Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang.

Vấn đề giải phóng mặt bằng, bồi thường, và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được nhiều người quan tâm hơn cả vì trên thực tế có nhiều vướng mắc trong công tác này đang gây bức xúc tr

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN VIỆT HÙNG

Tên đề tài:

“Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên nghành : Địa chính Môi trường

Khóa học : 2010 - 2014 Giảng viên hướng dẫn : PGS.TS Đỗ Thị Lan

Thái Nguyên, năm 2014

Lời cảm ơn

Thực tập tốt nghiệp là thời gian quan trọng trong quá trình đào tạo kỹ sư trong các trường đại học nhằm học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn Được sự nhất trí của Ban chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài Nguyên - Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến hành thực tập tốt nghiệp với

chuyên đề: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang”

Trong quá trình nghiên cứu và viết khóa luận em đã nhận được sự quan tâm, hướng dẫn của nhiều tập thể cá nhân trong và ngoài trường

Trước hết em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, nhất là các thầy cô giáo Khoa Quản Lý Tài nguyên

là những người đã hướng dẫn truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong những năm tháng học tập tại trường Đồng thời em xin cảm ơn các bác, cô chú, anh chị cán bộ tại Phòng Tài Nguyên & Môi Trường thành phố Tuyên Quang, đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong việc cung cấp những thông tin cũng như đóng góp ý kiến có liên quan đến vấn đề nghiên cứu giúp em hoàn thành khóa luận Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới cô giáo PGS.TS Đỗ Thị Lan trưởng Khoa Quản Lý Tài nguyên - Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo em trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài của mình

Cuối cùng em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè là những người đã động viên giúp đỡ em hoàn thành việc học tập và nghiên cứu của mình trong những năm học vừa qua

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 20 tháng 05 năm 2014

Sinh viên

Nguyễn Việt Hùng

MỤC LỤC

Phần 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục đích của đề tài 2

1.3 Ý nghĩa của đề tài 2

Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 3

2.1.1 Khái niệm về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư 3

2.1.2 Đặc điểm của quá trình BT & GPMB 3

2.1.3 Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 4

2.2 Cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 5

2.2.1 Cơ sở lý luận: 5

2.2.2 Cơ sở pháp lý 9

2.2.2.1 Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường GPMB 9

2.2.2.2 Các văn bản pháp quy của địa phương có liên quan đến công tác BT & GPMB 10

Căn cứ Quyết định số 83/QĐ-CT ngày 07/01/2009 của Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang về việc phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình: Cải tạo, nâng cấp tuyến đường Từ đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến Quốc lộ 2, đoạn tránh thị xã Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang 11

2.3 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên thế giới, trong nước và ở Tuyên Quang 12

2.3.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng trên thế giới 12

2.3.2 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở trong nước 18

2.3.3 Tình hình GPMB các công trình cơ bản tại Tuyên Quang 24

2.4 Quy trình tiến hành bồi thường giải phóng mặt bằng 25

PHẦN 3 28

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 28

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 28

3.3.2 Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang 28

3.3.3 Đánh giá những ảnh hưởng của công tác giải phóng mặt bằng tới đời sống của nhân dân tại khu vực giải phóng mặt bằng 29

3.4 Phương pháp nghiên cứu 29

3.4.1 Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội 29

3.4.2 Đánh giá thực trạng công tác đền bù GPMB 29

3.4.3 Ảnh hưởng của công tác GPMB đến nơi sống của nhân dân tại khu vực GPMB 30

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 31

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Tuyên Quang 31

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 31

4.1.2 Các nguồn tài nguyên 33

4.1.3 Điều kiện kinh tế - xã hội 36

4.1.4 Hiện trạng sử dụng đất và công tác quản lý đất đai của thành phố Tuyên Quang 38

4.1.5 Nội dung của dự án và những nội dung có liên quan 41

4.2 Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang 42

4.2.1 Đối tượng và điều kiện bồi thường 42

4.2.2 Đánh giá kết quả bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất tại khu vực giải phóng mặt bằng 44

4.2.3 Đánh giá kết quả thực hiện của dự án 50

4.2.4 Tổng hợp về kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng 53

4.3.2 Đánh giá sự hiểu biết về tài chính của người dân khi bồi thường 56

4.3.3 Đánh giá ý kiến nhận xét của người dân về công tác BTGPMB của dự án 58

4.4 Một số thuận lợi, khó khăn của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án 61

4.4.1 Thuận lợi 61

4.4.2 Khó khăn 61

4.5 Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi trong công tác BTGPMB 62

5.1 Kết luận 64

5.2 Đề nghị 65

TÀI LIỆU THAM KHẢO 66

PHỤ LỤC 1

DANH MỤC HÌNH, BẢNG BIỂU

Hình 4.1: Bản đồ địa giới hành chính TP Tuyên Quang 31

Hình 4.2 Biểu đồ thể hiện cơ cấu kinh tế năm 2013 của thành phố Tuyên Quang 36

Bảng 4.1: Hiện trạng sử dụng đất của thành phố Tuyên Quang năm 2013 39

Bảng 4.2: Nhóm người chia theo độ tuổi của trong vực GPMB 41

Bảng 4.3: Tình hình dân số và lao động trong khu vực GPMB 42

Bảng 4.4: Kết quả thực hiện về đối tượng và điều kiện bồi thường 43

Bảng 4.5: Diện tích các loại đất phải thu hồi 44

Bảng 4.6: Kết quả thu hồi đất nông nghiệp 45

Bảng 4.7: Phương án hỗ trợ đất nông nghiệp liền kề với đất ở 45

Bảng 4.8: Phương án bồi thường về vật kiến trúc 47

Bảng 4.9: Tổng hợp các loại cây cối bị thiệt hại 47

Bảng 4.10: Tổng hợp các loại hoa màu bị thiệt hại 48

Bảng 4.12 Kết quả hỗ trợ ổn định đời sống 52

Bảng 4.13: Kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng 53

Bảng 4.14: Sự hiểu biết chung của người dân trong khu vực GPMB 55

Bảng 4.15: Sự hiểu biết của người dân trong khu vực GPMB về tài chính khi bồi thường 56

Bảng 4.16: Ý kiến nhận xét của người dân về công tác BTGPMB của dự án 59

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

NĐ-CP : Nghị định chính phủ

UBND : Ủy ban nhân dân

GCNQSDĐ : Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất BTGPMB : Bồi thường giải phóng mặt bằng GPMB : Giải phóng mặt bằng

TT- BTC : Thông tư Bộ tài chính

TT- BTNMT : Thông tư Bộ tài nguyên môi trường QĐ-UBND : Quyết định uỷ ban nhân dân

QĐ-CT : Quyết định chủ tịch

XDCB : Xây dựng cơ bản

TN & MT : Tài nguyên và môi trường

HĐND : Hội đồng nhân dân

GCNQSDĐ : Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Phần 1: MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá đối với mỗi quốc gia và không thể thay thế được trong đời sống, trong quá trình sản xuất của con người Trước nền kinh tế phát triển mạnh mẽ cùng với áp lực về sự gia tăng dân số làm cho diện tích đất đai ngày càng bị thu hẹp Đồng thời quá trình đô thị hoá diễn ra mạnh làm cho đất đai ngày càng có giá trị kinh tế cao và nhu cầu về mặt bằng lớn để phục cho sản xuất, kinh doanh Để có mặt bằng thực hiện các dự án chúng ta phải thu hồi và chuyển mục đích sử dụng đất đai Chính vì vậy công tác giải phóng mặt bằng(GPMB), là một trong những điều kiện tiên quyết của

sự phát triển, tác động mạnh mẽ đến công tác quản lý nhà nước về đất đai Trong những năm qua công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư trên cả nước đã đạt được những hiệu quả nhất định, góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của các vùng, miền, khu vực Tuy nhiên do nhiều nguyên nhân khác nhau, những tồn tại, bất cập trong việc thực hiện chính sách này đã và đang làm hạn chế hiệu quả đầu tư của các dự án, tình hình bất ổn định về trật tự xã hội đang xảy ra ở nhiều địa phương Đặc biệt là tình trạng khiếu kiện đối với lĩnh vực đất đai đang có chiều hướng gia tăng, trong đó nội dung khiếu kiện chủ yếu là từ chính sách thu hồi đất, giá bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Vấn đề giải phóng mặt bằng, bồi thường, và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được nhiều người quan tâm hơn cả vì trên thực tế có nhiều vướng mắc trong công tác này đang gây bức xúc trong dư luận, xã hội, ảnh hưởng xấu đến ổn định sản xuất, đời sống của nhân dân nhiều nơi, làm chậm tiến độ triển khai dự án đầu tư và gây lãng phí đất đai Công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường hỗ trợ và tái định cư là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội tới mỗi người dân và cộng đồng dân cư Giải quyết không tốt, không thỏa đáng quyền của người bị thu hồi đất sẽ dễ gây ra những khiếu kiện, đặc biệt những khiếu kiện tập thể, làm mất ổn định xã hội… Điều đó cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình xây dựng và các dự án phát triển kinh tế -

xã hội của địa phương Nhiều công trình phải “treo” nhiều năm thậm chí hàng chục năm vì không giải phóng được mặt bằng Cũng từ các tiêu cực xã hội nảy sinh, chất lượng công trình giảm sút, giá thành đội lên, các khoản tiền bồi thường của người dân không còn nguyên vẹn…

