Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của một số giống hoa Tulip nhập nội vụ Đông Xuân 2013 - 2014 tại Thái Nguyên.

Trong thời gian thực tập tốt nghiệp vừa qua, được sự nhất trí của Ban Giám Hiệu nhà trường, ban Chủ nhiệm khoa Nông học, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã thực hiện đề tài tốt n

ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHOA NÔNG HỌC

NGUYỄN ĐỨC THUẬN

Tên đề tài:

“NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN CỦA MỘT

SỐ GIỐNG HOA TULIP NHẬP NỘI VỤ ĐÔNG XUÂN 2013 - 2014

TẠI THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên nghành : Khoa học cây trồng

Khóa học : 2010 – 2014

Giảng viên hướng dẫn : TS Trần Trung Kiên

Thái Nguyên, năm 2014

LỜI NÓI ĐẦU

Thực tập tốt nghiệp là một phần vô cùng quan trọng trong khung chương trình đào tạo của tất cả các trường đại học nói chung và trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên nói riêng Quá trình thực tập tốt nghiệp giúp cho sinh viên thực hành những kiến thức lý thuyết đã học và những kĩ năng sau những giờ học thực hành Trong thời gian thực tập tốt nghiệp vừa qua, được sự nhất trí của Ban Giám Hiệu nhà trường, ban Chủ nhiệm khoa Nông học, trường Đại học Nông

Lâm Thái Nguyên, em đã thực hiện đề tài tốt nghiệp với tên: “Nghiên cứu khả

năng sinh trưởng, phát triển của một số giống hoa Tulip nhập nội vụ Đông Xuân 2013 - 2014 tại Thái Nguyên”

Đây là thời gian quý báu để em có thể học hỏi và rút ra những bài học

kinh nghiệm quý báu về thực tế sản xuất, đồng thời đây là khoảng thời gian tốt nhất để em phát huy những kiến thức đã học trên ghế nhà trường vào thực tế, rèn luyện nâng cao kĩ năng làm việc, nắm được tác phong làm việc đúng đắn, hiệu quả của một kĩ sư tương lai

Có được kết quả này em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến sự chỉ bảo giúp đỡ tận tình của cô giáo T.S Trần Trung Kiên cùng các thầy cô trong khoa Nông Học, gia đình và bạn bè đã giúp đỡ em hoàn thành đề tài tốt nghiệp này

Trong quá trình thực hiện đề tài này, do điều kiện thời gian và năng lực bản thân còn nhiều hạn chế nên không thể tránh khỏi những sai sót, khiếm khuyết Vì vậy em kính mong sự đóng góp ý kiến của các thầy, cô giáo và các bạn để bản luận văn của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 6 năm 2014

Sinh viên

Nguyễn Đức Thuận

Danh mục các từ viết tắt

CT: Công thức

Đ/c: Đối chứng ĐH: Đại học

CĐ: Cao đẳng

MỤC LỤC

MỤC LỤC 4

Phần 1 7

Mở đầu 7

1.1 Đặt vấn đề 7

1.2 Mục đích và yêu cầu của đề tài 8

1.2.1 Mục đích 8

1.2.2 Yêu cầu 8

1.3 Ý nghĩa đề tài 8

PHẦN 2 10

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 10

2.1 Giới thiệu chung về cây hoa Tulip 10

2.1.1 Nguồn gốc, phân loại hoa Tulip 10

2.1.2 Đặc điểm thực vật học của cây hoa tulip 12

2.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa trên thế giới và Việt Nam 15

2.2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa trên thế giới 16

2.2.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa ở Việt Nam 21

2.3 Tình hình nghiên cứu về cây Tulip trên Thế giới và Việt Nam 24

2.3.1.Tình hình nghiên cứu hoa Tulip trên thế giới 24

2.3.2 Tình hình nghiên cứu hoa Tulip ở Việt Nam 26

2.3.3 Kết quả nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật trồng hoa Tulip 27

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 32 3.1 Đối tượng nghiên cứu 32

3.2.Thời gian và địa điểm nghiên cứu 32

3.3.Nội dung nghiên cứu 32

3.4.Phương pháp nghiên cứu 32

3.4.1 Bố trí thí nghiệm 32

3.4.2 Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi 33

PHẦN 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 35

4.1 Đặc điểm thời tiết khí hậu của tỉnh Thái Nguyên 35

4.2 Đặc điểm hình thái của các giống hoa tulip tham gia thí nghiệm 37

4.3 Tỉ lệ mọc mầm và thời gian mọc mầm của các giống tham gia thí nghiệm 37

4.4 Khả năng sinh trưởng của các giống hoa tulip 39

4.4.1 Động thái tăng trưởng chiều cao cây 39

4.4.2 Động thái ra lá của các giống tulip tham gia thí nghiệm 41

4.4.3 Động thái tăng trưởng chiều dài của lá cây Tulip thí nghiệm 44

4.4.3 Động thái tăng trưởng chu vi thân 46

4.5 Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển các giống hoa tulip 48

4.6 Khả năng chống chịu sâu bệnh hại 50

4.7 Một số chỉ tiêu về năng suất, chất lượng của các giống hoa tulip tham gia thí nghiệm 51

4.8 Sơ bộ hạch toán hiệu quả kinh tế 53

Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 55

5.1 Kết luận 55

5.2 Đề nghị 55

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Diện tích trông hoa ở một số vùng trên thê giới năm 2004 16

Bảng 2.2 Giá trị xuất khẩu hoa của một số nước trên thế giới năm 2003 17

Bảng 2.3 Các quốc gia sản xuất hoa Tulip và hoa Lily trên thế giới 19

(2002-2003) 19

Bảng 2.4 Giá trị tiêu thụ củ giống, hoa Tulip cắt cành ở một số quốc gia 20

trên thế giới 20

Bảng 2.5 Diện tích trồng hoa Tulip giai đoạn 2003 - 2008 21

Bảng 2.6: Tình hình sản xuất hoa, cây cảnh của Việt Nam giai đoạn 2000 – 2011 22

Bảng 4.1 Diễn biến thời tiết khí hậu vụ Đông Xuân 2013 – 2014 tại Thái Nguyên 36

Bảng 4.2 Tỉ lệ mọc mầm và thời gian mọc mầm của các giống Tulip tham gia thí nghiệm 38

Bảng 4.3 Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các giống hoa tulip thí nghiệm 40

Bảng 4.4 Động thái ra lá của các giống hoa tulip thí nghiệm 42

Bảng 4.5 Động thái tăng trưởng chiều dài của lá cây hoa Tulip thí nghiệm 44

Bảng 4.6 Động thái tăng trưởng chu vi thân của cây hoa tulip thí nghiệm 46

Bảng 4.7 Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của các giốngTulip thí nghiệm 49

Bảng 4.8 Các chỉ tiêu về năng suất chất lượng các giống hoa tulip thí nghiệm 51

Bảng 4.9 Chi phí cho trồng hoa tulip vụ Đông Xuân năm 2013 – 2014 tại Thái Nguyên 54

Phần 1

Mở đầu

1.1 Đặt vấn đề

Tulip hay còn được gọi với tên “ Uất Kim Hương” là loài hoa thuộc giới

Plantae, ngành Magnoliophyta, Liliopsida, bộ Liliaes, họ Liliaceae, chi Tulipa

Tulip là một loài hoa đẹp với nhiều màu sắc khác nhau, mỗi màu sắc lại mang một ý nghĩa riêng về tình yêu đôi lứa

Hoa Tulip có vẻ đẹp sang trọng và lịch sự, hoa nổi hình kim hoặc hình chén, bông to và rất đẹp, hoa bọc sáu cánh, chia làm ra hai hàng trong ngoài; hoa

có nhiều màu sắc khác nhau và hương thơm ngào ngạt, bên ngoài hoa giống như hoa sen, lại giống hoa Mẫu đơn Trong thế giới các loài hoa chắc không có loài hoa nào so bì được với màu sắc kỳ diệu của hoa Tulip

