Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng Khu B Khu công nghiệp Sông Công I (giai đoạn 2) trên địa bàn phường Bách Quang - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên.

Tuy nhiên, đất đai là vấn đề lớn, phức tạp và rất nhạy cảm, trong khi các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thường xuyên thay đổi dẫn tới tình trạng so bì, khiếu nại của ngườ

-  -

DƯƠNG CAO NGUYÊN

Tên đề tài:

“ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU B KHU CÔNG NGHIỆP SÔNG CÔNG I (GIAI ĐOẠN 2) TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG BÁCH QUANG

THỊ XÃ SÔNG CÔNG - TỈNH THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy

Chuyên ngành : Địa chính môi trường Khoa : Quản lý tài nguyên

Khoá học : 2010 - 2014

Thái Nguyên, năm 2014

-  -

DƯƠNG CAO NGUYÊN

Tên đề tài:

“ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU B KHU CÔNG NGHIỆP SÔNG CÔNG I (GIAI ĐOẠN 2) TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG BÁCH QUANG –

THỊ XÃ SÔNG CÔNG - TỈNH THÁI NGUYÊN”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy

Chuyên ngành : Địa chính môi trường Khoa : Quản lý tài nguyên

Khoá học : 2010 - 2014

Giáo viên hướng dẫn: TS Lê Văn Thơ

Khoa Quản lý tài nguyên - Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Thái Nguyên, năm 2014

Trên thực tế không có sự thành công nào mà không gắn liền với những sự

hỗ trợ, giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác Trong suốt thời gian từ khi bắt đầu học tập ở giảng đường đại học đến nay, em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của thầy cô, gia đình và bạn bè

Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin gửi đến Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa và tập thể thầy cô trong khoa Quản lý Tài nguyên đã tận tình giúp đỡ chúng em trong suốt thời gian học tập tại trường

Em xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo và toàn thể các cán bộ Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên phát triển hạ tầng KCN Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình thực tập

Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn Thầy giáo TS Lê Văn Thơ - giảng viên khoa Quản lý Tài nguyên, đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Em xin gửi lời cám ơn đến tất cả các bạn và người thân xung quanh đã giúp đỡ, chia sẻ những khó khăn trong thời gian học tập, rèn luyện tại trường

Sau cùng, em kính chúc toàn thể các thầy cô giáo trong khoa Quản lý Tài nguyên thật dồi dào sức khỏe, hạnh phúc để tiếp tục dìu dắt nhiều thế hệ học trò đến với những bến bờ tri thức

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái nguyên, ngày 10 tháng 05 năm 2014

Sinh viên

ADB : Ngân hàng phát triển Châu Á

BTNMT : Bộ Tài nguyên Môi trường

CNH : Công nghiệp hóa

GPMB : Giải phóng mặt bằng

HĐH : Hiện đại hóa

KCN : Khu công nghiệp

TNHH MTV : Trách nhiệm hữu hạn một thành viên

TT - BTC : Thông tư - Bộ tài chính

TTLT : Thông tư liên tịch

UBND : Ủy ban nhân dân

Bảng 4 1: Hiện trạng dân số và lao động của phường 20

Bảng 4 2: Hiện trạng sử dụng đất năm 2013 23

Bảng 4 3: Bảng tổng hợp chi tiết về số hộ, số lao động tại khu vực GPMB 26 Bảng 4 4: Tổng hợp diện tích đất bị thu hồi tại dự án 27

Bảng 4 5: Kết quả bồi thường về đất ở 29

Bảng 4 6: Kết quả bồi thường về đất Nông nghiệp 30

Bảng 4 7: Kết quả bồi thường về tài sản, công trình, vật kiến trúc, nhà ở 32

Bảng 4 8: Kết quả hỗ trợ các dự án 34

Bảng 4 9: Kết quả bố trí tái định cư 35

Bảng 4 10: Tổng hợp kinh phí bồi thường 37

Bảng 4 11: Ý kiến của người dân về các hoạt động GPMB 38

Bảng 4 12: Ý kiến của người dân sau GPMB 38

Bảng 4 13: Tổng hợp kết quả từ phiếu điều tra cán bộ chuyên môn về công tác bồi thường GPMB 39

DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 4 1: Hình ảnh Khu B Khu công nghiệp Sông Công I 24

Hình 4 2: Hình ảnh khu tái định cư 36

Trang

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích của đề tài 2

1.3 Yêu cầu của đề tài 2

1.4 Ý nghĩa của đề tài 3

1.4.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học 3

1.4.2 Ý nghĩa trong thực tiễn 3

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Cơ sở lý luận 4

2.1.1 Giải phóng mặt bằng 4

2.1.2 Thu hồi 5

2.1.3 Bồi thường 5

2.1.4 Hỗ trợ 5

2.1.5 Tái định cư 5

2.2 Cơ sở pháp lý 5

2.2.1 Những văn bản luật của Chính phủ và cơ quan Trung ương 5

2.2.2 Những văn bản của địa phương 6

2.3 Cơ sở thực tiễn 7

2.3.1 Công tác bồi thường và GPMB trên thế giới 7

2.3.1.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Trung Quốc 8

2.3.1.2 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Indonesia 9

2.3.1.3 Chính sách bồi thường và tái định cư của một số ngân hàng

trên thế giới 10

2.3.2 Công tác bồi thường và GPMB ở Việt Nam 12

2.3.2.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Hà Nội 12

2.3.2.2 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Thái Nguyên 13

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU 16

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 16

phường Bách Quang - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên 16

3.3.1.1 Điều kiện tự nhiên 16

3.3.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội 16

3.3.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng Khu B khu công nghiệp Sông Công I (giai đoạn 2) trên địa bàn phường Bách Quang - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên 16

3.3.2.1 Tổng quan về công tác GPMB 16

3.3.2.2 Đánh giá kết quả bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất 16

3.3.3 Đánh giá kết quả công tác tái định cư và chính sách hỗ trợ sau khi giải phóng mặt bằng 16

3.3.3.1 Đánh giá chính sách hỗ trợ 16

3.3.3.2 Kết quả công tác bố trí tái định cư 16

3.3.4 Đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân và cán bộ chuyên môn quản lý đất đai 17

3.3.5 Những thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp trong công tác bồi thường GPMB 17

3.3.5.1 Thuận lợi 17

3.3.5.2 Khó khăn 17

3.3.5.3 Ảnh hưởng của công tác bồi thường GPMB đến kinh tế - xã hội và môi trường 17