Trên địa bàn TP Tuyên Quang trong những năm gần đây đã diễn ra nhiều

dự án giải phóng mặt bằng thu được nhiều kết quả, đồng thời cũng bộc lộ nhiều vấn đề khó khăn phức tạp liên quan đến kinh tế, chính trị - xã hội Do vậy cần phải tiếp tục nghiên cứu làm rõ về cơ sở lý luận, tìm giải pháp tháo

gỡ trong cơ chế chính sách và tổ chức thực hiện

Xuất phát từ thực tế trên, được sự đồng ý của Ban Giám hiệu, ban chủ nhiệm khoa Tài Nguyên của trường Đại học Nông Lâm Thái nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo PGS.TS Đỗ Thị Lan em đã tiến hành thực hiện đề tài :

“Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang”

1.2 Mục đích của đề tài

- Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án Từ

đó tìm ra những mặt thuận lợi và khó khăn của dự án

- Đề xuất phương án có tính khả thi và rút kinh nghiệm cho công tác giải phóng mặt bằng

1.3 Ý nghĩa của đề tài

- Ý nghĩa trong học tập: Việc hoàn thành đề tài sẽ là cơ sở giúp cho sinh viên củng cố và hoàn thiện kiến thức đã học, đồng thời là cơ sở để sinh viên bước đầu tiếp cận với thực tế công tác đền bù GPMB

- Ý nghĩa trong thực tiễn: Thông qua quá trình nghiên cứu giúp sinh viên nắm được những thuận lợi và khó khăn để từ đó đề ra các giải pháp góp phần thúc đẩy nhanh tiến độ bồi thường GPMB

Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.1.1 Khái niệm về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư

Công tác BTGPMB là việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế

+ Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã được giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của luật đất đai 2003 ( theo khoản 5 Điều 4 Luật đất đai 2003)

+ Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất ( theo khoản 6 Điều 4 Luật đất đai 2003 )

+ Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa điểm mới ( theo khoản 7 Điều 4 Luật đất đai 2003)

Tái định cư là khi người sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở thì được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau: + Bồi thường bằng nhà ở

+ Bồi thường bằng giao đất mới

+ Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới.(theo điều 4 Nghị định số 197/2004/NĐ-CP)

2.1.2 Đặc điểm của quá trình BT & GPMB

“Quá trình BTGPMB là quá trình đa dạng và phức tạp nó thể hiện khác nhau giữa các dự án, liên quan đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội Do đó qua trình BTGPMB có các đặc điểm sau:

- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội và trình độ dân trí nhất định Đối với

khu vực nội thành, mức độ tập trung cao, ngành nghề của dân cư đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn dẫn đến quá trình GPMB có đặc trưng nhất định Đối với khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, vv, quá trình GPMB cũng có những đặc trưng riêng của nó Đối với khu vực ngoại thành hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp, do đó GPMB cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt

- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân Ở khu vực nông thôn dân cư chủ yếu sống vào hoạt động nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất trong khi trình độ sản xuất lại thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp lại rất khó khăn, do đó tâm lí của người dân vùng này là giữ đất để sản xuất, thậm chí cho thuê đất còn thu được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê Mặt khác do tập quán canh tác và sinh hoạt nên đa phần người dân đều không muốn mất đi mảnh đất cha ông để lại.Tình hình đó đã dẫn đến công tác tuyên truyền vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn Bên cạnh đó công tác kiểm kê, định giá bồi thường gặp nhiều khó khăn

do các tài sản gắn liền với đất rất đa dạng Chính vì vậy khi thực hiện công tác

BT & GPMB cần có sự phối hợp hài hòa giữa các cấp chính quyền, các ban ngành có liên quan và người dân Cần áp dụng những chính sách hợp lí để

đảm bảo lợi ích của các bên tham gia” (Đỗ Thị Lan, 2007)

2.1.3 Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật có liên quan đến công tác BTGPMB

- Công tác quản lý Nhà nước về đất đai

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

- Công tác giao đất, cho thuê đất

- Việc đo đạc thống kê, kiểm kê đất đai

- Nhận thức của người dân bị thu hồi đất

- Công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước

- Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản lý và sử dụng đất đai (Báo cáo kết quả đề tài điều tra nghiên cứu xã hội học về chính sách bồi thường GPMB và tái định cư, Viện nghiên cứu địa chính, 2002)

2.2 Cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

2.2.1 Cơ sở lý luận:

Thực chất của việc GPMB là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của nhà nước

Nhà nước thực hiện quyền định đoạt đối với đất đai như sau:

- Quyết định mục đích sử dụng đất thông qua việc giải quyết, xét duyệt quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất

- Quy định về hạn mức giao đất và thời hạn sử dụng đất

- Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất

Theo Luật đất đai (2003) quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất trong công tác bồi thường GPMB

Điều 38: Các trường hợp Nhà nước thu hồi đất khi thực hiện công tác GPMB Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

1 Nhà nước sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế

2 Tổ chức được Nhà nuớc giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc

từ ngân sách Nhà nước hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất

3 Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không có hiệu quả

4 Người sử dụng đất cố ý huỷ hoại đất

5 Đất được giao không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền

6 Đất bị lấn, chiếm trong các trường hợp sau đây:

a) Đất chưa sử dụng bị lấn, chiếm

b) Đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật này

mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lân, chiếm

7 Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế

8 Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất

9 Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước

10 Đất được Nhà nuớc giao, cho thuê có thời hạn mà không được gia han khi hết thời hạn

11 Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền; đất trồng cây lâu năm không đựơc sử dụng trong thời hạn mười tám tháng liền; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn hai mươi bốn tháng liền

12 Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền hoặc tiến độ sử dụng đất chậm hơn hai mươi bốn tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư, kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất đó cho phép

Điều 42: Bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi trong khu vực GPMB

1 Nhà nước thu hồi đất của người sử dụng đất mà người bị thu hồi đất có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 50 của luật này thì người thu hồi đất được bồi thường, trừ các trường hợp quy định tại khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9,

10, 11 và 12 Điều 38 và các điểm b, c, d, đ và g khoản 1 Điều 43 của luật này

2 Người bị thu hồi loại đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi

3 Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương lập và thực hiện các dự án tái định cư trước khi thu hồi đất để bồi thường bằng nhà ở, đất

ở cho người bị thu hồi đất ở mà phải di chuyển chỗ ở Khu tái định cư được quy hoạch chung cho nhiều dự án trên cùng một địa bàn và phải có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ

4 Trường hợp không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền và được ưu tiên mua nhà hoặc thuê nhà thuộc sở hữu của Nhà nước đối với khu vực đô thị; bồi thường bằng đất ở đối với khu vực nông thôn, trường hợp giá trị quyền sử dụng đất bị thu hồi lớn hơn đất ở được bồi thường thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền đối với phần chênh lệch đó

5 Trường hợp thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất mà không có đất để bồi thường cho việc tiếp tục sản xuất thì ngoài việc được bồi thường bằng tiền, người bị thu hồi đất còn được Nhà nước hỗ trợ để ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi ngành nghề, bố trí việc làm mới

