Đánh giá thực trạng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Dự án Xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên, địa 2 phận phường Tân Lập - thành phố Thái Nguyên.

Khi tham gia viết chuyên đề này, bản thân em mong muốn được đóng góp ý kiến của mình để góp phần từng bước hoàn thiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Thái Nguyên, năm 2014

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Thái Nguyên, năm 2014

tế” Thực tập tốt nghiệp là thời gian để mỗi sinh viên sau khi học tập, nghiên cứu tại trường có điều kiện củng cố và vận dụng kiến thức đã học vào thục tế Đây là giai đoạn không thể thiếu được đối với mỗi sinh viên các trường đại nói chung và sinh viên Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên nói riêng Với lòng kính trọng và biết ơn, em xin cảm ơn thầy giáo Th.S Nguyễn Minh Cảnh đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ em trong suốt thời gian thực hiên chuyên đề này

Em xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiêm Khoa Quản Lý Tài Nguyên, các thầy giáo, cô giáo, cán bộ trong khoa đã truyền đạt cho em những kiến thức, kinh nghiệm quý báu trong quá trình học tập và rèn luyện tại trường

Em xin gửi lời cảm ơn tới lãnh đạo UBND phường Tân Lập các cán bộ, nhân viên đang công tác tại UBND đã giúp đỡ em trong suốt thời gian thực tập tốt nghiệp

Em cũng gửi lời cảm ơn tới gia đình, người thân và bạn bè đã luôn ở bên cạnh động viên, khích lệ em trong suốt quá trình học tập và thời gian em thực hiện khóa luận tốt nghiệp này

Trong quá trình học tập và làm chuyên đề, em đã cố gắng hết mình nhưng do kinh nghiệm còn thiếu và kiếm thức còn hạn chế nên chuyên đề tốt nghiệp này chắc chắn sẽ không tránh khỏi thiếu sót Em rất mong nhận được

sự đóng góp ý kiến của các thầy cô và bạn bè để chuyên đề được hoàn thiện hơn.Em xin chân thành cảm ơn

Thái Nguyên, ngày 30 tháng 05 năm 2014 Sinh viên thực hiện

THẨM THÚY CÚC

Bảng 4.2 diện tích đất Nhà nước đã thu hồi 34

Bảng 4.3: Dân số theo độ tuổi tại khu vực giải phóng mặt bằng 39

Bảng 4.4: Tình hình lao động tại khu vực giải phóng mặt bằng 40

Bảng 4.5: Kết quả thực hiện về đối tượng và điều kiện bồi thường 47

Bảng 4.6: Diện tích đất thu hồi theo kế hoạch 48

Bảng 4.7: Đơn giá BT đối với đất nông nghiệp 50

Bảng 4.8: Kết quả BT đất nông nghiệp đợt 1 51

Bảng 4.9: Kết quả BT đất nông nghiệp đợt 2 52

Bảng 4.10: Kết quả BT đất nông nghiệp đợt 3 53

Bảng 4.11: Kết quả BT đất nông nghiệp đợt 4 54

Bảng 4.12: Đơn giá BT đất ở 55

Bảng 4.13: Đơn giá BT đất ở (bổ sung) 55

Bảng 4.14: Kết quả BT về đất ở đợt 2 56

Bảng 4.15: Kết quả BT về đất ở đợt 3 57

Bảng 4.16: Kết quả BT cây cối và hoa màu 58

Bảng 4.17: Kết quả BT tài sản, vật kiến trúc 59

Bảng 4.19: Chính sách tái định cư 62

Bảng 4.20: Kinh phí BT & GPMB 63

Bảng 4.21: Kinh phí bồi thường, hỗ trợ và chi phí thực hiện 64

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.3 Yêu cầu đề tài 2

1.4 Ý nghĩa của đề tài 2

Phần 2 3

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1.1 Bồi thường 3

2.1.2 Hỗ trợ 3

2.1.3 Tái định cư 3

2.3.1 Cơ sở pháp lý của đề tài 5

2.3.2 Cơ sở lý luận của đề tài 6

2.3.3 Cơ sở thực tiễn của đề tài 9

2.6.1 Thời kỳ 1993 đến 2003 16

2.6.2 Từ khi có Luật Đất đai 2003 19

2.6.3 Nhận xét, đánh giá 22

2.7.1 Đặc điểm công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 22

2.7.2 Công tác Lãnh đạo, chỉ đạo 23

2.7.3 Về tổ chức bộ máy thực hiện 23

2.7.4 Kết quả bồi thường GPMB từ năm 2010 - 2013 24

2.7.5 Những tồn tại và nguyên nhân 24

2.7.6 Bài học kinh nghiệm 26

Phần 3 29

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 29

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 29

3.2.1 Địa điểm: 29

3.3 Nội dung nghiên cứu 29

3.3.1 Điều tra đánh giá cơ bản về điều kiện tự nhiên: 29

3.3.2 Giới thiệu về dự án 29

3.3.3 Đánh giá thực trạng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư 29

3.4 Phương pháp nghiên cứu 30

3.4.1 Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu 30

3.4.2 Điều tra số liệu sơ cấp 30

3.4.3 Phương pháp phân tích xử lý số liệu 30

Phần 4 31

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 31

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của phường Tân Lập (khu vực qui hoạch dự án) 31

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 31

4.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 36

4.1.3 Tình hình dân số tại khu vực giải phóng mặt bằng (QHDA) 39

4.1.4 Tình hình lao động và việc làm của người dân khu vực GPMB 40

4.1.5 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và môi trường 40 4.2 Giới thiệu về dự án xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên địa phận phường Tân Lập, thành phố Thái Nguyên 41

4.2.1 Vài nét về dự án 41

4.3 Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và kết quả thực hiện 43

4.3.2 Cơ chế chính sách về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn hiện

nay 45

4.3.3 Đánh giá công tác bồi thường, hỗ trợ về đất đai, tài sản cây cối hoa mầu dự án xây dựng quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên địa phận phường Tân Lập 46

4.2.4 Đánh giá kết quả bồi thường về đất và các tài sản gắn liền với đất tại khu vực giải phóng mặt bằng 48

4.2.4.1 Kết quả bồi thường thiệt hại về về đất đai 48

4.2.4.2 Đánh giá kết quả bồi thường đất nông nghiệp 49

4.2.4.3 Đánh giá kết quả BT đất phi nông nghiệp 54

4.2.4.4 Đánh giá kết quả BT cây cối và hoa màu 58

4.3 Đánh giá kết quả của công tác tái định cư và các chính sách hỗ trợ sau khi GPMB 61

4.3.1 Đánh giá về các chính sách hỗ trợ, tái định cư cho người dân tại khu vực GPMB 61

4.3.1.1 Chính sách hỗ trợ 61

4.3.1.2 Chính sách tái định cư 62

4.3.2 Kinh phí thực hiện dự án 63

4.4 Tổng hợp, phân tích kết quả điều tra - khó khăn, tồn tại của quá trình BT & GPMB 64

Bảng 4.22: Kết quả từ phiếu điều tra 65

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 68

5.1 KẾT LUẬN 68

5.2 KIẾN NGHỊ 68

TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Tỉnh Thái Nguyên nói chung và thành phố Thái Nguyên nói riêng sau hơn 25 năm đổi mới đã thu được những thành tựu to lớn có những ý nghĩa đặc biệt quan trọng Nhịp độ phát triển kinh tế tăng trưởng khá ổn định và bền vững góp phần cùng cả nước bước vào thời kỳ mới, thời kỳ CNH - HĐH, thực hiện nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng

xã hội chủ nghĩa Để đạt được những thành tựu to lớn như trên là do Đảng và Nhà nước ta đã không ngừng đổi mới chính sách phát luật về đất đai tạo động lực mới, được nhân dân đồng tình ủng hộ, phương pháp vận dụng sáng tạo thực tiễn tại địa phương