Vì vậy mà Hoa Tulip được ưa chuộng ở nhiều vùng khác nhau trên thế giới, chúng mau chóng được ưa thích tại Châu Âu Nó đã trở thành một mặt hàng thương mại có giá trị kinh tế rất cao và được gieo trồng ở nhiều quốc gia, đặc biết là Hà Lan Hiện nay, Tulip đã được đưa về Việt Nam tuy nhiên mới chỉ được trồng nhiều ở một số vùng như Mộc Châu, Đà Lạt… Gần đây, người ta nhận thấy rằng Thái Nguyên có thời tiết, nhiệt độ mang nhiều điểm tương đồng với đặc tính sinh trưởng của hoa Tulip nên cũng đã được mang ra trồng thử nghiệm một số loài

Thái Nguyên có vị trí gần thủ đô Hà Nội và là trung tâm kinh tế của vùng trung du miền núi Bắc bộ, có hệ thống giao thông thuận lợi, nối liền các tỉnh vùng đồng bằng Bắc bộ với các tỉnh vùng núi phía Bắc, thành phố Thái Nguyên

đã phát triển từ lâu, dân cư từ nhiều tỉnh thành tập trung về đây làm ăn sinh sống

, ngoài ra còn là nơi tập trung của nhiều trường Đại học, Cao Đẳng như ( ĐH Sư Phạm, ĐH Kinh Tế, ĐH Nông Lâm, CĐ Kinh Tế Tài Chính….) và các cơ quan Trung ương nhà nước khác Đây là thị trường tiềm năng và là đầu mối thuận lợi cho việc tiêu thụ hoa, cây cảnh Với địa hình đa dạng, có nhiều chủng loại đất ở

nhiệt đới có 4 mùa rõ rệt, có một số tiểu vùng khí hậu, vì vậy có thể phát triển một số loại hoa cây cảnh nhiệt đới, á nhiệt đới và cả ôn đới Những năm gần đây việc phát triển nghề trồng hoa đang được sự quan tâm, ủng hộ, giúp đỡ và chỉ

đạo của lãnh đạo các cấp các ngành từ tỉnh đến huyện, xã, phường trên địa bàn

Thái Nguyên Không những vậy người dân trồng hoa tại Thái Nguyên đều có một số kinh nghiệm nhất định trong lĩnh vực sản xuất hoa, cây cảnh Mặc dù diện tích trồng hoa còn chưa cao, nhưng việc sản xuất hoa đã khẳng định được hiệu quả kinh tế hơn hẳn so với các loại cây trồng khác trên địa bàn, chính vì vậy thị trường hoa của Thái Nguyên trong những năm qua đã có nhiều bước chuyển nổi bật nhưng vẫn còn chưa đa dạng về chủng loại và cũng chưa đáp ứng

được nhu cầu thưởng thức hoa của người dân

Nhằm đưa ra và tuyển chọn các giống hoa tulip có chất lượng tốt, phù hợp với đặc điểm sinh thái của địa phương, đáp ứng được thị hiếu ngày càng cao của người tiêu dùng, đồng thời đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của một số giống hoa tulip được cho là sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người trồng

hoa, chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển

của một số giống hoa Tulip nhập nội vụ Đông Xuân 2013 - 2014 tại Thái Nguyên”

1.2 Mục đích và yêu cầu của đề tài

-Tăng năng lực thực hành, vận dụng phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu khoa học trong học tập và trong thực tiễn, từ đó rút ra kinh nghiệm,

kỹ năng bổ sung cho những kiến thức lý thuyết đã được học

- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học có giá trị làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về cây hoa tulip trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

1 3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Sự phù hợp của các giống hoa tulip với điều kiện sinh thái của tỉnh Thái

Nguyên sẽ góp phần đa dạng hóa các chủng loại hoa của Thái Nguyên, từ đó nâng cao thu nhập và hiệu quả kinh tế, đáp ứng yêu cầu của ngành sản xuất hoa

PHẦN 2

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Giới thiệu chung về cây hoa Tulip

2.1.1 Nguồn gốc, phân loại hoa Tulip

2.1.1.1 Nguồn gốc

Tulip giờ đây đã trở thành một phần không tách rời khỏi những di sản của Hà Lan, vì thế luôn có một sự hiểu lầm, một sự ngộ nhận rằng Hà Lan là quê hương của loài hoa độc đáo này Thực tế không phải như vậy Nguồn gốc của loài hoa kiêu sa này thực tế lại nằm ở vùng Trung Á Vùng đất khởi

tổ của loài hoa này nằm ở dãy Thiên Sơn và dãy Pamir gần Islamabad ngày nay, vùng gần giữa biên giới Nga và Trung Quốc Chính từ khu vực này, loài hoa Tulip đã phát triển rộng sang các khu vực khác về phía Tây và Tây Bắc, về phía Đông thì sang tận Trung Quốc và Mông Cổ Vùng đất quê hương thứ hai của Tulip dần hình thành là vùng Ai-dắc-bai-zan và Ac-mê-nia Từ những khu vực này, loài hoa Tulip lại tiếp tục phát triển mạnh sang những vùng đất lân cận, trong đó có cả những vùng đất bao la của Châu Âu Ngày nay, chúng ta vẫn có tìm thấy loài hoa này mọc tự nhiên rất nhiều ở rất nhiều nơi trên các quốc gia Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, vịnh Ban-căng, Thuỵ Sĩ, Pháp và Ý Theo thống kê, có không quá 150 giống Tulip có nguồn gốc tự nhiên từ Châu Âu.[33]

Lịch sử của hoa Tulip Hà Lan được bắt đầu vào năm 1593 khi nhà thực vật học Carolus Clusius(1526 - 1609), người rất nổi tiếng

ở Viên và Prague với những công trình nghiên cứu về các loại cây thuốc , đến

Hà Lan và trở thành nhà thực vật học đứng đầu vườn thực vật của trường Đại học Leiden Ông sẽ không làm được điều này nếu không nhờ vào sự giúp đỡ của một người bạn thân - Flemish De Busbecq Trong thời gian làm sứ giả

ở Constantinople - Thỗ Nhĩ Kì,Flemish De Busbecq đã từng bị lôi cuốn bởi

một loài hoa đẹp được trồng trong các vườn hoa cung điện: hoa Tulip (hay còn gọi là hoa Uất Kim Cương) Chính ông đã gửi một ít củ giống hoa về

cho Clusius để trồng chúng tại vườn hoa Leiden Với sự phụ tá của Cluyt,

một nhà thực vật học và một dược sĩ tài năng sống ở thị trấn Delft, phía nam

thành phố Hague, Clusius đã trồng những bông hoa Tulip đầu tiên ở Hà Lan

Sau đó loài hoa này được Carolus Clusius ( một nhà sinh vật học nổi tiếng người

Áo ) đưa vào Tây Âu và Hà Lan khoảng thế kỉ 17, được trồng trang trí trong vườn

để chơi hoa tươi hoặc sử dụng làm thức ăn [28]

Những năm 1936 – 1937 , tulip bắt đầu nổi tiếng, thậm chí hoa còn

được bán theo cân khi vẫn còn nguyên cây trong vườn Nhiều loại tulip rất đắt giá, một vườn hoa đắt ngang một căn nhà ở thủ đô Amsterdam Tulip nổi

tiếng bởi màu sắc tươi sáng trông như những đốm lửa kết thành hình khóm hoa [28]

Những câu chuyện về loài hoa đặc biệt này được truyền đi nhanh chóng Bị lôi cuốn bởi vẻ đẹp của hoa, người Hà Lan giàu có đã chuẩn bị một số lượng tiền lớn vào việc đầu tư một củ giống hoa Tulip Người Hà Lan luôn luôn được coi là những doanh nhân rất sắc sảo bởi vì những người mua từ nước ngoài đã xuất hiện trên thị trường này trước đó từ rất lâu Hoa Tulip đã trở nên đắt đỏ và đã từng được xếp vào hàng phát triến giống như cơn sốt vàng, tương tự như cơn sốt Internet trong những năm 90