Trường hợp người sử dụng đất được Nhà nước bồi thường khi thu hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định của pháp luật thì phải trừ đi nghĩa vụ giá trị tài chính chưa thực hiện trong giá trị bồi thường, hỗ trợ

6 Chính phủ quy định việc bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi và việc hỗ trợ để thực hiện thu hồi đất (Luật đất đai, 2003)

Điều 43: Những trường hợp Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường

1 Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường về đất trong các trường hợp sau đây:

a) Thu hồi đất trong các trường hợp quy định tại các khoản 2, 3, 4, 5, 6,

7, 8, 9, 10, 11 và điều 12 Điều 38 của Luật này

b) Đất rừng phòng hộ; đất rừng đặc dụng; đất xây dựng trụ sở cơ quan, xây dựng công trình sự nghiệp; đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh; đất giao thông, thuỷ lợi; đất xây dựng các công trình văn hoá, y tế, giáo dục và đào tạo, thể dục thể thao và các công trình công cộng khác không nhằm mục đích kinh doanh; đất làm nghĩa trang, nghĩa địa

c) Đất nông nghiệp là do cộng đồng dân cư sử dụng

d) Đất được Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất, nhận quyền chuyển nhượng sử dụng đất mà tiền sử dụng đất, tiền nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách Nhà nước

đ) Đất thuê của Nhà nước

e) Trường hợp không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất quy định tại Điều 50 của Luật này

g) Đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích của xã, phường, thị trấn

2 Khi Nhà nước thu hồi đất, người bị thu hồi đất không được bồi thường

về tài sản gắn liền với đất trong các trường hợp sau đây:

a) Tài sản gắn liền với đất được tạo ra tại khu vực đất bị thu hồi sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được công bố mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép

b) Tài sản gắn liền với đất được tạo ra trước khi có quyết định thu hồi đất

mà trái với mục đích sử dụng đất đã được xác định trong quy hoạch, kế hoạch

sử dụng đất tại thời điểm xây dựng công trình đó

c) Đất bị thu hồi thuộc các trường hợp quy định tại các khoản 4, 6, 7 và

10 Điều 38 của Luật này

3 Người bị thu hồi đất quy định tại khoản 1 nhưng không thuộc khoản 2 Điều này được bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất bị thu hồi

4 Chính phủ quy định việc xử lý đối với tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tài sản đã đầu tư trên đất trong các trường hợp thu hồi đất quy định tại khoản

2, 3, 5, 8, 9, 11 và 12 Điều 38 của Luật này

Điều 44: Thẩm quyền thu hồi đất

1 Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung Ương quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài, trừ trường hợp quy định tại điều khoản 2 Điều này

2 Ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam

3 Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này không được ủy quyền” (Luật Đất đai, 2003)

- Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 02/08/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn sửa đổi, bổ sung Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai;

- Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/07/2007 của Chính phủ về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Thông tư số 06/2007/TT- BTNMT ngày 25/05/2007 hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ về Quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng

đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ Quy định

bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Tài nguyên và môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất;

- Thông tư số 57/2010/TT-BTC ngày 16/4/2010 của Bộ Tài chính quy định việc lập dự toán, sử dụng và quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất;

2.2.2.2 Các văn bản pháp quy của địa phương có liên quan đến công tác

BT & GPMB

Căn cứ Luật Đất đai ngày 26 tháng 11 năm 2003;

Căn cứ Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của

Chính phủ về thi hành Luật Đất đai;

Căn cứ Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về

bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;

Căn cứ nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

và giải quyết khiếu nại về đất đai;

Căn cứ Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định

bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư;

Căn cứ Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất;

Căn cứ Quyết định số 16/2009/QĐ-UBND ngày 21/10/2009 của UBND tỉnh Tuyên Quang về việc ban hành Quy định về quy trình, thủ tục thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang;

Căn cứ Quyết định số 19/2009/QĐ-UBND ngày 29/10/2009 của UBND tỉnh Tuyên Quang về việc quy định chính sách hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang;

Căn cứ Quyết định số 22/2011/QĐ-UBND ngày 31/10/2011 của UBND tỉnh Tuyên Quang về việc ban hành đơn giá bồi thường thiệt hại về tài sản (vật kiến trúc, cây trồng, vật nuôi) gắn liền với đất bị thu hồi khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang; Căn cứ Quyết định số 28/2011/QĐ-UBND ngày 20/12/2011 của UBND tỉnh Tuyên Quang về việc quy định giá đất trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang năm 2012; Căn cứ Quyết định số 29/2011/QĐ-UBND ngày 31/12/2011 quy định phân vùng, phân khu vực, phân loại đường phố và phân vị trí đất trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang năm 2012

Căn cứ Quyết định số 83/QĐ-CT ngày 07/01/2009 của Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang về việc phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình: Cải tạo, nâng cấp tuyến đường Từ đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến Quốc lộ 2, đoạn tránh thị xã Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang

Căn cứ Quyết định 1973/QĐ-CT ngày 19/10/2009 của Chủ tịch UBND thị

xã Tuyên Quang về việc phê duyệt hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công và dự toán xây dựng công trình: Cải tạo, nâng cấp tuyến đường từ đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến Quốc lộ 2, đoạn tránh thị xã Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang

Thực hiện Văn bản số 1574/UBND-TNMT ngày 30/7/2011 của UBND tỉnh Tuyên Quang về việc chủ trương thu hồi đất bổ sung của UBND thành phố Tuyên Quang;

2.3 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên thế giới, trong nước

và ở Tuyên Quang

2.3.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng trên thế giới

2.3.1.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Đài Loan

Điều 208 Luật đất đai Đài Loan quy định “Do nhu cầu xây dựng các công trình công cộng, Nhà nước có thể trưng thu đất tư hữu theo quy định của

bộ luật này, nhưng phạm vi trưng thu phải hạn chế trong nhu cầu cần thiết của công trình đó, như công trình quốc phòng, công trình giao thông, công trình công cộng, vệ sinh công cộng, cơ quan Chính phủ, cơ quan tự trị của địa phương, kiến trúc công cộng khác, sự nghiệp khoa học kỹ thuật và từ thiện, các công trình khác do Chính phủ xây mới phục vụ lợi ích cộng đồng”

Việc trưng thu đất và bồi thường tài sản trên đất ở Đài Loan được thực hiện như sau:

Cơ quan cần đất đưa ra kế hoạch xây dựng mới công trình và phạm vi dùng đất sau đó liên hệ với cơ quan địa chính địa phương để thực hiện việc trưng thu đất theo các trình tự sau đây:

+ Đo đạc

+ Lên hồ sơ

+ Nhập bảng điều tra về tài sản có trên đất

+ Thuyết minh về việc trưng thu đất

+ Trưng thu và công bố

+ Thanh toán các khoản tiền bồi thường và sử lý các vấn đề nảy sinh + Di chuyển các vật còn trên đất

+ Đăng ký thay đổi quyền sở hữu và cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu đất đai + Thông kê kết quả

Trong quá trình thực hiện quá trình trưng thu đất đai, Đài Loan vẫn thường gặp phải các rắc rối và sự phản kháng của chủ sở hữu đất đai Điều

238 Luật đất đai của Đaì Loan quy định, khi cơ quan địa chính huyện, thành

phố gặp phải các tình huống dưới đây thì được di chuyển thay hoặc trưng thu đất luôn:

Chủ sở hữu đất cự tuyệt hoặc không thể nhận phí thực hiện khi được chi trả Người được lĩnh tiền không rõ ràng ở địa phương

Chủ sở hữu đất được tính tiền di chuyển nhưng không di chuyển theo đúng thời hạn

Một trong những nguyên nhân dẫn đến sự phản ứng của các chủ sở hữu

có đất bị trưng thu đó là giá đất công bố để làm căn cứ bồi thường thấp hơn giá trị hiện tại của đất Hiện nay, Đài Loan vẫn luôn trưng tập ý kiến của các

cơ quan có liên quan để nhằm cải tiến trình tự, thủ tục trưng thu đất đai Sau đây là một số các nguyên tắc cải tiến các tác nghiệp trưng thu đất đai cụ thể của Đài Loan

