Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con - huyện Thạch An - Cao Bằng.

Trường hợp người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật thì phải trừ đi khoản t

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

-  -

HOÀNG VỆ QUỐC

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT

BẰNG DỰ ÁN ĐƯỜNG GIAO THÔNG LIÊN XÃ ĐỨC THÔNG

TRỌNG CON, HUYỆN THẠCH AN - CAO BẰNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành : Quản lý đất đai

Giáo viên hướng dẫn: PGS.TS Đặng Văn Minh

Khoa Quản lý tài nguyên - Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Thái Nguyên, năm 2014

hiện nay

Xuất phát từ nguyện vọng bản thân và được sự đồng ý của ban giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên em tiến hành thực tập tốt nghiệp tại phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng Trong thời gian thực tập em đã học hỏi được rất nhiều kiến thức bổ ích cho riêng mình

Trước hết, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo PGS.TS Đặng Văn Minh Thầy đã nhiệt tình giảng dạy và hướng dẫn em trong suốt thời gian thực tập và viết khoá luận

Em xin chân thành cảm ơn ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, Ban giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, cùng các thầy cô

đã giảng dạy những kiến thức và truyền đạt kinh nghiệm quý báu cho em trong quá trình học tập, rèn luyện Tất cả là những hành trang quý báu của mỗi sinh viên sau khi ra trường Đó là sự hoàn thiện về kiến thức chuyên môn, lí luận và phương pháp làm việc, năng lực công tác nhằm đáp ứng được yêu cầu thực tiễn

Em xin gửi lời cảm ơn đến các chú, anh, chị tại phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng, các hộ gia đình trong khu vực dự án đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho em hoàn thành khoá luận một cách tốt nhất

Cảm ơn gia đình và bạn bè là những người luôn đồng hành, cổ vũ động viên em hoàn thành khóa luận này

Do thời gian cũng như khả năng của bản thân có hạn, bước đầu được làm quen với thực tế vì vậy khoá luận chắc chắn còn nhiều thiếu sót Em rất mong được sự tham gia đóng góp ý kiến của các thầy cô và các bạn để luận văn tốt nghiệp của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Cao Bằng, ngày 10 tháng 05 năm 2014

Sinh viên

Hoàng Vệ Quốc

Bảng 4.2: Bảng giá đất ở, đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp tại

nông thôn 29

Bảng 4.3: Bảng giá đất chuyên trồng lúa nước hai vụ 30

Bảng 4.4: Bảng giá trồng một vụ lúa và một vụ màu 30

Bảng 4.5: Bảng giá đất trồng cây hàng năm khác 31

Bảng 4.6: Bảng giá đất trồng cây lâu năm 31

Bảng 4.7: Bảng giá đất nuôi trồng thuỷ sản 32

Bảng 4.8: Kết quả bồi thường đất nông nghiệp 33

Bảng 4.9: Kết quả bồi thường về đất ở xã Đức Thông 36

Bảng 4.10: Kết quả bồi thương về đất ở xã Trọng Con 37

Bảng 4.11: Kết quả bồi thường hoa màu xã Trọng Con 39

Bảng 4.12: Kết quả bồi thường về hoa màu xã Đức Thông 40

Bảng 4.13: Kết quả bồi thường cây lâm nghiệp xã Trọng Con 41

Bảng 4.14: Kết quả bồi thường cây lâm nghiệp xã Đức Thông 42

Bảng 4.15: Kết quả bồi thường về tài sản trên đất xã Đức Thông 43

Bảng 4.16: Kết quả bồi thường tài sản trên đất xã Trọng Con 44

Bảng 4.17: Tổng kinh phí bồi thường dự án 45

Bảng 4.18: Ý kiến nhận xét của người dân về công tác bồi thường GPMB tại Dự án 47

Bảng 4.19: Phương thức sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ của các hộ 48

Bảng 4.20: Kết quả về tình hình công việc của các hộ gia đình 49

Bảng 4.21: Tình hình đời sống của hộ gia đình sau khi giải phóng mặt bằng 50

Bảng 4.22: Ảnh hưởng của dự án đến môi trường sinh hoạt của người dân 51

Hình 4.1 Diện tích đất bị thu hồi của dự án 26 Hình 4.2 Phương thức sử dụng tiền bồi thường của người dân 49 Hình 4.3 Tình hình đời sống của người dân sau khi giải phóng mặt bằng 50