Có chuyện ở một đường phố Amutstan, vào thời hoa đắt nhất, giá ba cây hoa Tulip bằng một căn phòng đẹp

Hoa Tulip từ đó và cho đến bây giờ là một trong những sản phẩm

xuất khẩu chủ đạo của Hà Lan và cũng là nước xuất khẩu hoa Tulip lớn nhất thế giới, tới 125 quốc gia trên thế giới Phần lớn được xuất khẩu sang

các thị trường Mỹ, Đức và Nhật, còn lại hàng tỷ củ giống hoa vẫn được giữ

Ngày nay, chúng ta vẫn tìm thấy loài hoa này mọc tự nhiên rất nhiều nơi trên các quốc gia Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Vịnh Baikal, Thụy Sĩ, Pháp, Italia Tại Hà Lan có đến 75 % sản lượng hoa tulip được trồng dành cho việc xuất khẩu [28]

2.1.1.2.Phân loại thực vật học

Theo Võ Văn Chi, Dương Đức Tiến ( 1987 ) [1], thì hoa Tulip trong hệ

thống phân loại thực vật được xếp vào nhóm cây một lá mầm (

monocotylendoness ), phân lớp hành ( Lilidae ), bộ hành ( Liliales ), họ hành ( Liliaceae ), chi Tulipa có khoảng 109 loài Tulip khác nhau Hầu hết các giống

hoa tulip hiện nay có nguồn gốc từ Tulipa gesneriana

2.1.2 Đặc điểm thực vật học của cây hoa tulip

Theo Đặng Văn Đông (2009) [6], (2010) [7], các đặc điểm chung về đặc

điểm thực vật học của Tulip như sau:

2.1.2.1 Củ

Củ được tạo thành từ một vài lá vảy, trắng và mọng, chứa nước và các

chất dinh dưỡng, sắp xếp thành các vòng tròn đồng tâm Chính giữa củ là mô phân sinh đỉnh, ở đáy củ là đĩa sơ cấp Bên ngoài củ có một lớp vỏ áo bao bọc (

áo củ ), đa số vỏ củ của các loài có lông ở mặt trong Đây là đặc điểm quan trọng nhất để phân biệt giữa các loài Trong quá trình phát triển hình thành các chồi bên từ gốc củ, mầm chồi chính và đầu chính là cơ sở hình thành củ giống mới cung cấp cho nhân giống

2.1.2.2 Rễ

Được sinh ra từ gốc của củ, có nhiều nhánh, nằm ở dưới mặt đất Là cơ quan có tác dụng giữ cây bám vào đất, hút nước và dinh dưỡng cho cây Rễ tulip

có màu trắng như màu củ, hình ống, rễ phát triển thành búi chùm, rất nhiều rễ

do vậy tulip hút được rất nhiều nước và ưa ẩm Chiều dài thay đổi tùy theo giống, điều kiện thời tiết và điều kiện canh tác Vì vậy, củ thương phẩm cần phải

được bảo vệ tốt bộ rễ Bộ rễ tốt hay xấu quyết định bởi các khâu thu hoạch, đóng

gói, bảo quản lạnh Rễ có thể mọc mới sau khi trồng

2.1.2.3 Thân

Được tạo thành do mầm dinh dưỡng co ngắn lại Thân của cây tulip thuộc loại thân thảo, có chiều dài thay đổi qua các thời kì sinh trưởng có thể từ 10 – 70

cm Khi nhiệt độ cao, thân cây sinh trưởng nhanh, lóng cây vươn dài Thân cây

có màu xanh giống màu lá hay có màu đậm hơn, nhất là phần thân gần với hoa,

có lông hoặc không có lông

2.1.2.4 Lá

Tulip thường có từ 3 – 5 lá, với rất nhiều hình dạng khác nhau tùy giống

Từ dạng dài, dạng mũi mác, elip, ovan hay hình trứng; dạng hình trứng ngược hoặc mác ngược cho đến dạng chữ nhật Màu sắc của lá thường là màu xanh lá cây sáng, một vài loài có đốm đen trên lá, dạng sọc dọc hay ngang, thỉnh thoảng cũng có vạch lông ngắn mép lá

Về kích thước lá cũng có sự biến động khá lớn Chiều rộng biến động từ dưới 1 – 16 cm, chiều dài biến động từ 10 – 25 cm, có khi lớn hơn 30 cm Những lá có dạng bản thường có thịt lá dày, có bẹ ôm vào thân cây

2.1.2.5 Hoa

Phần lớn mỗi cây tulip chỉ mang một hoa trên thân chính, tuy nhiên cũng

có một vài loài có đến 4 hoa Hoa có thể là hoa đơn hoặc hoa kép Cánh đài cùng màu với cánh tràng Hoa có hình cốc hay hình chén với một đế hoa dạng tròn hay hình phễu, một số giống hoa tulip có hoa hình ngôi sao, hoa kép hoặc một

số giống hoa có cánh hoa kéo dài, hoặc tua… Một đặc điểm của hoa tulip là không có tuyến mật

Về cấu tạo hoa bao gồm đế hoa, nhị hoa và bầu nhụy Đế hoa tulip có nhiều màu sắc khác nhau với các phần còn lại của hoa., có mép màu trắng hoặc màu vàng ở chỗ tiếp giáp với màu sắc hoa Nhị hoa có 6 cái riêng biệt được xếp thành vòng tròn xung quanh bầu nhụy Đầu chỉ nhị mang bao bao phấn, chỉ nhị thường rất ngắn hoặc một vài giống chỉ có chỉ nhị tiêu biến Bao phấn được đính gốc hoặc đính chung trụ với chỉ nhị, có dạng hình thoi đến gần elip Một nửa các giống tulip có chỉ nhị không có lông Còn một nửa chỉ có chỉ nhị được bao phủ bằng một lớp lông tơ Về bầu nhụy thường có màu xanh, vàng hay trắng; đầu vòi

phấn

2.1.2.6 Quả

Quả tulip thuộc loại quả nang với một lớp vỏ bằng da bao bọc và có hình

elip đến hình cầu Trong mỗi quả nag đó có chứa nhiều ngăn, hình đĩa và hạt giống xếp thành 2 hàng trong mỗi phòng

Theo Hoàng Ngọc Thuận ( 2005 ) [15],nhiệt độ có ảnh hưởng đến cường

độ thoát hơi nước, hàm lượng nước trong lá, sức hấp thu các chất dinh dưỡng và

cường độ quang hợp của cây hoa, thời gian sinh trưởng, quá trình phân hóa mầm hoa, thời gian nở hoa và độ bền hoa cắt, cũng như độ bền hoa tự nhiên ở hầu hết các loài hoa Một khoảng nhiệt độ thấp là yêu cầu thiết yếu của nhiều loại củ thực vật

Trong hoa tulip, hoa được hình thành qua cảm ứng ở nhiệt độ 20 – 25

o

C, sự kéo dài của cuống hoa và nở hoa đúng phụ thuộc vào sự kéo dài của khoảng thời gian nhiệt độ thấp ( < 10 oC ) Nhiệt độ cao thường gây ra đột biến tạm thời Ở nhiệt độ dưới 8 oC hoa phát triển nhưng không mở Hoa tulip cần khoảng 3 tuần có nhiệt độ ban ngày trên 10 oC để đảm bảo cho rễ phát triển thích hợp Nhiệt độ ban đêm từ 4 – 10 oC

Khi bảo quản củ giống ở 5 oC trong một thời gian dài hơn 20 tuần, mầm hoa tulip trong củ giống bị hoại tử ( De Hertogh và Le Nard, 1993 ) Hoa phát triển bình thường sau 12 tuần bảo quản khô ở nhiệt độ làm lạnh là 5 oC, từ 18 –

