân dân được nâng cao

Tốc độ tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2001 - 2005 đạt 15,75%, năm

2006 đạt 18,4% Cơ cấu kinh tế năm 2006 là: Nông - lâm - ngư nghiệp

chiếm 40%, công nghiệp xây dựng chiếm 34%, dịch vụ chiếm 26% GDPbình quân đầu người đạt 385 USD/người/năm Bước đầu nền kinh tế củahuyện có sự chuyển dịch từ sản xuất tự cấp, tự túc sang sản xuất hàng hóa.Tạo tiền đề phát triển cho những năm tiếp theo.

2 Thực trạng phát triển dân số, lao động việc làm

Năm 2006 dân số của huyện có 293.501 người, chủ yếu là dân tộc kinh,

tỷ lệ tăng dân số của huyện giảm còn 1,38% (năm 2006) Mật độ dân sốphân bố không đồng đều: Cao nhất là thị trấn Diễn Châu 5.000 người/km2

và thấp nhất là xã Diễn Lâm 400 người/km2

Dân cư tập trung cao chủ yếu ở các xã ven Quốc lộ 1A, đây là nhữngđịa bàn đang ngày càng gia tăng sức ép về dân số đối với yêu cầu sử dụngđất đai Tỷ lệ dân số nông nghiệp 68% và dân số phi nông nghiệp 32%

Về vấn đề lao động thì năm 2006, lao động trong độ tuổi của huyện là150.302 lao động, chiếm 51,21% tổng dân số; trong đó: Lao động nông -lâm - ngư nghiệp chiếm 68%, còn lại 32% là lao động phi nông nghiệp (chủyếu là giáo viên, cán bộ quản lý hành chính và buôn bán nhỏ lẻ) Số lao độngthiếu việc làm ở nông thôn chiếm khoảng 25 - 30% tổng số lao động

Nhìn chung cơ cấu lao động thời gian qua đã có chuyển dịch theohướng tích cực hơn song còn chậm, vẫn còn nhiều bất cập, số lao độngngành nông - lâm - ngư nghiệp có năng suất lao động thấp vẫn chiếm tỷtrọng lớn

Chất lượng lao động mặc dù được cải thiện nhiều trong thời gian qua,nhưng nhìn chung chưa đồng đều Tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp, lạitập trung chủ yếu tập trung ở thị trấn Diễn Châu

3 Thực trạng phát triển đô thị và khu dân cư nông thôn

3.1 Thực trạng phát triển đô thị

Huyện Diễn Châu có 01 thị trấn, với tổng diện tích đất đô thị là 80,47ha; dân số đô thị với 5.951 người chiếm 2,03% dân số toàn huyện Thị trấnDiễn Châu là trung tâm chính trị kinh tế, văn hoá - xã hội của huyện đãđược quy hoạch và đầu tư xây dựng, đến nay các tuyến đường trục, các côngtrình phúc lợi xã hội, mạng lưới điện chiếu sáng đô thị, mạng lưới thông tin,bưu điện, phát thanh truyền hình, các dịch vụ ngân hàng, thương mại,… nhà

ở đang được cải tạo, nâng cấp

Bình quân đất đô thị là 135,22 m2/người dân đô thị Những năm gầnđây dọc theo Quốc lộ 1A và một số khu vực trung tâm cụm xã đã và đanghình thành những tụ điểm giao lưu kinh tế - xã hội theo hướng đô thị hóa (thịtứ) như xã Diễn Kỷ, Diễn Yên, Diễn Thọ, Diễn Mỹ, Những trung tâm dân

cư mang tính chất thị tứ này trên thực tế là những tụ điểm thuận lợi cho việcgiao lưu kinh tế - đời sống cho từng khu vực Các hoạt động dịch vụ -thương mại - ngành nghề ngày càng phát triển, một bộ phận lao động đã táchkhỏi sản xuất nông nghiệp hoặc ít nhiều thoát ly nông nghiệp Do vậy, có thểnói tốc độ đô thị hóa trên địa bàn Diễn Châu có xu thế tăng nhanh

Tuy đã có sự cố gắng đầu tư nhưng hiện tại hệ thống kết cấu hạ tầng đôthị (giao thông, cấp thoát nước, cấp điện, ) vẫn còn thiếu đồng bộ, chưađảm bảo quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật; kiến trúc không gian dân cư nhiều khuvực xây dựng chưa đúng quy định làm ảnh hưởng chung đến cảnh quan đôthị