GPMB Giải phóng mặt bằng

BTNMT Bộ Tài nguyên & Môi trường

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích đề tài 2

1.3 Yêu cầu của đề tài 3

1.4 Ý nghĩa của đề tài 3

1.4.1 Ý nghĩa trong học tập và thực tiến khoa học 3

1.4.2 Ý nghĩa trong thực tiến 3

Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 4

2.1.1 Cơ sở lý luận 4

2.1.2 Cơ sở thực tiến 8

2.1.3 Cơ sở pháp lý 10

2.2 Khái quát về công tác bồi thường GPMB 12

2.2.1 Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 12

2.2.2 Đối tượng và điều kiện được đền bù 14

2.2.3 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB 15

2.3 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên thế giới và một số địa phương trong cả nước. 16

2.3.1 Công tác bồi thường GPMB một số nước trên thế giới 16

2.3.2 Công tác bồi thường GPMB ở nước Việt Nam 18

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU 21

3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 21

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 21

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 21

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 21

3.3 Nội dung nghiên cứu 21

3.3.1 Giới thiệu khái quát về dự án 21

3.3.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 21

bằng và đề xuất phương án giải quyết 22

3.4 Phương pháp nghiên cứu 22

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 22

3.4.2 Phương pháp điều tra, thu thập số liệu, tài liệu sơ cấp 22

3.4.3 Phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích và xử lý số liệu 22

PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 24

4.1 Giới thiệu khái quát về dự án 24

4.2 Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án

đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con 24

4.2.1 Đánh giá công tác thống kê đất đai trong khu vực dự án 24

4.2.2 Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án 26

4.3 Thực trạng đời sống người dân sau khi bị thu hồi đất tại tại dự án đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con, huyện Thạch An -

Cao Bằng 46

4.4 Đánh giá thuận lợi, khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng

của dự án và đề ra các phương án giải quyết 52

4.4.1 Đánh giá thuận lợi, khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng

của dự án 52

4.4.2 Đề xuất giải pháp khắc phục và rút ra bài học kinh nghiệm cho

công tác giải phóng mặt bằng 53

PHẦN 5 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 56

5.1 Kết luận 56

5.2 Kiến nghị 57

TÀI LIỆU THAM KHẢO 58

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Nhân dân ta xưa có câu “tấc đất tấc vàng” đến bây giờ chúng ta vẫn thấy giá trị mà đất đai mang lại cho con người là không thể kể hết được Trong tiến trình lịch sử của xã hội loại người, con người và đất đai ngày càng gắn liền chặt chẽ với nhau Đất đai trở thành nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống Tùy thuộc vào từng lĩnh vực mà đất đai có những vai trò quan trọng khác nhau Trong nông nghiệp đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế Trong công nghiệp, đất đai là địa bàn phân bố các khu sản xuất, các nhà máy xí nghiệp, các bến bãi, đường giao thông vận tải Trong lĩnh vực khác, đất đai là nơi phân bố các khu dân cư phục vụ lợi ích công cộng, khu quân sự, an ninh quốc phòng

Đất nước ta đang phát triển mạnh theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và thúc đẩy quá trình đô thị hóa Nhiều khu đô thị mới, khu công nghiệp, khu kinh tế được hình thành Các dự án liên doanh trong

và ngoài nước, hệ thống các công trình hạ tầng nâng cấp quốc gia, cấp địa phương được mở mang… đã và đang được hoạt động trên diện tích hàng nghìn héc ta

Cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đất nước ta mặc

dù đã đạt được một số thành tựu to lớn làm biến đổi bộ mặt kinh tế, xã hội của đất nước nhưng kinh tế phát triển trên nền tảng cơ sở hạ tầng còn nhiều thiếu thốn, chưa đồng bộ nên chưa phát huy được hết tiềm năng vốn có Để đáp ứng yêu cầu đó thì việc Nhà nước thu hồi đất để xây dựng cơ sở hạ tầng, phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, an ninh, quốc phòng, phát triển kinh tế là hết sức cần thiết