24 tuần hoa bị hoại tử rõ ràng và tỉ lệ tăng từ 36 % lên 95 % khi bảo quản đến 6 tuần và khi bảo quản đến 28 tuần thì hoại tử mầm trực tiếp sau khi trồng ( M.G Van Kilsdonk, K Nicoky, J.M Franssen, Kolloffel, 2001 )

- Ánh sáng

Ánh sáng đóng vai trò quyết định đối với sự sống của cây hoa và cây cảnh, trong tạo năng suất và đặc biệt là chất lượng của hoa nói chung và hoa cắt nói riêng Theo Haw ( 1986 ), xác định thời gian chiếu sáng thích hợp cho các thời kì mọc 10h /ngày; trong điệu kiện nhiệt độ 18 oC thì chất lượng hoa tăng khi thời gian chiếu sáng là 11h Cường độ chiếu sáng còn ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm bệnh và côn trùng dịch hại cũng như tính chống chịu của cây hoa,

Hoa tulip tuy thích hợp đất khô những vẫn cần được cung cấp đủ độ

ẩm trong suốt mùa xuân Tránh tưới vào thân cây và hoa sẽ gây ra bệnh thối do

nấm Củ hoa cần phải được giữ khô trong suốt mùa hè và mùa đông Giống ra hoa vào mùa Thu: Tránh nước đọng trên bề mặt đất trong thời gian giâm Giống tulip Xuân và Hè: Bắt đầu tưới khi nụ hoa đầu tiên xuất hiện trên cây nếu đất bị khô, tưới đẫm để nước ngấm sâu xuống 15 – 20 cm Khi cây ra nụ giữ mực nước khoảng 2,5 cm trong một tuần

- Đất

Độ pH thuận lợi cho sự phát triển của hoa tulip là 6 – 7 Đất phải thoát

nước tốt, kết cấu hạt đất khoảng 3 mm ( 4,5 mm thì càng tốt ) Nên trồng ở nơi không có cạnh tranh của những cây khác Không nên trồng tulip ở đất đã trồng tulip 2 – 3 năm

- Dinh dưỡng

Kali và photpho có vai trò lớn trong việc nâng cao giá trị hoa tulip còn nitơ thì sử dụng ít hơn Nếu thừa dinh dưỡng sẽ gây hiện tượng sinh trưởng quá mức dẫn đến cây dễ phát sinh nấm bệnh

N, P, K đều có xu hướng làm tăng chiều cao cây N làm cho lá xanh

đậm, tăng K làm trì hoãn quá trình ra hoa Trọng lượng và số lượng của củ giống

là do N quyết định Sự khác biệt giữa các chồi được nâng cao bởi N và P mặc dù không bằng K

2.2.1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa trên thế giới

2.2.1.1 Tình hình chung về sản xuất và tiêu thụ hoa

Theo Trịnh Khắc Quang (2010) [13] hiện nay việc sản xuất hoa cây cảnh

trên thế giới đang phát triển mạnh và mang tính thương mại cao Ngành sản xuất hoa và cây cảnh đã mang nhiều lợi nhuận cho nền kinh tế một số nước, đặc biệt những nước đang phát triển

Theo báo cáo năm 2005 của FOA giá trị sản lượng hoa cây cảnh của toàn thế giới năm 1995 đạt 35 tỷ USD, đến năm 2004 tăng lên 56 tỷ USD (tốc độ tăng bình quân là 20%), trong đó giá trị xuất khẩu đạt 8,5 – 10 tỷ USD/năm

Theo số liệu thống kê của FOA, hoa xuất khẩu chiếm hơn 13,362 tỷ USD năm 2006, trong đó hoa cắt cành là 6,12 tỷ USD chiếm 45,9% hoa và hoa trồng thảm là 5,79 tỷ USD chiếm 43,3% loại chỉ dùng lá để trang trí 893 triệu USD chiếm 6,7% và các loại hoa khác là 559 triệu USD chiếm 4,1% (Trịnh Khắc

Quang, 2010) [13]

Những nước có ngành sản xuất hoa phát triển là Hà Lan, Pháp, Mỹ, Colombia, Kenia…Một số nước đang có kế hoạch đầu tư phát triển mạnh mẽ đưa cây hoa lên thành một ngành kinh tế quan trọng như Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Singarpo, Israrel, Italia (Trịnh Khắc Quang, 2010) [13]

Bảng 2.1 Diện tích trồng hoa ở một số vùng trên thế giới năm 2004

(AIPA- Union Fleurs, 2004) [24]

Bảng 2.1 cho thấy châu Á Thái Bình Dương có diện tích trồng trọt năm

2004 lớn nhất là 244.263 ha, chiếm gần 60% diện tích toàn thế giới Trong đó Trung Quốc và Ấn Độ có diện tích trồng hoa lớn nhất toàn khu vực và so với các nước trên thế giới là 122.581 ha (50% so với khu vực và 30,6% so với thế

giới ) và 106.477 ha (43,6% so với diện tích khu vực và 26,62% so với diện tích toàn thế giới)

Xuất khẩu toàn cầu hoa cây cảnh dừng lại ở giá trị 12,39 tỉ USD vào năm

2004, tăng 137,5% so với năm 2002 Trong đó hoa tươi cắt cành và lá cảnh trang trí chiếm 48,2% (5,97 tỉ USD) tổng giá trị hoa cây cảnh xuất khẩu năm 2004 Xuất khẩu củ giống hoa cắt và cây đạt giá trị 6,42 tỉ USD (51,8%) Các vùng phát triển là Mỹ, châu Âu và châu Á đã chiếm hơn 90% giá trị hoa cây cảnh xuất khẩu trên toàn thế giới Hà Lan tiếp tục là nước đứng đầu thế giới về xuất khẩu

ha cây cảnh Nó có giá trị khoảng 5,27 tỉ USD (51,8%) so với toàn thế giới

(Published by Quest Puslication, 2009) [23]

Bảng 2.2 Giá trị xuất khẩu hoa của một số nước trên thế giới năm 2003

Quốc gia Các quốc gia nhập khẩu (triệu USD)

EU Hà Lan Đức Pháp Ý Anh

Hà Lan 2.061 - 652 358 123 621 Kenya 208 135 15 3 1 51 Côlômbia 94 21 10 1 0 44 Ecuador 71 35 13 3 7 2

Giá trị xuất nhập khẩu hoa và cây cảnh của thế giới tăng hàng năm Năm

1996 là 7,5 tỷ đô la, trong đó từ thị trường hoa của Hà Lan chiếm gần 50% Sau

đó đến các nước Columbia, Italia, Đan Mạch, Mỹ , Bỉ , Israel , Australia, Đức , Canada , Pháp , Tây Ban Nha, Kênia , Ecuado…Mỗi nước trên 100 triệu USD ( Nguyễn Xuân Linh, 2002) [11]

Đến năm 2004 thì giá nhập khẩu hoa lớn nhất với giá trị là 12,61 tỉ USD tăng 163,89% so với năm 2000, trong đó Đức là quốc gia nhập khẩu hoa lớn nhất với giá trị là 2,231 triệu USD (13%) , và Pháp là 1,254 triệu USD (10%) Năm 2004 , thế giới nhập khẩu hoa cắt và lá cảnh là khoảng 6,40 tỉ USD còn giá trị nhập

khẩu cây là 6,21 tỉ USD năm 2004 (Published by Quest Puslication, 2009) [23]

Sản xuất hoa trên thế giới tiếp tục phát triển mạnh mẽ ở các nước châu Á , châu Phi , châu Mỹ Hướng sản xuất hoa trên thế giới là tăng năng suất hoa , giảm chi phí lao động , giảm giá thành hoa Mục tiêu sản xuất hoa cần hướng tới là giống hoa đẹp tươi , chất lượng cao và giá thành thấp ( Đặng Văn Đông

2003) [3]

