Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - Huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng.

60 4.4.2 Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ nâng cao đời sống của người dân bị thu hồi đất và rút ra những bài học kinh nghiệm

TỈNH CAO BẰNG”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy

Chuyên ngành : Quản lý đất đai Khoa : Quản lý tài nguyên

Lớp : K42 – QLĐĐ N01 Khoá học : 2010 - 2014

Thái Nguyên, năm 2014

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

-  -

ĐINH HỒNG BẮC

Tên đề tài:

“ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG

GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN NÂNG CẤP CẢI TẠO TUYẾN ĐƯỜNG THỊ TRẤN ĐÔNG KHÊ - CỬA KHẨU ĐỨC LONG

- HUYỆN THẠCH AN TỈNH CAO BẰNG”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý đất đai

Khoa : Quản lý tài nguyên Lớp : K42 – QLĐĐ N01

Khoá học : 2010 - 2014 Giáo viên hướng dẫn : Ths Nguyễn Thị Yến Khoa Quản lý tài nguyên - Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Thái Nguyên, năm 2014

Lý Tài Nguyên, Trường Đại học Nông lâm Thái nguyên, em đã Nghiên cứu

đề tài: “Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - Huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng”

Sau một thời gian nghiên cứu và thực tập bản báo cáo tốt nghiệp của em

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo Ths Nguyễn Thị Yến-

người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ em trong quá trình hoàn thành khóa luận này

Em xin gửi lời cảm ơn đến ban lãnh đạo Phòng Tài Nguyên & Môi Trường Huyện Thạch An Tỉnh Cao Bằng, các cán bộ, chuyên viên, các ban ngành khác đã giúp đỡ em trong quá trình thực tập và hoàn thành khóa luận Cuối cùng em xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã động viên, khuyến khích em trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên ngày 25 tháng 5 năm 2014

Sinh viên thực hiện

Đinh Hồng Bắc

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

3 CHXHCNVN Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam

4 CNH – HĐH Công nghiệp hóa hiện đại hóa

5 GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

9 NQ – HDND Nghị quyết hội đồng nhân dân

10 NQ – UBND Nghị quyết ủy ban nhân dân

11 QĐ – UBND Quyết định ủy ban nhân dân

15 TT – BTC Thông tư bộ tài chính

16 TT – BTNMT Thông tư bộ tài nguyên môi trường

19 TTr – UBND Tờ trình ủy ban nhân dân

21 GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1 Hiện trạng sử dụng đất năm 2013 của huyện Thạch An 39

Bảng 4.2.Đối tượng và điều kiện bồi thường 42

Bảng 4.3 Bảng kết quả thống kê diện tích đất thu hồi của dự án 43

Bảng 4.4: Kết quả bồi thường về đất ở 45

Bảng 4.5 Kết quả bồi thường đất nông nghiệp 46

Bảng 4.6 Kết quả thực hiện đền bù vật kiến trúc và nhà cửa 47

Bảng 4.7 Kết quả bồi thường cây cối, hoa màu 49

Bảng 4.8 Kết quả bồi thường cây lâm nghiệp 51

Bảng 4.9 Kết quả về chính sách hỗ trợ 53

Bảng 4.10 Tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ 54

Bảng 4.11 Ý kiến nhận xét của người dân về công tác bồi thường GPMB tại dự án 57

Bảng 4.12: Kết quả điều tra cán bộ trong ban bồi thường GPMB 58

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH

Hình 4.1 Cơ cấu đất đai huyện Thạch An năm 2013 41Hình 4.2 Cơ cấu diện tích thu hồi của dự án 44

MỤC LỤC

Trang

Phần 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích của đề tài 2

1.3 Yêu cầu của đề tài 2

1.4 Ý nghĩa của đề tài 3

Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Khái quát về bồi thường giải phóng mặt bằng 4

2.1.1 Khái niệm về bồi thường hỗ trợ và tái định cư 4

2.1.2 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB 5

2.1.3 Đối tượng và điều kiện được đền bù 6

2.2 Căn cứ pháp lý của công tác giải phóng mặt bằng 8

2.2.1 Căn cứ pháp lý chung của nhà nước liên quan đến công tác GPMB 8 2.2.2 Căn cứ pháp lý của UBND tỉnh Cao Bằng liên quan đến công tác bồi thường GPMB 10

2.3 Công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam 11

2.3.1.Công tác GPMB của một số nước trên thế giới 11

2.3.2 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam 15

2.4 Công tác GPMB ở Việt Nam 16

2.4.1 Trước khi có luật đất đai 1993 16

2.4.2 Thời kỳ 1993 đến 2003 18

2.4.3 Từ khi có luật đất đai 2003 18

2.5 Công tác GPMB ở tỉnh Cao Bằng 19

2.6 Quy trình tiến hành bồi thường GPMB dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng 20

Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 23

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 23

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 23

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 23

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 23

3.2.1 Địa điểm nghiên cứu 23

3.2.2 Thời gian nghiên cứu 23

3.3 Nội dung nghiên cứu 23

3.3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, tình hình quản lý và sử dụng đất của huyện Thạch An 23

3.3.2 Đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng 24

3.3.3 Đánh giá nhận thức của người dân và cán bộ đến công tác giải phóng mặt bằng 25

3.3.4 Đánh giá thuận lợi khó khăn và đề xuất một số giải pháp qua đó rút ra bài học kinh nghiệm trong trong công tác GPMB của dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng 25

3.4 Phương pháp nghiên cứu 25

3.4.1 Phương pháp điều tra thu thập tài liệu, số liệu 25

3.4.2 Phương pháp thống kê 25

3.4.3 Phương pháp so sánh 26

3.4.4 Phương pháp số liệu 26

3.4.5 Phương pháp chuyên gia 26

Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 27

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và tình hình quản lý sử dụng đất của huyện Thạch An 27

4.1.1 Điều kiện tự nhiên của huyện Thạch An 27

4.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Thạch An 30

4.1.3 Tình hình quản lý và sử dụng đất đai của huyện Thạch An năm 2013 37

4.2 Đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự

án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long

huyện Thạch An - tỉnh Cao Bằng 41

4.2.1 Tổng quan về khu vực giải phóng mặt bằng 42

4.2.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường về đất đai và các tài sản gắn liền với đất 42

4.2.3 Đánh giá về chính sách hỗ trợ và kinh phí để thực hiện dự án 52

4.3.2 Kết quả điều tra phỏng vấn của cán bộ quản lý và thực hiện dự án 58 4.4 Đánh giá thuận lợi khó khăn và đề xuất một số giải pháp qua đó rút ra bài học kinh nghiệm trong trong công tác GPMB của dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng 60

4.4.1 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác bồi thường GPMB 60

4.4.2 Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ nâng cao đời sống của người dân bị thu hồi đất và rút ra những bài học kinh nghiệm về GPMB 62

Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 65

5.1 Kết luận 65

5.2 Kiến nghị 65

TÀI LIỆU THAM KHẢO 66

Trong những năm gần đây thực hiện công tác đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do Đảng đề ra, đất nước ta có nhiều khởi sắc, kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đang trên đà phát triển với các khu công nghiệp, khu du lịch, dịch vụ, văn hóa… Sự thay đổi

và phát triển đòi hỏi phải có mặt bằng xây dựng Vậy để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội Nhà nước phải thu hồi một phần đất của người dân đang sử dụng