Trong điều kiện quý đất ngày càng hạn hẹp mà nhu cầu sử dụng đất ngày càng tăng thì vẫn đề lợi ích kinh tế của các tổ chức, cá nhân khi nhà nước giao đất cũng như thu hồi đất ngày càng được quan tâm Vì vậy công tác GPMB, bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đã và đang là một vẫn đề mang tính cấp bách Trong nhiều năm qua chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng đã đi vào cuộc sống tạo mặt bằng cho các dự án xây dựng, tạo nguồn lực sản xuất, chuyển đổi cơ cấu, phát triển đô thị, đổi mới diện mạo nông thôn

Trên địa bàn huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng trong những năm qua

đã tổ chức thực hiện nhiều dự án và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đã thu được nhiều kết quả tốt Nhưng bên cạnh đó cũng bộc lộ không

ít khó khăn liên quan đến tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội Do vậy cần nghiên cứu để làm rõ về cơ sở lý luận và tìm ra những giải pháp tháo gỡ trong cơ chế tổ chức và thực hiện

Xuất phát từ những lý do trên, để nhìn nhận đầy đủ về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, được sự phân công của khoa Quản lý Tài nguyên, dưới sự hướng dẫn tận tình của thầy giáo PGS.TS Đặng Văn

Minh em đã tiến hành nghiên cứu để tài: “Đánh giá công tác bồi thường

giải phóng mặt bằng dự án đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con, huyện Thạch An - Cao Bằng”

1.2 Mục đích đề tài

- Đánh giá được kết quả của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con, huyện Thạch An - Cao Bằng

- Đánh giá được ảnh hưởng của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đến đời sống của người dân trong khu vực giải phóng mặt bằng

- Đánh giá được những thuận lợi, khó khăn còn tồn tại trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án

- Trên cơ sở đánh giá những thuận lợi, khó khăn còn tồn tại của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng để rút ra được những bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đối với các dự án tương tự trên địa bàn

1.3 Yêu cầu của đề tài

- Nắm chắc Luật Đất đai, các Quyết định có liên quan đến công tác giải

phóng mặt bằng

- Nắm chắc các Nghị định, Thông tư, Quyết định, văn bản hướng dẫn thi hành luật và khung giá đền bù của Chính phủ và của địa phương có liên quan đến việc bồi thường thiệt hại

- Số liệu điều tra, thu thập phải đảm bảo chính xác, khách quan

- Phân tích và nhận xét công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự

án đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con

- Đề xuất phương án giải quyết dựa trên cơ sở Nghị định, Quy định

và kinh nghiệm đã làm

- Kết quả phải được các cấp ngành có trách nhiệm nghiệm thu và tổ chức cá nhân, hộ gia đình nhất trí

1.4 Ý nghĩa của đề tài

1.4.1 Ý nghĩa trong học tập và thực tiến khoa học

- Đề tài này giúp sinh viên củng cố và hoàn thiện kiến thức đã học trong nhà trường, áp dụng vào thực tế công việc Qua đó biết cách thu thập, tổng hợp, xử lý số liệu và biết cách trình bày một báo cáo khoa học hoàn chỉnh

- Nắm chắc các quyết định về bồi thường và giải phóng mặt bằng bằng việc áp dụng kinh nghiệp thực tế trong công việc

1.4.2 Ý nghĩa trong thực tiến

Từ quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài chúng ta có thể nắm được những thuận lợi, khó khăn để từ đó đưa ra những giải pháp có tính khả thi, rút ra những bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, để thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tốt hơn

Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

2.1.1 Cơ sở lý luận

Thực chất của công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích dưới sự điều tiết của Nhà nước Luật Đất đai năm 2003, tại Điều 5 của luật có quy định: Nhà nước Quyết định mục đích sử dụng đất thông qua việc Quyết định, xét duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Điều 31 quy định: Việc chuyển mục đích sử dụng đất được căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, nhu cầu sử dụng đất thể hiện trong các dự án đầu tư, đơn xin giao đất, thuê đất, chuyển mục đích sử dụng Tại Điều 39 của luật này quy định: Nhà nước thực hiện việc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Theo điều 14 Nghị định số: 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ về việc quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư có quy định:

1 Nhà nước thu hồi đất của người đang sử dụng tại Điều 8 Nghị định

số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và các Điều 44, 45 và 46 Nghị định

số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về cấp GCN QSDĐ, thu hồi đất, thực hiên quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai thì được bồi thường; Trường hợp không đủ điều kiện được bồi thường thì UBND cấp tỉnh xem xét để hỗ trợ