2.2.1.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa tulip

Tulip là loài hoa có giá trị về trang trí, giá trị về mặt kinh tế rất cao, là cây hoa có vị trí quan trọng trong sản xuất hoa ở một số nước Hoa Tulip được trồng

ở 15 quốc gia trên Thế giới với diện tích sản xuất lớn nhất là Hà Lan

Bảng 2.6 Các quốc gia sản xuất hoa Tulip và hoa Lily trên thế giới

(2002-2003)

STT Các quốc gia Diện tích trồng

hoa Tulip (ha)

(300 ha, 2,5%) Pháp ( 293 ha, 2,4%), Ba Lan (200 ha , 1,6%), Đức (155 ha ,

1,3%) và New Zealand ( 122ha, 1%) [20]

Củ hoa Tulip còn được sản xuất ở 14 quốc gia khác , đứng đầu là Nhật Bản, Pháp và Ba Lan Hầu hết các quốc gia này chỉ sử dụng củ giống cho sản xuất hoa của đất nước và một phần bán khô ( thông qua các cửa hàng bán lẻ đến tay người tiêu dùng để sử dụng cho các khu vườn)

Bảng 2.7 Giá trị tiêu thụ củ giống, hoa Tulip cắt cành ở một số quốc gia

trên thế giới

STT Các quốc gia Giá trị củ giống

(triệu USD)

Giá trị tiêu thụ (triệu USD)

147 triệu củ , NaUy với 60 triệu củ và Canada với 48 triệu củ

Tuy nhiên hiện nay việc trồng hoa đang có dấu hiệu suy giảm Dưới đây

là bảng diện tích trồng hoa Tulip ở Hà Lan qua 3 giai đoạn (2003-2004 ;

2004-2005 ; 2007 -2008 )

Bảng 2.8 Diện tích trồng hoa Tulip giai đoạn 2003 - 2008

Giai đoạn Diện tích trồng hoa (ha)

2003-2004 10.982 2004-2005 10.034 2007-2008 9.885

2.2.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa ở Việt Nam

2.2.2.1 Tình hình chung về sản xuất và tiêu thụ hoa

Việt Nam có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi để có thể trồng được nhiều loại hoa và cây cảnh Sản phẩm hoa và cây cảnh có vai trò quan trọng trong cuộc sống khi thu nhập và nhu cầu thẩm mỹ của người dân ngày càng cao Thị trường trong nước rộng lớn và phong phú, bên cạnh đó tiềm năng xuất khẩu cũng đầy hứa hẹn, hoa và cây cảnh Việt Nam nếu được tổ chức tốt từ khâu sản xuất, quảng bá đến tiêu thụ sẽ tạo tiềm lực kinh tế lớn cho ngành sản xuất nông nghiệp Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng [30] Nếu như trước những năm 1995, nước ta chủ yếu sử dụng những loại hoa, cây cảnh truyền thống như quất, đào, mai, hoa cúc, lay-ơn, thược dược, thì trong những năm trở lại đây một số chủng loại hoa, cây cảnh mới, cao cấp đã dần được chú trọng và đang có xu hướng tăng dần về số lượng và giá trị Có sự thay đổi nói trên là do nhu cầu của người tiêu dùng luôn hướng đến những chủng loại cây hoa, cây cảnh mới lạ có chất lượng cao (màu sắc đẹp, độ bền lâu, có hương thơm…), được nhập từ nước ngoài bằng nhiều con đường khác nhau [32]

Bảng 2.3: Tình hình sản xuất hoa, cây cảnh của Việt Nam giai đoạn 2000 –

2011

Chỉ tiêu 2000 2005 2008 2011 Tổng diện tích (ha) 6.800 11.200 12.600 16.200 Giá trị sản lượng

Theo Bộ Công Thương, hiện nay, thị trường xuất khẩu hoa tươi của Việt Nam chủ yếu là Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore, Australia và Arập Xêút Xuất khẩu hoa của các nước Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng thường gặp nhiều khó khăn khi thâm nhập thị trường Bắc Mỹ, Trung Âu vì hai thị trường này chủ yếu nhập hoa từ các nước Nam Mỹ, Trung Mỹ và các nước

Nam Âu Ngoài những yếu tố khắt khe về kỹ thuật, vị trí địa lý làm tăng chi phí vận chuyển cũng là điều bất lợi cho xuất khẩu hoa Việt Nam

Theo Bộ Công Thương, mục tiêu xuất khẩu hoa của Việt Nam trong thời gian tiếp theo sẽ là hướng tới mở rộng các thị trường đã có ở Châu Á vì thuận lợi khi xuất khẩu hoa sang thị trường này là khoảng cách địa lý không xa, chi phí vận chuyển thấp, bảo quản dễ dàng và tìm kiếm khách hàng dựa vào mối quan hệ thương mại sẵn có, còn mục tiêu lâu dài là mở rộng thị trường sang các nước Bắc Mỹ như Canada, Mỹ và các nước Trung Âu [29]

Ngoài ra, để phát triển thị trường hoa tươi, người trồng hoa nên áp dụng khoa học - kỹ thuật tiên tiến vào tất cả các khâu sản xuất, xúc tiến thương mại, bán hàng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng và giảm giá thành sản phẩm Đồng thời tiếp tục đa dạng hóa các vùng miền trồng hoa phù hợp với điều kiện về địa lý, khí hậu, và thị trường của từng loại hoa

Định hướng phát triển ngành hoa cây cảnh trong thời gian tới :

Tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất , dự kiến năm 2015 sẽ phát triển 20.000

ha hoa cây cảnh các loại , tăng 13,3% so với năm 2009, giá trị sản lượng đạt

1.900 tỷ đồng/năm ( trong đó xuất khẩu 640 tỷ đồng , tương đương 40 triệu

USD ) thu nhập trung bình đạt 180 triệu đồng /ha/năm Đầu tư xây dựng một số vùng sản xuất chuyên canh ở những nơi có điều kiện như Đà Lạt ( Lâm Đồng ) , Mộc Châu , Ngọc Châu, Ngọc Chiến ( Sơn La ) , Đồng bằng sông Hồng, các tỉnh miền núi phía Bắc , các tỉnh ven Thành phố Hồ Chí Minh, một số tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long

Hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư sản xuất hoa theo hướng công nghệ tiên tiến nhằm tạo ra các loại sản phẩm hoa có chất lượng cao tương đương với hoa nhập nội , đủ sức cạnh tranh với các sản phẩm hoa cùng loại của các nước trong khu vực ( Trịnh Khắc Quang 2010)[13]

2.2.2.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa tulip ở Việt Nam

Hoa tulip có đặc điểm màu sắc sặc sỡ, có loại có mùi thơm nhẹ, có loại không, hoa có giá trị thưởng thức cao như: Hoa cắt cành, trồng chậu, trồng thảm

làm quà tặng rất sang trọng, Ngoài ra hoa còn dùng để tinh chế dầu thơm cung cấp cho ngành công nghiệp mỹ phẩm, nước hoa bánh kẹo…

Bên cạnh việc phục vụ nhu cầu giải trí, thưởng thức… hoa tulip còn mang lại nguồn lợi nhuận kinh tế cao Ở Việt Nam vào dịp tết Nguyên Đán hoa bán với giá từ 15.000 – 30.000 đồng/cây, lợi nhuận từ 200 – 250% Ở Hà Lan hàng năm thu 300 triệu USD từ việc trồng hoa Tulip (Đặng Văn Đông, 2009) [6]