Chính quyền huyện, thành phố thường xuyên điều tra giá cả mua bán đất đai bình thường trong địa phương mình để công bố chính xác giá trị đất hiện tại, làm cho việc bồi thường khi trưng thu đất đai được công bằng hợp lý Sửa đổi các pháp luật liên quan, định ra hạng mục và mức bồi thường đất đai nhất quán

Chính quyền tỉnh tổ chức huấn luyện chuyên môn cho các chuyên gia đánh giá về bồi thường tài sản của huyện, của thành phố

Cơ quan cần đất vì tưng thu đất mà làm cho người có nhà ở trên đất không có nhà ở, phải định ra kế hoạch an dân,kế hoạch an dân phải được ghi

rõ trong kế hoạch trưng thu

Cơ quan trưng thu đất đai phải giúp đỡ cơ quan cần dùng đất tổ chức hội

nghị thuyết minh để trưng thu ( www.doko.vn )

2.3.1.2 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Thuỵ Điển

Phần lớn đất đai thuộc QSH tư nhân, nhưng việc phát triển đất đai là mối quan tâm chung của toàn xã hội Vì vây, toàn bộ pháp luật và chính sách đất đai luôn đặt ra vấn đề hàng đầu là phải có sự công bằng giữa lợi ích chung và lợi ích riêng trên cơ sở nền tảng của thể chế chính trị

Nguyên tắc dân chủ xã hội của nghị viện Thuỷ Điển, xét về thực tiễn là các lợi ích chung đuợc nhấn mạnh trong pháp luật và chính sách đất đai Bộ luật đất đai của Thuỷ Điển là một văn bản pháp lý đuợc xếp vào loại hoàn chỉnh nhất, nó tập hợp và giải quyết mới quan hệ đất đai với hoạt dộng của toàn xã hội với 36 bộ luật khác nhau Qua nhiều thập kỷ nhưng ít có sự thay đổi pháp luật và chính sách đất đai ở Thuỵ Điển, về sở hữu đất đai, cơ bản dựa trên

sở hữu tư nhân và kinh tế thị trường có sự giám sát chung của xã hội, từ năm

1970 trở lại đây pháp luật và chính sách đất đai gắn liền với việc giải quyết những vấn đề liên quan đến pháp luật BĐS tư nhân như quy định việc mua bán đất đai, thế chấp, hoa lợi, chuyển nhượng, đăng ký các quyền về BĐS, các vấn

đề bồi thường…, đặc biệt công tác bồi thường thiệt hại được tiến hành khá thuận lợi do Nhà nước Thuỵ Điển có hẹ thống phấp luật hoàn chỉnh cùng với quy hoạch tổng thể về sử dụng đất đai ổn định (http://tailieu.vn)

2.3.1.3 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Hàn Quốc

Hàn Quốc là một đất nước nước nhỏ hẹp với 70% diện tích là núi cho nên đất công cộng được coi là một vấn đề quan trọng Do đó, để sử dụng quốc thổ nhỏ bé này một cách có hiệu quả hơn thì các quy hoạch và quy chế được coi như một hình thức pháp luật

Nói chung, Luật đất đai của Hàn Quốc được dựa trên Luật Quy hoạch đo thị cho từng đô thị và Luật quản lý sử dụng quốc thổ bao gồm tất cả các đo thị, nhà nước chỉ định năm khu vực sử dụng đề cân bằng sự phát triển đồng bộ

Đặc biệt, khái niệm cơ bản của Luật quản lý sử dụng quốc thổ là công bố công khai rõ ràng về đất đai Đây có nghĩa là tách riêng hai phần QSH và quyền

sử dụng đất (QSDĐ) để nhấn mạnh tầm quan trọng của đất công cộng trong xã hội Chế độ này giúp việc sử dụng đất một cách hữu dụng bằng cách thúc đẩy QSDĐ nhiều hơn QSH đất Với khái niệm công khai đất đai, hạn chế sở hữu đất, hạn chế sử dụng đất, hạn chế lợi ích phát sinh, hạn chế thanh lý các quy chế công cộng được áp dụng theo luật pháp và các tính cách quy chế như thế này được xem là đặc trưng của luật liên quan đến đất đai của Hàn Quốc

Luật bồi thường thiệt hại của Hàn Quốc được chia thànhhai thể chế Một

là “đặc lệ” liên quan đến bồi thường thiệt hại cho đất công cộng đã đạt được

theo thủ tục thương lượng của pháp luật được lập vào năm 1962 hai là “sung

công đất” theo thủ tục quy định cưỡng chế của công pháp được lập vào naem

1975 tuy nhiên, dưới hai thể chế luật và trong quá trình thực hiện luật “đặc

lệ” thương lượng không đạt được thoả thuận thì luật “sung công đất” được

thực hiện bằng cách cưỡng chế nhưng như thế thì lặp đi lặp lại và đôi khi bị trùng hợp cho nên người thời gian có thể kéo dài và chi phí bồi thường sẽ tăng lên

Đặc trưng của luật bồi thường: thực hiện luật bồi thường của Hàn Quốc theo luật mới thì sẽ thực hiện theo ba giai đoạn:

Thứ nhất: định giá theo quy định tức là tiền đền bù đất đai sẽ được giám định viên công cộng đánh giá trên tiêu chuẩn giá quy định để thu hồi đất phục

vụ cho công trình công cộng Mỗi năm, Hàn Quốc cho thi hành đánh giá đất hưn 27 triệu địa điểm trên toàn quốc và chỉ định 470.000 địa điểm làm tiêu chuẩn và thông qua đánh giá của giám định để dựa theo đó hình thành giá quy định cho việc bồi thường

Thứ hai: pháp luật có quy định không gây thiệt hại nhiều cho người có QSH đất trong quá trình thương lượng chấp nhận thu hồi đất Quy trình chấp nhận theo thứ tự là công nhận mục đích, lập biên bản tài sản và đất đai, thương lượng chấp nhận thu hồi

Thứ ba: biện phấp di dời là một đặc điểm quan trọng Chế dộ này được nhà nược hỗ trợ tích cực về mặt chính sách bảo đảm sự sinh hoạt của con người, cung cấp đất đai cho những người bị mất nơi cư trú do thực hiện công trình công cộng cần thiết của nhà nước Đây là công việc có hiệu quả, loi cuốn người dân tự nguyện di dời và liên quan rất nhiều tới việc GPMB Theo luật bồi thường, nếu như toà nhà nơi dự án sẽ được thực hiện có trên 10 nguòi

sở hữu thì phải xây dựng cho các đối tượng này nơi cư trú mới hoặc hỗ trợ 30% trị giá của toà nhà đó Còn nếu như các dự án xây dựng chung cư nhà ở thì cung cấp cho các đối tượng này chung cư hoặc nhà ở thấp hơn giá thành Đối với các đối tác kinh doanh để kiếm sống nhưng không có pháp nhân, các đối tác kinh doanh, nông nghiệp gia cầm thì có chính sách mang tính chất

ân huệ, thì ngoài biện pháp di dời còn ưu tiên cung cấp cho họ các cửa hàng hoặc các khu kinh doanh

Luật bồi thương của Hàn Quốc được thực hiện theo ba nguyên tắc trên đối với đất đai, BĐS và các quyền kinh doanh, nông nghiệp, ngư nghiệp, khoáng sản… để cung cấp tiền bồi thường và chi phí di dời

Chế dộ luật GPMB: theo luật sung công đất đai thì nếu như đã trả hoặc đặt cọc tiền bồi thường xong nhưng không chịu di dời thì dược xem như gây hại cho lợi ích công cộng do đó phải thi hành cưỡng chế giải toả Thực chất biện pháp GPMB thường bị các thường dân hoặc người ở thuê phản đối và chống trả quyết liệt gây ảnh hưởng xấu đến xã hội cho nên tốt nhất là phải có

sự nghiên cứu tìm ra biện pháp cho dân tự nguyện di dời là hay hơn cả

Quy trình bồi thường, GPMB quy định rất cụ thể và nghiêm ngặt

- Trước khi cưỡng chế cơ quan nhà nước có thẩm quyền gửi 03 lá thư cảnh cáo tới người bị cưỡng chế giải toả, thông báo cho chính quyền địa phương Đồng thời ngừng cung cấp điện và nước, nếu có chi phí phất sinh người bị di dời (không chấp hành) phải chịu;