2 Nhà nước thu hồi đất của người đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tính theo giá đất tại thời điểm quyết định thu hồi đất; trường hợp bồi

thường bằng việc giao đất mới hoặc giao đất ở tái định cư hoặc nhà ở tái định cư, nếu có chênh lệch về giá trị thì phần chênh lệch đó được thanh toán bằng tiền theo quy định sau:

a) Trường hợp tiền bồi thường, hỗ trợ lớn hơn tiền sử dụng đất hoặc tiền mua nhà ở tái định cư thì người tái định cư được nhận phần chênh lệch;

b) Trường hợp tiền bồi thường, hỗ trợ nhỏ hơn tiền sử dụng đất hoặc tiền mua nhà ở tái định cư thì người tái định cư phải nộp phần chênh lệch, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 19 Nghị định này

3 Trường hợp người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật thì phải trừ đi khoản tiền phải thực hiện nghĩa

vụ tài chính vào số tiền được bồi thường, hỗ trợ để hoàn trả ngân sách Nhà nước

Theo nghị định 197

Điều 38 Các trường hợp thu hồi đất

Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

1.Nhà nước sử dụng đất vào các mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế

2.Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất đó có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất

3.Sử dụng đất không đúng mục đích sử dụng, sử dụng đất không có hiệu quả

4.Người sử dụng cố ý hủy hoại đất

5.Đất được giao không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền

6.Đất bị lấn chiếm trong các trường hợp sau đây:

- Đất chưa sử dụng bị lấn chiếm

- Đất chưa được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai 2003 mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm

7 Cá nhân sử dụng đất mà không có người thừa kế

8 Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất

9 Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước

10 Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn mà không được gia hạn khi hết thời hạn

11 Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liền, đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn 18 tháng liền, đất trồng rừng không được sử dụng trong 24 tháng liền

12 Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được thực hiện trong thời hạn 12 tháng liền hoặc tiến độ sử dụng đất chậm hơn 4 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư, kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất đó cho phép (Nghị định 197, 2004) [5]

Điều 8: Điều kiện được bồi thường đất

Người bị Nhà nước thu hồi đất, có một trong những điều kiện sau đây thì được bồi thường:

1 Có quyết định giao đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về đất đai, nghĩa là cơ quan có thẩm quyền giao đất phải phù hợp với quy định của pháp luật về đất đai tại thời điểm quy định

2.Một số loại giấy tờ cụ thể như sau:

Có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đai theo quy định cuả pháp luật về đất đai

Có quyết định giao đất của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật đất đai

Hộ gia đình cá nhân đang sử dụng đất ổn định được UBND xã, phường, thị trấn xác nhận không có tranh chấp mà có một trong các giấy tờ sau đây:

- Những giấy tờ về quyền sử dụng đất đai trước ngày 15/10/1993 do

cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách đất đai

- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời

- Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất, hoặc tài sản gắn liền với đất, giấy tờ giao nhà tình nghĩa gắn liền với đất của cơ quan tổ chức giao nhà và có xác nhận của UBND xã

- Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền với đất được UBND xã xác nhận đất sử dụng theo quy định của pháp luật

- Giấy tờ thanh lý, hóa giá nhà ở, mua nhà ở gắn liền với đất theo quy định của pháp luật

3 Hộ gia đình cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ quy định như trên nhưng đất đã sử dụng ổn định trước ngày 15/10/1993 hay là sử dụng sau ngày 15/10/1993, nay được UBND cấp xã xác nhận là đất không

có tranh chấp khi Nhà nước thu hồi được bồi thường

4 Hộ gia đình cá nhân đang sử dụng đất có một trong các giấy tờ quy định tại khoản 3 Nghị định 197 điều này mà trên giấy tờ ghi tên người khác, kèm theo giấy tờ việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất có chữ ký của các bên có liên quan nhưng đến thời điểm có quyết định thu hồi đất chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp

luật, nay được UBND xã xác nhận là không có tranh chấp (Nghị định 179, 2004) [5]

Điều 6 Nguyên tắc bồi thường

1 Người bị Nhà nước thu hồi đất có đủ điều kiện quy định tại Điều

8 của Nghị định này thì được bồi thường, trường hợp không đủ điều kiện được bồi thường thì UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là UBND cấp tỉnh) xem xét để hỗ trợ