Ở nước ta hoa Tulip tuy đã được trồng ở một số nơi, loài hoa này vẫn

chưa thực sự phổ biến vì nhiều hạn chế của điều kiện tự nhiên và kỹ thuật Hoa Tulip xuất hiện ở nước ta từ mùa xuân năm 1996 do công ty hoa Đà Lạt Hasfarm cung cấp Càng ngày hoa Tulip càng có sự đa dạng về chủng loại và dần dần được biết đến Ở Việt Nam hiện nay có 2 nơi sản xuất hoa Tulip lớn nhất là Đà Lạt Hasfarm ở Đà Lạt – Lâm Đồng và công ty hoa Nhiệt đới ở Mộc Châu – Sơn La với 15 giống có đủ màu sắc ( duy nhất ở Việt Nam) Mùa xuân năm 2007, công ty này cung cấp cho thị trường miền Bắc gần 300.000 cành hoa Tulip với giá dao động từ 15.000 – 30.000 đồng/ cành Còn lại là trồng mục đích phi thương mại với số lượng không đáng kể

2.3 Tình hình nghiên cứu về cây Tulip trên Thế giới và Việt Nam

2.3.1.Tình hình nghiên cứu hoa Tulip trên thế giới

Từ khi hoa Tulip xuất hiện và trở thành cây trồng thương mại đã có rất nhiều các tài liệu nghiên cứu về loài hoa đẹp này Trước tiên phải kể đến sự phân loại thực vật học bởi Hall (1940) dựa trên đặc điểm hình thái học và tế bào học Sau đó , Botschantzeva (1982) đã xuât bản một luận án toàn diện về hình thái học và di truyền học tế bào, vượt qua dữ liệu đó , dữ liệu về phân bố địa lý

đã được đề xuât bởi Van Raamsdonk và các cộng sự (1997) Theo những phân tích của họ thì chi Tulip bao gồm 55 loài phân bố trong 2 phái nhỏ là Tulip gesneriana , loài mà được liên hệ ở các vườn hoa Tulip , là loài được trồng trọt nhiều nhất [21]

Ngoài ra sản xuất hạt phấn hoa 2n cũng đã được báo cáo ở Nhật Bản bởi Okazaki (2005) Các chương trình mở rộng cũng được phát triển để điều tra tính khả thi của lai tạo và chọn giống với những đặc điểm để điều tra tính khả thi của

lai tạo và chọn giống với những đặc điểm quan trọng cho những người trồng và sản xuất củ giống hoa Đặc biệt những nỗ lực được đặt vào tính kháng bệnh , chủ yêu là nấm và các virut phá vỡ Tulip (TBV) Nghiên cứu cũng đề cập đến các khía cạnh khác , bao gồm cả việc truyền tải các đặc điểm , sự phát triển các xét nghiệm sàng lọc cho việc lựa chọn kiểu gen kháng và đánh giá đặc điểm của các giống thương mại ( Van Eijk và Leegwater 1975 )

Theo (Van eijk và các cộng sự 1978, 1979 ; Van Eijk và Eikelboom 1983

, 1990 ; Rmanov và các cộng sự 1991; Eikelboom và các cộng sự 1992 ) Các nghiên cứu đã cho thấy rằng một số chất đề kháng , đặc biệt với TBV xảy ra

trong Tulip fosteriana

Các chương tình nghiên cứu về sử dụng kỹ thuật giao nhau giữa các loài khác nhau trong lai giống để cho ra các đặc tính kháng bệnh , các đặc điểm về tẩm mỹ đặc điểm sinh lý mới trong nguồn giống hoa Tulip đã được phát triển ở

Hà Lan Họ chỉ ra khả năng sử dụng các khả năng sử dụng các thể giao nhau

khác loài là bị hạn chế ( Van Eijk và các cộng sự, 1991; Van Raamsdonk và các cộng sự, 1995) Hoặc ức chế hạt phấn không nảy mầm hoặc hạt phấn có nảy mầm nhưng sự phát triển của ống phấn kém là những biểu hiện thường được quan sát thấy (Kho và Baer, 1971) Để khắc phục vấn đề này, đã có nhiều kỹ thuật khác nhau, bao gồm kỹ thuật nuôi cấy trong ống nghiệm invitro như thụ phấn trong ống nghiệm, nuôi cấy noãn, nuôi cấy lát mỏng của bầu nhụy ( Van Creij và các cộng sự, 1992, 1999, Okazaki 2005) và đã đạt được một vài kết quả tích cực nhưng chúng lại có kiểu gen phụ thuộc Sau đó những nghiên cứu nuôi cấy đoạn thân trong ống nghiệm kết hợp với nuôi cấy chồi ngẫu nhiên được thực hiện ở Hà Lan ( De Klerk và các cộng sự, 2005) Hiện nay, không kỹ thuật nào trong số các kỹ thuật này được sử dụng thường xuyên trong các chương trình nhân giống hoa Tulip

Nuôi cây phôi và đặc biết là nuôi cấy phôi chưa trưởng thành được quan tâm cho việc lai giống giữa các loài khác nhau ( Custer và các cộng sự, 1992, 1995; Okazaki,2005) Khả năng tái sinh của hoa Tulip trong ống nghiệm là cần thiết

được trong chuyên đề cây trồng nông nghiệp Ví dụ sản xuất thực vật đơn bội

chưa được hoàn thiện mặc dù một số kết quả tích cực đã được công bố ( Van Den Bulk cùng các cộng sự, 1994) Do bộ gen của hoa tulip có kích thước lớn nên việc sử dụng phân tử đánh dấu là bị hạn chế ( Krens cùng cộng sư, 2004) Tuy nhiên việc sử dụng kỹ thuật isoenzym còn cho phép nhận biết các giống hoa Tulip ( Booyy và các cộng sự, 1993) ( M Benschop) [21]

2.3.2 Tình hình nghiên cứu hoa Tulip ở Việt Nam

Ở Việt Nam hiện nay chưa có nhiều tài liệu nghiên cứu về hoa Tulip Nổi

bật là một đề tài thảo luận của một nhóm sinh viên trường đại học Nông nghiệp I

Hà Nội Bài thảo luận này sưu tầm được những tài liệu về nguồn gốc, sự lan truyền, đặc điểm thực vật học, yêu cầu ngoại cảnh và một số biện pháp kỹ thuật trồng trọt hoa Tulip… Ngoài ra trong chương trình “ Cùng nông dân bàn cách làm giàu” phát song trên VCTV 6 ngày 1/1/2010 Qua cuộc trao đổi với anh Phạm Ngọc Tuấn, Giám đốc công ty Hoa nhiệt đới – Mộc Châu – Sơn La – là người thành công từ mô hình trồng hoa Tulip, chương trình cung cấp những thông tin từ việc chọn hạt giống, vấn đề phân bón, thổ nhưỡng, khí hậu và những trải nghiệm từ bài học thất bại trong quá trình trồng hoa

Theo Tạ Thị Huệ ( 2011) [9], đưa ra kết luận:

-Trong 4 giống Tulip ( Strong Gold, Ile De France, Leen Vander Mark, DHI Set Chrismas Dream) cho thấy giống Strong Gold có khả năng sinh trưởng mạnh nhất về chiều cao cây đạt 55,87cm và chu vi thân đạt 2,67 cm Cây cao mập khỏe, đảm bảo cho hoa có chất lượng cao Các giống tulip khác có động thái tăng trưởng yếu hơn

-Về chất lượng hoa: Độ bền tự nhiên và độ bền cắt cắm của giống Strong Gold đạt 12,84 ngày và 8,43 ngày, bền nhất so với 4 giống Tulip tham gia thí nghiệm, có sự sai khác chắc chắn ở mức độ tin cậy 95%, giống Set Chrismas Dream có chất lượng và độ bền thấp nhất

-Về năng suất: Giống Strong Gold và giống Ile De France có năng suất thực thu cao nhất, tỉ lệ cành hữu hiệu đạt 92%, tuy nhiên về hiệu quả kinh tế,

giống Strong Gold có lãi thuần cao nhất so với 3 giống còn lại đạt 22,360 triệu/ 100m2/vụ

Theo Lê Thị Phượng ( 2011)[14], đã đưa ra kết luận: Việc trồng Tulip có thể áp dụng phương pháp trồng cây theo 2 giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 trồng cây trong kho lạnh ở nhiệt độ 12 – 13oC, thời gian 15 ngày Sau đó mới trồng ra ngoài nhà lưới