Công tác giải phóng mặt bằng là một việc hết sức khó khăn và phức tạp bởi nó có liên quan đến một loại tài sản có giá trị rất lớn Vì vậy công tác giải phóng mặt bằng liên quan đến quyền lợi của các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân Thực tế, qua nhiều dự án đã cho thấy công tác giải phóng mặt bằng vẫn tồn tại nhiều bất cập Khó khăn lớn nhất của công tác giải phóng mặt bằng là việc xác định giá bồi thường nhưng giá bồi thường lại luôn thấp hơn so với giá thị trường, do vậy ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của người dân, họ luôn cảm thấy mức giá bồi thường là chưa thỏa đáng Đó cũng là lí do chính khiến cho người dân không tình nguyện chuyển đi, không ủng hộ công tác giải phóng mặt bằng

Trong thời gian qua, Huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng đang tập trung vào phát triển hạ tầng, công nghiệp và dịch vụ dẫn tới sự phát triển dân cư

cũng như nhu cầu cải thiện đời sống ăn ở của nhân dân Nhiều công trình dự

án đã hoàn thành và đi vào hoạt động đem lại nhiều thành tựu về kinh tế - xã hội Tuy nhiên, có nhiều dự án đã hoàn thành, các công trình đã đi vào sử dụng nhưng vẫn còn rất nhiều vấn đề liên quan đến đất đai của người dân yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết Nguyên nhân chính là do mức bồi thường đất đai chưa thỏa đáng hay còn ở nguyên nhân khác Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng không chỉ là di dời dân khỏi khu vực giải tỏa mà còn phải có kế hoạch cụ thể trong công tác tái định cư và hỗ trợ phát triển kinh tế ổn định đời sống của người dân sau tái định cư

Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thức được tầm quan trọng của công tác giải phóng mặt bằng, được sự đồng ý của ban Giám Hiệu Nhà trường, ban Chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài Nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới

sự chỉ đạo và hướng dẫn trực tiếp của cô giáo Ths Nguyễn Thị Yến, em tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - Huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng.”

1.2 Mục đích của đề tài

Đánh giá giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án nâng cấp cải tạo tuyến dường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - Huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng.Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân tồn tại trong công tác giải phóng mặt bằng Đề xuất phương án có tính khả thi

và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác GPMB

1.3 Yêu cầu của đề tài

- Nắm chắc Luật Đất đai, các Quyết định có liên quan đến công tác GPMB

- Nắm chắc các Nghị định, thông tư, quyết định, văn bản hướng dẫn thi hành luật và khung giá đền bù của Chính phủ và của địa phương có liên quan đến việc bồi thường thiệt hại

- Số liệu điều tra, thu thập phải đảm bảo chính xác, khách quan

- Phân tích và nhận xét công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án

- Đề xuất phương án giải quyết dựa trên cơ sở Nghị định, Quy định và kinh nghiệm đã làm

1.4 Ý nghĩa của đề tài

- Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Bổ sung những kiến

thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp nhận những kiến thức, kinh nghiệm ngoài thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lý nhà nước về đất đai, cụ thể là công tác bồi thường hỗ trợ, tái định cư

- Ý nghĩa trong thực tiễn: Đưa ra những giải pháp có tính khả thi, rút ra

những bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường GPMB, để thực hiện công tác bồi thường GPMB tốt hơn

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Khái quát về bồi thường giải phóng mặt bằng

2.1.1 Khái niệm về bồi thường hỗ trợ và tái định cư

- Bồi thường

Bồi thường là đền bù những tổn hại đã gây ra Đền bù là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao Như vậy bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất

- Hỗ trợ

Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới…

- Tái định cư

Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đấy để sinh sống và làm ăn Tái định cư bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất để thực hiện các dự án phát triển Tái định cư được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó Như vậy tái đinh cư là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về KT-XH đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung Hiện nay ở nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau:

- Bồi thường bằng nhà ở

- Bồi thường bằng giao đất ở mới

- Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở

Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong chính sách giải phóng mặt bằng Các dự án tái định cư cũng được gọi là các dự án phát triển và được thực hiện như các dự án khác

- Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Khi tiến hành thực thiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư luôn tồn tại 3 mối quan hệ: Nhà nước, người bị thu hồi, nhà đầu tư Tuy nhiên, có thể nhận thấy một điều là cùng một lúc, cùng địa điểm nhưng quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm, lợi ích lại khác nhau, vì vậy chính sách bồi thường hỗ trợ và tái định cư phải xây dựng sao cho phù hợp với mỗi quan hệ phức tạp này, đó là chính sách liên quan đến lợi ích của mỗi bên

2.1.2 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB

Trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng có nhiều yếu tố tác động, các yếu tố này có thể phần nào thúc đẩy công tác GPMB diễn ra thuận lợi hoặc có thể gây cản trở tiến độ bồi thường GPMB, đó là những yếu tố sau:

- Tác động của công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

- Tác động của công tác cho thuê đất, giao đất

- Đăng kí đất đai lập và quản lý hồ sơ địa chính, quản lý hợp đồng sử dụng đất, thống kê kiểm kê đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

- Thanh tra, kiểm tra công tác quản lý nhà nước về đất đai và tổ chức thực hiện

- Giải quyết tranh chấp, khiếu nại tố cáo các vi phạm trong quản lý và

sử dụng đất đai

2.1.3 Đối tượng và điều kiện được đền bù

2.1.3.1 Đối tượng được đền bù theo quy định của pháp luật

- Nội dung này được Nhà nước quy định rõ ràng tại khoản 1 Điều 42 Luật đất đai 2003 như sau: “Nhà nước thu hồi đất của người sử dụng đất

mà người bị thu hồi có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì người thu hồi đất được bồi thường.”

- Tổ chức, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, cá nhân trong nước, ngoài nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức đang sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi (gọi chung là người bị thu hồi đất) được đền bù thiệt hại về đất khi bị thu hồi đất sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích công cộng phải là người có đủ điều kiện được đền bù thiệt hại về đất

- Người được đền bù thiệt hại về tài sản trên đất phải là người sử dụng hợp pháp tài sản đó, phù hợp với quy định của pháp luật

2.1.3.2 Điều kiện được đền bù thiệt hại

* Điều kiện được bồi thường

- Thực hiện theo quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 10 và 11 Điều

8 Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 và các Điều 44,

45 và 46 Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 5 năm 2007 của Chính phủ, Điều 3, Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường

- Hộ gia đình cá nhân chưa được cấp GCN quyền sử dụng đất:

+ Đủ điều kiện cấp GCN quyền sử dụng đất nhưng không phải nộp tiền

sử dụng đất thì bồi thường 100% theo quy định

+ Đủ điều kiện cấp GCN quyền sử dụng đất nhưng phải nộp tiền sử dụng đất thì bồi thường theo quy định trừ đi số tiền sử dụng đất phải nộp và nghĩa

vụ tài chính khác chưa thực hiện Tiền sử dụng đất phải nộp xác định thu Ngân sách địa phương