3.3.5.4 Giải pháp trong công tác bồi thường GPMB 17

3.4 Phương pháp nghiên cứu 17

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu 17

3.4.1.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 17

3.4.1.2 Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp 17

3.4.2 Phương pháp xử lý thông tin, số liệu 17

3.4.3 Phương pháp phân tích số liệu 17

3.4.3.1 Phương pháp phân tích, so sánh 17

3.4.3.2 Phương pháp thống kê 17

4.1.1.1 Vị trí địa lý 18

4.1.1.2 Địa hình địa mạo 18

4.1.1.3 Khí hậu, thủy văn 18

4.1.1.4 Các nguồn tài nguyên khác 18

4.1.1.5 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên 19

4.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội 19

4.1.2.1 Tình hình dân số và lao động 19

4.1.2.2 Thành phần dân tộc phường Bách Quang 20

4.1.2.3 Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng 21

4.1.2.4 Tình hình tăng trưởng kinh tế 21

4.1.2.5 Đánh giá chung về điều kiện kinh tế - xã hội 22

4.1.3 Hiện trạng sử dụng đất 22

4.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng Khu B Khu công nghiệp Sông Công I (giai đoạn 2) 24

4.2.1 Tổng quan về công tác giải phóng mặt bằng 24

4.2.2 Đánh giá kết quả bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất tại khu vực GPMB 25

4.2.2.1 Đối tượng bồi thường và số lao động tại khu vực GPMB 25

4.2.2.2 Đánh giá kết quả bồi thường về đất 27

4.2.2.3 Đánh giá bồi thường về đất ở 28

4.2.2.4 Đánh giá bồi thường về đất Nông nghiệp 30

4.2.2.5 Đánh giá kết quả bồi thường về tài sản trên đất 31

4.3 Kết quả công tác tái định cư và các chính sách hỗ trợ sau khi GPMB 33

4.3.1 Đánh giá các chính sách hỗ trợ 33

4.3.2 Kết quả công tác bố trí tái định cư 35

4.3.3 Tổng hợp kinh phí bồi thường 36

4.4 Đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân và cán bộ chuyên môn quản lý đất đai 37

4.5.2 Khó khăn 40

4.5.3 Ảnh hưởng của công tác bồi thường GPMB đến kinh tế - xã hội và

môi trường 41

4.5.4 Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm trong công tác bồi thường GPMB 42

4.5.4.1 Tổ chức và quản lý 42

4.5.4.2 Công tác chỉ đạo và thực hiện 42

4.5.4.3 Về chính sách bồi thường và tái định cư 43

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 44

5.1 Kết luận 44

5.2 Đề nghị 45

TÀI LIỆU THAM KHẢO 46

để phục vụ cho lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế - xã hội là một quá trình tất yếu, tác động rất lớn đến người bị thu hồi đất Để bù đắp cho họ một phần thiệt thòi đó, Nhà nước ta đã ban hành chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dành cho người bị thu hồi đất, từng bước hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện ngày càng tốt hơn cho người có đất bị thu hồi

ổn định đời sống và sản xuất

Tuy nhiên, đất đai là vấn đề lớn, phức tạp và rất nhạy cảm, trong khi các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thường xuyên thay đổi dẫn tới tình trạng so bì, khiếu nại của người có đất bị thu hồi qua các dự án hoặc trong một dự án nhưng thực hiện thu hồi đất qua nhiều năm Mặt khác, Luật đất đai 2003 chưa có cơ chế bắt buộc để bảo đảm có quỹ đất và nguồn vốn xây dựng khu tái định cư trước khi thu hồi đất; chất lượng các khu tái định cư được xây dựng cũng chưa đáp ứng yêu cầu “có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”; chưa chú trọng tạo việc làm mới, chuyển đổi nghề cho người có đất bị thu hồi; việc lập và tổ chức thực hiện phương án bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư tại một số dự án còn thiếu kiên quyết, thiếu dân chủ, công khai, minh bạch; năng lực, phẩm chất của đội ngũ cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng ở nhiều nơi còn chưa đáp ứng yêu cầu; chưa phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng tham gia thực hiện Một số địa phương thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành; chưa làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, giải thích cho nhân dân hiểu rõ quy định của pháp luật hoặc

né tránh, thiếu cương quyết, không giải quyết dứt điểm, làm cho việc giải phóng mặt bằng bị kéo dài nhiều năm

Những vấn đề nêu trên đặt ra yêu cầu và thách thức không nhỏ Làm thế nào để thiết kế được những quy định phù hợp, bảo đảm quyền lợi và sự

bình đẳng cho người có đất bị thu hồi; hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người

có đất bị thu hồi, nhà đầu tư thực hiện các dự án; hạn chế khiếu nại, tố cáo trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là một bài toán khó

Trên địa bàn phường Bách Quang - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên trong những năm qua đã tổ chức thực hiện nhiều dự án và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đã thu được nhiều kết quả tốt Nhưng bên cạnh đó cũng bộc

lộ không ít những khó khăn liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội Do vậy cần nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra giải pháp tháo

gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện

Xuất phát từ những vấn đề trên được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, trường Đại học Nông Lâm

Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo, TS Lê Văn Thơ, em tiến

hành thực hiện đề tài:

“Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng Khu B Khu công nghiệp Sông Công I (giai đoạn 2) trên địa bàn phường Bách Quang - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên”

1.3 Yêu cầu của đề tài

- Nắm chắc Luật đất đai, các Thông tư, Nghị định, văn bản dưới luật, các quy định có liên quan đến công tác bồi thường thiệt hại và giải phóng mặt bằng

- Các số liệu, tài liệu, khảo sát điều tra phải đảm bảo tính trung thực, chính xác, phản ánh đúng hiện trạng và tình hình thực tế của các dự

án đã lựa chọn để nghiên cứu

- Áp dụng đúng đối tượng, đúng mục đích và phạm vi cần nghiên cứu từ

đó đánh giá được những tồn tại, khó khăn và tìm hiểu nguyên nhân

- Đề xuất các phương án, giải pháp trên cơ sở các Nghị định, Quy định, kết quả nghiên cứu phù hợp với thực tế của địa phương và mang tính khả thi

1.4 Ý nghĩa của đề tài

1.4.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

Đề tài tốt nghiệp là một cơ hội tốt cho mỗi sinh viên có thể hệ thống và củng cố lại kiến thức đã học trong nhà trường và áp dụng vào thực tế công việc, đáp ứng yêu cầu đào tạo Qua đó biết cách thu thập, tổng hợp, xử lý số liệu và biết cách trình bày báo cáo một cách khoa học hoàn chỉnh

1.4.2 Ý nghĩa trong thực tiễn

- Đối với bản thân: việc tìm hiều và vận dụng chính sách của nhà nước trong công tác giải phóng mặt bằng giúp bổ sung kinh nghiệm trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai nhanh, đầy đủ và hoàn thiện hơn

- Đối với địa phương: có thể nâng cao hiệu quả và đảm bảo áp dụng chính xác, đúng, đủ về bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho những hộ dân bị nhà nước thu hồi đất Rút kinh nghiệm trong việc giải quyết những vướng mắc và đối thoại với nhân dân cho những dự án sau này