2.3.3 Kết quả nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật trồng hoa Tulip

* Chuẩn bị củ giống

Nên chọn các củ giống có nguồn gốc xuất xứ và yêu cầu ngoại cảnh phù hợp với điều kiện sản xuất tại khu vực trồng Chọn những củ giống có áo vỏ mỏng, hoặc hơi dài, áo củ phải còn nguyên vẹn, không rách không hư hỏng hoặc bị bong ra Các củ giống phải đồng màu, không có những vết màu lạ trên

củ, tránh trồng những củ có vết trầy xước hoặc vết cắt Củ hoa tulip cần 6 – 8 tuần lạnh để có thể ra rễ và nở hoa đúng cách [15]

* Làm đất, lên luống

Đất trồng hoa tulip phải được thoát nước tốt và đất kiềm là tốt nhất Nếu đất có tính axit thì phải bón vôi trước khi trồng Đào xới đất kĩ lưỡng, nhỏ mịn, thêm những loại phân hữu cơ mục nát hoặc là trộn than bùn cho những nơi

đất còn nghèo dinh dưỡng Đất phải có đủ độ sâu Đất thoát nước tốt nhưng vẫn

có khả năng giữ ẩm tốt Trước khi trồng 10 ngày hoặc 1 tuần nên xử lí đất bằng hóa chất để loại trừ cỏ dại và mầm mống gây bệnh.[15]

Lên luống: Việc lên luống là cần thiết để vừa tiện cho việc chăm sóc

và vừa tạo không gian cho củ tulip phát triển tối ưu Làm luống rộng 45 – 60

cm, cao 30 cm tạo điều kiện cho rễ có không gian phát triển.[15]

Thời vụ trồng: Tiến hành trồng củ giống hoa vào thời điểm khi nhiệt

độ ban đêm chênh lệch khoảng 4,4 – 10 o

C Điều này tùy thuộc vào địa điểm trồng hoa Nếu trồng quá sớm sẽ dẫn đến sự tăng trưởng mầm sớm và dễ bị thiệt hại bởi sương giá.[15]

Tùy thuộc vào kích thước củ giống hoa mà trồng với khoảng cách từ 12

– 30 cm giữa các củ Trồng trên luống rộng 1 m Nếu chu vi củ từ 8 – 9 cm thì mật độ là 2 triệu củ /ha, nếu chu vi củ từ 10 – 11 cm thì mật độ là 500.000 củ/ha

* Cách trồng

Trước khi trồng, đưa củ tulip vào tủ lạnh khoảng 8 – 10 tuần ở nhiệt độ

dưới 5 oC, sau khi trồng thì duy trì nhiệt độ 13 oC trong 2 – 3 tuần đầu cho đến khi ra rễ Điều này giúp củ có được độ lạnh cần thiết để “khởi động” mầm Củ giống phải được xử lý bằng các chế phẩm diệt nấm Phổ biến nhất là Captan 50

WP, hoặc cũng có thể sử dụng các chế phẩm sinh học như Biosept ( bưởi ) và Bio

Đào hố sâu khoảng 10 cm, lót phân xuống dưới, trộn nhẹ phân với đất

Đặt củ hoa xuống đất, giữu phần mềm ở trên, phần rẽ ở dưới Lấp đầy đất lại

Chú ý nên bỏ lớp áo củ trươc khi trồng Che chắn để tránh bị phá hoại bởi động vật, đặc biệt là chuột

*Chăm sóc

Tưới nước: sau trồng tưới nước đẫm vào đất, nếu thời tiết mưa đủ ẩm

thì không cần tưới Nếu thời tiết khô hanh thì tưới 1 lần/ngày trong tuần đầu Chú ý tưới đủ ẩm, không tưới quá nhiều sẽ gây thối củ Khi hoa nở phải cung cấp thường xuyên

Bón phân: bón photpho và kali, một ít nitơ Trộn bột xương hoặc

Super phosphate với đất làm túi bầu để chuẩn bị cho củ Bón vôi nếu đất có tính axit Quy trình bón phân:

+ Giống ra hoa vào mùa Xuân:

Trộn vào trong đất 5 thìa đầy phân hòa tan với tỉ lệ 10 – 10 – 10 cộng với 2 cốc bột xương

+ Giống nở vào mùa Hè và mùa Thu:

Nên bón phân hàng tháng từ khi chồi bật lên cho tới cây ra hoa Bón 7 thìa đầy phân hòa tan tỉ lệ 10 – 10 – 10 chia ra làm 2 – 3 lần

Sau khi cây nở hoa, bón thúc bằng phân N – P – K (5–10–10) với một lượng thấp , tránh bón nhiều đạm

Tỉa hoa: Sau khi hoa tàn thì cắt chúng đi để ngăn chặn sự hình thành

hạt giống vì hạt giống sẽ sử dụng dinh dưỡng trong củ, không có lợi cho vụ sau

Loại bỏ lá: Với những củ giống mà để lại trong đất để năm sau cho

ra hoa tiếp thì không nên cắt bỏ lá mà để lá tự héo khô Lá xanh sản xuất dinh dưỡng tích lũy vào củ để năm sau ra hoa tiếp

Đào và bảo quản củ giống: Khi các lá trên cây chuyển màu vàng thì

tiến hành đào củ giống lên, rửa sạch và phơi khô Sau đó cất vào nơi mát mể, không có ánh sang trực tiếp Chú ý khi bảo quản không để cùng hoa quả trái cây nếu không sẽ rất dễ lây bệnh nấm Củ giống được bảo quản ở nơi có nhiệt

độ từ 10 – 15 o

C

* Phòng trừ sâu bệnh hại

* Bệnh hại

Bệnh đốm vòng tulip ( do nấm Botrytis tulipan ): Là những đốm tròn được

bao phủ bởi lớp bụi màu xám xuất hiện trên lá Các đốm bệnh lây lan nhanh chóng và gây hại cho cả vườn Nếu các củ giống đã bị nhiễm bệnh, thân cây phát triển sẽ bị biến dạng ngay từ ban đầu, trên các củ giống có các vết bệnh màu nâu

Phòng trừ: Các cây bị bệnh cần được đào lên và đốt cháy Phun Biosept

33 SL ( 0,1 % ) Thay với Bioczos BR ( 300 – 400 ml pha với 1 m3 nước ) Các chế phẩm khác bao gồm: Bravo 500 SC, Amistar 250 SC, Dithane NeoTec 75

WG

Bệnh thối gây ra do vi khuẩn Erwinia carotovora: Lá bị nhiễm bệnh, cây

không ra hoa hay hoa rụng sớm trước khi nở Vỏ củ có thể xuất hiện vết thấm nước và thối Củ giống bị nhiễm có mùi thối, mềm và xốp Phòng trừ: Củ nên trồng trong đất thoát nước tốt, trồng mật độ hợp lí, tránh gây tổn thương cơ giới, tiến hành loại bỏ ngay các củ giống bị nhiễm, tàn

dư cây bị bệnh, vệ sinh vườn tược Tất cả các thiết bị nên được khử trùng giữa

việc sử dụng thuốc tẩy gia dụng với 10 %, rượu 70 %, hoặc là một trong các hợp chất thương mại

Bệnh đốm hoa Tulip do virus Breaking: Triệu chứng gồm sọc hoặc vệt

màu trắng hoặc màu sắc khác trong các cánh hoa màu bình thường Lá có thể xuất hiện đốm rõ ràng Nó tồn tại trong các củ giống và lây truyền từ cây này sang cây khác do sự di chuyển và chích hút của rệp vừng

Phòng trừ: Ngắt bỏ các lá, củ giống bị bệnh Kiểm soát rệp bằng các loại thuốc trừ sâu