- Tiền bồi thường không tăng lên nhưng có thể thêm các hỗ trợ khác;

- Phải được cơ quan nhà nước cho phép mới được cưỡng chế;

- Tại Hàn Quốc có từ 20 đến 30 công ty giám định giá, mỗi công ty đều

có chi nhánh, đại lý trên toàn quốc Khi định giá 1 khu đất phải giao cho 2 công ty thực hiện (1 công ty của Nhà nước, còn lại là của tư nhân), lấy giá bình quân làm giá bồi thường Cho người bị thu hồi đất dược chỉ định công ty

định giá thứ 3 (http://tailieu.vn)

2.3.1.4 Nhận xét và đánh giá

Việc xây dựng và phát triển các công trình đều cần đất Ở mỗi nước, quyền lực thu hồi, trưng thu đất được ghi trong Hiến pháp hoặc tại Bộ Luật

đất đai hoặc một bộ luật khác

Nếu việc thu hồi, trưng thu đó phù hợp với quy định của Pháp luật mà người sở hữu hoặc người sử dụng đất không thực hiện thì Nhà nước có quyền

chiếm hữu đất đai Việc thu hồi đất, trưng thu đất và bồi thường thiệt hại về đất tại mỗi quốc gia đều được thực hiện theo chính sách riêng do Nhà nước đó quy định Tuy nhiên, các chính sách đó đều có các nội dung chủ yếu sau:

Đối tượng được bồi thường về đất: Tất cả những người đang sử dụng đất

mà bị Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu, kể cả những người thiếu chứng chỉ hợp pháp về đất đai, chiếm đất bất hợp pháp trước ngày Nhà nước thực hiện thu hồi đất hoặc trưng thu đất mà đất đó không có tranh chấp hoặc khiếu nại đều được bồi thường Hay nói cách khác là tất cả những người có đất bị ảnh hưởng bởi dự án đều có quyền được bồi thường

Phương thức bồi thường đất: Việc bồi thường được thực hiện theo hai

phương thức là bồi thường bằng hiện vật (đất, nhà, lương thực, vật liệu xây dựng,…) hoặc bồi thường bằng tiền cho đất đai bị thiệt hại Tuy nhiên, dù thực hiện theo phương thức nào thì cũng đều phải xác định giá trị đất bị thu hồi để làm cơ sở thực hiện việc bồi thường

Giá trị đất bị thu hồi, trưng thu: Giá trị đất bị thu hồi hoặc trưng thu

được tính trên cơ sở giá trị thực của đất Nguyên tắc chung là giá bồi thường, giá trưng thu phải là giá thị trường hoặc giá thay thế

Chính sách hỗ trợ khi bị thu hồi đất, trưng thu đất: Ngoài việc bồi

thường cho người bị thu, trưng thu, trưng mua hoặc thu hồi đất, các quốc gia cũng quy định việc hỗ trợ cho người bị thu hồi đất hoặc bị trưng thu đất Đó

là các khoản hỗ trợ bổ sung ngoài bồi thường nhằm tạo điều kiện cho người bị thu hồi đất hoặc bị trưng thu đất ổn định và cải thiện đời sống, sản xuất, thu nhập, chuyển đổi nghề nghiệp

Qua nghiên cứu cho thấy chính sách bồi thường, hỗ trợ & GPMB của một số nước, Việt Nam chúng ta cần học hỏi một số kinh nghiệm để tiếp tục hoàn thiện chính sách bồi thường thiệt hại & GPMB ở một số điểm sau:

- Hoàn thiện các quy định về giá đất nói chung và định giá đất để bồi thường thiệt hại & GPMB nói riêng

- Bổ sung thêm một số giải pháp nhằm hỗ trợ người dân có đất bị thu hồi khôi phục thu nhập, ổn định đời sống, đặc biệt là đối với lao động trên 35 tuổi

2.3.2 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở trong nước

2.3.2.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Hà Giang

Theo báo cáo của UBND thành phố, từ năm 2011 đến nay, thành phố có tổng số 40 dự án thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng với tổng diện tích thu hồi trên 460.000 m2 của gần 1.000 hộ gia đình và tổ chức Đã hoàn thành, bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư 18 dự án, hiện tại có 22 dự án đang triển khai, thực hiện Trong việc chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, ngay sau khi được phê duyệt phương án bồi thường và được cấp kinh phí, Hội đồng Bồi thường thành phố đã xúc tiến ngay việc chi trả cho nhân dân Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc, nhiều dự án được phê duyệt nhưng nhà nước không đáp ứng kịp thời kinh phí chi trả, do

đó đến hết năm lại điều chỉnh giá, gây khó khăn cho việc thực thi nhiệm vụ của Hội đồng Đền bù cũng như gây bức xúc cho các hộ bị thu hồi Bên cạnh

đó, cơ chế, chính sách trong bồi thường, giải phóng mặt bằng nhiều khi chưa đáp ứng kịp thời, cụ thể: Giá bồi thường về tài sản chưa điều chỉnh theo thời điểm thu hồi đất; giá bồi thường đất còn thấp, chưa đáp ứng sát với giá thị trường chuyển nhượng Về công tác tái định cư, đến nay, quỹ đất hiện có để giao cho dân mới đáp ứng được 350/821 suất được phê duyệt, còn lại chưa có đất giao Chính sách tái định cư không kịp thời dẫn đến những hộ bị di chuyển nhà khó khăn Bên cạnh đó, một bộ phận người dân bị thu hồi đất cố tình không chấp hành chủ trương thu hồi đất của nhà nước, gây khó khăn, không bàn giao mặt bằng Từ những khó khăn, vướng mắc trên nên tình trạng đơn thư vượt cấp, khiếu nại kéo dài vẫn xảy ra thường xuyên UBND thành phố kiến nghị Đoàn giám sát chỉ đạo UBND tỉnh và ngành chức năng một số nội dung như: Cần bố trí kinh phí kịp thời để đền bù cho người dân trong thời gian sớm; giải quyết dứt điểm công tác giải phóng mặt bằng sạch trước khi giao cho chủ đầu tư, tránh gây khó khăn trong việc tổ chức thực hiện và tình trạng đơn thư khiếu nại kéo dài; xác định giá các loại tài sản về hoa màu, vật, kiến trúc công khai, bố trí vốn để thanh toán trước khi đầu tư; tỉnh cần có hướng dẫn cụ thể để việc định giá tài sản trên địa bàn thành phố không bị gặp khó khăn…

Đồng chí Đàm Văn Bông ghi nhận những kết quả đạt được của thành phố trong công tác BT, GPMB và tái định cư trong thời gian qua Bên cạnh những kết quả đạt được, Chủ tịch UBND tỉnh Đàm Văn Bông chỉ rõ một số tồn tại, hạn chế như: Công tác tham mưu của Hội đồng bồi thường thành phố chưa thật sự chủ động quyết liệt; một số dự án đã được phê duyệt và cấp kinh phí nhưng triển khai vẫn còn chậm… Để làm tốt công tác BT, GPMB và tái định cư, trong thời gian tới, thành phố Hà Giang cần tiếp tục phối hợp với UBND tỉnh bố trí kinh phí để giải quyết dứt điểm các dự án đã có vốn và có chủ đầu tư Đoàn giám sát cũng sẽ đề nghị UBND tỉnh làm việc cụ thể với UBND thành phố và các ngành chức năng để tháo gỡ, giải quyết rứt điểm những vướng mắc ở từng dự án trong công tác BT, GPMB Thành phồ cần kịp thời báo cáo, xin ý kiến UBND tỉnh về những nội dung người dân đề nghị, kiến nghị mà trong quy định của Pháp luật chưa cụ thể, qua đó có cách giải quyết linh hoạt giúp người dân giảm bớt khó khăn khi bị thu hồi đất, tránh để xảy ra tình trạng đơn thư vượt cấp, khiếu nại kéo dài Với những kiến nghị, đề xuất của thành phố, đoàn giám sát sẽ tiếp thu và giao cho các ngành chức năng giải quyết, tháo gỡ cụ thể trong thời gian sớm nhất