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở lý luận

Trong công cuộc CNH - HĐH, việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài và phát triển cơ sở hạ tầng là yếu tố quan trọng trong chiến lược đưa đất nước ta đến năm 2020 cơ bản trở thành nước công nghiệp theo đúng lộ trình Có thể nói công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng có vai trò không thể thiếu trong quá trình phát triển kinh tế, đẩy nhanh tốc độ xây dựng cơ sở hạ tầng, đưa đất nước lên tầm cao mới

Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phúc tạp Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi một dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội Công tác giải phóng mặt bằng kéo dài sẽ làm chậm tiến độ của các dự án, làm ảnh hưởng tới cuộc sống của người dân trong khu vực dự án cũng như đánh mất niềm tin cho các nhà đầu tư

Bồi thường GPMB là khâu quan trọng mang tính chất đột phá trong quy hoạch sử dụng đất, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn lực đầu tư phát triển và triển khai thực hiện công tác xây dựng cơ sở hạ tầng Quá trình thực hiện công tác bồi thường GPMB phải đảm bảo hài hòa lợi ích của người dân bị thu hồi, lợi ích của chủ đầu tư dự án và lợi ích của Nhà nước, được thực hiện theo tiêu chí giữ vững ổn định và phát triển bền vững đất nước [17]

Luật đất đai năm 1993 đã khẳng định đất là loại tài sản có giá và giá đó được công nhận ở quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê và cũng là bước đầu mở ra thị trường bất động sản tại Việt Nam Luật đất đai năm 2003 cũng đã có phần đổi mới quan trọng trong việc thu hồi đất, nó đã góp phần hoàn thiện hơn các chính sách pháp luật đất đai Sau đây là một số khái niệm

cơ bản trong quá trình bồi thường thiệt hại và hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất:

2.1.1 Giải phóng mặt bằng

Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư

trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng công trình mới

2.1.2 Thu hồi

Thu hồi đất: “Là việc Nhà nước ra Quyết định hành chính để thu lại quyền sử dựng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này” [9]

2.1.3 Bồi thường

Bồi thường là đền bù những tổn hại gây ra Đền bù trả lại xứng với giá trị hoặc công lao Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác

2.1.4 Hỗ trợ

Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

2.1.5 Tái định cư

Tái định cư (TĐC) là việc di chuyển đến một nơi ở mới để sinh sống và làm ăn Tái định cư bắt buộc là sự di chuyển không thể tránh khỏi khu nhà nước thu hồi đất hoặc trưng dụng đất để thực hiện các dự án phát triển

TĐC được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản,

di chuyển đến một nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống thu nhập, cơ sở vật chất Tái định cư là hoạt động nhằm giảm nhẹ tác động xấu về kinh tế - xã hội đối với bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung của đất nước

Hiện nay nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng các hình thức sau:

- Bồi thường bằng nhà ở

- Bồi thường bằng đất ở mới

- Bồi thường bằng tiền để xây dựng nơi ở mới

2.2 Cơ sở pháp lý

2.2.1 Những văn bản luật của Chính phủ và cơ quan Trung ương

- Luật Đất đai năm 2003 được quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2004 để hướng dẫn việc bồi thường GPMB theo

quy định của Luật đất đai 2003, một số văn bản được ban hành có liên quan đến công tác bồi thường GPMB

- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật đất đai 2003

- Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 2004 về phương pháp xác định giá đất Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 188/2004/NĐ-CP

- Thông tư số 145/2007/TT-BTC ngày 06/12/2007 của Bộ Tài chính, hướng dẫn thực hiện Nghị định số 188/2004/NĐ-CP và Nghị định số 123/2007/NĐ-CP

- Nghị định số 69/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 05 năm 2007 của Chính phủ quy định Bổ sung về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trình

tự, thủ thục bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009 quy định bổ xung về quy hoạch sử dụng đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

và trình tự thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

2.2.2 Những văn bản của địa phương

- Nghị quyết số 21/2008/NQ-HĐND ngày 09 tháng 12 năm 2008 Về

quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên năm 2009

- Nghị quyết 26/2009/NQ-HĐND ngày 12 tháng 12 năm 2009 về việc thông qua chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 52/2012/QĐ-UBND ngày 26/12/2012 của UBND tỉnh Phê duyệt giá các loại đất năm 2013 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 01/2010/QĐ-UBND ngày 05/1/2010 về việc ban hành thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định 06/2010/QĐ-UBND ngày 23/2/2010 về việc sửa đổi bổ sung một số quy định kèn theo quyết định số 01/2010/QĐ-UBND ngày 05/1/2010 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 2044/2005/QĐ-UBND ngày 30 tháng 09 năm 2005 của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ

- Quyết định số 18/2008/QĐ-UBND ngày 11 tháng 04 năm 2008 của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường cây cối hoa màu gắn liền với đất khi Nhà nước thu đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 72/2008/QĐ-UBND ngày 29 tháng 12 năm 2008 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt các loại giá đất trên địa bản tỉnh Thái Nguyên năm 2009

- Quyết định số 23/2008/QĐ-UBND ngày 22 tháng 04 năm 2008 của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà ở và các công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

2.3 Cơ sở thực tiễn

2.3.1 Công tác bồi thường và GPMB trên thế giới

Đối với bất cứ quốc gia nào trên thế giới đất đai là nguồn lực quan trọng cơ bản của mọi hoạt động đời sống kinh tế - xã hội Khi nhà nước thu hồi đất phục vụ cho các mục đích của quốc gia đã làm thay đổi toàn

bộ đời sống kinh tế của hàng triệu người dân Đặc biệt ở những nước đang phát triển người dân chủ yếu sống bằng nghề nông nghiệp thì đó là vấn đề sống còn của họ Dưới đây là một số kinh nghiệm trong công tác giải phóng mặt bằng của một số nước

2.3.1.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Trung Quốc

Về pháp luật đất đai có nhiều nét tương đồng với pháp luật đất đai ở Việt Nam Trung Quốc quản lý đất đai thuộc chế độ công hữu, gồm sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể Theo quy định của Luật đất đai Trung Quốc năm 1998, đất đai thuộc sở hữu nhà nước được giao cho các tổ chức, cá nhân sử dụng theo các hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất, giao đất có thu tiền sử dụng đất và cho thuê đất

Đất thuộc diện được cấp bao gồm đất được sử dụng cho cơ quan nhà nước, phục vụ mục đích công cộng, xây dựng cơ sở hạ tầng và phục

vụ cho mục đích quốc phòng an ninh Đất sử dụng vào mục đích sản xuất kinh doanh thì được Nhà nước giao đất theo hình thức giao đất có thu tiền

sử dụng đất hoặc là cho thuê đất

Trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất thì vấn đề bồi thường cho người có đất bị thu hồi được pháp luật Trung Quốc quy định như sau:

Thẩm quyền thu hồi đất: Chỉ có Chính Phủ và chính quyền tỉnh, thành

phố trực thuộc Trung ương mới có quyền thu hồi đất Chính Phủ có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp từ 35 ha trở lên và 70 ha trở lên với loại đất khác Dưới hạn mức này thì do chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ra quyết định thu hồi đất Đất nông nghiệp sau khi thu hồi sẽ chuyển từ đất thuộc sở hữu tập thể thành đất thuộc sở hữu nhà nước

Trách nhiệm bồi thường: Phần lớn tiền bồi thường do người sử

dụng đất trả Tiền bồi thường bao gồm các khoản như lệ phí sử dụng đất phải nộp cho Nhà nước và các khoản tiền trả cho người có đất bị thu hồi Ngoài ra pháp luật đất đai Trung Quốc còn quy định mức nộp lệ phí trợ cấp đời sống cho con người bị thu hồi đất là nông dân cao tuổi không thể chuyển đổi sang ngành nghề khác khi bị mất đất nông nghiệp

Các khoản phải trả cho người bị thu hồi đất gồm tiền bồi thường đất đai, tiền trợ cấp tái định cư, tiền bồi thường hoa màu và tài sản trên đất Cách tính tiền bồi thường đất đai và tiền trợ cấp tái định cư căn cứ theo giá trị tổng sản lượng của đất đai những năm trước đây rồi nhân với

hệ số do Nhà nước quy định Còn đối với tiền bồi thường hoa màu và tài sản trên đất thì xác định theo giá trị thị trường tại thời điểm thu hồi đất

Nguyên tắc bồi thường: Các khoản tiền bồi thường cho người dân bị

thu đất phải đảm bảo có chỗ ở bằng hoặc cao hơn so với nơi ở cũ Phần lớn các gia đình ở Bắc Kinh dùng số tiền bồi thường đó để mua căn hộ mới Còn đối với người dân ở khu vực nông thôn có thể dùng khoản tiền bồi thường mua được hai căn hộ ở cùng một nơi Tuy nhiên, cá biệt cũng

có một số gia đình sau khi bồi thường cũng không mua nổi một căn hộ để

ở Những đối tượng trong diện giải tỏa mặt bằng thường được hưởng chính sách mua nhà ưu đãi của Nhà nước

Thành công của Trung Quốc trong việc thực hiện bồi thường và tái định cư là do hệ thống pháp luật đồng bộ, pháp luật đất đai và chính sách đất đai đầy đủ, phù hợp, công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất rất năng động, khoa học cùng với một Nhà nước pháp quyền vững chắc Năng lực thể chế của chính quyền địa phương có hiệu lực cao, người dân

có ý thức pháp luật nghiêm minh [2]

2.3.1.2 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Indonesia

Từ những năm 60 của thế kỷ XX ở Indonesia đã có luật về thu hồi đất và các đối tượng liên quan tới đất, đó là luật số 20 năm 1961 phản ánh thực thi quyền lực thống trị của chính quyền Đến những năm đầu của thập niên 70 theo luật cơ bản về đất đai của Chính phủ có thể thu hồi đất phục vụ lợi ích chung nếu bồi thường thỏa đáng theo thủ tục do luật này quy định Từ đó đến nay Chính phủ Indonesia đã ban hành rất nhiều Nghị định về việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất và chế độ tái định cư cho người bị mất đất

Bồi thường thiệt hại và di dân tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

vì mục đích phát triển của xã hội Việc xây dựng và lập kế hoạch thực hiện các phương án bồi thường, tái định cư sao cho các dự án luôn luôn hướng tới sự phát triển kinh tế, ổn định xã hội và bền vững về môi trường

Vì vậy, khi Nhà nước bồi thường và tái định cư cần phải có phương châm thực hiện để áp dụng khi nhà nước thu hồi đất:

- Bồi thường tài sản thiệt hại, nghề nghiệp và thu nhập của người dân bị mất đất

- Hỗ trợ di chuyển trong đó có cấp và bố trí nơi ở mới với các dịch

+ Nghiên cứu kỹ phương án của các dự án mang tính khả thi để giảm tới mức tối đa việc di dân bắt buộc khi triển khai dự án

+ Người bị thu hồi đất phải được bồi thường và hỗ trợ để khôi phục cuộc sống kinh tế ở mức cao nhất với thời điểm trước khi có dự án

+ Đất đai, nhà cửa, cơ sở hạ tầng thích hợp và các loại bồi thường khác tương xứng phải được cấp cho người bị ảnh hưởng, chú trọng đến người dân bản địa, dân tộc thiểu số, nông dân

+ Người bị ảnh hưởng phải thông báo đầy đủ, được tham khảo ý kiến chi tiết về các yếu tố bồi thường và tái định cư

+ Chú ý đến các đối tượng chính sách, gia đình nghèo, các vùng khó khăn

Có thể thấy hệ thống pháp luật về bổi thường và tái định cư của Indonesia đều nhằm bảo vệ những người có đất bị thu hồi, có những chính sách hỗ trợ đối với gia đình khó khăn với mục đích chung là đảm bảo ổn

định đời sống sản xuất cho con người [2]

2.3.1.3 Chính sách bồi thường và tái định cư của một số ngân hàng trên thế giới

Ngân hàng Thế Giới là một trong những tổ chức tài trợ quốc tế đầu tiên đưa ra chính sách về tái định cư bắt buộc Tháng 2/1980, lần đầu tiên chính sách tái định cư được ban hành dưới dạng một Thông báo hướng dẫn các hoạt động nội bộ cho nhân viên Từ đó dến nay chính sách tái định cư đã được sửa đổi và ban hành lại nhiều lần

Khi Nhà nước thu hồi đất những người bị ảnh hưởng phải chịu thiệt hại toàn bộ hay một phần tài sản vật chất và phi vật chất, bao gồm nhà cửa, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, các phương tiện sản xuất, nguồn thu nhập kinh

nghiệm của WB cho thấy việc tái định cư không tự nguyện do các dự án gây nên dẫn đến những hiểm họa nghiêm trọng về kinh tế, xã hội và môi trường

do các hệ thống sản xuất bị phá vỡ, con người phải đối mặt với sự bần cùng khi những tài sản, công cụ sản xuất hay nguồn thu nhập của họ bị mất đi Tất

cả những điều đó nếu giải quyết không tốt sẽ dẫn đến những khó khăn, căng thẳng về xã hội và dễ dàng dẫn tới sự bần cùng hóa đời sống dân cư Chính vì vậy mà chính sách tái định cư của WB đã đưa ra những nguyên tắc hướng dẫn

cơ bản đó là:

- Tái định cư không tự nguyện cần tránh được ở mọi nơi hoặc giảm đến mức tối thiểu bằng cách đưa ra phương án có thể lựa chọn trong quá trình thiết kế kỹ thuật