Bệnh gây ra do yếu tố sinh lí, môi trường: Nguyên nhân chủ yếu là do

sự tác động và kết hợp của thời tiết và các yếu tố ảnh hưởng đến sinh lí của củ giống Vấn đề này có liên quan với sự thiếu hụt Canxi, thừa hoặc thiếu các nguyên tố dinh dưỡng

* Sâu hại:

Ốc sên ( Achatina fulica ): Khí hậu ẩm có lợi cho sự phát sinh các loại

động vật thân mềm, không côn trùng

Phòng trừ: Giữ vườn luôn sạch sẽ thoáng mát, loại bỏ những tàn dư cây trồng Thường xuyên kiểm tra và tiêu diệt ổ trứng của chúng nhanh nhất có thể

Rệp vừng ( Anuraphis tulipae ): Loại sâu hại phổ biến nhất và phiền

phức nhất trên hoa tulip Chúng hút chất lỏng trong lá cây làm cho cây còi cọc,

* Thu hoạch và bảo quản

Thời gian thự cắt tốt nhất với hoa Tulip là khi nụ đã hình thành màu hoàn toàn nhưng chưa hé nở Nếu thu cắt muộn thì khó khăn cho việc vận chuyển và bảo quản, thời gian bảo quản và sử dụng hoa ngắn Nếu thu cắt quá sớm hoa nở không được đẹp, mất giá trị thẩm mỹ và giá trị kinh tế

Cách cắt: Dùng dao sắc để cắt và cắt đến điểm giao nhau với lá trên cùng

nếu có ý định để củ trong đất đến năm sau và hoa có cuống hoa dài, cắt đến gần sát mặt đất gồm cả lá với những cây tulip có độ dài cuống hoa ngắn và không

có ý định để củ trong đất đến năm sau Sau khi cắt chon gay vào xô nước sạch

để tránh mất nước Lưu trữ ở nơi thoáng mát cho đến khi chúng ta tiến hành các

hoạt động tiếp theo, điều này sẽ giúp duy trì độ mở từ từ của hoa

Bảo quản hoa cắt:

-Đối với hoa cắm bình luôn luôn cắt gốc và thay nước, rửa lọ thường xuyên

Thả đá lạnh và 2 thìa đường vào bình

Buổi tối nên cho vào phòng lạnh

-Đối với hoa để vận chuyển đem đi tiêu thụ thì phải để trong kho lạnh Tiến hành phân loại đóng gói để dễ dàng bảo quản và vận chuyển hơn Xử lý qua các chất khử trùng để tăng tuổi thọ của hoa Theo kết quả nghiên cứu của Dĩnh Văn Cường và các nghiên cứu khác chỉ ra rằng dung dịch bảo quản tươi cho thêm 8 – HQC( 200mg/l) hoặc 6 –BA(15mg/l, là chất ức chế Ethylen) thì không những làm cho tuổi thọ cắm bình hoa Tulip dài hơn 3 ngày so với giống

đối chứng, đồng thời làm tăng độ nở và thời gian nở mỗi ngày của hoa, nâng

cao tuổi thọ hoa cắm bình, phẩm chất hoa tốt ( Đào Thanh Vân 2010)[18]

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Gồm 4 giống hoa Tulip nhập nội từ Hà Lan, do viện Nghiên Cứu Rau Quả cung cấp

- Giống Ile de France

- Giống Verandi

- Giống Strong Gold

- Giống Barcelona

3.2.Thời gian và địa điểm nghiên cứu

- Thời gian nghiên cứu:

Thí nghiệm được tiến hành vào vụ Đông Xuân năm 2013 – 2014 ( Từ tháng 12/2013 đến tháng 1/2014)

- Địa điểm thí nghiệm:

Thí nghiệm được tiến hành trong khu nhà lưới của khoa Nông học, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

3.3.Nội dung nghiên cứu

Nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển và năng suất, chất lượng của một số giống hoa tulip nhập nội vụ Đông Xuân 2013 - 2014 tại Thái Nguyên

3.4.Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Bố trí thí nghiệm

- Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên hoàn toàn gồm 4 công thức

là 4 giống hoa tilip, nhắc lại 3 lần ( 100 cây/ 1 lần nhắc lại) Vậy tổng số cây thí nghiệm là 1200 cây

CT1: Giống Ile de France CT2: Giống Verandi

CT3: Giống Strong Gold CT4: Giống Barcelona (Đ/c)

- Các chỉ tiêu về sinh trưởng

Định kì theo dõi 5 ngày/ lần, mỗi ô thí nghiệm chọn theo dõi ngẫu nhiên 5 cây

+ Chiều cao của cây (cm): đo từ mặt đất lên đến đỉnh sinh trưởng cao nhất của cây

+ Chiều dài lá (cm): đo từ điểm nối giữa lá với thân cho đến đỉnh cao nhất của ngọn lá

+ Chu vi thân (cm): đo ở phần thân sát với củ (thân gốc)

- Các thời kì sinh trưởng phát triển

+ Ngày ra nụ ( ngày): Đếm từ ngày trồng đến ngày khi có 10%, 50%, 80% số cây ra nụ của từng công thức

+ Thời gian hoa nở hoàn toàn ( ngày): Theo dõi từ ngày trồng đến 10%, 50%, 80% số cây có hoa nở hoàn toàn

-Các chỉ tiêu về năng suất:

+ Tỉ lệ cây ra hoa (%) = (Tổng số cây ra hoa) / (Tổng số cây trồng) x 100

+ Năng suất hoa thực thu: Số cây ra hoa/ 1 ô thí nghiệm

- Các chỉ tiêu về chất lượng:

+ Đường kính cuống hoa(cm): đo khi hoa nở hoàn toàn

+ Đường kính hoa (cm): đo khoảng cách từ 2 bên mép hoa qua tâm của hoa Đo khi hoa nở hoàn toàn

+ Độ bền hoa cắt ( ngày): Khi hoa hé nở, cắm trong lọ nước mỗi ngày thay nước một lần, xác định số ngày hoa tồn tại ( nở, héo, tàn) và số ngày cả cành hoa tàn ( hoa cuối cùng tàn)

+ Độ bền hoa tự nhiên ( ngày): Theo dõi từ khi hoa hé nở, xác định số ngày hoa tồn tại ( nở, héo, tàn)

3.5 Phương pháp xử lý số liệu

Số liệu được xử lý theo chương trình phân tích biến động IRISTAT và Excel trên máy tính

PHẦN 4

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

4.1 Đặc điểm thời tiết khí hậu của tỉnh Thái Nguyên

Điều kiện ngoại cảnh có liên quan chặt chẽ đến đời sống cây trồng nói chung và hoa tulip nói riêng, nó ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng

và phát triển, các hoạt động sinh lí và sinh hóa của cây Sự biểu hiện kiểu hình

ra bên ngoài chính là kết quả của sự tác động qua lại giữa kiểu gen với điều kiện môi trường, qua đó phản ánh mức độ phản ứng của giống với điều kiện ngoại cảnh Cây hoa tulip có nguồn gốc ôn đới do đó nó có yêu cầu nhiệt độ là 20 – 25

o

C Hoa tulip cần khoảng 3 tuần nhiệt độ trên 10 oC để đảm bảo cho rễ phát triển thích hợp Dưới khoảng này rễ rất khó hình thành, chậm phá triển và có màu thâm đen, ảnh hưởng đến khả năng hút nước và dinh dưỡng của cây Nhiệt độ ban đêm từ 4 – 10 oC

Điều kiện ngoại cảnh ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng hoa tulip, do đó việc khảo sát tình hình thời tiết, khí hậu tại vùng trồng hoa xem cây có thích ứng với điều kiện đó hay không là việc rất cần thiết Từ đó giúp ta xác định được khung thời vụ cụ thể, thích hợp vơi quy luật sinh trưởng, phát triển của một số giống hoa tulip

Do đó chúng tôi đã tiến hành tìm hiểu về điều kiện khí hậu, thời tiết

của tỉnh Thái Nguyên Kết quả được thể hiện qua bảng 4.1