Tại thành phố Thái Nguyên, các dự án đầu tư tăng nhanh, tốc độ đô thị hoá diễn ra nhanh và mạnh mẽ tạo điều kiện để phát huy các nguồn lực, phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay công tác quản lý sử dụng đất đai vẫn còn nhiều mặt hạn chế, việc sử dụng đất còn lãng phí, tình trạng người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai và tình hình khiếu kiện về đất đai còn diễn ra phổ biến ở nhiều nơi, công tác thu hồi đất bồi thường GPMB thực hiện các dự án còn gặp nhiều khó khăn

Qua quá trình học tập và nghiên cứu chương trình học của lớp Quản lý đất đai do khoa Quản Lý Tài Nguyên - Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên tổ chức Với mục đích “học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn”, bản thân em là một sinh viên đang học tập tai trường Đại Học Nông Lâm thành phố Thái Nguyên, em nhận thấy công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là một trong những nhiệm vụ hết sức khó khăn phức tạp, liên quan trực tiếp đến lợi ích kinh tế của Nhà nước, chủ dự án và của người dân, nếu làm tốt công tác này sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các dự án đầu tư, các nhà đầu tư đến với tỉnh Thái Nguyên và thành phố Thái Nguyên Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường; Ban lãnh đạo khoa Quản Lý Tài nguyên - Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên

và được sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo Ths Nguyễn Minh Cảnh em tiến

hành thực hiện chuyên đề: "Đánh giá thực trạng công tác bồi thường giải

phóng mặt bằng Dự án Xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên, địa

phận phường Tân Lập, thành phố Thái Nguyên" Khi tham gia viết chuyên

đề này, bản thân em mong muốn được đóng góp ý kiến của mình để góp phần từng bước hoàn thiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện các dự án trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nói chung và thành phố Thái Nguyên riêng

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Tìm hiểu rõ và nắm chắc qui trình, cách thức tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên, địa phận phường Tân Lập, thành phố Thái Nguyên nói riêng và các dự án trên địa bàn thành phố Thái Nguyên nói chung

- Đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác BT & GPMB của địa phương trong thời gian tới

1.3 Yêu cầu đề tài

- Nghiên cứu và thực hiện nghiêm chỉnh Luật Đất đai năm 2003; Các Nghị định của Chính phủ; Thông tư của các bộ có liên quan hướng dẫn thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Thực hiện nghiêm chỉnh các Quyết định, văn bản hướng dẫn của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.eeu

- Điều tra thu thập số liệu, đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự án xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên, địa phận phường Tân Lập, thành phố Thái Nguyên Từ đó tiến hành phân tích và rút ra nhận xét về những điểm thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện

+ Đề xuất phương án điều chỉnh, bổ sung đối với những điểm chưa phù hợp trong quá trình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

+ Đúc rút kinh nghiệm đối với công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư trên địa bàn

1.4 Ý nghĩa của đề tài

- Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Hiểu được một cách cặn kẽ, sâu sắc và nắm chắc qui trình, cách thức tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Ý nghĩa trong thực tiễn: Giúp cho bản thân khi ra trường thực hiện tốt công tác chuyên môn về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Khái quát cơ sở khoa học về công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư khi Nhà nước thu hồi đất

2.1.1 Bồi thường

Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị

quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất

2.1.2 Hỗ trợ

Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

Hỗ trợ tài sản: Tài sản, vật kiến trúc hợp pháp không đủ điều kiện bồi thường thì xem xét hỗ trợ cho người có tài sản

Hỗ trợ đất là khoản hỗ trợ đối với đất không đủ điều kiện được bồi thường thì xem xét hỗ trợ cho người đang sử dụng

2.1.3 Tái định cư

Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi ở khác với nơi ở trước đây để sinh sống Tái định cư bắt buộc đó là việc di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích Quốc phòng, an ninh, lợi ích Quốc gia, lợi ích công cộng

Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau:

- Bồi thường bằng nhà ở

- Bồi thường bằng giao đất ở mới

- Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới

Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong chính sách giải phóng mặt bằng Các dự án tái định cư cũng được gọi là các dự án phát triển và phải được thực hiện như các dự án phát triển khác (Chính phủ 2004) [2]

2.2 Đặc điểm của quá trình bồi thường và GPMB

BT & GPMB là quá trình đa dạng và phức tạp, nó thể hiện sự khác nhau giữa các dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích quốc gia của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội Chính vì vậy quá trình BT & GPMB có đặc điểm sau:

- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và trình độ dân trí nhất định Đối với khu vực nội thành, khu vực ven đô, khu vực ngoại thành, mật độ dân cư khác nhau, ngành nghề đa dạng và đều hoạt động sản xuất theo một đặc trưng riêng của vùng đó Do đó, GPMB cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt

- Tính phức tạp: “Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân Ở khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là

tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư là giữ được đất

để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất cũng được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê Mặt khác do tập quán canh tác và sinh hoạt nên đa phần người dân đều không muốn mất đi mảnh đất của mình Tình hình

đó dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn Bên cạnh đó công tác kiểm kê, định giá để bồi thường, hỗ trợ gặp nhiều khó khăn do các tài sản như công trình, vật kiến trúc gắn liền với đất rất

đa dạng Chính vì vậy khi thực hiện công tác BT & GPMB cần có sự phối hợp hài hòa giữa các cấp chính quyền, các ban ngành, đoàn thể có liên quan

và người dân Cần áp dụng kịp thời những chính sách của Nhà nước để đảm bảo quyền và lợi ích của các bên tham gia theo đúng quy định của pháp luật”

(Đỗ Thị Lan và cs, 2007) [5]

2.2.1 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường và GPMB

Quá trình BT & GPMB nhanh hay chậm phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, tuy nhiên một số yếu tố chính mà chúng ta cần quan tâm trong khâu tổ chức thực hiện công tác BT & GPMB là:

- Công tác quản lý Nhà nước về đất đai

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

- Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về quản lý và

sử dụng đất tác động đến công tác BT & GPMB

- Công tác giao đất, cho thuê đất

- Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, quản lý hợp đồng sử dụng đất, thống kê, kiểm kê, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

- Thanh tra chấp hành các chế độ, thể lệ quản lý và sử dụng đất

- Giải quyết tranh chấp đất đai, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản

lý và sử dụng đất đai

- Nhận thức và thái độ của người dân bị thu hồi đất, công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện theo chính sách pháp luật Nhà nước

(Viện nghiên cứu địa chính, 2002)

2.3 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng

2.3.1 Cơ sở pháp lý của đề tài

2.3.1.1 Một số văn bản của Trung ương liên quan tới công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

1 Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

2 Luật Dân sự nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

3 Luật Đất đai năm 2003 [1]

4 Một số Nghị định của Chính phủ; Thông tư hướng dẫn của một số

Bộ liên quan

- Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/ 10/ 2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai; (Chính phủ 2004) [2]

- Nghị định số 105/2009/NĐ/CP ngày 11/11/2009 của Chính Phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai (Chính phủ 2009) [6]

- Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/ 07/ 2007 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Nghị định số 120/2010 NĐ/CPngày 30/ 12/ 2010 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất

- Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/ 12/ 2004 của Chính phủ về bồi

thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất (Chính phủ 2004) [2]

- Nghị định số 17/2006/NĐ-CP của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một

số điều của Nghị định số 197/2004/NĐ-CP cụ thể là: Sửa đổi, bổ sung điểm b khoản 1 điều 3; Sửa đổi, bổ sung khoản 1 điều 9; Sửa đổi điều 29; Bổ sung khoản 3 vào điều 36; Sửa khoản 2 điều 48;

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/ 5/ 2007 của Chính phủ quy định về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; (Chính phủ 2007) [3]

- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/ 8/ 2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; (Chính phủ 2009) [4]

- Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/ 12/ 2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP

- Thông tư 114/2004/TT-BTC ngày 26/ 11/ 2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 188/2004/NĐ-CP

- Thông tư 28/2004/TT-BTNMT ngày 01/ 11/ 2004 của Bộ Tài nguyên

và môi trường dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất

2.3.2 Cơ sở lý luận của đề tài

Thực chất của việc GPMB là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của Nhà nước để phục vụ vào mục đích

an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Luật Đất đai 1993 quy định như sau:

Điều 26: Nhà nước thu hồi toàn bộ hoặc một phần đất đã giao sử dụng trong những trường hợp sau đây:

1 Tổ chức sử dụng đất bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm nhu cầu sử dụng đất mà không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 30 của Luật này; cá nhân sử dụng đất đã chết mà không có người được quyền tiếp tục sử dụng đất đó

2 Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất được giao

3 Đất không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liền mà không được

cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất đó cho phép

4 Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước

5 Đất sử dụng không đúng mục đích được giao

6 Đất được giao không theo đúng thẩm quyền quy định tại Điều 23 và

Điều 24 của Luật này (Luật Đất đai 1993) [9]

quyền thu hồi đất đó (Luật Đất đai 1993) [9]

Luật Đất đai 2003 quy định như sau:

Điều 38 Các trường hợp thu hồi đất

Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

1 Nhà nước sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế

2 Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất

3 Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không có hiệu quả

4 Người sử dụng đất cố ý hủy hoại đất

5 Đất được giao không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền

6 Đất bị lấn, chiếm trong các trường hợp sau đây:

a) Đất chưa sử dụng bị lấn, chiếm

b) Đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật này

mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm

7 Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế

8 Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất

9 Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước

10 Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn mà không được gia hạn khi hết thời hạn

11 Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền; đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn mười tám

tháng liền; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn hai mươi bốn tháng liền

12 Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền hoặc tiến độ sử dụng đất chậm hơn hai mươi bốn tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư, kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa mà không được cơ quan nhà nước có thẩm

quyền quyết định giao đất, cho thuê đất đó cho phép (Luật Đất đai 2003) [10]

Điều 42 Bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi

1 Nhà nước thu hồi đất của người sử dụng đất mà người bị thu hồi đất có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 50 của Luật này thì người bị thu hồi đất được bồi thường, trừ các trường hợp quy định tại các khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10,

11 và 12 Điều 38 và các điểm b, c, d, đ và g khoản 1 Điều 43 của Luật này

2 Người bị thu hồi loại đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi

3 Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương lập và thực hiện các dự án tái định cư trước khi thu hồi đất để bồi thường bằng nhà ở, đất ở cho người bị thu hồi đất ở mà phải di chuyển chỗ ở Khu tái định cư được quy hoạch chung cho nhiều dự án trên cùng một địa bàn và phải có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ

Trường hợp không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền và được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước đối với khu vực đô thị; bồi thường bằng đất ở đối với khu vực nông thôn, trường hợp giá trị quyền sử dụng đất ở bị thu hồi lớn hơn đất ở được bồi thường thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền đối với phần chênh lệch đó

4 Trường hợp thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất mà không có đất để bồi thường cho việc tiếp tục sản xuất thì ngoài việc được bồi thường bằng tiền, người bị thu hồi đất còn được Nhà nước hỗ trợ để ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi ngành nghề, bố trí việc làm mới

5 Trường hợp người sử dụng đất được Nhà nước bồi thường khi thu hồi

đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định của pháp luật thì phải trừ đi giá trị nghĩa vụ tài chính chưa thực hiện trong giá trị được bồi thường, hỗ trợ

6 Chính phủ quy định việc bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu

hồi và việc hỗ trợ để thực hiện thu hồi đất (Luật Đất đai 2003) [10]

Điều 44 . Thẩm quyền thu hồi đất

1 Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài,

tổ chức, cá nhân nước ngoài, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này

2 Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam

3 Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất quy định tại khoản 1 và

khoản 2 Điều này không được uỷ quyền (Luật Đất đai 2003) [10]

2.3.3 Cơ sở thực tiễn của đề tài

Công tác BT & GPMB, tái định cư là yếu tố quyết định thực hiện đầu tư, góp phần quan trọng chuyển dịch cơ cấu và phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh Quảng Ninh nói chung Nhưng đây là vấn đề lớn, phức tạp, liên quan trực tiếp đến đại bộ phận nhân dân, dễ gây mất ổn định trật tự xã hội Cùng với xu thế phát triển kinh tế - xã hội và quá trình đô thị hóa, nhu cầu sử dụng đất cho việc phát triển cơ sở hạ tầng trên địa bàn cũng ngày một bức xúc Công tác thu hồi, bồi thường và tái định cư trong giải phóng mặt bằng không chỉ là sự quan tâm của các cấp chính quyền địa phương tỉnh Quảng Ninh mà nó còn đang là vấn

đề “nóng” trong cả nước

Dự án Xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên, địa phận phường Tân Lập, thành phố Thái Nguyên - tỉnh Thái Nguyên, được xây dựng nhằm giảm tải cho tuyến Quốc lộ 3 cũ Đồng thời cũng giúp giải toả tình trạng ách tắc giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế cho khu vực phường nói riêng và trong toàn tỉnh nói chung Công trình đã được phê duyệt và khởi công cuối năm

2009 Trong quá trình thi công do công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đã

phát sinh nhiều vấn đề bức xúc và nhiều tồn tại gây ảnh hưởng đến dân cư, quá trình thực hiện xây dựng công trình đã phát sinh rất nhiều khó khăn, vướng mắc, làm chậm tiến độ của dự án

2.4 Một số văn bản của tỉnh Thái Nguyên liên quan tới công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Quyết định số 165/QĐ-UB ngày 26/ 6/ 1990 của UBND tỉnh Bắc Thái (nay là tỉnh Thái Nguyên) về việc ban hành quy định lộ giới cho tuyến đường trong thành phố Thái Nguyên

- Quyết định số: 01/2010/QĐ-UBND ngày 05/01/2010 của UBND tỉnh Thái Nguyên v/v Ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; (UBND tỉnh Thái

Nguyên 2005) [5]

- Quyết định số 23/2008/QĐ-UBND ngày 22/ 4/ 2008 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà và các công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; (UBND tỉnh Thái Nguyên 2008) [7]

- Quyết định số 18/2008/QĐ-UBND ngày 11/ 4/ 2008 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành Đơn giá bồi thường cây cối và hoa mầu gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; (UBND tỉnh Thái Nguyên 2008) [7]

- Quyết định số 2550/ 2007/QĐ-UBND ngày 14/ 11/ 2007 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc sửa đổi Điều 21 của Quy định kèm theo Quyết định

số 2044/ 2005/QĐ-UBND ngày 30/ 9/ 2005 của UBND tỉnh Thái Nguyên;

- Các Quyết định số 3033/2007/QĐ-UBND ngày 26/ 12/ 2007; Số 72/2008/QĐ-UBND ngày 29/ 12/ 2009 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc Quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên năm 2008 và năm 2009; (UBND tỉnh Thái Nguyên 2007, 2008) [6] [7]

- Quyết định số 1597/2007/QĐ-UBND ngày 10/ 8/ 2007 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định điều chỉnh cấp đổi GCN quyền

sử dụng đất; Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở đối với thửa đất ở có vườn, ao đã cấp vượt hạn mức đất ở theo quy định do không

tách diện tích đất ở và đất vườn, ao trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Quyết định số 1883/2005/QĐ-UBND ngày 16 tháng 9 năm 2005 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định về hạn mức đất ở khi giao đất và hạn mức công nhận đất ở đối với trường hợp thửa đất ở có vườn,

ao khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Quyết định số 58/2008/QĐ-UBND ngày 31 tháng 10 năm 2008 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc sửa đổi, bổ sung một số điều tại quy định ban hành kem theo Quyết định số 2044/2005/QĐ-UBND ngày 30/9/2005 của UBND tỉnh về quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên (UBND tỉnh Thái

Đất thuộc diện được cấp bao gồm đất được sử dụng cho cơ quan nhà nước, phục vụ mục đích công cộng, xây dựng cơ sở hạ tầng và phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh Đất sử dụng vào mục đích sản xuất kinh doanh thì được Nhà nước giao đất theo hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc là cho thuê đất

Trog trường hợp Nhà nước có thu hồi đất của người đang sử dụng để

sử dụng vào mục đích công cộng, lợi ích quốc gia… thì Nhà nước có chính sách bồi thường và tổ chức TĐC cho người bị thu hồi đất