- Ở những nơi mà tái định cư không tự nguyện là không thể tránh khỏi, hoạt động tái định cư cần được nhận thức và thực thi như những chương trình phát triển, cần cung cấp đủ nguồn đầu tư để giúp những người bị dự án ảnh hưởng tiêu cực được chia sẻ lợi ích của dự án, những người bị ảnh hưởng cần được tham khảo ý kiến đầy đủ và được tham gia vào quá trình lập kế hoạch và thực hiện các chương trình tái định cư

- Những người bị ảnh hưởng cần được trợ giúp nhằm được cải thiện điều kiện sống của mình hoặc ít nhất là khôi phục được mức sống như cũ trước khi có dự án

-Từ tháng 01/1994, Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) đã bắt đầu áp dụng bản hướng dẫn hoạt động của WB về tái định cư và từ tháng 11/1995 Ngân hàng này đã có chính sách riêng về tái định cư bắt buộc Theo chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng và tái định cư của WB và ADB thì việc thiếu các quyền pháp lý chính thức về đất sẽ không cản trở việc bồi thường cho một nhóm dân bị ảnh hưởng và những người ảnh hưởng còn được mở rộng cả với đối tượng không bị thiệt hại về đất đai và tài sản Đối với đất đại

và tài sản được bồi thường, chính sách của WB và ADB là bồi thường theo giá xây dựng mới đối với tất cả các công trình và quy định thời hạn bồi thường tái định cư hoàn thành trước một tháng khi dự án triển khai thực hiện

Khôi phục thu nhập là một yếu tố quan trọng của tái định cư khi những người bị ảnh hưởng bị mất cơ sở sản xuất, công việc kinh doanh, việc làm hay

những thu nhập khác, bất kể họ có mất nơi ở hay khôn Các bước cơ bản trong chương trình khôi phục thu nhập của WB và ADB đó là:

- Phân tích các hoạt động kinh tế của tất cả những người bị ảnh hưởng (theo giới, nhóm tuổi, trình độ văn hóa, kỹ năng, thu nhập, số người trong hộ gia đình, nguyện vọng) để đánh giá các nhu cầu của họ

- Xác định các chương trình khôi phục thu nhập đa dạng (cho tất cả cá nhân lẫn các nhóm đặc biệt) thông qua việc tư vấn về lợi ích và sự phân tích khả thi về tài chính và thị trường

- Kiểm tra các chương trình đào tạo và tạo thu nhập với người bị ảnh hưởng được lựa chọn trên cơ sở thử nghiệm

- Đánh giá chương trình và hỗ trợ kỹ thuật bổ sung nếu cần thiết

Việc lập kế hoạch cho công tác bồi thường tái định cư được các tổ chức cho vay vốn quốc tế coi là điều kiện bắt buộc trong qua trình thẩm định dự án Mức độ chi tiết của các kế hoạch phụ thuộc và số lượng người bị ảnh hưởng

và mức độ tác động của dự án Kế hoạch bồi thường tái định cư phải được coi

là một phần của chương trình phát cụ thể, cung cấp đầy đủ nguồn vốn và cơ hội cho các hộ bị ảnh hưởng Ngoài ra còn phải áp dụng các biện pháp sao người bị di chuyển hòa nhập được với cộng đồng mới [21]

2.3.2 Công tác bồi thường và GPMB ở Việt Nam

2.3.2.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Hà Nội

Thành phố Hà Nội là nơi có rất nhiều dự án liên quan đến công tác GPMB Theo UBND Thành phố Hà Nội, sau 6 năm thực hiện Nghị quyết

số 20/NQ-TQ của Thành Ủy và Nghị quyết số 09/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội về công tác GPMB, Hà Nội đã hoàn thành GPMB và bàn giao cho các chủ đầu tư 1.048/1.830 dự án với tổng cộng 5,688 ha đất liên quan đến 153.725 hộ dân và bố trí tái định cư cho 10.580 hộ Bình quân mỗi năm GPMB của Thành phố được tiến hành hết sức thuận lợi do được ủng hộ của nhân dân Các cấp, các ngành có liên quan đã thực hiện đúng tiến độ và chức trách của mình

Để phục vụ tốt công tác GPMB, Thành phố đã triển khai 132 dự án tái định cư với 35.031 lô đất, căn hộ Một số khu tái định cư với quy mô lớn như: Khu dân Cống Vị - Ba Đình (2,7 ha), Nam Trung Yên (56 ha),

Trung Hòa - Cầu Giấy (14,2 ha), Dịch Vọng (5,3 ha) đã từng bước tháo

gỡ bức xúc về quỹ nhà đất cho việc di dân xây dựng các công trình trọng

điểm của Thành phố Việc thực hiện tốt công tác GPMB của Thành phố

Hà Nội trong 6 năm qua đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai và

hình thành các dự án lớn của Thành phố, tạo nên bộ mặt Thành phố ngày

càng hiện đại, khang trang hơn

Để giải quyết khó khăn trong việc GPMB, Thành phố có nhiều việc

cần làm Đầu tiên phải kể đến là công khai minh bạch mọi chính sách liên

quan đến GPMB Vì thực tế vẫn chưa có quy định cụ thể nào về điều này

Chính vì vậy, mỗi nơi làm một kiểu, khiến người dân thiếu tin tưởng và

trở nên khó thỏa thuận Đây chính là nguyên nhân dẫn đến có nhiều đơn

thư khiếu kiện liên quan đến GPMB ở Hà Nội trong thời gian qua Bên

cạnh đó việc chuẩn bị nhà tái định cư và chuyển đổi nghề cho những

người dân không còn đất sản xuất là những vấn đề cần thiết yêu cầu phải

được thực hiện tốt nếu Thành phố muốn công tác GPMB diễn ra trôi chảy

Về việc làm cho người dân sau thu hồi đất, đến nay Hà Nội vẫn

chưa có quy định cụ thể Việc tổ chức dạy nghề cho người dân mất đất

gần như giậm chân tại chỗ hoặc có nơi làm được nhưng chỉ mang tính

hình thức chứ không thực sự là dạy nghề Ngoài ra, theo quy định thì mỗi

doanh nghiệp được giao hoặc thuê đất thì phải thu nhận một số người ở

địa phương vào làm việc Số lượng người này tương ứng với diện tích mà

doanh nghiệp được giao hoặc cho thuê Nhưng đến nay, hàng ngàn dự án

đã được GPMB ở Hà Nội thì số doanh nghiệp thực hiện được yêu cầu trên

không nhiều

Trong thời gian tới Ban chỉ đạo GPMB Thành phố sẽ phối hợp, kết

hợp chặt chẽ với các quận, huyện chủ đầu tư để giải quyết những vướng

mắc trong việc GPMB, đẩy nhanh thực hiện dự án [20]