(http://baohagiang.vn)

2.3.2.2 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Quảng Ngãi

Còn đối với Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 24 đoạn Thạch Trụ - Phổ Phong Tổng chiều dài của Dự án là 8km, đi qua 2 huyện Mộ Đức và Đức Phổ

có tổng mức đầu tư 396 tỷ đồng Trong đó, kinh phí bồi thường, giải phóng được duyệt trong tổng mức đầu tư là 72,3 tỷ đồng, đến nay ước tổng giá trị bồi thường, GPMB là 127 tỷ đồng, tăng 175% so với tổng giá trị đã phê duyệt trong dự án đầu tư Tổng số hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án 875 hộ, trong đó

có khoảng 145 hộ phải thực hiện tái định cư (đoạn qua huyện Mộ Đức 15 hộ, đoạn qua Đức Phổ 130 hộ)

Đến nay đã hơn 4 năm 5 tháng, qua 6 lần gia hạn hợp đồng nhưng công tác bồi thường, GPMB của dự án vẫn chưa hoàn thành, đoạn qua huyện Mộ Đức còn 2 trường hợp, đoạn qua huyện Đức Phổ còn khoảng 80 trường hợp

Riêng Tiểu dự án GPMB đường cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi có chiều dài qua tỉnh Quảng Ngãi là 40,22km (tuyến cao tốc là 32,2km và chiều dài đoạn nối với Quốc lộ 1 là 8,02km) đi qua 14 xã của 5 huyện, thành phố, gồm Bình Sơn, Tư Nghĩa, Nghĩa Hành và thành phố Quảng Ngãi

Đến thời điểm này, tổng số hộ kiểm kê là 5.447 hộ/ 5.716 Tổng số hộ được phê duyệt là: 3.828/5.716 Tổng giá trị bồi thường trực tiếp: 223,44 tỷ đồng/3.828 hộ được phê duyệt Tổng diện tích đất đã được thu hồi: 150,5/265,88ha (đạt 56,6%) Tổng chiều dài đủ điều kiện bàn giao mặt bằng cho Dự án: 20,61/40,22km (đạt 50%)

Còn đối với dự án 2 cầu vượt đường sắt Km982+981 và Km995+590 Trong thời gian qua, UBND huyện Đức Phổ đã tích cực triển khai thực hiện

và bàn giao mặt bằng cho Chủ đầu tư dự án (Đường sắt Việt Nam) tổ chức thi công hoàn thành 2 cầu vượt và đã thông xe Tuy nhiên, công tác xây dựng khu dân cư Nam Bàu Nú đến nay vẫn chưa hoàn thành để giao đất tái định cư 14

lô cho 13 hộ dân phục vụ GPMB cầu vượt Km995+590 (mặc dù các hộ dân

đã giao đất để thi công cầu), khối lượng hoàn thành mới đạt 30% khối lượng san nền của khu dân cư

Tại buổi làm việc, lãnh đạo UBND các huyện cam kết sẽ đẩy nhanh tiến

độ, sớm bàn giao mặt bằng cho đơn vị thị công Riêng lãnh đạo UBND huyện Đức Phổ cam kết với Bí thư Tỉnh uỷ đến ngày 15.4 phải hoàn thành bàn giao mặt bằng dự án mở rộng Quốc lộ 1 (trừ những đoạn dân cư cần bố trí tái định

cư sẽ bàn giao vào 30.6) Riêng dự án mở rộng Quốc lộ 24 sẽ hoàn thành giải phóng mặt bằng vào ngày 20.4

Phát biểu tại buổi làm việc, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi Võ Văn Thưởng cho rằng: Công tác chỉ đạo điều hành của một số sở, ngành địa phương thời gian qua chưa thật sự quyết liệt và quyết tâm cao để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc Vì vậy, thời gian đến phải đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án, đặc biệt là 3 dự án: Nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1, đường cao tốc

Đà Nẵng- Quảng Ngãi và Quốc lộ 24

Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu rà soát lại toàn bộ chỉ đạo của UBND tỉnh, xem bao nhiêu nội dung đã làm và chưa làm Lý do vì sao chưa làm và xử lý trách

nhiệm của từng ngành, địa phương, từng cán bộ, công chức Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu phải tập trung tối đa nguồn lực để giải phóng mặt bằng và phải cơ bản hoàn thành trong tháng 4 Trừ các đoạn bố trí tái định cư do chờ xây dựng các khu tái định cư tập trung thì cũng phải hoàn thành trước ngày 30.6.2014

Bí thư Tỉnh ủy chỉ đạo, UBND các huyện cần tập trung hơn trong công tác chỉ đạo, lãnh đạo; huyện phải xuống tận dân để lắng nghe dân và giải quyết công việc chứ không thể ngồi một chỗ nghe và chỉ đạo Lãnh đạo các huyện phải thực hiện đúng cam kết của mình trước lãnh đạo tỉnh, đó là làm sao đảm bảo giải phóng mặt bằng, giao mặt bằng cho đơn vị thi công đảm bảo đúng tiến độ

Trong giải phóng mặt bằng phải chú trong đến tái định cư, quyền lợi của người dân phải được đảm bảo tốt nhất, đồng thời phải giải quyết kịp thời những kiến nghị của người dân Bí thư Tỉnh ủy cũng yêu đối với những gia đình đã gương mẫu, đi đầu trong việc di dời, bàn giao mặt bằng cho dự án thì cần được biểu dương

(Nguồn: http://baoquangngai.vn)

2.3.2.3 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Lào Cai

Lào Cai là một tỉnh vùng cao biên giới thuộc khu vực Tây Bắc của Tổ quốc, được thiên nhiên ưu đãi về tài nguyên khoáng sản, khí hậu, đất đai, có

vị trí địa lý thuân lợi là cầu nối giữa ASEAN và miền Tây Trung Quốc nằm trên hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội - Hải Phòng Với những tiềm năng và lợi thế Lào Cai trở thành một trung tâm kinh tế trọng điểm của vùng Tây Bắc Để thực hiện mục tiêu đó hàng năm tỉnh Lào Cai phải thu hồi, chuyển mục đích hàng ngàn ha từ đất nông, lâm nghiệp và đất ở sang sử dụng vào mục đích đất phi nông nghiệp, đặc biệt là phục vụ cho việc xây dựng cơ sở

hạ tầng, phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và an ninh quốc phòng Căn cứ vào quy định của pháp luật, thời gian qua tỉnh Lào Cai đã ban hành nhiều quy định về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (BTGPMB), gần đây nhất, năm 2009 UBND tỉnh Lào Cai ban hành Quyết định số 45/2009/QĐ-UBND quy định về bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để

sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh (Quyết định số 45) Bằng việc cụ thể hóa quy định của Luật Đất đai, các Nghị định của Chính phủ, các Thông tư hướng dẫn của

Bộ Tài nguyên và Môi trường, đồng thời quy định một số nội dung cụ thể theo thẩm quyền của UBND tỉnh cho phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương Quyết định số

45 đã khẳng định Nhà nước với tư cách là đại diện duy nhất cho quyền sở hữu toàn dân

về đất đai, đồng thời điều chỉnh về bản lợi ích của người sử dụng khi bị Nhà nước thu hồi đất Có thể nói Quyết định số 45 đã khắc phục về cơ bản những vướng mắc, bất cập trong công tác BTGPMB trên địa bàn khi thực hiện Quyết định số 68/2007/QĐ-UBND của UBND tỉnh; đã trở thành căn cứ pháp lý cho UBND các cấp thực hiện tốt công tác BTGPMB cho các công trình dự án trên địa bàn tỉnh; đặc biệt là việc BTGPMB và bàn giao đất kịp thời cho nhà đầu tư xây dựng đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, hay việc GPMB để thực hiện các dự án trong Khu Công nghiệp Tằng Loỏng, các tiểu khu đô thị thuộc khu đô thị mới Lào Cai- Cam Đường, khu Công nghiệp Bắc Nhạc Sơn, khu CN-TM cửa khẩu, các công trình thủy điện, khai thác khoáng sản và nhiều công trình dự án phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng khác trên địa bàn Tuy nhiên trong quá trình thực hiện công tác BTGPMB trên địa bàn tỉnh vẫn còn một

số khó khăn, vướng mắc đó là: Biến động về đất đai (cả về hình thể, diện tích, mục đích và chủ sử dụng) ở địa phương chưa cập nhật kịp thời; giá đền bù tài sản là nhà cửa, vật kiến trúc, cây cối hoa màu theo quy định tại Quyết định số 45 chưa được điều chỉnh kịp thời theo giá cả của thị trường; việc quy hoạch, xây dựng các khu tái định cư (TĐC) thường chậm làm ảnh chung đến tiến độ thực hiện công tác BTGPMB và gây khó khăn cho người dân bị thu hồi đất, nguyên nhân của những khó khăn vướng mắc trên là:

- Công tác quản lý nhà nước về đất đai của một số địa phương còn yếu, chưa thực hiện tốt công tác công bố, tuyên truyền và thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; chưa quản lý chặt chặt chẽ và cập nhật kịp thời biến động đất đai đặc biệt là việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất;

- Một số chủ dự án chưa thực sự quan tâm đến việc đầu tư xây dựng khu TĐC cho người dân bị thu hồi đất GPMB;

- Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân còn yếu (do thiếu

hiểu biết kiến thức pháp luật và do tính toán lợi ích cá nhân) không chấp hành các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

- Giá cá thị trường biến động quá lớn, theo chiều hướng tăng liên tục (chỉ số giá tiêu dùng CPI năm 2010 tăng trên 11%, bình quân 4 tháng đầu năm 2011 tăng gần 14%) đặc biệt là nhóm các mặt hàng chiến lược như điện, xăng dầu, sắt thép, xi măng

… làm giá thành xây dựng tăng nhanh trong khi đó giá đền bù nhà cửa, tài sản vật kiến trúc, cây cối hoa màu xây dựng theo giá trung bình Quý IV/2009 chưa được điều chỉnh kịp thời dẫn đến việc người dân không đồng thuận

Để công tác BTGPMB trên địa bàn tỉnh được thuận lợi, đảm bảo việc bàn giao mặt bằng để triển khai các công trình, dự án đúng tiến độ, trên cơ sở tuân thủ pháp luật, ổn định lâu dài, trong thời gian tới các cấp, các ngành của tỉnh cần giải quyết tốt một số vấn đề, cụ thể như sau:

- Tăng cường công tác quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn, đặc biệt là

ở cấp cơ sở Trong đó tập trung vào việc quản lý, thực hiện tốt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch xây dựng đô thị đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; Làm tốt công tác đăng ký, cập nhật kịp thời biến động đất đai, kiên quyết chấm dứt tình trạng sử dụng đất tự phát, chuyển đổi mục đích sử dụng đất không theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến kiến thức pháp luật, đặc biệt là pháp luật về đất đai đến các tầng lớp nhân dân, các đối tượng sử dụng đất

- Tiếp tục rà soát sửa đổi Quyết định số 45 theo hướng: Rà soát chỉnh sửa các quy định đã có (ban hành kèm theo Quyết định) cho chặt chẽ, bổ sung một

số nội dung còn thiếu trên cơ sở đảm bảo các quy định của pháp luật và phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương Trong đó quy định cụ thể tránh nhiệm của UBND các cấp, của chủ đầu tư trong việc quy hoạch xây dựng các khu TĐC khi thực hiện các công trình dự án, chỉ bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư khi hoàn thành bàn giao khu TĐC cho người dân đu điều kiện làm nhà ở; phân công, phân nhiệm cụ thể cho các sở ngành, UBND các cấp trong công tác GPMB Trong đó phân cấp cho UBND các huyện, thành phố xác định giá đền bù, hỗ trợ chi tiết đối với một số loại nhà cửa, tài sản vật kiến trúc, cây cối hoa màu cho phù hợp với điều kiện của các địa phương; Sửa đổi, bổ sung các phụ biểu quy định đơn

giá đền bù nhà cửa, tài sản vật kiến trúc, cây cối hoa màu theo hướng sát với giá thị trường, đồng thời có quy định mở cho việc điều chỉnh khi giá cả thị trường biến động

BTGPMB là công việc khó khăn, phức tạp, là vấn đề nhạy cảm liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành và nhiều tầng lớp trong xã hội; bằng sự nỗ lực của các cấp, các ngành chúng ta hy vọng sẽ làm tốt công tác BTGPMB,đó sẽ là chìa khóa cho sự vận động phát triển của đất nước nói chung và của Lào Cai nói riêng trong thời gian

tới (http://laocai.gov.vn)

2.3.3 Tình hình GPMB các công trình cơ bản tại Tuyên Quang

- Hiện nay, thành phố đã và đang thực hiện giải phóng mặt bằng (GPMB)

90 công trình xây dựng cơ bản (XDCB) Các công trình sau khi giải phóng được mặt bằng đã có tác dụng tích cực góp phần quan trọng thúc đẩy kinh tế -

xã hội của thành phố phát triển

Đến khu dân cư trục đường Minh Thanh, phường Tân Hà những ngày này, con đường vào khu dân cư đã được mở rộng, rải thảm nhựa, lắp đèn cao

áp khang trang, sạch đẹp Hai bên đường trước đây là những thửa ruộng, những vườn hoa, vườn rau đã được bà con bàn giao cho nhà nước Theo Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố, tổng diện tích đất thu hồi tại đây là gần 15.000 m2 Số hộ bị thu hồi đất là 22 hộ Đến nay 100% các hộ đã nhận tiền đền bù GPMB với tổng số tiền đã chi trả là hơn 7,5 tỷ đồng Bà Nguyễn Thị Nga, tổ 7, phường Tân Hà cho biết, nhà bà và 19 hộ trong tổ có diện tích đất bị thu hồi đều đồng tình, ủng hộ chủ trương quy hoạch xây dựng khu dân

cư Minh Thanh Vì vậy hơn 12.000 m2 đất trong diện phải giải tỏa bà con đã nhanh chóng bàn giao cho nhà nước và nhận đầy đủ tiền đền bù hỗ trợ Bà con mong muốn thành phố sẽ sớm triển khai việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng khu dân cư, đấu giá quyền sử dụng đất các lô đất, thửa đất, tạo điều kiện cho người dân có nhu cầu về đất đai được quản lý, sử dụng

Theo Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Tuyên Quang, để thực hiện GPMB 90 công trình, thành phố phải thu hồi hơn 245,8 ha Tổng số hộ bị thu hồi đất là 4.014 hộ Đến nay thành phố đã chi trả tiền bồi thường và giải phóng mặt bằng xong 21 công trình Đã phê duyệt phương án và đang chi trả

tiền bồi thường 26 công trình, 43 công trình còn lại đang lập thủ tục GPMB Nhiều công trình sau khi hoàn thành GPMB đã tạo điều kiện cho chủ đầu tư gấp rút triển khai thực hiện dự án Điển hình như các công trình: Đường dẫn cầu Tân Hà, đường tránh nhà máy xi măng Tân Quang, đường Lý Thái Tổ đoạn qua cầu gạo đến QL 2 đoạn tránh thành phố Tuyên Quang, đường Lê Đại Hành (từ ngã ba Bình Thuận đến nút giao QL 37 và QL 2 đoạn tránh thành phố Tuyên Quang) Sau khi có mặt bằng, các đơn vị thi công đã tập trung nhân lực, vật lực để hoàn thiện công trình Các công trình được đưa vào

sử dụng góp phần quan trọng trong việc phát triển hạ tầng thành phố, giúp người dân đi lại thuận lợi, dễ dàng hơn Gần đây nhất là dự án cải tạo nâng cấp Đại lộ Tân Trào (giai đoạn 1), đoạn từ cổng thành Nhà Mạc đến khu vực Trung tâm hội nghị tỉnh Đây là công trình giao thông trọng điểm của thành phố nên có mặt bằng đến đâu, nhà thầu lập tức thi công ngay đoạn đó Qua hơn nửa năm thi công, một Đại lộ Tân Trào hiện tại đã dần hiện hữu

Tuy nhiên cũng theo Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Tuyên Quang, công tác GPMB của thành phố vẫn còn gặp không ít khó khăn Trong