Về vấn đề bồi thường cho người có đất bị thu hồi được pháp luật đất đai Trung Quốc quy định như sau:

Về thẩm quyền thu hồi đất: Chỉ có Chính phủ ( Quốc vụ viện) và

chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương mới có quyền thu hồi đất Quốc vụ viện có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp từ 35 ha trở lên và 70 ha trở lên đối với các loại đất khác Dưới hạn mức này thì do chính quyền tỉnh, thành phố trực thộc Trung ương ra quyết định thu hồi đất Đất nông nghiệp sau khi thu hồi sẽ chuyển từ đất thuộc sở hữu tập thể thành đất thuộc sở hữu nhà nước

Về trách nhiệm bồi thường: Pháp luật đất đai Trung Quốc quy định,

người nào sử dụng đất thì người có trách nhiệm bồi thường Phần lớn tiền bồi thường do người sử dung đất trả Tiền bồi thường bao gồm các khoản như lệ phí sử dụng đất phải nộp cho Nhà nước và các khoản tiền trả cho người có đất

bị thu hồi Ngoài ra, pháp luật đất đai Trung Quốc còn quy định mức nộp lệ phí trợ cấp đời sống cho người bị thu hồi đất là nông dân cao tuổi không thể chuyển đổi sang ngành nghề mới khi bị mất đất nông nghiệp, khoảng từ 442.000 – 2.175.000 nhân dân tệ/ha

Các khoản phải trả cho người bị thu hồi đất gồm tiền bồi thường đất đai, tiền trợ cấp TĐC, tiền bồi thường hoa màu và tài sản trên đất Cách tính tiền bồi thường đất đai và tiền trợ cấp TĐC căn cứ theo giá trị tổng sản lượng của đất đai những năm trước đây rồi nhân với một hệ số do Nhà nước quy định Còn đối với tiền bồi thường hoa màu và tài sản trên đất thì xác định theo giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất

Về nguyên tắc bồi thường: Các khoản tiền bồi thường phải đảm bảo

cho người dân bị thu hồi có chỗ ở bằng hoặc cao hơn so với nơi ở cũ Ở Bắc Kinh, phần lớn các gia đình dùng số tiền bồi thường đó cộng với tiền tiết kiệm của họ có thể mua được một căn hộ mới Còn đối với người dân ở khu vực nông thôn có thể dùng khoản tiền bồi thường mua được hai căn hộ ở cùng một nơi

Tuy nhiên,ở thành thị, cá biệt cũng có một số gia đình sau khi được bồi thường cũng không mua nổi một can hộ để ở Những đối tượng trong diện giải tỏa mặt bằng thường được hưởng chính sách mua nhà ưu đãi của Nhà nước, song trên thực tế họ thường mua nhà bên ngoài thi trường

Về tổ chức thực hiện và quản lý giải tỏa mặt bằng: Cục quản lý tài

nguyên đất đai ở các địa phương thực hiện việc quản lý giải tỏa mặt bằng Người nhận khu đất thu hồi sẽ thuê một đơn vị xây dựng giải tỏa mặt bằng khu đất đó, thường là các đơn vị chịu trách nhiệm thi công công trình trên khu đất giải tỏa

Nhìn chung hệ thống pháp luật về bồi thường và TĐC của Trung Quốc đều nhằm bảo vệ những người mà sức sống có thể bị giảm do việc thu hồi đất

để thực hiện các dự án Theo một nghiên cứu gần đây của WB thì các luật về TĐC của Trung Quốc đối với các dự án phát triển đô thị, công nghiệp và giao thông “đã đáp ứng đầy đủ các yêu cầu cả WB trong tài liệu hướng dẫn thực hiện TĐC”

2.5.2 Thái Lan

Hiến pháp Thái Lan năm 1992 quy định việc trưng dụng đất cho các mục đích xây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng phát triển nguồn tài nguyên cho đất nước, phát triển đô thị, cải tạo đất đai và các mục đích công cộng khác phải theo giá thị trường cho những người có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về tất cả các thiệt hại do việc trưng dụng gây ra và quy định việc bồi

thường phải khách quan cho người chủ mảnh đất và người có quyền thừa kế tài sản đó Dựa trên các quy định này, các ngành có quy định chi tiê cho việc thực hiện trưng dụng đất của ngành mình

Năm 1987 Thái Lan ban hành Luật về trưng dụng BĐS áp dụng cho việc trưng dụng đất sử dụng vào các mục đích xây dựng tiện ích công cộng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên hoặc lợi ích khác cho đất nước, phát triển đô thị, nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích công cộng Luật quy định những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị bồi thường các loại tài sản thiệt hại Căn cứ vào đó, từng nghành đưa ra các quy định cụ thể về trình tự tiền hành đền bù TĐC, nguyên tắc cụ thể xác định giá trị bồi thường, các bước lập và phê duyệt dự án bồi thường, thủ tục thành lập các cơ quan, ủy ban tính toàn bồi thường TĐC, trình tự đàm phán, nhận tiền bồi thường, quyền khiếu nại, quyền khởi kiện đưa ra tòa án Ví dụ: trong ngành điện năng thì cơ quan điện lực Thái Lan là nới có nhiều dự án bồi thường TĐC lớn nhất nước, họ đã xây dựng chính sách riêng với mục tiêu

“Đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng một mức sống tốt hơn” thông qua việc cung cấp cơ sở hạ tầng có chất lượng và đạt mức tối đa nhu cầu, đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng có thu nhập thấp cao hơn và được tham gia nhiều hơn vào quá trình phát triển xã hội, vì vậy thực tế đã tỏ ra hiệu quả khi cần thu hồi đất trong nhiều dự án

2.5.3 Chính sách bồi thường và tái định cư của các tổ chức ngân hàng quốc tế

Ngân hàng thế giới (WB) là một trong những tổ chức tài trợ quốc tế đầu tiên đưa ra chính sách về TĐC bắt buộc Tháng 2/1980, lần đầu tiên chính sách TĐC được ban hành dưới dạng một Thông báo Hướng dẫn Hoạt động nội bộ (OSM 2.33) cho nhân viên Từ đó đến nay chính sách TĐC đã được sửa đổi và ban hành lại nhiều lần

Như chúng ta đã biết, khi Nhà nước thu hồi đất và TĐC thì những người BAH là những người mà do hậu quả của dự án họ phải chịu thiệt hại toàn bộ hay một phần tài sản vật chất và phi vật chất, bao gồm nhà cửa, cộng đồng, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, các phương tiện sản xuất bao gồm đất đai, nguồn thu nhập, kế sinh nhai do đất đai tạo ra, đặc trưng văn hóa

và tiềm năng về sự hỗ trợ lẫn nhau để đảm bảo đời sống, tài nguyên cho sinh tồn và hệ sinh thái

Kinh nghiệm của WB cho thấy việc TĐC không tự nguyện do các dự

án phát triển gây nên, trong trường hợp không thể giảm thiểu được, thường dẫn đến những hiểm họa nghiêm trọng về kinh tế, xã hội và môi trường do các hệ thống sản xuất bị phá vỡ, con người phải đối mặt với sự bần cùng hóa khi những tài sản, công cụ sản xuất hay nguồn thu nhập của họ bị mất đi Tất

cả những điều đó nếu giải quyết không tốt sẽ dẫn đến những khó khăn, căng thẳng về xã hội và dễ dàng dẫn tới sự bần cùng hóa đời sống dân cư

Từ tháng 2/1994, ngân hàng phát triển châu Á ( ADB) đã bắt đầu áp dụng bản hướng dẫn hoạt động của WB về TĐC và từ tháng 11/1995 Ngân hàng này đã có chính sách riêng của Ngân hàng về TĐC bắt buộc