2.3.2.2 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Thái Nguyên

Năm 2013, tỉnh Thái Nguyên đã thực hiện việc GPMB cho 176

công trình, dự án, diện tích đất thu hồi là 391,6 ha với số tiền chi trả bồi

thường lên tới 716,97 tỷ đồng Có thể kể đến các dự án tiêu biểu được

GPMB năm 2013 như: Dự án Nhà máy điện tử Samsung (Khu công

nghiệp Yên Bình), đây là một trong những dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất vào tỉnh Thái Nguyên trong thời gian vừa qua và cũng là

dự án có tiến độ GPMB nhanh nhất trong toàn tỉnh Việc bàn giao mặt bằng đúng tiến độ cho dự án của Công ty điện tử Samsung đã tạo điều kiện thu hút các dự án đầu tư nước ngoài vào tỉnh tăng lên nhanh chóng, tạo điều kiện phát triển kinh tế cũng như giải quyết việc làm của người lao động

Tiếp đó là việc GPMB dứt điểm Dự án nhà hát ca múa nhạc dân gian Việt Bắc Đây cũng là công trình trọng điểm được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch phê duyệt dự án đầu tư từ năm 2003, nhưng do có nhiều vướng mắc, đến năm 2013 mới được GPMB, thu hồi trên 10 nghìn mét vuông đất của dự án để khởi công công trình Thực hiện bàn giao mặt bằng thi công xây dựng, hoàn thành theo tiến độ Dự án xây dựng Quốc lộ

3 mới, Quốc lộ 3 cũ Hà Nội - Thái Nguyên và nhiều dự án phải thu hồi đất, bồi thường GPMB xây dựng đường giao thông, nông thôn mới Có được kết quả như trên là do Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh quan tâm tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các ngành các cấp vào cuộc quyết liệt, công tác chỉ đạo kiểm tra, giám sát giải quyết vướng mắc được thực hiện thường xuyên Lãnh đạo UBND tỉnh và Thường trực Ban chỉ đạo công tác GPMB và hỗ trợ tái định cư cùng các ngành của tỉnh đã tiến hành nhiều cuộc làm việc trực tiếp với các địa phương, doanh nghiệp chỉ đạo xử lý dứt điểm các tồn tại, tháo gỡ khó khăn, giải quyết kịp thời những kiến nghị, đề nghị của các chủ dự án; tổ chức các cuộc đối thoại trực tiếp với các hộ dân trong vùng dự án nhằm giải đáp những vướng mắc phát sinh trong công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư đẩy nhanh tiến độ bồi thường, GPMB cho các dự án Việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước được thực hiện với nhiều hình thức, phương pháp phù hợp Cộng với sự phấn đấu nhiệt tình của cán bộ làm công tác GPMB

và đặc biệt là sự ủng hộ đồng thuận cao của nhân dân đã chấp nhận khó khăn khi di chuyển, tự nguyện hiến đất bàn giao mặt bằng với số lượng và giá trị lớn trong thời gian ngắn

Điều đáng nói là người dân sau bị thu hồi đất khi được giao đất tái định cư đều có hạ tầng bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ với giá tái định cư không cao hơn giá bồi thường đất ở tại nơi ở cũ Trong điều kiện Thái Nguyên là một tỉnh còn nghèo, nền kinh tế còn nhiều khó khăn, nguồn vốn dành cho công tác GPMB hạn hẹp, có thể nói đây là nỗ lực rất lớn của tỉnh Thái Nguyên trong công tác bồi thường GPMB năm qua

Khó khăn lớn nhất trong công tác bồi thường GPMB là cơ chế chính sách về bồi thường, hỗ trợ luôn có sự thay đổi, có chỗ còn chưa phù hợp gây khó khăn cho công tác bồi thường GPMB Việc bố trí tái định cư cho các hộ phải di chuyển chỗ ở còn chậm thường là cùng và sau dự án chính được triển khai, ảnh hưởng tới đời sống sinh hoạt của các hộ dân Một số

dự án trước đây việc bố trí kinh phí bồi thường GPMB không kịp thời, chưa bố trí kế hoạch tái định cư, khi chính sách thay đổi phải trình duyệt lại, làm kéo dài thời gian, tiến độ thực hiện, gây bức xúc cho người dân trong vùng dự án Công tác quản lý Nhà nước về đất đai và quy hoạch xây dựng trước đây còn tồn tại ở một số địa phương còn chưa tốt, các trường hợp xây dựng nhà trên đất lấn chiếm, làm nhà và công trình đón bồi thường đã ngăn chặn nhưng còn thiếu chế tài xử lý triệt để Bên cạnh đó, cùng với việc đa số các hộ dân ủng hộ chính sách bồi thường GPMB của Nhà nước vẫn còn những hộ chây ỳ, lời dụng kẽ hở của chính sách gây khó khăn cho công tác bồi thường GPMB Đây cũng chính là nguyên nhân khiến nhiều dự án triển khai chậm hoặc khó triển khai, gây ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư phát triển trên địa bàn tỉnh Vì công tác bồi thường là lĩnh vực khó khăn, nhạy cảm nhưng ở một số ít cán bộ kinh nghiệm và trình độ chuyên môn còn hạn chế nên khi triển khai thực hiện GPMB còn để xảy ra sai sót

Mặc dù vậy, với sự quyết tâm, vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền địa phương từ tỉnh đến cơ sở

đã có nhiều giải pháp thích hợp, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc tồn đọng,

có nhiều đề xuất giải pháp phù hợp, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư, tạo được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và tầng lớp nhân dân góp phần thúc đẩy tiến độ thực hiện GPMB các công trình, dự án [21]

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

+ Kết quả của công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng Khu B Khu công nghiệp Sông Công I (giai đoạn 2)

+ Chính sách hỗ trợ của Nhà nước và của địa phương khi tiến hành bồi thường giải phóng mặt bằng

- Phạm vi nghiên cứu: Trên địa bàn phường Bách Quang - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành

- Địa điểm: Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên phát triển hạ tầng Khu công nghiệp Thái Nguyên

- Thời gian nghiên cứu: Từ ngày 20/01/2014 đến ngày 30/04/2014

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Đánh giá về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực

phường Bách Quang - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên

3.3.1.1 Điều kiện tự nhiên

3.3.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội

3.3.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường GPMB của dự án xây dựng Khu B khu công nghiệp Sông Công I (giai đoạn 2) trên địa bàn phường Bách Quang - thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên

3.3.2.1 Tổng quan về công tác GPMB

3.3.2.2 Đánh giá kết quả bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất

- Đối tượng bồi thường và số lao động tại khu vực GPMB

- Đánh giá kết quả bồi thường về đất ở

- Đánh giá kết quả bồi thường về đất nông nghiệp

- Đánh giá kết quả bồi thường về tài sản trên đất

3.3.3 Đánh giá kết quả công tác tái định cư và chính sách hỗ trợ sau khi giải phóng mặt bằng