2 Người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi trường hợp bồi thường bằng việc giao đất mới hoặc bằng nhà ở, nếu có chênh lệch về giá trị thì phần chênh lệch đó được thực hiện thanh toán bằng tiền

3 Trường hợp người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật thì phải trừ đi khoản tiền phải thực hiện nghĩa

vụ tài chính vào số tiền được bồi thường, hỗ trợ để hoàn toàn trả ngân sách Nhà nước (Nghị định 197, 2004) [5]

2.1.2 Cơ sở thực tiến

2.1.2.1 Nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội

Xã Đức Thông và xã Trọng Con là hai xã thuần nông, thu nhập chính từ ngành trồng trọt và một phần nhỏ từ chăn nuôi và khai thác gỗ Trong những năm qua, hai xã đã từng bước khắc phục khó khăn trên các lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội, đời sống nhân dân từng bước được cải thiện Tuy nhiên việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm, sản xuất nông nghiệp, cơ sở hạ tầng còn thấp kém Điều đó làm cho tình hình tăng trưởng kinh tế của xã còn chậm chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân

Trong thời gian tới hai xã Trọng Con và Đức Thông đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, tập trung đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, tăng giá trị cây trồng và chăn

nuôi trong giá trị sản xuất nông nghiệp Đồng thời mở rộng diện tích canh tác những cây trồng có giá trị kinh tế cao, tăng giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích, đảm bảo đời sống cho người dân

Phát triển các lĩnh vực văn hoá, xã hội nhằm nâng cao dân trí, chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Đảm bảo quốc phòng, an ninh, ổn định chính trị, giữ vững an toàn xã hội

2.1.2.2 Nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng

a) Năng lượng

Trọng Con và Đức Thông là hai xã nằm ở phía Nam của huyện Thạch An có địa hình tương đối phức tạp nên hệ thống lưới điện quốc gia chưa thể đến được tất cả các thôn trong xã Do đó không thể đáp ứng được nhu cầu lưới điện cho các hộ dân của hai xã

b) Bưu chính viễn thông

Hiện nay mỗi xã chỉ có một bưu điện văn hóa xã, hệ thống sóng điện thoại chưa phủ sóng được hết các nơi trong xã Đó là một điều bất lợi cho người dân trong việc nâng cao đời sống văn hóa thông tin của người dân hai xã

c) Giao thông

Hệ thống đường giao thông liên thôn, liên xóm của hai xã Đức Thông, Trọng Con vẫn chưa được cải thiên, chủ yếu là đường nhỏ hẹp, nhiều đoạn đường còn nhiều chỗ bị sạt lở Tuy nhiên hai xã đã và đang quy hoạch mở rộng tuyến đường giao thông liên xóm, liên xã để thuận lợi cho việc đi lại và giao lưu kinh tế giữa các vùng trong và ngoài xã

Công tác GPMB góp phần quan trọng vào sự tăng trưởng kinh tế, thay đổi diện mạo cơ sở hạ tầng Công tác GPMB thành công sớm thì hệ thống giao thông vận tải cũng phát triển, nhiều con đường mới cũng được cải tạo nâng cấp nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân trong khu vực, việc buôn bán giao lưu giữa các vùng thuận lợi hơn rất nhiều Các cơ sở hạ tầng cũng được nâng cấp và xây dựng thêm Từ đó cuộc sống của người dân cũng được cải thiện hơn

- Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27 tháng 01 năm 2006 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai

- Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/07/2007 của chính phủ về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về phương pháp xác định giá đất và khung các loại giá đất

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc quy định bổ sung việc cấp GCNQSDĐ, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

2.1.3.1.3 Thông tư

- Thông tư số 114/2004/TT-BTC ngày 26/11/2004 của Bộ tài chính

về việc hướng dẫn thục hiện Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung các loại giá đất

- Thông tư số 116/2004/TT-BCT ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 01/2005/TT-BTNMT Hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 181/2004/NĐ-CP

- Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 2/8/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn sửa đổi, bổ sung Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 7/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 05/2006/TT-BTNMT Hướng dẫn thực hiện một số điều Của nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004

- Thông tư số 107/2007/TT-BCT ngày 07/9/2007 của Bộ Tài chính Hướng dẫn về quản lý thanh toán, quyết toán vốn đầu tư dự án giải phóng mặt bằng, tái định cư sử dụng vốn ngân sách nhà nước

- Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT ngày 25/5/2007 hướng dẫn thực hiện một số điều của nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của chính phủ về Quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thu hồi đất thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại

về đất đai

- Thông tư Liên tịch số 14/TTLT/BTC-BTNMT ngày 31/01/2008 của Bộ Tài Chính và Bộ Tài nguyên Môi trường, hướng dẫn thực hiện Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01-10-2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

2.1.3.2 Các văn bản của UBND tỉnh Cao Bằng liên quan đến công tác bồi thường GPMB

- Quyết định số 891/2011/QĐ-UBND ngày 20/05/2011 của UBND tỉnh Cao Bằng về việc ban hành đơn giá bồi thường cây cối, hoa màu khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

- Quyết định số 05/2013/QĐ-UBND ngày 21/05/2013 ban hành bảng giá nhà ở và các công trình xây dựng gắn liền với đất để tính bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

- Quyết định số 3336/2009/QĐ-UBND ngày 31/12/2009 của UBND tỉnh Cao Bằng ban hành quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

- Quyết định số 638/2011/QĐ-UBND ngày 09/04/2011 sửa đổi bổ sung một số điều của Quyết định số 3336/2009/QĐ-UBND ngày 31 tháng

12 năm 2009 của UBND tỉnh Cao Bằng ban hành quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

- Quyết định số 2088/2012/QĐ-UBND ngày 21/12/2012 của UBND tỉnh Cao Bằng về việc ban hành bảng giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

2.2 Khái quát về công tác bồi thường GPMB

2.2.1 Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

2.2.1.1 Bồi thường

Bồi thường là đền bù những tổn hại đã gây ra Đền bù là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao Như vậy bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành

2.2.1.3 Tái định cư

Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đấy để sinh sống và làm ăn Tái định cư bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất để thực hiện các dự án phát triển

Tái định cư được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó Như vậy tái định cư là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về kt - xh đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung

Hiện nay ở nước ta khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ

ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng một trong các hình thức sau:

- Bồi thường bằng nhà ở

- Bồi thường bằng giao đất ở mới

- Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở

Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong chính sách GPMB Các dự án tái định cư cũng được gọi là các dự án phát triển và được thực hiện như các dự án khác (Nghị định 197, 2004) [5]

2.2.1.4 Đặc điểm của công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Khi tiến hành thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư luôn tồn tại 3 mối quan hệ: Nhà nước, người bị thu hồi, nhà đầu tư Tuy nhiên, có thể nhận thấy một điều là cùng một lúc, cùng địa điểm nhưng quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm, lợi ích lại khác nhau, vì vậy chính sách bồi thường hỗ trợ và tái định cư phải xây dựng sao cho phù hợp với mỗi quan hệ phức tạp này, đó là chính sách liên quan đến lợi ích của mỗi bên Giải quyết tranh chấp, khiếu nại tố cáo các vi phạm trong quản lý và

sử dụng đất đai

2.2.2 Đối tượng và điều kiện được đền bù

Nội dung này được Nhà nước quy định rõ ràng tại khoản 1 Điều 42 Luật đất đai 2003 như sau: “Nhà nước thu hồi đất của người sử dụng đất mà người bị thu hồi có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì người thu hồi đất được bồi thường”

2.2.2.1 Đối tượng được đền bù theo quy định của pháp luật

Tổ chức, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, cá nhân trong nước, ngoài nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức đang sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi (gọi chung là người bị thu hồi đất) được đền bù thiệt hại về đất khi bị thu hồi đất sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích công cộng phải là người có đủ điều kiện được đền bù thiệt hại về đất

Người được đền bù thiệt hại về tài sản trên đất phải là người sử dụng hợp pháp tài sản đó, phù hợp với quy định của pháp luật

2.2.2.2 Điều kiện được đền bù thiệt hại

2.2.2.2.1 Điều kiện được đền bù thiệt hại về đất

Theo quy định của Luật đất đai 2003 người bị Nhà nước thu hồi được đền bù phải có một trong các điều kiện sau:

- Có GCNQSDĐ theo quy định của pháp luật về đất đai, hoặc đủ điều kiện để cấp GCNQSDĐ

- Có quyết định giao đất của cơ quan Nhà nước có quyền theo quy định của pháp luật đất đai