* Điều kiện được đền bù thiệt hại về đất

Theo quy định của Luật đất đai 2003 người bị Nhà nước thu hồi được đền bù phải có một trong các điều kiện sau:

- Có GCNQSDĐ theo quy định của pháp luật về đất đai

- Có quyết định giao đất của cơ quan Nhà nước có quyền theo quy định của pháp luật đất đai

- Hộ gia đình cá nhân đang sử dụng đất có hộ khẩu thường trú tại địa phương và trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản làm muối, tại vùng có điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn ở miền núi, hải đảo nay được UBND xã, phường xác nhận là người sử dụng đất ổn định không có tranh chấp

- Hộ gia đình cá nhân sử dụng đất theo bản án hoặc quyết định thi hành

án của tòa án nhân dân, quyết định thi hành án của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đã được thi hành

- Hộ gia đình cá nhân sử dụng đất mà trước đây cơ quan Nhà nước đã có quyết định quản lý trong quá trình thực hiện chính sách của đất đai của Nhà nước, nhưng trong thực tế Nhà nước chưa quản lý mà hộ gia đình, cá nhân vẫn chưa sử dụng

* Điều kiện được đền bù tài sản trên đất

Khi thu hồi đất, ngoài việc được đền bù trên đất thì người bị thu hồi sẽ được đền bù về đất, đền bù về tài sản trên đất theo những nguyên tắc và điều kiện sau:

- Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà bị thiệt hại thì được bồi thường

- Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà đất đú thuộc đối tượng khụng được bồi thường thỡ tựy từng trường hợp cụ thể được bồi thường hoặc hỗ trợ về tài sản

- Nhà, cụng trỡnh gắn liền với đất được xõy dựng sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cụng bố mà khụng được cơ quan Nhà nước cú thẩm quyền cho phộp xõy dựng thỡ khụng được bồi thường

- Tài sản gắn liền với đất được tạo lập sau khi cú quyết định thu hồi đất được cụng bố thỡ khụng được bồi thường

- Chủ sử dụng tài sản là người cú tài sản trờn đất hợp phỏp khi Nhà nước thu hồi đất mà bị thiệt hại thỡ được đền bự thiệt hại theo giỏ hiện cú của tài sản

2.2 Căn cứ phỏp lý của cụng tỏc giải phúng mặt bằng

2.2.1 Căn cứ phỏp lý chung của nhà nước liờn quan đến cụng tỏc GPMB

1 Hiến phỏp nước Cộng hoà xó hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 là văn bản phỏp quy đầu tiờn là cơ sở cho việc xõy dựng chớnh sỏch bồi thường GPMB qua cỏc điều khoản sau:

Điều 17: Đất đai, rừng nỳi, sụng hồ, nguồn nước… cựng cỏc tài sản khỏc

mà phỏp luật quy định là của Nhà nước, đều thuộc sở hữu toàn dõn

Điều 18: Núi đến nhiệm vụ Nhà nước quản lý toàn bộ quỹ đất theo đỳng quy hoạch và phỏp luật, tổ chức và cỏ nhõn cú trỏch nhiệm bảo vệ, bồi bổ, khai thỏc hợp lý quỹ đất đai…

2 Luật dõn sự nước Cộng hoà xó hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2003

3.Luật đất đai 2003, Luật Đất đai năm 1993

4.Cỏc nghị định, thụng tư liờn quan đến cụng tỏc GPMB

- Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi

hành Luật Đất đai

- Nghị định 188/2004/NĐ - CP của chớnh phủ về phương phỏp xỏc định giỏ đất

- Thông tư 114/2004/TT - BTC ngày 26/11/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện nghị định 188/2004/NĐ - CP

- Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 của Chính phủ về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Nghị định 84/2007/NĐ - CP của Chính phủ quy định bổ sung về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Nghị định 69/2009/NĐ - CP của Chính phủ bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước

- Thông tư 116/2004/TT - BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện nghị định 197/2004/NĐ - CP

- Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 02/8/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn sửa đổi, bổ sung Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị đinh 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 06/2007/TT- BTNMT ngày 25/5/2007 hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ về Quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu

hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

2.2.2 Căn cứ pháp lý của UBND tỉnh Cao Bằng liên quan đến công tác bồi thường GPMB

- Quyết định số 05/2013/QĐ-UBND ban hành bảng giá nhà ở và các công trình xây dựng gắn liền với đất để tính bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

- Quyết định số 891/2011/ QĐ-UBND ngày 20/05/2011 của UBND tỉnh Cao Bằng về việc ban hành đơn giá bồi thường cây cối, hoa màu khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

- Quyết định số 229/2012/QĐ-UBND ngày 29/02/2012 của UBND tỉnh Cao Bằng về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà và các công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

- Quyết định số 2088/2012/QĐ-UBND ngày 21/12/2012 về bảng giá các loại đất năm 2013 trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

- Quyết định 3336/2009/QĐ-UBND ngày 31/12/2009 của UBND tỉnh Cao Bằng ban hành quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

- Quyết định số 638/2011/UNBD ngày 09/04/2011 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định 3336/2009/QĐ-UBND ngày 31/12/2009 của UBND tỉnh Cao Bằng ban hành quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

2.3 Công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

2.3.1.Công tác GPMB của một số nước trên thế giới

* Công tác GPMB ở Trung Quốc

Theo luật pháp Trung Quốc thì đất đai thuộc chế độ công hữu, gồm sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể Đất đai ở khu vực thành thị và đất xây dựng thuộc sở hữu Nhà nước Đất ở khu vực nông thôn và đất nông nghiệp thuộc sở hữu tập thể nông dân lao động Theo quy định của Luật Đất đai Trung Quốc năm 1998, đất đai thuộc sở hữu Nhà nước được giao cho các tổ chức, cá nhân

sử dụng theo các hình thức giao đất không thu tiền sử dụng (cấp đất), giao đất

có thu tiền sử dụng đất (xuất nhượng đất) và cho thuê đất

Đất thuộc diện được cấp bao gồm đất sử dụng cho cơ quan Nhà nước, phục vụ mục đích công cộng, xây dựng cơ sở hạ tầng và phục vụ cho mục đích Quốc phòng - An ninh Đất sử dụng vào mục đích sản xuất kinh doanh thì được Nhà nước giao đất theo hình thức xuất nhượng hoặc là cho thuê đất Trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất của người đang sử dụng để sử dụng vào mục đích công cộng, lợi ích quốc gia thì Nhà nước có chính sách bồi thường và tổ chức tái định cư cho người bị thu hồi đất

Vấn đề bồi thường cho người có đất bị thu hồi được pháp luật đất đai Trung Quốc quy định như sau:

Về thẩm quyền thu hồi đất: Chỉ có chính phủ (Quốc vụ viện) và chính

quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung Ương mới có thẩm quyền thu hồi đất Quốc vụ viện có thẩm quyền thu hồi đất Nông nghiệp từ 35 ha trở lên và 70 ha trở lên đối với các loại đất khác Dưới hạn mức này thì do chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung Ương ra quyết định thu hồi Đất nông nghiệp sau khi thu hồi sẽ chuyển từ đất thuộc sở hữu tập thể thành đất thuộc sở hữu Nhà nước