Nhìn chung, phương châm của ADB cũng tương tự như WB đều có

xu hướng giảm thiểu đến mức thấp nhất các tác động của việc thu hồi đất, đồng thời có chính sách thỏa đáng, phù hợp đảm bảo cho người BAH không gặp phải bất lợi trong cuộc sống, khôi phục, cải thiện chất lượng cuộc sống, nguồn sống Để thực hiện được phương châm đó, thì chìa khóa dẫn tới sự thành công đó là phải chấp nhận và thực hiện chính sách phát triển mà con người là trung tâm Kinh nghiệm về lý thuyết cũng như thực tiễn cho thấy, các yếu tố đảm bảo cho bồi thường, TĐC thành công là những chính sách phù hợp của Chính phủ, nguồn tài chính đầu tư, khâu tổ chức thực hiện của chính quyền địa phương và trình độ nhận thức, hiểu biết pháp luật của nhân dân

Bên cạnh đó sự kiểm soát, giám sát chặt chẽ của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền là yếu tố đồng hành trong quá trình thực hiện các dự án

Đối với đất đai và tài sản được bồi thường, chính sách của WB và ADB

là phải bồi thường theo giá xây dựng mới đối với tất cả các công trình xây dựng và quy định thời hạn bồi thường TĐC hoàn thành trước một tháng khi

dự án triển khai thực hiện

Việc lập kế hoạch cho công tác bồi thường TĐC được các tổ chức vay vốn quốc tế coi là điều bắt buộc trong quá trình thẩm định dự án Mức độ chi tiết của kế hoạch phụ thuộc váo số lượng người BAH và mức độ tác động của

dự án Kế hoạch bồi thường TĐC phải được coi là một phần của chương trình phát triển cụ thể, cung cấp đày đủ nguồn vốn và cơ hội cho các hộ BAH Ngoài ra còn phải áp dụng các biện pháp sao cho người bị di chuyển hòa nhập được với cộng đồng mới

Về quyền tư vấn và tham gia của hộ BAH, các tổ chức quốc tế quy định các thông tin về dự án cũng như chính sách bồi thường TĐC của dự án phải được thông báo đầy đủ, công khai để tham khảo ý kiến, hợp tác, thậm chí trao quyền cho các hộ BAH và tìm mọi cách thỏa mãn nhu cầu chính đáng của họ trong suốt quá trình lập kế hoạch bồi thường TĐC cho tới khi thực hiện công tác lập kế hoạch

2.6 Công tác bồi thường GPMB ở Việt Nam

2.6.1 Thời kỳ 1993 đến 2003

Trên cơ sở Hiến pháp 1992, Luật Đất đai 1993 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 15 tháng 10 năm 1993 Những quy định về bồi thường giải phóng mặt bằng của Luật Đất đai năm 1993 đã thu được những thành tựu quan trọng trong giai đoạn đầu thực hiện, nhưng càng về sau, do sự chuyển biến mau lẹ của tình hình kinh tế xã hội, nó đã dần mất đi vai trò làm động lực thúc đẩy phát triển Để tạo điều kiện đẩy nhanh tốc độ giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ thi công công trình, đồng thời bảo đảm quyền lợi

hợp pháp của người sử dụng đất, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai đã được thông qua ngày 29 tháng 6 năm 2001

Để cụ thể hoá các quy định của Luật Đất đai năm 1993 và Luật sửa đổi,

bổ sung một số điều của Luật Đất đai năm 2001, nhiều văn bản quy định về chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng đã được ban hành, bao gồm:

- Nghị định số 90/CP ngày 17 tháng 9 năm 1994 của Chính phủ quy định về việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

- Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 1998 của Chính phủ về việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, thay thế Nghị định số 90/CP nói trên

- Thông tư 145/1998/TT-BTC ngày 04/11/1998 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định số 22/1998/ NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 1998 của Chính phủ

* Chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng theo quy định của:

Nghị định số 22/1998/NĐ-CP và Thông tư số 145/1998/TT-BTC đã quy định rõ phạm vi áp dụng bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, đối tượng phải bồi thường thiệt hại, đối tượng được bồi thường thiệt hại, phạm vi bồi thường thiệt hại và các chính sách cụ thể về bồi thường thiệt hại

về đất, tài sản gắn liền với đất, việc lập khu tái định cư cũng như việc tổ chức thực hiện

Về phạm vi áp dụng: Chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng theo

quy định của Nghị định số 22/1998/NĐ-CP và Thông tư số 145/1998/TT - BTC áp dụng chung cho mọi trường hợp bị Nhà nước thu hồi đất Đây là một điểm khác so với Nghị định số 90/CP

Đối tượng phải bồi thường thiệt hại: Người sử dụng đất được Nhà

nước giao đất hoặc cho thuê đất có trách nhiệm bồi thường thiệt hại về đất và

tài sản cho người có đất bị thu hồi để giao hoặc cho mình thuê

Đối tượng được bồi thường thiệt hại: Phải là người có quyền sử dụng đất, người sở hữu tài sản hợp pháp theo quy định của Pháp luật

Phạm vi bồi thường thiệt hại, gồm:

- Bồi thường thiệt hại về đất cho toàn bộ diện tích đất bị thu hồi

- Bồi thường thiệt hại về tài sản hiện có

- Trợ cấp đời sống và sản xuất cho những người phải di chuyển chỗ ở,

di chuyển địa điểm sản xuất kinh doanh

- Trả chi phí chuyển đổi nghề nghiệp cho người có đất bị thu hồi

- Trả các chi phí phục vụ trực tiếp cho việc tổ chức thực hiện bồi

thường, di chuyển, giải phóng mặt bằng

Về nguyên tắc bồi thường thiệt hại về đất: Khi Nhà nước thu hồi đất thì

tuỳ từng trường hợp cụ thể mà người có đất bị thu hồi được bồi thường bằng tiền, nhà ở hoặc bằng đất

Về giá đất để tính bồi thường thiệt hại: Giá đất để tính bồi thường thiệt

hại được xác định trên cơ sở giá đất của địa phương ban hành theo quy định của Chính phủ nhân với hệ số K để đảm bảo giá đất tính bồi thường phù hợp

với khả năng sinh lợi và giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất ở địa phương

Về chính sách hỗ trợ:

- Hỗ trợ để ổn định sản xuất và đời sống, chi phí đào tạo chuyển nghề

- Trợ cấp ngừng việc cho cán bộ công nhân viên của doanh nghiệp trong thời gian ngừng sản xuất kinh doanh đến lúc sản xuất kinh doanh trở lại hoạt động bình thường

- Trợ cấp chi phí di chuyển, hỗ trợ tạo lập chỗ ở mới đối với người đang sử dụng nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, thưởng tiến độ

- Hỗ trợ cho các đối tượng chính sách

Về tái định cư: Chính sách tái định cư được đề cập đầy đủ hơn so với

các Nghị định trước đó, việc Nhà nước chuẩn bị đủ điều kiện để lập khu TĐC (bao gồm quỹ đất, quỹ nhà ở và quỹ tiền mặt) là một phần đảm bảo cho công tác GPMB thực hiện nhanh chóng

Nhìn chung, trong thời kỳ 1993 - 2003, chính sách thu hồi đất và bồi thường giải phóng mặt bằng đã có những tiến bộ nhằm đáp ứng đựơc yêu cầu phát triển của đất nước ta Tuy nhiên, cơ chế bồi thường GPMB khi Nhà nước thu hồi đất trong thời kỳ này vẫn còn một số nhược điểm như sau: giá đất và

giá tài sản nhiều khi xác định còn chưa sát với giá trên thị trường

2.6.2 Từ khi có Luật Đất đai 2003

Luật Đất đai năm 2003 được Quốc hội khoá IX kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2003 là luật có phạm vi điều chỉnh bao quát nhất so với các Luật Đất đai đã ban hành trước đó Luật Đất đai 2003 có nhiều nội dung mới, trong đó tập chung vào các vấn đề đặt ra trong quản lý sử dụng đất đai sau:

1 Làm rõ nội dung quyền sở hữu toàn dân về đất đai với những quyền định đoạt, quyền hưởng lợi cụ thể và vai trò của Nhà nước với tư cách là người đại diện chủ sở hữu

2 Hoàn chỉnh chính sách đất đai đối với khu vực nông nghiệp phù hợp với nền kinh tế thị trường và tạo điều kiện đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn

3 Coi trọng chính sách đất đai đối với khu vực công nghiệp và dịch vụ tạo ra sự chủ động về chuyển đổi cơ cấu sử dụng quỹ đất đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp và dịch vụ trong quá trình CNH - HĐH đất nước