đó nhận thức của một số hộ dân về vấn đề bồi thường hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất có lúc, có nơi còn chưa đầy đủ Giải pháp thực hiện mà thành phố đưa

ra là tiếp tục đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ làm công tác liên quan đến lĩnh vực đất đai Hoàn thiện cơ sở hạ tầng trên diện tích đất được giao tái định cư, các khu dân cư, khu thương mại - dịch vụ, qua đó đảm bảo các điều kiện để nhà đầu tư nhanh chóng triển khai thực hiện dự án, các

hộ di chuyển đến nơi ở mới nhanh chóng ổn định cuộc sống Tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án cho sử dụng đất hàng năm để đáp ứng nhu cầu về đất đai của các tổ chức, cá nhân Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị có liên quan để thực hiện tốt nhiệm vụ giải phóng mặt, đảm bảo thời gian, tiến độ và hiệu quả (http://www.baotuyenquang.com.vn)

2.4 Quy trình tiến hành bồi thường giải phóng mặt bằng

Khi có quyết định thu hồi đất của UBND tỉnh Tuyên Quang, UBND TP Tuyên Quang đã đề nghị với UBND tỉnh thành lập hội đồng bồi thường GPMB, và các tổ tư vấn Tổ tư vấn có trách nhiệm giúp việc Hội đồng Bồi

thường GPMB kiểm tra hồ sơ đất đai, kiểm kê tài sản vật kiến trúc, cây cối, hoa màu của các hộ phải thu hồi đất Hội đồng bồi thường GPMB thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Thành lập hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; tổ tư vấn trong khu vực GPMB

Bước 2: Công khai cho các hộ đại diện để các hộ biết phạm vi thu hồi đất cho dự án để các hộ có phương án di chuyển tài sản, cây cối, hoa màu, nhanh chóng ổn định đời sống

Bước 3: Hướng dẫn các hộ tự kê khai tài sản, đất đai, xác định số khẩu,

số khẩu trong độ tuổi lao động, diện tích đất được giao ban đầu, phô tô các loại giấy tờ có liên quan đến thửa đất

Bước 4: Công khai chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất, công khai tiến độ dự án, thời hạn chậm nhất mà các hộ phải di chuyển Bước 5: Công khai đơn giá bồi thường đất đai, tài sản cho các hộ biết, giải đáp thắc mắc nếu có

Bước 6: Kiểm kê, kiểm tra thực tế so với tờ khai của các hộ và thu hồi các giấy tờ nhà đất có liên quan Nếu các hộ không kê khai, không ký vào biên bản kiểm kê thì phải lập biên bản có xác nhận của chính quyền cơ sở Biên bản kê khai phải ghi theo mẫu quy định và phải có đầy đủ chữ ký của tổ công tác, xác nhận UBND xã và chủ dự án

- Biên bản kê khai tài sản, nhà cửa, vật kiến trúc cây cối, khối lượng riêng biệt, ghi đủ các thông số trong bảng giá bồi thường quy định

- Biên bản kê khai đất đai thể hiện diện tích, hạng đất, số thửa đất trên bản đồ

Bước 7: Công khai số liệu sau khi kiểm tra, kiểm kê cho từng hộ biết sau khi kiểm tra, biên bản kiểm kê theo mẫu quy định có đầy đủ chữ ký của chủ

hộ và tổ công tác, xác nhận của chủ dự án và UBND xã

Bước 8: Lập phương án bồi thường theo quy định ( bao gồm biểu tổng hợp và biểu tính toán chi tiết)

Bước 9: Tổ chức thực hiện

- Công khai phương án bồi thường đã được phê duyệt cho các hộ biết

- Công khai lịch trả tiền bồi thường theo phương án đã được phê duyệt

- Tổ chức chi trả bồi thường an toàn và thuận tiện

- Quy định thời gian cho các hộ di chuyênt và bàn giao mặt bằng cho chủ

dự án

Bước 10: Giải quyết những tồn tại

- Giải đáp những vướng mắc của hộ gia đình được nhận tiền bồi thường những thiếu sót nếu có

- Sau khi có quyết định thu hồi đất và phương án bồi thường GPMB, tái định cư đã được cơ quan Nhà nước xét duyệt Được công bố công khai, có hiệu lực thi hành, người có đất bị thu hồi đất không chấp hành quyết định thu hồi đất

- Trường hợp người bị thu hồi đất không chấp hành Quyết định thu hồi đất thì UBND cấp có thẩm quyền Quyết định thu hồi đất, ra Quyết định cưỡng chế Người bị cưỡng chế thu hồi đất phải chấp hành Quyết định cưỡng chế

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2, tránh TP Tuyên Quang (Bao gồm bồi thường về đất, tài sản vật kiến trúc, cây cối hoa mầu và các hỗ trợ)

- Phạm vi nghiên cứu: Tại đoạn đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2, tránh TP Tuyên Quang

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm: Đề tài được thực hiện tại TP Tuyên Quang - tỉnh Tuyên Quang

- Thời gian nghiên cứu: Thực hiện từ ngày 20/1/2014 – 30/4/ 2014

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội

- Điều kiện tự nhiên

+ Vị trí địa lý

+ Điều kiện thời tiết khí hậu

+ Địa hình địa mạo

- Điều kiện kinh tế - xã hội

3.3.2 Đánh giá công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng tại dự án cải tạo nâng cấp đường Lý Thái Tổ qua cầu Gạo đến quốc lộ 2 tránh TP Tuyên Quang

3.3.2.1 Đánh giá phương án giải phóng mặt bằng

* Công tác chuẩn bị

- Diện tích cần phải thu hồi của dự án

- Phương án bồi thường

- Phướng án hỗ trợ

- Lập khu tái định cư

* Công tác triển khai

- Kết quả thu hồi và bồi thường đất

- Kết quả bồi thường tài sản

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội

- Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu tại các phòng ban có liên quan

- Thu thập các thông tin số liệu từ các bài báo, bài viết, sách, các báo cáo

và các văn bản đã được công bố

3.4.2.2 Phương pháp đánh giá hiệu quả của dự án

- Phương pháp thống kê: Thống kê các số liệu đã thu thập được

về tổng diện tích, tổng số tiền bồi thường cũng như chi tiết về từng loại đất và mức ảnh hưởng của dự án

- Phương pháp so sánh: Từ số liệu về diện tích và tổng số tiền bồi thường đã thống kê và điều tra trong phạm vi của dự án so sánh với giá thị trường, khung giá của Chính phủ và quyết định bảng giá của tỉnh

- Phương pháp xử lí số liệu: Số liệu đã được xử lí bằng Exel, Word…

3.4.3 Ảnh hưởng của công tác GPMB đến nơi sống của nhân dân tại khu vực GPMB

+ Phương pháp phát phiếu điều tra ý kiến của người dân tại khu vực GPMB: Số lượng 30 phiếu (chọn ngẫu nhiên 30 hộ)

+ Phương pháp thu thập tài liệu có liên quan

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Tuyên Quang

4.1.1 Điều kiện tự nhiên

4.1.1.1 Vị trí địa lý

Thành phố Tuyên Quang nằm ở phía Nam của tỉnh Tuyên Quang, cách thành phố Hà Nội 165 km về phía Nam theo Quốc lộ 2, cách thành phố Hà Giang 155 km về phía bắc theo Quốc lộ 2, cách thành phố Thái Nguyên 86

km về phía Đông theo Quốc lộ 37, cách thành phố Yên Bái 60 km về phía Tây theo Quốc lộ 37 Tọa độ địa lý: từ 21047’ đến 21058’ vĩ độ Bắc; từ 105o 11’ đến 105o 17’ kinh độ Đông Địa giới hành chính:

- Phía Bắc giáp xã Tân Long, Trung Môn, Phú Thịnh, huyện Yên Sơn

- Phía Nam giáp xã Nhữ Khê, Đội Bình, thị trấn Tân Bình, huyện Yên Sơn

- Phía Đông giáp xã Cấp Tiến, Vĩnh Lợi, huyện Sơn Dương; xã Tiến Bộ, thị trấn Tân Bình, huyện Yên Sơn

- Phía Tây giáp xã Nhữ Hán, Hoàng Khai, Kim Phú, huyện Yên Sơn

Hình 4.1: Bản đồ địa giới hành chính TP Tuyên Quang