Về trách nhiệm bồi thường: Pháp luật Trung Quốc quy định, người nào

sử dụng đất thì người đó có trách nhiệm bồi thường Tiền bồi thường bao gồm các khoản như lệ phí sử dụng đất phải nộp cho Nhà nước và các khoản tiền trả cho người có đất bị thu hồi Ngoài ra, pháp luật đất đai Trung Quốc còn quy định mức nộp lệ phí trợ cấp đời sống cho người bị thu hồi đất là nông dân cao tuổi không thể chuyển đổi sang ngành nghề mới khi bị mất đất nông nghiệp, khoảng 442.000 - 2.175.000 nhân dân tệ/ha

Pháp luật đất đai Trung Quốc có nhiều nội dung tương đồng với pháp luật Việt Nam Tuy nhiên nhìn tổng thể, việc chấp hành pháp luật của người Trung Quốc rất cao, việc sử dụng đất tại Trung Quốc thực sự tiết kiệm

Do đất đai thuộc sở hữu Nhà nước nên không có chính sách đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, kể cả đất Nông nghiệp, tuy nhiên tùy trường hợp cụ thể, Nhà nước sẽ cấp đất mới cho các chủ sử dụng bị thu hồi đất Nhà nước chỉ đền bù cho các công trình gắn liền với đất bị thu hồi đất của các chủ sử dụng

Về phương thức đền bù thiệt hại: Nhà nước thông báo cho người sử dụng

đất biết trước việc họ sẽ thu hồi đất trong thời hạn một (01) năm, người dân

có quyền lựa chọn các hình thức đền bù thiệt hại bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ở mới Tại thủ đô Bắc Kinh và thành phố Thượng Hải, người dân thường lựa chọn đền bù thiệt hại bằng tiền và tự tìm chỗ ở mới phù hợp với nơi làm việc của mình

Về giá đền bù thiệt hại, tiêu chuẩn và giá thị trường: Mức giá này cũng

được Nhà nước quy định cho từng khu vực và chất lượng nhà, đồng thời được điều chỉnh rất linh hoạt cho phù hợp với thực tế, vừa được coi là Nhà nước tác động điều chỉnh lại thị trường đất Đối với đất Nông nghiệp, đền bù thiệt hại theo tính chất của đất và loại đất (tốt, xấu)

Về tái định cư: Các khu tái định cư và các khu nhà ở được xây dựng

đồng bộ và kịp thời, thường xuyên đáp ứng nhu cầu nhiều loại căn hộ với nhu

cầu sử dụng khác nhau Các chủ sử dụng phải di chuyển đều được chính quyền chú ý về điều kiện sinh sống và điều kiện làm việc; Nhà nước có chính sách riêng đối với các đối tượng chính sách xã hội

Khi di dời, thực hiện theo nguyên tắc chỗ ở mới tốt hơn chỗ ở cũ, khu tái định cư được quy hoạch tổng thể (nhà ở, trường học, chợ), cân đối và được giao cho người bị di dời Trong quy trình bồi thường thiệt hại & GPMB phải lập các biện pháp xử lý đối với việc sắp xếp bồi thường, khi không đạt được thống nhất sẽ sử lý theo phương thức trước tiên là dựa theo trọng tài, sau theo khiếu tố

* Công tác GPMB ở Úc

Còn ở Úc là một nước tư bản thì từ khi người dân Châu Âu đến định cư tại Úc, Nữ hoàng nắm giữ toàn bộ đất đai Quyền sở hữu đất phụ thuộc vào sự ban phát của Nữ hoàng cho những người nắm giữ và người sử dụng Trong khi ban phát Nữ hoàng thường quy định một điều khoản dành riêng, quyền lấy lại một phần đất cho các mục đích công cộng Mọi sự thu hồi đất của tư nhân cho

Nữ hoàng và những cơ quan chức trách tiến hành đều phải căn cứ vào quyền hạn theo luật định

Quốc hội của Bang và vùng lãnh thổ có quyền ban hành luật nhằm sung công bất động sản

Theo Hiến pháp Úc, chính quyền Liên bang (Chính phủ) “có quyền ban hành các Luật từ việc thu hồi bất động sản theo những điều khoản chính đáng

từ bất kỳ Bang hoặc cá nhân nào mà Quốc hội có quyền ban hành Luật”

Cơ quan chức trách có thể thu hồi lại đất đai bằng hai cách: Thoả thuận

tự nguyện và cưỡng bức (bắt buộc)

Về bồi thường, luật quy định chủ sở hữu sẽ được bồi thường thiệt hại do việc thu hồi đất

Nguyên tắc bồi thường bao gồm:

1- Giá thị trường mảnh đất của chủ sở hữu

2- Giá trị đặc biệt dành cho chủ sở hữu cao hơn hoặc trên giá trị thị trường của mảnh đất

3- Những thiệt hại gây ra khi thu hồi đất

4- Thiệt hại về việc gây phiền hà

5- Các khoản chi phí về luật pháp và thẩm định giá

6- Bất cứ người nào có quyền lợi trên mảnh đất đó đều có thể khiếu nại

4- Các khoản chi phí về chuyên môn hoặc pháp lý hợp lý

5- Người đi thuê, có thể khiếu nại mức bồi thường cho bất cứ tài sản nào

bị ảnh hưởng mà ban quản lý theo hợp đồng cho thuê

6- Tiền bồi thường về mặt tinh thần

Thanh toán khoản bồi thường gồm thanh toán ứng trước và thanh toán cuối cùng

+ Thanh toán ứng trước: Chính phủ sẽ thanh toán cho chủ nhân toàn bộ khoản bồi thường một khi đơn khiếu nại đó được xem xét Nếu Chính phủ không chấp thuận toàn bộ các khoản mục trong đơn khiếu nại thì Chính phủ

sẽ thanh toán trước ít nhất là 90% số tiền đó được định ra

+ Thanh toán cuối cùng: Chính phủ sẽ thanh toán đầy đủ số tiền bồi thường ngay sau khi tổng số tiền cuối cùng đó được chấp thuận, khoản thanh toán cuối cùng này sẽ tính toán cả những khoản thanh toán ứng trước mà chủ

sở hữu đó nhận hoặc bất cứ khoản thuế hoặc khoản phải trả khác mà Chính phủ đó thanh toán Tiền lợi tức sẽ được tính gộp vào khoản thanh toán này và

sẽ được tính từ ngày thu hồi đất đến ngày trả tiền đền bù Lãi suất này là mức lãi suất áp dụng cho trái phiếu ngân khố thời hạn năm (05) năm, tính lãi gộp theo kỳ hạn ba (03) tháng Bất kể khoản thanh toán cao hơn nào cũng phải trả lại cho Chính phủ