3.3.3.1 Đánh giá chính sách hỗ trợ

3.3.3.2 Kết quả công tác bố trí tái định cư

3.3.4 Đánh giá công tác GPMB của dự án thông qua ý kiến của người dân và cán bộ chuyên môn quản lý đất đai

3.3.5 Những thuận lợi, khó khăn và một số giải pháp trong công tác bồi thường GPMB

3.3.5.1 Thuận lợi

3.3.5.2 Khó khăn

3.3.5.3 Ảnh hưởng của công tác bồi thường GPMB đến kinh tế - xã hội và môi trường

3.3.5.4 Giải pháp trong công tác bồi thường GPMB

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu

3.4.1.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Các thông tin, số liệu thứ cấp được thu thập từ bài báo, bài viết, sách các báo cáo và các văn bản đã được công bố

- Thu thập tài liệu, số liệu có liên quan tại các phòng ban liên quan đến công tác bồi thường GPMB

3.4.1.2 Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp

- Điều tra thực địa, phóng vấn trực tiếp các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân bị ảnh hưởng bởi dự án bằng bộ phiếu điều tra (Phụ lục - 01)

- Điều tra cán bộ quản lý và các cán bộ chuyên môn về lĩnh vực quản lý đất đai bằng bộ phiếu điều tra (Phụ lục - 02)

3.4.2 Phương pháp xử lý thông tin, số liệu

- Số liệu, thông tin thứ cấp: Được phân tích, tổng hợp sao cho phù hợp với các mục tiêu của đề tài

- Số liệu sơ cấp: Được xử lý trên bảng tính Excel

3.4.3 Phương pháp phân tích số liệu

3.4.3.1 Phương pháp phân tích, so sánh

Từ số liệu và số tiền bồi thường đã thống kê và điều tra của dự án

so với giá thị trường, với quy định về giá của Nghị định 197/2004/NĐ-CP

và quyết định bảng giá của tỉnh

3.4.3.2 Phương pháp thống kê

Thống kê các tài liệu đã thu thập được về tổng diện tích, tổng số tiền bồi thường cũng như chi tiết từng loại như thế nào và mức ảnh hưởng của dự án

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội

4.1.1 Điều kiện tự nhiên

4.1.1.1 Vị trí địa lý

Phường Bách Quang nằm ở phía Đông Bắc của thị xã Sông Công Phía Đông giáp xã Hồng Tiến huyện Phổ Yên, phía Bắc giáp xã Tân Quang thị xã Sông Công và xã Lương Sơn của Thành phố Thái Nguyên, phía Tây giáp xã

Bá Xuyên, phường Lương Châu, phường Thắng Lợi, phía Nam giáp phường Cải Đan, phường Mỏ Chè Phường Bách Quang có tổng diện tích 852,5 ha được chia thành 14 tổ dân phố [21]

4.1.1.2 Địa hình địa mạo

Là phường có địa hình tương đối bằng phẳng, có KCN tập chung đóng trên địa bàn phường, có đường Quốc lộ 3 Hà Nội - Thái Nguyên chạy qua và có đường cách mạng tháng 10 là cửa ngõ đi vào thị xã Sông Công, có địa hình và đường giao thông thuận tiện, đây là điều kiện, cơ hội cho phường Bách Quang trong quá trình phát triển và giao lưu kinh tế, thương mại [21]

4.1.1.3 Khí hậu, thủy văn

Phường Bách Quang có khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh và mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều

- Về chế độ nhiệt: Nhiệt độ trung bình năm từ 23 ºC, nhiệt độ tháng cao nhất là 28 °C, nhiệt độ tháng thấp nhất là 16,1 °C, nhiệt độ cao tuyệt đối

là 39,4 °C và nhiệt độ thấp tuyệt đối là 3 °C

- Độ ẩm: độ ẩm trung bình là 81% Độ ẩm cao nhất:86% Độ ẩm thấp nhất là 36%

- Lượng mưa: Lượng mưa trung bình hằng năm đạt 2168 mm, lượng mưa tháng lớn nhất là 443 mm, lượng mưa tháng nhỏ nhất 22 mm Lượng mưa tăng dần từ đầu mùa mưa đến cuối mùa và đạt mức lớn nhất vào tháng 8

4.1.1.4 Các nguồn tài nguyên khác

- Tài nguyên đất: Tổng diện tích tự đất tự nhiên của phường Bách Quang là 852,5 ha Trong đó đất phi nông nghiệp 316,28 ha Đất nông nghiệp là 536,22 ha

- Tài nguyên nước: bao gồm 2 nguồn nước chính là nước mặt và nước ngầm

+ Nguồn nước mặt: được cung cấp chủ yếu bởi hệ thống kênh và các suối nhỏ nhằm phục vụ cho sinh hoạt và sản xuất

+ Nguồn nước ngầm khá dồi dào, nhưng cần phải xử lý trước khi đưa vào sử dụng trong sinh hoạt

- Tài nguyên nhân văn: Phường có 1.303 hộ gia đình, tổng số dân là 5.142 người Phường có nguồn nhân lực dồi dào cùng với truyền thống hiếu học cần cù, chịu thương, chịu khó Các hoạt động văn hóa giáo dục thu hút đông đảo mọi người tham gia hưởng ứng nhiệt tình như hoạt động thể dục thể thao, các buổi giao lưu văn hóa văn nghệ quần chúng

4.1.1.5 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên

- Thuận lợi

+ Phường Bách Quang có đường Quốc lộ 3 Hà Nội - Thái Nguyên chạy qua và có đường cách mạng tháng 10 là cửa ngõ đi vào thị xã Sông Công, có địa hình và đường giao thông thuận tiện, đây là điều kiện, cơ hội cho phường Bách Quang trong quá trình phát triển và giao lưu kinh tế, thương mại

+ Bách Quang là một phường bán nông nghiệp có các Khu công nghiệp, các công ty và các nhà máy lớn tạo thuận lợi cho việc phát triển kinh tế của vùng

+ Phường địa hình tương đối bằng phẳng cộng với khí hậu thuận lợi, ít chịu ảnh hưởng của thiên tai đã tạo điều kiện cho ngành nông nghiệp phát triển đảm bảo an ninh lương thực của địa phương

- Khó khăn

+ Do quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa làm cho diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp đòi hỏi người dân cần có những biện pháp thâm canh tăng vụ nhằm nâng cao sản xuất và chất lượng sản phẩm

4.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội

4.1.2.1 Tình hình dân số và lao động

Theo số liệu điều tra dân số, phường có 1.303 hộ gia đình, tổng số dân

là 5.142 người, chủ yếu là công nhân làm tại KCN Sông Công và một số làm tại các nhà máy trên địa bàn thị xã và các cơ quan hành chính nhà nước

chiếm khoảng 55 % dân số, số còn lại trực tiếp sản xuất nông nghiệp tại địa phương chiếm 35 % dân số và một số hộ kinh doanh nhỏ lẻ, tỷ lệ trong độ tuổi lao động chiếm 70 % dân số toàn phường