- Hộ gia đình cá nhân đang sử dụng đất có hộ khẩu thường trú tại địa phương và trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản làm muối, tại vùng có điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn ở miền núi, hải đảo, nay được UBND xã, phường xác nhận là người sử dụng đất ổn định không có tranh chấp

- Hộ gia đình cá nhân sử dụng đất theo bản án hoặc quyết định thi hành án của tòa án nhân dân, quyết định thi hành án của cơ quan Nhà nước

có thẩm quyền đã được thi hành

- Hộ gia đình cá nhân sử dụng đất mà trước đây cơ quan Nhà nước

đã có quyết định quản lý trong quá trình thực hiện chính sách của đất đai của Nhà nước, nhưng trong thực tế Nhà nước chưa quản lý mà hộ gia đình,

cá nhân vẫn chưa sử dụng

2.2.2.2.2 Điều kiện được đền bù tài sản trên đất

Khi thu hồi đất, ngoài việc được đền bù trên đất thì người bị thu hồi

sẽ được đền bù về đất, đền bù về tài sản trên đất theo những nguyên tắc và điều kiện sau:

- Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà bị thiệt hại thì được bồi thường

- Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà đất đó thuộc đối tượng không được bồi thường thì tùy từng trường hợp cụ thể được bồi thường hoặc hỗ trợ về tài sản

- Nhà, công trình gắn liền với đất được xây dựng sau khi quy hoạch,

kế hoạch sử dụng đất công bố mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép xây dựng thì không được bồi thường

- Tài sản gắn liền với đất được tạo lập sau khi có quyết định thu hồi đất được công bố thì không được bồi thường

- Chủ sử dụng tài sản là người có tài sản trên đất hợp pháp khi Nhà nước thu hồi đất mà bị thiệt hại thì được đền bù thiệt hại theo giá hiện có của tài sản

2.2.3 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB

Trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng có nhiều yếu tố tác động, các yếu tố này có thể phần nào thúc đẩy công tác GPMB diễn ra thuận lợi hoặc có thể gây cản trở tiến độ bồi thường GPMB, đó là những yếu tố sau:

- Giá cả đất đai

- Tác động của công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

- Tác động của công tác cho thuê đất, giao đất

- Đăng kí đất đai lập và quản lý hồ sơ địa chính, quản lý hợp đồng

sử dụng đất, thống kê kiểm kê đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

- Thanh tra, kiểm tra công tác quản lý nhà nước về đất đai và tổ chức thực hiện

2.3 Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên thế giới và một số

địa phương trong cả nước

2.3.1 Công tác bồi thường GPMB một số nước trên thế giới

Đối với các nước trên thế giới chế độ quản lý đất đai là sở hữu tư nhân, thị trường đất đai phát triển theo quy luật của thị trường hàng hóa và mua bán tự do Việc chuyển nhượng và cho thuê ruộng đất được coi là một biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, bởi họ cho rằng đất đai khi thuộc sử hữu của các chủ sử dụng tư nhân mới có khả năng sinh lợi cao hơn so với chủ sử dụng cũ Chính vì thế việc GPMB thực chất là việc mua

và bán đất theo thỏa thuận giữa người mua và người bán nên việc GPMB chỉ mang tính chất thủ tục vì đất đai thuộc sở hữu tư nhân do đó họ có quyền đem ra trao đổi hay mua bán tùy ý

2.3.1.1 Trung Quốc

Trung Quốc là một quốc gia có quá trình đô thị hóa, hiện đại hóa diễn ra mạnh mẽ Điều đó dẫn đến quá trình GPMB cũng diễn ra với tốc độ nhanh chóng Quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa mở cửa đặt ra hàng loạt vấn đề mới mẻ về quản lý đất đai đô thị, xây dựng cơ sở đầu tư nước ngoài Chính phủ Trung Quốc có những quy định mới về chính sách và pháp luật để giả quyết các nhu cầu trên

Tại các thành phố lớn như: Bắc Kinh, Vũ Hán, Quảng Châu và một

số tỉnh nhiệm vụ quy hoạch đất đai ở đô thị và nông thôn được Nhà nước Trung Quốc quan tâm và thực hiện triệt để