2.3.2 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Việc xây dựng và phát triển các công trình đều cần đất Do đất đai không phải lúc nào cũng có sẵn để đáp ứng cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, Quốc phòng - An ninh của mỗi nước Vì thế, mọi Nhà nước đều phải sử dụng quyền lực của mình để thu hồi đất hoặc trưng thu đất của người đang sở hữu, đang sử dụng để phục vụ cho nhu cầu xây dựng các công trình phục vụ lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia Ở mỗi nước, quyền lực thu hồi, trưng thu đất được ghi trong Hiến pháp hoặc tại Bộ Luật đất đai hoặc một bộ luật khác Nếu việc thu hồi, trưng thu đó phù hợp với quy định của Pháp luật mà người sở hữu hoặc người sử dụng đất không thực hiện thì Nhà nước có quyền chiếm hữu đất đai Việc thu hồi đất, trưng thu đất và bồi thường thiệt hại về đất tại mỗi quốc gia đều được thực hiện theo chính sách riêng do Nhà nước đó quy định Tuy nhiên, các chính sách đó đều có các nội dung chủ yếu sau:

- Đối tượng được bồi thường về đất: Tất cả những người đang sử dụng

đất mà bị Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu, kể cả những người thiếu chứng chỉ hợp pháp về đất đai, chiếm đất bất hợp pháp trước ngày Nhà nước thực hiện thu hồi đất hoặc trưng thu đất mà đó tồn tại không có tranh chấp hoặc khiếu nại đều được bồi thường Hay nói cách khác là tất cả những người có đất bị ảnh hưởng bởi dự án đều có quyền được bồi thường

- Phương thức bồi thường đất: Việc bồi thường được thực hiện theo hai

phương thức là bồi thường bằng hiện vật (đất, nhà, lương thực, vật liệu xây

dựng, ) hoặc bồi thường bằng tiền cho đất đai bị thiệt hại Tuy nhiên, dù thực hiện theo phương thức nào thì cũng đều phải xác định giá trị đất bị thu hồi để làm cơ sở thực hiện việc bồi thường

- Giá trị đất bị thu hồi, trưng thu: Giá trị đất bị thu hồi hoặc trưng thu

được tính trên cơ sở giá trị thực của đất Nguyên tắc chung là giá bồi thường, giá trưng thu phải là giá thị trường hoặc giá thay thế

- Chính sách hỗ trợ khi bị thu hồi đất, trưng thu đất: Ngoài việc bồi

thường cho người bị thu, trưng thu, trưng mua hoặc thu hồi đất, các quốc gia cũng quy định việc hỗ trợ cho người bị thu hồi đất hoặc bị trưng thu đất Đó

là các khoản hỗ trợ bổ sung ngoài bồi thường nhằm tạo điều kiện cho người bị thu hồi đất hoặc bị trưng thu đất ổn định và cải thiện đời sống, sản xuất, thu nhập, chuyển đổi nghề nghiệp

Qua nghiên cứu cho thấy chính sách bồi thường, hỗ trợ & GPMB của một số nước, Việt Nam chúng ta cần học hỏi một số kinh nghiệm để tiếp tục hoàn thiện chính sách bồi thường thiệt hại & GPMB ở một số điểm sau:

- Hoàn thiện các quy định về giá đất nói chung và định giá đất để bồi thường thiệt hại & GPMB nói riêng

- Bổ sung thêm một số giải pháp nhằm hỗ trợ người dân có đất bị thu hồi khôi phục thu nhập, ổn định cuộc sống, đặc biệt là đối với lao động trên 35 tuổi

2.4 Công tác GPMB ở Việt Nam

2.4.1 Trước khi có luật đất đai 1993

Sau cách mạng tháng 8/1945, Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam dân

chủ cộng hoà (1946) chỉ rõ: “Nhiệm vụ của dân tộc ta trong giai đoạn này là nhằm bảo toàn lãnh thổ giành độc lập hoàn toàn và kiến thiết Quốc gia trên nền tảng dân chủ ”

Ngay sau khi hoà bình được lập lại ở miền Bắc (1954), Đảng và Nhà nước đã khẳng định con đường tất yếu của cách mạng Việt Nam là xây dựng Chủ nghĩa Xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam

Khi trưng dụng ruộng đất, Nhà nước xác định, cách bồi thường tốt nhất là vận động nông dân điều chỉnh hoặc nhượng ruộng đất cho người bị trưng dụng để

họ tiếp tục sản xuất Trường hợp không làm được như vậy, về đất sẽ được bồi thường bằng tiền từ 1 - 4 năm sản lượng thường niên của ruộng đất bị trưng dụng Mức bồi thường căn cứ vào thực tế ở mỗi nơi, đời sống của nhân dân cao hay thấp, ruộng đất ít hay nhiều, tốt hay xấu mà định Đối với ruộng đất bị đào

để tu bổ đường xá, làm đập thì tuỳ theo đất bị đào sâu hay nông, sản lượng bị giảm nhiều hay ít mà định mức bồi thường nhưng không quá hai (02) năm sản lượng thường niên Nếu ruộng đất bị trưng dụng chuyên trồng cây ăn quả, cây công nghiệp lưu niên thì bồi thường cao hơn so với các loại hoa màu khác Nếu phải dời nhà, giếng nước đi nơi khác thì sẽ được giúp đỡ để xây dựng cái khác Ruộng đất bị trưng dụng thuộc Hợp tác xã nông nghiệp thì không cần bồi thường nếu như có khả năng thu xếp để việc trưng dụng không ảnh hưởng đến đời sống xã viên hoặc chỉ được bồi thường một phần nào

Những ruộng đất công do nhân dân sử dụng thì cơ quan cần ruộng đất phải báo cho người sử dụng biết trước khi làm thời vụ, nếu không báo trước

mà phải trưng dụng ngay thì cơ quan cần ruộng đất phải bồi thường tiền giống, công cấy, trường hợp cần thiết phải có biện pháp giúp đỡ họ tiếp tục sản xuất, sinh sống Các khu tự trị, căn cứ vào tình hình địa phương, căn cứ thể lệ chung để giải quyết cho hợp lí

Sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước năm 1975, cả nước bước vào giai đoạn xác định con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội, ổn định kinh

tế - chính trị, văn hoá - xã hội, khôi phục đất nước Để đáp ứng yêu cầu của

giai đoạn cách mạng mới, Hiến pháp năm 1980 ra đời, bước đầu tạo ra sự đổi mới về nhận thức cũng như phương thức quản lý kinh tế

Tuy nhiên, nhìn nhận một cách công bằng thì những chính sách này cũng

đã đóng vai trò tích cực trong việc GPMB, dành đất cho việc xây dựng các công trình quan trọng trong hệ thống cơ sở hạ tầng ban đầu của đất nước

2.4.2 Thời kỳ 1993 đến 2003

Trên cơ sở Hiến pháp 1992, Luật Đất đai 1993 được Quốc hội thông qua

và có hiệu lực từ ngày 15/10/1993 Với quy định “đất có giá” và người sử

dụng đất có các quyền và nghĩa vụ, đây là sự đổi mới có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác bồi thường thiệt hại & GPMB của Luật Đất đai 1993 Những quy định về bồi thường thiệt hại & GPMB của Luật đất đai năm