4 Thiết lập sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, xoá bỏ cơ bản sự khác biệt giữa người trong nước và người Việt Nam đinh cư ở nước ngoài và thu hẹp đáng kể sự phân biệt giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài trong việc tiếp cận đất đai, thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất

5 Xoá bỏ bao cấp về đất đai trên cơ sở coi đất là nguồn vốn, nguồn nội lực to lớn của đất nước cần phải được định giá theo đúng quy luật của kinh tế thị trường và phải được đối xử như một loại hàng hoá có tính đặc thù trong quá trình giao dịch trên thị trường bất động sản

6 Khuyến khích phát triển các giao dịch dân sự về quyền sử dụng đất trên cơ sở coi quyền sử dụng đất là tài sản của người sử dụng đất, hạn chế sự can thiệp về hành chính không cần thiết trong thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, tặng cho quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, thế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất

7 Khắc phục về cơ bản những bất cập trong chính sách pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế thông

qua cơ chế giá đất bồi thường, chính sách TĐC và hạn chế phạm vi dự án phải thu hồi đất

8 Đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai bằng việc phân cấp toàn bộ các quyền quyết định giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất cho chính quyền địa phương, quy định cụ thể thủ tục và trình tự thực hiện các thủ tục hành chính về quản lý và sử dụng đất

9 Đổi mới công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại về đất đai theo hướng phát huy vai trò của toà án trong giải quyết các tranh chấp dân sự và các khiếu nại hành chính về đất đai, khắc phục tình trạng đùn đẩy tránh nhiệm dẫn tới khiếu kiện kéo dài và vượt cấp

Sau khi Luật Đất đai 2003 được ban hành, Nhà nước đã ban hành nhiều các văn bản dưới Luật như Nghị định, Thông tư cụ thể hoá các điều luật về giá đất, bồi thường, TĐC bao gồm:

Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16 tháng 11 năm 2004 về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

Thông tư số 114/2004/TT- BTC ngày 26 tháng 11 năm 2004 của Bộ Tài chính về hướng dẫn thực hiện Nghị định số 188/2004/NĐ-CP

Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Những nội dung mới đề cập trong Nghị định 197/2004/NĐ-CP

Điều kiện được bồi thường về đất đã có những quy định cụ thể các đối tượng được bồi thường Giá đất để tính bồi thường là giá đất theo mục đích đang sử dụng tại thời điểm có quyết định thu hồi đất do UBND cấp tỉnh công

bố theo quyết định của Chính phủ, không bồi thường theo giá đất sẽ được chuyển mục đích sử dụng

Điều 3: Chi trả bồi thường, hỗ trợ, TĐC

1 Nhà nước tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, TĐC và giải phóng mặt bằng:

a) Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất thì tiền bồi thường, hỗ trợ, TĐC và kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, TĐC theo quy định của Nghị định này được tính vào vốn đầu tư của dự án

b) Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất có trách nhiệm chi trả trước tiền bồi thường, hỗ trợ, TĐC và kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và TĐC theo quy định của Nghị định này và được trừ vào số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp

c) Tổ chức cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đầu tư vào Việt Nam thì không phải trả tiền bồi thường, hỗ trợ, TĐC, trường hợp đã chi trả thì được trừ số tiền đã trả vào tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất phải nộp

2 Chi phí bồi thường, hỗ trợ, TĐC được xác định thành một mục riêng trong tổng vốn đầu tư của dự án

Điều 4: Tái định cư

Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định tại Nghị định này mà phải di chuyển chỗ ở thì được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau:

1 Bồi thường bằng nhà ở

2 Bồi thường bằng giao đất ở mới

3 Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới

Điều 5: Bồi thường, hỗ trợ

Bồi thường, hỗ trợ cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định tại Nghị định này được quy định như sau:

1 Bồi thường hoặc hỗ trợ đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thu hồi

2 Bồi thường hoặc hỗ trợ về tài sản hiện có gắn liền với đất và các chi phí đầu tư vào đất bị Nhà nước thu hồi

3 Hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề và hỗ trợ khác cho người bị thu hồi đất

4 Hỗ trợ để ổn định sản xuất và đời sống tại khu TĐC

Từ thực tế tình hình quản lý Nhà nước và các chính sách đất đai, chính sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất qua các thời kỳ và hiện tại, chúng tôi thấy rằng việc chỉnh lý, bổ sung chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là cần thiết góp phần đẩy nhanh tiến độ GPMB thực hiện dự, đồng thời nhằm ổn định và nâng cao đời sống nhân dân (Chính phủ 2004) [4]

2.6.3 Nhận xét, đánh giá

Qua nghiên cứu chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng của Việt Nam qua các thời kỳ cho thấy vấn đề bồi thường giải phóng mặt bằng đều xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và được điều chỉnh tích cực để phù hợp hơn với

xu hướng phát triển của đất nước Trên thực tế các chính sách đó đã có tác dụng tích cực trong việc đảm bảo sự cân đối và ổn định trong phát triển, khuyến khích được đầu tư và tương đối giữ được nguyên tắc công bằng

Cùng với sự đổi mới về tiến trình xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan lập pháp và các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trong những năm gần đây đã có nhiều điểm đổi mới thể hiện chính sách ưu việt của một Nhà nước của dân, do dân, vì dân (Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Thái Nguyên 2010) [8]

2.7 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên hiện nay

2.7.1 Đặc điểm công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Đặc điểm chung: Thành phố Thái Nguyên được thành lập năm 1962

là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá, giáo dục, y tế, du lịch, dịch vụ, khoa học kỹ thuật của tỉnh Thái Nguyên, thuộc vùng trung du miền núi Bắc bộ, là đầu mối giao thông quan trọng nối các tỉnh miền núi phía Bắc với các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, có vị trí chiến lược về an ninh quốc phòng

Thành phố Thái Nguyên có 28 đơn vị hành chính phường (xã) Trong

đó có 18 phường và 10 xã, với tổng diện tích đất tự nhiên là: 17.707, 52 ha Dân số trên 29 vạn người

Năm 2010 thành phố Thái Nguyên được công nhận đô thị loại I, đây là một trong những động lực để chính quyền và nhân dân phấn đấu xây dựng thành phố phát triển về mọi mặt để xứng tầm với đô thị mới Vì vậy công tác bồi thường GPMB thu hồi đất, hỗ trợ và tái định cư đã được tỉnh và thành phố coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, là điều kiện ban đầu để thu hút đầu tư xây dựng các dự án, nếu thực hiện tốt công tác này sẽ đảm bảo có mặt bằng đúng tiến độ, đúng kế hoạch cho dự án sớm được đưa vào sử dụng

sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư

- Đặc điểm công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: Khi tiến hành thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư luôn tồn tại 3 mối quan hệ: Nhà nước, người bị thu hồi đất, nhà đầu tư Tuy cùng lúc, cùng địa điểm nhưng quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm, lợi ích lại khác nhau, vì vậy chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải xây dựng sao cho phù hợp với mối quan hệ phức tạp này, đó là chính sách liên quan đến lợi ích các bên

2.7.2 Công tác Lãnh đạo, chỉ đạo

Trong những năm qua thành phố Thái Nguyên xác định công tác bồi thường GPMB là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, nên Thành uỷ Thái Nguyên đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư như: Nghị quyết số 01-NQ/TU ngày 26/12/2005 Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khoá XV về mục tiêu, nhiệm vụ công tác năm 2006; Nghị quyết số 03-NQ/TU ngày 20/12/2006 Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khoá XV về mục tiêu, nhiệm vụ công tác năm 2007; Chỉ thị số 13/ CT-TU của Ban Thường vụ Thành uỷ về tăng cường lãnh đạo công tác bồi thường GPMB;