3.2 Thực trạng phát triển các khu dân cư nông thôn

Do đặc điểm lịch sử hình thành và phát triển, các khu dân cư nông thôntrên địa bàn huyện được phát triển theo những hình thái khác nhau, tùy thuộcvào điều kiện và mức độ phân bố trong từng khu vực Các tụ điểm dân cưtruyền thống (như làng, thôn, xóm ) được hình thành với mật độ tập trungđông ở những nơi có giao thông thuận tiện, dịch vụ phát triển, các trung tâm

kinh tế văn hoá của xã Toàn huyện có 320 thôn, xóm phân bố rải khắp trênđịa bàn thuộc 38 xã với tổng diện tích đất khu dân cư nông thôn 6.709,71 ha

và 287.550 nhân khẩu Bình quân mỗi thôn, xóm có quy mô diện tích 16 hagần 540 khẩu Các khu dân cư của huyện cũng được chia thành 3 dạng làđồng bằng, ven biển và miền núi

Hệ thống cơ sở hạ tầng trong khu dân cư nông thôn mặc dù đã đượcquan tâm đầu tư song còn nhiều hạn chế do nguồn kinh phí hạn hẹp Đặcbiệt có sự chênh lệch giữa các khu vực miền núi, đồng bằng và ven biển:Mỗi khu vực dân cư hiện có những bất cập nhất định

4 Thực trạng phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội

4.1 Giao thông - vận tải

Trên địa bàn huyện có hệ thống giao thông rất thuận tiện gồm đường

bộ, đường sắt và đường thủy

* Đường bộ: Đường bộ của huyện Diễn Châu được hình thành theo 3

cấp quản lý: Trung ương, tỉnh, huyện với các tuyến: Quốc lộ 1A, Quốc lộ7A và Quốc lộ 48, đường tỉnh, đường huyện và giao thông nông thôn cótổng chiều dài là: 1.476,5 km

Nhìn chung mạng lưới giao thông đường bộ của huyện được phân bốkhá hợp lý và thuận tiện, mật độ Quốc lộ và tỉnh lộ của huyện (0,15km/km2) cao hơn so với bình quân chung của tỉnh (0,13 km/km2); mật độđường bộ của huyện đạt (0,56 km/km2), cao hơn so với mức bình quânchung của tỉnh (0,47 km/km2) Tuy nhiên, mật độ và chất lượng đường giaothông nông thôn chưa đồng đều giữa các vùng trong huyện với nhau, mật độ

và chất lượng đường ở các xã vùng miền núi nhìn chung còn thấp hơn nhiều

so với các xã vùng đồng bằng và ven biển

* Đường sắt:

Tuyến đường sắt Bắc - Nam chạy qua địa bàn huyện với chiều dàikhoảng 30 km với 2 ga trung chuyển hàng hóa (ga Yên Lý, ga Diễn Phú) 1

ga hành khách (ga Sy) Nhìn chung các ga trên địa bàn huyện chưa được đầu

tư nâng cấp, các thiết bị thông tin, tín hiệu trong ga đều lạc hậu và cần đượcnâng cấp cải tạo, để đáp ứng tốt nhu cầu lưu thông

* Đường thủy:

Giao thông đường thuỷ có những điều kiện thuận lợi tuy nhiên tiềmnăng phát triển mạng lưới giao thông đường thuỷ chưa được khai thác tối đa,còn nhiều hạn chế, mới chỉ mang tính chất nội khu vực, quy mô nhỏ Đaphần tàu thuyền cập bến là tàu thuyền đánh bắt cá có công suất nhỏ, chủ yếucủa ngư dân trong huyện và những vùng xung quanh Hệ thống bến bãi pháttriển tự phát chưa có quy hoạch làm hạn chế tiềm năng giao thông đườngthuỷ

4.2 Thủy lợi

Hệ thống thuỷ lợi tương đối hoàn chỉnh, ngoài các hồ, đập trên địa bànhuyện hiện còn có hệ thống tưới Bắc Đô Lương chiều dài 42 km có dungtích lớn Trong đó: 11 km kênh cấp I, 29 km kênh cấp II và 42 km kênh cấpIII, đã kiên cố hóa được 130 km, với hệ thống các kênh dẫn khá dày đặc dẫnnước về tưới cho hệ thống đồng ruộng cũng như cung cấp nước sinh hoạtcho đa số cư dân của huyện

Nhìn chung, hệ thống thuỷ lợi của huyện đã phần nào đáp ứng được yêucầu tưới tiêu chủ động trong sản xuất cũng như cung cấp nước sinh hoạt chonhân dân Tuy nhiên, do địa bàn rộng, địa hình phức tạp; nhiều công trình dođầu tư xây dựng từ lâu nay đã xuống cấp, hiệu suất của công trình giảm nêngây ra những khó khăn nhất định cho công tác thuỷ lợi của huyện Một sốkhu vực chưa có công trình thuỷ lợi, thiếu nước ngọt cung cấp cho câytrồng, hệ thống hồ đập chưa phát huy hết công suất, đê ngăn chặn chưa đáp