1993 đã thu được những thành tựu quan trọng trong giai đoạn đầu thực hiện, nhưng càng về sau, do sự chuyển biến mau lẹ của tình hình kinh tế - xã hội,

nó đã dần mất đi vai trò làm động lực thúc đẩy phát triển

Chính sách bồi thường thiệt hại & GPMB theo quy định của Nghị định

số 22/1998/NĐ - CP và Thông tư số 145/1998/TT - BTC đã quy định rõ phạm

vi áp dụng bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, đối tượng phải bồi thường thiệt hại, đối tượng được bồi thường thiệt hại, phạm vi bồi thường thiệt hại và các chính sách cụ thể về bồi thường thiệt hại về đất, tài sản gắn liền với đất, việc lập khu tái định cư cũng như việc tổ chức thực hiện

2.4.3 Từ khi có luật đất đai 2003

Luật Đất đai năm 2003 được Quốc hội khoá IX kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 26/11/2003 là luật có phạm vi điều chỉnh bao quát nhất, thể hiện đầy đủ nhất hơi thở của cuộc sống so với các Luật Đất đai đã ban hành trước đó Luật Đất đai 2003 có nhiều nội dung mới, trong đó tập trung vào các vấn đề đặt ra trong quản lý sử dụng đất đai

Hiện nay, có rất nhiều các dự án phát triển cơ sở hạ tầng, các khu công nghiệp, khu thương mại đang được thực hiện và trong tương lai con số các dự

án không ngừng tăng lên Sau khi Luật Đất đai 2003 được ban hành, Nhà nước đã ban hành nhiều các văn bản dưới Luật như Nghị định, Thông tư cụ thể hoá các điều luật về giá đất, bồi thường, tái định cư

2.5 Công tác GPMB ở tỉnh Cao Bằng

Cao Bằng là một tỉnh miền núi phía bắc với các điều kiện tự nhiên, kinh

tế xã hội còn kém phát triển, trong những năm gần đây UBND tỉnh đang tích cực triển khai công tác CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn ngoài việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi thì vấn đề thu hút đầu tư đưa các dự an vào địa phương nhằm phát triển công nghiệp, xây dựng và dịch vụ… thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội trở thành nhiệm vụ hàng đầu của cấp đảng ủy, chính quyền địa phương Hiện nay vấn đề triển khai dự án đang được tiến hành nhanh chóng hiệu quả thì một vấn đề cần được chú trọng đó là giải phóng mặt bằng Công tác GPMB trên địa bàn tỉnh mới chỉ được quan tâm đến trong những năm gần đây, việc khuyến khích chính sách đầu tư vào địa bàn tỉnh, xây dựng các dự án đã đưa ra được một vấn đề đòi hỏi phải được tiến hành nhanh chóng và chính xác đó là GPMB, do đây là một khâu mới nên việc GPMB trên địa bàn tỉnh còn gặp nhiều khó khan Trong những năm gần đây

do các cấp chính quyền đã đưa ra nhiều chính sách liên quan đến công tác BT GPMB cũng như tổ chức hướng dẫn đào tạo cán bộ chuyên ngành GPMB và lập ra ban BT GPMB các cấp hoạt động riêng biệt, độc lập do đó đưa công tác

BT GPMB trên địa bàn tỉnh được nâng lên một các rõ rệt

Năm 2013, Thành phố thực hiện Giải phóng mặt bằng tổng số 32 dự án với tổng diện tích thu hồi trên 677 ha Trong đó có 15 dự án thực hiện chuyển tiếp và 17 dự án mới triển khai Đến nay đã thực hiện giải phóng hoàn toàn bàn giao cho chủ đầu tư 08 dự án với diện tích 6,7 ha 10 dự án đã bàn giao một phần mặt bằng cho chủ đầu tư với diện tích 147/530 ha Có 05 dự án

chưa thực hiện với nhiều lý do như: Dự án mỏ sắt Nà Rụa (248 ha), mỏ sắt Nà Lủng (126 ha) do sẽ phải thực hiện theo lộ trình nhiều năm Dự án Khu công nghiệp Đề Thám (còn 15 ha), đường nối quốc lộ 4A với Quốc lộ 3 chưa có kinh phí Dự án khu nhà ở - dịch vụ Nà Cạn do chưa thống nhất được phương

án Các dự án còn lại cơ bản được thực hiện theo lộ trình Tuy nhiên, vẫn còn một số dự án thực hiện chậm, chưa bảo đảm tiến độ so với kế hoạch đề ra Nguyên nhân là do công tác bố trí khu tái định cư thiếu chủ động, chưa kịp thời gây khó khăn cho việc di chuyển của các tổ chức và hộ gia đình Bên cạnh đó một số dự án đã được GPMB nhưng tiến độ triển khai đầu tư chậm

2.6 Quy trình tiến hành bồi thường GPMB dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng

Quy trình tiến hành bồi thường giải phóng mặt bằng dự án dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê – cửa khẩu Đức Long huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng được thực hiện theo các bước sau:

- Bước 1: Xác định và công bố chủ trương thu hồi đất

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành văn bản về chủ trương thu hồi đất hoặc văn bản chấp thuận địa điểm đầu tư

- Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ địa chính cho khu đất bị thu hồi

Cơ quan tài nguyên và môi trường chỉ đạo văn phòng đăng kí quyền sử dụng đất cùng cấp thực hiện hoặc trực tiếp thực hiện việc chuẩn bị hồ sơ địa chính cho khu đất bị thu hồi

- Bước 3: Lập, thẩm định và thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và

Sau khi phương án tổng thể được xét duyệt, tổ chức làm nhiệm vụ, bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm thông báo cho người đang sử dụng đất biết lý do thu hồi đất; dự kiến về mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, biện pháp chuyển đổi ngành nghề, giải quyết việc làm, thời gian di chuyển và bàn giao đất được thu hồi được nêu trong phương án tổng thể

- Bước 5: Quyết định thu hồi đất

Sau khi nhận được tờ trình của cơ quan Tài nguyên và Môi trường cùng cấp, Ủy ban nhân dân có trách nhiệm xem xét, ký quyết định thu hồi đất

- Bước 6: Kê khai, kiểm kê và xác định nguồn gốc đất đai

Sau khi có quyết định thu hồi đất, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB có trách nhiệm thực hiện việc kê khai, kiểm kê đất đai, tài sản gắn liền với đất và xác định nguồn gốc đất đai

- Bước 7: Lập, thẩm định và xét duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và

tái định cư

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lập và trình phương án cụ thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (phương án bồi thường) theo quy định tại Nghị định số 197/2004/NĐ-CP và Nghị định số 17/2006/NĐ-CP theo trình tự thủ tục sau

+ Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

+ Lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

+ Hoàn chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

+ Thẩm định và trình duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư + Phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Bước 8: Công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được công khai tại trụ sở UBND cấp xã và địa điểm sinh hoạt khu dân cư nơi có đất bị thu hồi

- Bước 9: Thục hiện chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thực hiện việc chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ

Trường hợp bố trí tái định cư thì tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm bàn giao nhà ở hoặc đất và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở, quyền sở hữu nhà ở cho người được bố trí tái định cư trước khi giải phóng mặt bằng

- Bước 10: Quy định thời gian bàn giao đất đã bị thu hồi

- Bước 11: Cưỡng chế thu hồi đất (nếu có)

- Bước 12: Giải quyết khiếu nại đối với quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái

định cư hoặc quyết định thu hồi đất

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu

Toàn bộ khu vực giải phóng mặt bằng của dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