UBND thành phố Thái Nguyên đã ban hành trên 100 văn bản chỉ đạo giải quyết các vấn đề liên quan đến công tác bồi thường GPMB của các dự án trên địa bàn thành phố Đồng thời tập hợp những vướng mắc từ cơ sở để tham mưu cho UBND tỉnh kịp thời giải quyết những nội dung vượt thẩm quyền của UBND thành phố Đối với những dự án có khiếu kiện phức tạp liên quan đến bồi thường GPMB, UBND thành phố quyết định thành lập tổ công tác liên ngành của thành phố để giải quyết, do đồng chí Chánh Thanh tra thành phố trực tiếp làm tổ trưởng tổ công tác

2.7.3 Về tổ chức bộ máy thực hiện

+ Thành lập Ban chỉ đạo công tác bồi thường GPMB thành phố Thái Nguyên phân công đồng chí Phó Bí thư Thành uỷ - Chủ tịch UBND thành phố làm trưởng ban chỉ đạo

+ Thành lập Hội đồng bồi thường GPMB thành phố, phân công đồng

chí Uỷ viên Ban Thường vụ thành uỷ - Phó chủ tịch UBND thành phố làm chủ tịch Hội đồng bồi thường có trách nhiệm trực tiếp chỉ đạo điều hành thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư các dự án trên địa bàn

+ Thành lập Hội đồng thẩm định phương án bồi thường GPMB các dự

án thuộc thành phố phê duyệt theo thẩm quyền được phân cấp

+ Thành lập Trung tâm phát triển quỹ đất để trực tiếp thực hiện công tác bồi thường GPMB các dự án trên địa bàn thành phố

2.7.4 Kết quả bồi thường GPMB từ năm 2010 - 2013

Tổng số dự án đã thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư từ năm

2010 đến hết năm 2013 là trên 130 dự án Số diện tích đất UBND tỉnh đã ra Quyết định thu hồi để thực hiện các dự án là: 675,86ha trong đó có 34,57ha đất ở 563,13ha đất nông lâm nghiệp; 78,16ha đất khác; Tổng diện tích đất đã thực hiện thanh toán bồi thường cho các tổ chức, cá nhân là: 568,580ha Số diện tích chưa thanh toán bồi thường là 107,28ha; Tổng số kinh phí được duyệt để thanh toán, bồi thường cho các tổ chức cá nhân bị thu hồi đất trong quy hoạch dự án là: 887.227.545.000đ Trong đó: Bồi thường đất là: 542.312.326.000đ; Bồi thường tài sản cây cối là: 289.345.687.000đ; Hỗ trợ, thưởng là: 55.569.532.000đ Tổng số hộ bị ảnh hưởng là: 5.625 hộ gia đình trong đó số hộ thuộc diện được bố trí tái định cư trên 2.124 hộ

Nhìn chung các dự án thực hiện xong công tác GPMB đã tuân thủ theo đúng các quy định của Nhà nước và giao đất cho chủ đầu tư đúng quy hoạch, đúng đối tượng, diện tích đã được phê duyệt và phù hợp với nhu cầu sử dụng đất theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh và Thành phố.( UBND phường Tân Lập)

2.7.5 Những tồn tại và nguyên nhân

- Tồn tại: Tiến độ thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

đối với một số dự án chưa đảm bảo tiến độ đề ra, công tác kiểm đếm thống kê tại thực địa một số dự án còn nhầm lẫn sai sót, thiếu chính xác Việc xác định loại đất, hạng đất có trường hợp chưa đảm bảo đúng quy định của pháp luật

về đất đai, quá trình xác định giá đất có lúc, có nơi còn thấp chưa phù hợp với giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường Việc giải quyết đơn thư khiếu nại

tố cáo về bồi thường GPMB còn chậm gây nhiều bức xúc trong nhân dân

- Nguyên nhân khách quan:

Một số quy định về chính sách bồi thường GPMB của UBND tỉnh chưa thể thực hiện trên địa bàn thành phố Thái Nguyên (ví dụ như hộ gia đình sản xuất nông nghiệp bị thu hồi trên 500m2 đất nông nghiệp trở lên, diện tích còn lại dưới mức bình quân của xóm (hợp tác xã) thì cứ 500m2 đất nông nghiệp bị thu hồi được giao 10m2 đất làm kinh doanh dịch vụ nhưng tối đa không quá

100m2/hộ); (UBND tỉnh Thái Nguyên, 2005) [5]

Việc vi phạm sử dụng đất đai tại cơ sở chưa được phát hiện và xử lý kịp thời Một số hộ gia đình, cá nhân khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở không đúng quy định, vượt trên hạn mức, không tách đất ở và đất vườn

mà ghi chung trên giấy chứng nhận là: chữ “T”, “Thổ cư”, "Đất ở" nên đã gây khó khăn cho công tác bồi thường GPMB

Về giá đất: Khung giá đất mà UBND tỉnh quy định thường thấp hơn nhiều so với giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường

Về giá bồi thường nhà cửa, vật kiến trúc: Nhà cửa, vật kiến trúc trong thực tế đa dạng, phức tạp, song bảng đơn giá chỉ mới đáp ứng được một số dạng cơ bản chung, nhiều trường hợp phải vận dụng

Đối với các dự án phải bố trí đất tái định cư: Việc nghiên cứu quy hoạch, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng tại khu tái định cư tiến hành còn chậm, thường được thực hiện sau dự án chính, gây ảnh hưởng lớn đến tiến độ thực hiện công tác GPMB của dự án

- Nguyên nhân chủ quan:

Công tác bồi thường, hỗ trợ ổn định cuộc sống và tái định cư cho những hộ gia đình, cá nhân trong vùng qui hoạch dự án là nhiệm vụ hết sức khó khăn phức tạp và liên quan trực tiếp đến lợi ích kinh tế của Nhà nước, Chủ dự án và nhân dân, nhưng một số cấp uỷ, chính quyền cơ sở chưa thực sự vào cuộc để lãnh đạo, chỉ đạo, chưa đề xuất các giải pháp cụ thể để tháo gỡ những khó khăn vướng mắc về cơ chế, chính sách nên chưa tạo được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở

Công tác tuyên truyền phổ biến chế độ chính sách của Nhà nước về

công tác bồi thường GPMB còn chưa sâu rộng

Về tổ chức chuyên làm công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố đã được thành lập song cán bộ còn mới, năng lực, trình độ còn hạn chế, thiếu kinh nghiệm thực tế, chưa nắm vững các chế độ, chính sách pháp luật để giải đáp những vướng mắc của nhân dân, chuyên môn, nghiệp vụ về công tác bồi thường GPMB còn nhiều hạn chế nên còn thiếu sót trong quá trình thực hiện dự án

Việc giải quyết các ý kiến đề xuất, kiến nghị, khiếu nại của nhân dân chưa được các ngành các cấp quan tâm đúng mức, vẫn còn tình trạng đùn đẩy trách nhiệm làm cho nhân dân khiếu kiện kéo dài, vượt cấp

2.7.6 Bài học kinh nghiệm

- Một là: Phải đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường phải thực sự tinh thông về chuyên môn nghiệp vụ, có khả năng tuyên truyền, phổ biến, giải thích tốt các quy định về công tác bồi thường để mọi người dân hiểu

độ khác nhau đến người dân trong vùng dự án để phối hợp cùng thực hiện

- Bốn là: Trong lãnh đạo, chỉ đạo phải đồng bộ, quyết liệt, sử dụng sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị từ thành phố đến phường, xã để triển khai thực hiện

2.8 Quy trình thực hiện công tác bồi thường hỗ trợ và tái định cư để giải phóng mặt bằng

Ngay sau khi UBND tỉnh giới thiệu địa điểm, chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc dự án đầu tư được phê duyệt thì tiến hành đồng thời các công việc sau:

- Ủy ban nhân dân cấp huyện thông báo thu hồi đất, trường hợp thu hồi đất theo quy hoạch thì thực hiện thông báo sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được xét duyệt và công bố

- Khi đã có thông báo thu hồi đất của cấp có thẩm quyền, tổ chức, hộ gia

đình, cá nhân có nhà, đất nằm trong diện phải giải phóng mặt bằng (kể cả khu vực không bị thu hồi đất nhưng thuộc phạm vi ảnh hưởng) phải giữ nguyên hiện trạng nhà, đất

- Bước 1:

+ Tiếp nhận hồ sơ đủ từ phía chủ dự án

+ Tham mưu cho cấp có thẩm quyền văn bản chủ trương thu hồi đất + Cấp có thẩm quyền xem xét ký văn bản chủ trương thu hồi đất

- Bước 2:

+ Công bố công khai chủ trương thu hồi đất, phạm vi thu hồi đất và toàn bộ chế độ chính sách về bồi thường hỗ trợ và tái định cư đến toàn thể các chủ sử dụng đất trong khu vực quy hoạch dự án

+ Hình thức công khai: Xây dựng PaNô khẩu hiệu tại khu quy hoạch dự án; Công khai trên đài phát thanh, truyền hình tại địa phương; Tổ chức hội nghị công khai tại trụ sở UBND phường, xã có dự án đi qua

- Bước 3:

+ Chuẩn bị hồ sơ địa chính cho khu đất bị thu hồi

+ Kê khai, thống kê sơ bộ số hộ, số nhân khẩu, số lao động, đất đai tài sản

cây cối hoa mầu trong khu vực quy hoạch dự án để lập phương án tổng thể

- Bước 4:

+ Lập phương án tổng thể về bồi thường hỗ trợ và tái định cư

+ Thẩm định phương án tổng thể về bồi thường hỗ trợ và tái định cư + Phê duyệt phương án tổng thể về bồi thường hỗ trợ và tái định cư

- Bước 6: Kê khai, thống kê chi tiết và xác định nguồn gốc đất đai tài

sản để lập phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư

- Bước 7:

+ Lập phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư

+ Thẩm định phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư

+ Phê duyệt phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư

- Bước 8:

+ Công khai phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư

+ Chi trả tiền bồi thường hỗ trợ và tái định cư

+ Nhận bàn giao đất từ chủ sử dụng đất

+ Cưỡng chế thu hồi đất (nếu có) khi đã thực hiện đầy đủ mọi chế độ đối với chủ sử dụng đất

+ Bàn giao đất cho chủ dự án

- Bước 9: Giải quyết khiếu nại đối với quyết định thu hồi đất bồi

thường hỗ trợ và tái định cư (nếu có)

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu:

Hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức trong quy hoạch của dự án

Phường Tân Lập, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Điều tra đánh giá cơ bản về điều kiện tự nhiên:

- Vị trí địa lí

- Địa hình, địa mạo

- Khí hậu, thủy văn

- Tình hình quản lý, sử dụng đất đai ảnh hưởng tới công tác BT & GPMB

- Cơ chế chính sách về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Đối tượng và điều kiện bồi thường

- Kết quả BT & GPMB về đất đai và tài sản gắn liền với đất

3.3.4 Tổng hợp kết quả điầu tra, những khó khăn, tồn tại trong quá trình Bồi thường GPMB

- Đánh giá về các chính sách hỗ trợ, tái định cư cho người dân tới khu vực giai phóng mặt bằng

- Nguồn kinh phí của dự án

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu

+ Thu thập số liệu từ các đơn vị có liên quan

+ Thu thập, phỏng vấn một số hộ gia đình, cá nhân trong quy hoạch của dự án

- Thu thập tài liệu từ cơ sở, phòng ban có liên quan đến công tác BT

& GPMB

- Thu thập tài liệu từ các phương tiện truyền thông

- Các văn bản pháp lý của Nhà nước hướng dẫn thực hiện công tác

BT & GPMB

+ Điều tra số liệu thực tế tại khu vực quy hoạch dự án

3.4.2 Điều tra số liệu sơ cấp

Sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp và phiếu điều tra để thu thập thông tin từ cán bộ quản lý và người dân

3.4.3 Phương pháp phân tích xử lý số liệu

+ Trên cơ sở số liệu thu thập, điều tra được tiến hành phân tích cụ thể + Các số liệu điều tra thu thập được sử dụng phần mềm, Word, Excel

để tổng hợp xử lý

Phần 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của phường Tân Lập (khu vực qui hoạch dự án)

4.1.1 Điều kiện tự nhiên

* Vị trí địa lý: Phường Tân Lập là một trong những phường thuộc

thành phố Thái Nguyên, có tổng diện tích đất tự nhiên là 434,40ha, dân số 11.075 người Địa giới hành chính của phường tiếp giáp với các đơn vị hành chính như sau

- Phía Đông giáp phường Tân Thịnh và xã Thịnh Đức

- Phía Tây giáp phường Phú Xá

- Phía Nam giáp phường Tích Lương

- Phía Bắc giáp phường Đồng Quang và phường Gia Sàng

Phường có lợi thế rất lớn về vị trí, giao thông với các vùng lân cận nhờ

có tuyến đường Q.Lộ 3 chạy qua Với điều kiện như trên tạo mở ra những lợi thế quan trọng phát triển giao lưu kinh tế, khoa học kỹ thuật và văn hóa xã hội không chỉ với các phường trong thành phố Thái Nguyên mà còn với các địa phương khác

* Địa hình, địa mạo: Tân Lập thuộc phường trung du của thành phố

Thái Nguyên, có địa hình tương đối bằng phẳng, chủ yếu là đất nông nghiệp

có chất đất tốt nên rất thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp

* Đặc điểm khí hậu thuỷ văn:

- Tân Lập nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, khí hậu mang tính chất lục địa rõ rệt Theo số liệu của cơ quan chuyên môn cung cấp

Tân Lập có khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm Khí hậu được chia làm

bốn mùa rõ rệt: Xuân - Hạ - Thu - Đông nên mang tính chất khí hậu chung của khí hậu miền Bắc nước ta

- Chế độ nhiệt: Nhiệt độ trung bình năm khoảng 22 - 230C Chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm khoảng 2 - 50C Nhiệt độ cao tuyệt đối là 370C, nhiệt độ thấp tuyệt đối là 30C

- Nắng: Số giờ nắng cả năm là 1.588 giờ Tháng 5 - 6 có số giờ nắng nhiều nhất (khoảng 170 - 180 giờ)

- Lượng mưa: Trung bình năm khoảng 2.007 mm/năm, tập trung chủ yếu vào mùa mưa (tháng 6, 7, 8, 9) chiếm 85% lượng mưa cả năm, trong đó tháng 7 có số ngày mưa nhiều nhất

- Độ ẩm không khí: Trung bình đạt khoảng 82% Độ ẩm không khí nhìn

chung không ổn định và có sự biến thiên theo mùa, cao nhất vào tháng 7 (mùa

mưa) lên đến 86,8%, thấp nhất vào tháng 3 (mùa khô) là 70% Sự chênh lệch

dộ ẩm không khí giữa 2 mùa khoảng 10 - 17%

- Gió, bão:

Tân Lập ít chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão do nằm xa biển Theo tài liệu thống kê chỉ có một cơn bão ngày 2/7/1964 là đổ bộ qua thành phố Thái Nguyên với sức gió tới cấp 9, có lúc giật tới cấp 10

- Khí hậu chia thành 4 mùa rõ rệt: Mùa xuân, Mùa hạ, Mùa thu và Mùa đông Mùa xuân và mùa thu khí hậu tương đối mát mẻ, thuận lợi cho cây trồng phát triển Mùa hè nóng kéo dài, mưa nhiều, lượng mưa trung bình 1.330mm, thỉnh thoảng có đợt gió lốc gây hại nhà cửa và cây trồng Mùa đông lạnh giá có gió mùa đông bắc, lượng mưa ít, thường rét đậm, rét hại gây ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất nông nghiệp và đời sống của nhân dân

* Về đất đai: Theo con số thống kê đến hết tháng 6 năm 2013 Tổng

diện tích đất toàn phường 434,40ha Căn cứ vào tài liệu địa chất công trình xây dựng như: Các khách sạn, khu gang thép Thái Nguyên, các công trình trong khu trung tâm hành chính, chính trị có thể cho thấy địa chất công trình khu vực phường Tân Lập tương đối phù hợp cho việc đầu tư xây dựng các công trình nhà cao tầng, các công trình công nghiệp và cầu cống… Trong đó:

- Đất nông nghiệp 297,56ha