Bảng 4 1: Hiện trạng dân số và lao động của phường

(Nguồn: UBND phường Bách Quang)

Phường tập trung dân cư đông nhất chủ yếu ở các tuyến trục đường chính Phường có nguồn lao động dồi dào, tổng số lao động là 3.599 người Nhờ sự phát triển nhanh của nền kinh tế nên đời sống vật chất, tinh thần của người dân được cải thiện đáng kể Cơ sở hạ tầng được đầu tư, các lĩnh vực giao thông vận tải, văn hóa, thông tin, y tế, giáo dục đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của nhân dân

Theo số liệu thống kê của phường thì số người ở độ tuổi từ 16 đến 60 tuổi chiếm phần lớn dân số với 69,2% Số người dưới 16 tuổi chiếm 19,7%, còn lại 11,1% là số người trên 60 tuổi

Dân số của phường chủ yếu ở độ tuổi lao động Do vậy việc di rời, thu hồi đất ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống lao động sản xuất của người dân Vì vậy cần phải chuẩn bị tốt cho họ về công ăn việc làm phù hợp với khả năng của họ

4.1.2.2 Thành phần dân tộc phường Bách Quang

Về thành phần dân tộc ở Phường Bách Quang có dân tộc Kinh là đa số

có 4.332 người chiếm đến 84,24% tổng số dân tộc của Phường, sau đó đến dân tộc Tày có 552 người, chiếm 10,74% dân số của Phường Còn lại là phần nhỏ là người Nùng, Mường và dân tộc khác Mỗi dân tộc đều có một phong tục tập quán riêng và trình độ văn hóa khác nhau, nên sẽ ảnh hưởng một phần đến công tác tuyên truyền, vận động

4.1.2.3 Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng

Trong những năm qua cơ sở hạ tầng của phường không ngừng thay đổi Việc nâng cấp cải tạo và xây dựng mới các công trình văn hóa, phúc lợi công cộng, công trình dân sinh đã làm thay đổi bộ mặt của phường:

+ Phường Bách Quang có trụ sở UBND và trạm y tế đã được xây dựng kiên cố, trang bị đầy đủ thiết bị vật chất

+ Trường học: Bách Quang có một trường cấp 2, một trường tiểu học

và một trường mầm non Các phòng học đều được trang bị đầy đủ thiết bị phục vụ trong quá trình giảng dạy và học tập của học sinh

+ Về giao thông: Có đường Quốc lộ 3 Hà Nội - Thái Nguyên chạy qua

và có đường cách mạng tháng 10 là cửa ngõ đi vào thị xã Sông Công, có địa hình và đường giao thông thuận tiện

+ Có hệ thống kênh mương dẫn nước kiên cố phục vụ tưới tiêu sản xuất nông nghiệp [21]

4.1.2.4 Tình hình tăng trưởng kinh tế

Phường Bách Quang được thành lập đầu năm 2011, là một phường còn non trẻ so với các xã phường bạn, được chia tách từ xã Tân Quang (cũ) Ngay

từ những ngày đầu thành lập, phường đã gặp nhiều khó khăn, thách thức về cả kinh nghiệm cũng như khó khăn về tài chính Dưới sự lãnh đạo của đảng ủy cho đến nay mặc dù bối cảnh tình hình kinh tế của nước ta và thế giới đang rất khó khăn, nhưng phường Bách Quang đã khắc phục khó khăn, phát huy thế mạnh của địa phương để lãnh đạo phát triển kinh tế, xã hội giữ vững an ninh quốc phòng Với diện tích sản xuất nông nghiệp khá lớn, đã đem lại hiệu quả kinh tế với sản lượng lương thực hàng năm đạt cao luôn vượt kế hoạch thị xã giao từ 5 đến 10 % kế hoạch Bên cạnh đó việc chuyển dịch cơ cấu mùa vụ,

cơ cấu vật nuôi cây trồng đã đem lại thu nhập cho bà con nông dân

Hiện tại ngành công nghiệp của phường đang được đẩy mạnh việc khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển sản xuất công nghiệp đẩy mạnh, việc chuyển từ hình thức gia công sang sản xuất, xuất khẩu trực tiếp nhằm gia tăng giá trị sản phẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh ngành hàng; khuyến khích, ưu tiên phát triển ngành dệt may đầu tư về địa bàn nhằm

chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn

Thương mại - dịch vụ trên địa bàn đã và đang phát triển theo hướng đa dạng hóa Đầu tư xây dựng các điểm kinh doanh, khu thương mại Phát triển nâng cao chất lượng các loại dịch vụ như vận tải, viễn thông, khoa học công nghiệp, dịch vụ sản xuất công nghiệp

Về chăn nuôi hiện nay tổng số trên địa bàn phường có 12 trang trại trong đó có 8 trang trại chăn nuôi gà và 4 trang trại chăn nuôi lợn Ngoài ra còn có các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, đây là nguồn cung cấp thực phẩm chủ yếu cho người dân địa phương và xuất khẩu ra thị trường Hoạt động thương mại dịch vụ: Hiện nay trên địa bàn phường tổng số hộ sản xuất kinh doanh và dịch

vụ là 108 hộ, thu thuế ngoài quốc doanh hàng năm đạt khoảng trên 1 tỷ đồng

4.1.2.5 Đánh giá chung về điều kiện kinh tế - xã hội

- Thuận lợi:

+ Phường có chuyển biến tích cực về nền kinh tế, các hoạt động sản xuất dịch vụ được đẩy mạnh gắn liền với sự chuyển đổi cơ cấu cây trồng, những tiến bộ khoc học kỹ thuật được áp dụng ngày càng phổ biến đã góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và hiệu quả sử dụng đất

+ Trên địa bàn phường có nhiều cơ sở kinh doanh, các công ty, các khu công nghiệp đã tạo nguồn lực lớn cho tăng trưởng kinh tế của vùng

+ Trình độ dân trí khá, có truyền thống cách mạng và giác ngộ tốt

- Khó khăn: Do ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhiều hộ gia đình có xu hướng làm nông nghiệp giảm mạnh, làm ảnh hưởng đến an ninh lương thực của phường

4.1.3 Hiện trạng sử dụng đất

Theo kết quả thống kê, kiểm kê diện tích đất đai đến ngày 01/01/2014, tổng diện tích tự nhiên của phường Bách Quang là 852,50 ha, trong đó chủ yếu là đất nông nghiệp có diện tích là 536,22 ha, chiếm 62,9% diện tích tự nhiên Đất phi nông nghiệp có diện tích là 316,28 ha, chiếm 37,1%, diện tích

tự nhiên