3.2.1 Địa điểm nghiên cứu

Các xã: Lê Lai, Danh Sỹ, Đức Long và Thị trấn Đông Khê, huyện Thạch

An tỉnh Cao Bằng

3.2.2 Thời gian nghiên cứu

Bắt đầu: Từ ngày 10/2/2014

Kết thúc: Đến ngày 30/4/2014

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, tình hình quản lý và sử dụng đất của huyện Thạch An

3.3.1.1 Điều kiện tự nhiên của huyện Thạch An

+ Tài nguyên đất

+ Tài nguyên rừng

+ Tài nguyên khoáng sản

+ Tài nguyên nhân văn

- Cảnh quan môi trường

3.3.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội của huyện Thạch An

- Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

3.3.2 Đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng

3.3.2.1.Tổng quan về khu vực giải phóng mặt bằng

3.3.2.2 Đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi thường về đất đai và các tài sản gắn liền với đất

- Đối tượng và điều kiện được bồi thường

- Đánh giá tổng diện tích đất thu hồi của dự án

- Đánh giá kết quả công tác bồi thường về đất phi nông nghiệp

- Đánh giá kết quả công tác bồi thường về đất nông nghiệp

- Đánh giá kết quả công tác bồi thường hiện vật kiến trúc và nhà cửa

- Đánh giá kết quả công tác bồi thường cây cối hoa màu

3.3.2.3 Đánh giá về chính sách hỗ trợ và kinh phí để thực hiện dự án

* Đánh giá về chính sách hỗ trợ

* Đánh giá về kinh phí thực hiện dự án

3.3.3 Đánh giá hiểu biết và ý kiến của người dân, của cán bộ đến công tác giải phóng mặt bằng

3.3.3.1 Đánh giá kiến của cán bộ

3.3.3.2 Đánh giá hiểu biết và ý kiến của người dân

3.3.4 Đánh giá thuận lợi khó khăn và đề xuất một số giải pháp qua đó rút

ra bài học kinh nghiệm trong trong công tác GPMB của dự án nâng cấp cải tạo tuyến đường thị trấn Đông Khê - cửa khẩu Đức Long - huyện Thạch An - Tỉnh Cao Bằng

3.3.4.1 Đánh giá thuận lợi, khó khăn trong công tác BT GPMB của dự án

3.3.4.2 Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ nâng cao đời sống của người dân bị thu hồi đất và rút ra những bài học kinh nghiệm về GPMB,

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp điều tra thu thập tài liệu, số liệu

- Thu thập số liệu từ báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng

- Thu thập tài liệu, số liệu có liên quan tại các phòng ban liên quan đến công tác BT GPMB

- Điều tra, phỏng vấn trực tiếp gia đình, cá nhân thuộc diện bồi thường thiệt hại về đất và những ảnh hưởng của dự án, sử dụng bộ câu hỏi, phiếu điều tra

- Điều tra cán bộ quản lý và cán bộ chuyên môn về lĩnh vực đất đai bằng

bộ phiếu điều tra

3.4.2 Phương pháp thống kê

- Thống kê các số liệu thu thập được về tổng diện tích, tổng số liệu bồi thường cũng như chi tiết về từng loại đất cũng như mức ảnh hưởng của dự án

3.4.3 Phương pháp so sánh

- Từ số liệu về diện tích và tổng số tiền bồi thường đá thống kê và điều tra

trong phạm vi của dự án so sánh với giá thị trường,khung giá của chính phủ và quyết định bảng giá cửa tỉnh

3.4.4 Phương pháp số liệu

- Số liệu đã được sử lý bằng EXCEL, WORD

3.4.5 Phương pháp chuyên gia

- Tham khảo ý kiến của các chuyên gia, các nhà kinh tế,các cán bộ địa

chính,và các thầy cô giáo về lĩnh vực giải phóng mặt bằng

Phần 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và tình hình quản lý sử dụng đất của huyện Thạch An

4.1.1 Điều kiện tự nhiên của huyện Thạch An

1 Phía Bắc giáp với huyện Hòa An và thành phố Cao Bằng

2 Phía Đông Bắc giáp với huyện Phục Hòa

3 Phía Đông giáp với Nước cộng hòa nhân dân Trung hoa

4 Phía tây giáp với tỉnh Bắc Kạn

5 Phía Tây Bắc giáp với huyện Nguyên Bình

6 Phía Nam giáp với tỉnh Lạng Sơn

Huyện Thạch An có vị trí thuận lợi trong việc giao lưu phát triển kinh tế -

xã hội, khoa học kỹ thuật với trung tâm tỉnh Cao Bằng và các huyện trong tỉnh, lưu thông với các tỉnh bạn (Lạng Sơn, Bắc Kạn ) và nước cộng hòa nhân dân Trung Hoa qua của khẩu Đức Long

- Khí hậu

Thạch An có khí hậu mang đặc điểm chung của khí hâu nhiệt đới gió mùa, chia thành hai mùa rõ rệt mùa hè nóng ẩm mưa nhiều thường bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10 trong năm, mùa đông lạnh, khô, ít mưa, có sương muối, sương mù, kéo dài từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau Do địa hình chia cắt mạnh nên hình thành các tiểu cùng khí hậu khác nhau

- Nhiệt độ trung bình năm giao động từ 21,10 - 22,50c Nhiệt độ trung bình trong các tháng giao động từ 13,20 - 28,20c

- Lượng mưa trung bình năm giao động từ 1.159.6 m m - 1648.9 mm được xếp hạng trong các khu vực ít mưa của nước ta

- Số giờ nắng trong năm giao động từ 1.239,1 h - 1.528 h

- Độ ẩm không khí trung bình năm giao động từ 81 - 84 % (các số liệu trên được lấy theo số liệu trạm quan trắc khí tượng cao bằng )

- Địa hình, địa mạo

Là huyện miền núi của tỉnh cao bằng, huyện Thạch An có địa hình dốc nghiêng từ Tây Bắc xuống Đông Nam, xem giữa các dãy níu là các thung lũng, phần lớn các thung lũng nhỏ hẹp Điểm cao nhất so với mực nước biển là núi Khuổi Moọc thuốc xã Quang Trọng (1.009 m), điểm thấp nhất thuộc Bản Luồng

xã Thụy Hùng (200 m)

- Thủy văn

Trên địa bàn có các côn sống suối nhỏ với nguồn nước mặt khá phong phú, các con sông, suối đều bắt nguồn từ núi cao chảy về vùng thấp theo hướng chủ đạo của địa hình là từ hướng Tây Nam - Đông Bắc Các con sông suối là nguồn cung cấp nước chủ yếu cho sản xuất và đời sóng của người dân trong huyện như: suối Minh Khai, suối Bản Cầu, suối Nà Ngườm, suối Nặm Nàng…

- Các nguồn tài nguyên

- Tài nguyên đất

Huyện Thạch An có các loại đất chính sau:

+ Đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ: loại đất này thường nằm rải rác dưới chân núi, đồi do sự bào mòn rửa trôi lắng đọng lại Phân bố hầu hết các xã trong huyện với diện tích 1.615,44 ha, chiếm 2,34 % so với tổng diện tích tự nhiên + Đất nâu vàng trên đất vôi: có 973,14 ha, chiếm 1,4 % diện tích đất tự nhiên của huyện Loại đất này được phân bố chủ yếu ở các xã Đức Long, Đức Xuân, Vân Trình, Thị Ngân, Trọng Con, Danh Sỹ và Kim Đồng

+ Đất phù xa sông ngòi sông suối: Đất này thích hợp với trồng rau giữ độ

ẩm tươi tốt Loại đất này tập trung ở các xã Canh Tân, Minh Khai các xã có sông suối lớn

+ Đất vàng nhạt trên đá cát: Có diện tích 3.576,06 ha chiếm 5,18 so với tổng diện tích tự nhiên Phân bố ở các xã Minh Khai, Đức Thông, Trọng Con, Thụy Hùng và Kim Đồng

+ Đất vàng đỏ trên đá Mác ma axít: có diện tích 4.735,87 ha, chiếm 6,86 % diện tích đất tự nhiên, Đất thích hợp với cây lấy gỗ, phân bố ở các xã Trọng Con, Thái Cường, Canh Tân, Kim Đồng

+ Đất đỏ vàng biến đổi do trồng lúa: chiếm 1,34 % diện tích đất tự nhiên tương đương 925,08 ha Phân bố ở địa hình dốc thoải, ruộng bậc thang có ở hầu hết các xã

+ Đất đỏ vàng trên đá sét: đây là đất chiếm phần lớn diện tích của huyện gồm 44.838.88 ha chiếm 64,95 % tổng diện tích tự nhiên Phân bố hầu hết ở các xã + Đất mùn đỏ trên đát Mác ma bazơ và trung tính: có diện tích 1.236,36 ha chiếm 1,83 % tổng diện tích tự nhiên Phân bố ở các xã Đức thông, Vân Trình, Kim Đồng

+ Đất mùn trên đất sét và đá biến chất: Đất phân bố trên núi trung bình, tầng dày từ trung bình đến mỏng, thành phần cơ giới nặng phản ứng chua, chỉ thích hợp với cây lấy gỗ, phân bố chủ yếu ở xã Minh Khai và Quang Trọng + Đất nâu đỏ trên đá vôi: đất này rất ít chỉ phân bố ở xã Kim Đồng, đất có tầng dày trung bình, đất mùn, hơi chua thích hợp với trông cây lâu năm và cây lấy gỗ

+ Ngoài ra trên địa bàn huyện còn có diện tích đất mặt nước, sông suối, đất chuyên dùng và núi đá

- Tài nguyên nước

Nguồn tài nguyên nước mặt từ hệ thống sông, suối, hồ, đập trên địa bàn huyện là nguồn cung cấp chính cho sản xuất và sinh hoạt của nhân dân trong

huyện Hệ thống sông suối nhìn chung có lưu lượng nước không lớn, khả năng phát triển thủy điện hạn chế

- Tài nguyên rừng

Trên địa bàn huyện có diện tích đất lâm nghiệp 59.616,83 ha, chiếm 86,27

% diện tích tự nhiên trong đó:

+ Đất rừng sản xuất: Có diện tích 2.802,28 ha, chiếm 4,05 % diện tích đất

tự nhiên

+ Đất có rừng phòng hộ: có diện tích 55.533,77 ha, chiếm 80,37 % tổng diện tích tự nhiên chủ yếu là rừng tái sinh và rừng tự nhiên trên núi đá

+ Đất rừng đặc dụng: có diện tích 1.280,78 ha chiếm 1,58 % tổng diện tích

tự nhiên loại rừng này chủ yếu có ở xã Đức Long

- Tài nguyên khoáng sản

Theo các tài liệu của sở công thương Cao Bằng, huyện Thạch An không có các mỏ khoáng sản có trữ lượng lớn Nổi bật là các điểm mỏ các xã Canh Tân, Minh Khai, Quang trọng, nhưng chưa có tài liệu nào đáng giá cụ thể chính sách

về trữ lượng Các điểm quặng sắt tại các xã Kim Đồng, Lê Lai quặng Atimon tại

xã Trọng Con, Lê Lợi, Đức Xuân… chưa được đánh giá cụ thể về trữ lượng và chưa được đầu tư khai thác

- Tài nguyên nhân văn

Trên địa bàn huyện Thạch An có nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống như: Tày, Nùng, Dao, Mông, và dân tộc Kinh… dân tộc Tày chiếm tỉ lệ lớn nhất

- Cảnh quan môi trường

Trên địa bàn không có những có những cơ sở công nghiệp dịch vụ lớn về

cơ bản môi trường sống của huyện chưa bị tác động nghiêm trọng

4.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Thạch An

- Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Trong những năm gần đây nền kinh tế của huyện luôn giữ được tốc độ tăng trưởng tương đối cao năm 2008 là 10 %, năm 2009 là 12,4 %, năm 2010 tăng lên

12 % Tất cả các ngành sản xuất, dịch vụ, thương mại, xây dựng cơ sở hạ tầng đều có những bước phát triển tích cực tốc độ tăng trưởng năm sau cao hơn năm trước Giá trị sản xuất Nông - Lâm Ngư nghiệp năm 2008 tăng 64% năm 2009 tăng 6,5%, giá trị dịch vụ năm 2008 tăng 16% năm 2009 tăng 17%, năm 2009 giá trị sản xuất công nghiệp tăng 2050 triệu đồng đạt 107% kế hoạch Nền kinh

tế của huyện đang dần dần từ kinh tế tự cung tự cấp, sang sản xuất hàng hóa nhưng tốc độ còn chậm và chưa tương xứng với tiềm năng của huyện

Cơ cấu kinh tế của huyện đang chuyển dịch theo xu thế giảm dần tỷ trọng nông, lâm, ngư nghiệp tăng, tỉ trọng công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, xây dựng

và dịch vụ nhưng sự chuyển dịch diễn ra với tốc độ chậm chưa vững chắc chưa

có bước đột phá quan trọng làm thay đổi căn bản tỷ trọng của các ngành công nghiệp dịch vụ trong nền kinh tế của huyện

- Thực trạng phát triển các ngành kinh tế

+ Khu vực kinh tế nông nghiệp

Kinh tế nông nghiệp vẫn là ngành sản xuất chính của huyện là nguồn thu nhập chính của đại bộ phận dân cư trong huyện Trong những năm qua nông nghiệp vân là ngành được đầu tư lớn về cơ sở vật chất lẫn khoa học kỹ thuật, trong những năm gần đây nông nghiệp đã có những bước tăng trưởng tương đối

ấn tượng

Sản xuất lương thực có hạt vẫn là cây sản xuất chủ lực đảm bảo an ninh lương thực cho nhân dân trong huyện Trong những năm qua sản lượng lương thực có hạt không ngừng tăng lên cả về diện tích lẫn sản lượng

Ngoài ra nhân dân trong huyện còn trồng các loại cây khác như: Thạc đen,

đỗ tương, mía, sẵn, hồi, cây ăn quả… đem lại nguồn thu nhập cho nhân dân Chăn nuôi cũng là ngành đem lại thu nhập chính cho đại bộ phận nhanh dân trong huyện, nhành có sự tăng trưởng khá nhưng chưa đồng đều và chưa vững chắc