Công tác bồi thường và tái định cư ở Trung Quốc những năm gần đây, đạt được những kết quả đáng kể, nguyên nhân là do việc xây dựng các chính sách và các thủ tục rất chi tiết, ràng buộc các hoạt động tái định cư với nhiều lĩnh vực khác, mục tiêu của các chính sách này là cung cấp cơ

hội phát triển cho tái định cư, thông qua cách tiếp cận và tạo nơi ở mới ổn định, tạo nguồn lực sản xuất cho người thuộc diện bồi thường và tái định

cư Đối với các dự án phải bồi thường để GPMB, kế hoạch tái định cư chi tiết được chuẩn bị trước khi thông qua dự án, cùng với việc dàn xếp kinh tế khôi phục cho từng địa phương, từng gia đình và người bị ảnh hưởng Thành công của chính phủ Trung Quốc trong việc thực hiện bồi thường và tái định cư là do hệ thống pháp luật đồng bộ, pháp luật đất đai

và chính sách pháp luật đất đai đầy đủ, phù hợp công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất rất năng động cùng với một Nhà nước pháp quyền vững chắc Năng lực, thể chế của chính quyền địa phương theo thẩm quyền có hiệu lực cao, người dân có ý thức pháp luật nghiêm minh nhân dân tin

tưởng vào chế độ tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa (Viện nghiên cứu

địa chính 2002) [1]

2.3.1.2 Ôxtraylia

Ôxtraylia có lịch sử hình thành từ thuộc địa của Anh, nhờ vậy mà hệ thống pháp luật quản lý xã hội nói chung, quản lý sở hữu và sử dụng đất đai nói riêng được hình thành từ rất sớm Theo chiều dài lịch sử, pháp luật

và chính sách đất đai của Ôxtraylia mang tính kế thừa và phát triển liên tục, không bị thay đổi và gián đoạn bởi thay đổi của chế độ chính trị Trên

cơ sở tập hợp và vận dụng hàng chục luật khác nhau của đất nước nên pháp luật và chính sách đất đai phát triển nhất quán ngày càng hoàn thiện thuộc nhóm đứng hàng đầu thế giới Luật đất đai ở Ôxtraylia quy định đất đai của quốc gia, thuộc 2 loại sở hữu là sở hữu Nhà nước và sở hữu tư nhân Luật đất đai bảo hộ tuyệt đối quyền lợi và nghĩa vụ của chủ sở hữu đất đai, chủ sở hữu đất đai có quyền cho thuê, chuyển nhượng, thế chấp, thừa kế theo di chúc mà không có sự cản trở nào, kể cả việc tích luỹ đất đai Luật cũng quy định Nhà nước có quyền trưng thu đất tư nhân phục vụ vào mục đích công cộng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và trưng thu gắn với việc Nhà nước thực hiện bồi thường

Ở mỗi bang ngoài luật đất đai, các văn bản quy định cụ thể việc thực hiện và các đạo luật khác có liên quan nhằm bảo vệ quyền lợi của chủ sở hữu đất để phát triển bền vững đất đai, khai thác tối đa hiệu quả trong sử

dụng đất Về quản lý công trình công cộng mang lại lợi ích cho Nhà nước

và nhân dân Quyền lấy đất để cấp cho các công trình công cộng là quy tắc chung bao chùm các luật có liên quan tới đất ngay cả trong trường hợp mảnh đất đó thuộc sở hữu tư nhân, giấy chứng nhận của cá nhân đó có lưu quyền bảo lưu của Nhà nước lấy lại mảnh đất đó phục vụ cho công trình

công cộng (Viện nghiên cứu địa chính, 2002) [14]

2.3.2 Công tác bồi thường GPMB ở nước Việt Nam

Vai trò đất đai đối với quá trình phát triển kinh tế xã hội ngày càng được nhìn nhận đầy đủ, toàn diện và khoa học, đặc biệt là trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước Tình hình bồi thường GPMB hiện nay đã được nhà nước quan tâm đúng mức, đã thực hiện tốt công tác bồi thường GPMB, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội Đáp ứng được nhu cầu xây dựng các dự án nhằm thúc đẩy tiến độ phát triển kinh tế thị trường Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn tồn tại những vấn đề khó khăn, bất cập Thực tế cho thấy sau khi Nhà nước thu hồi đất và thực hiện bồi thường GPMB, người dân bị ảnh hưởng gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là những người bị thu hồi hết đất sản xuất phải chuyển sang nghề khác, với giá trị được bồi thường, người có đất bị thu hồi không có khả năng tạo lập nơi ở mới cũng như không có khả năng đầu tư để chuyển sang nghề khác Cùng với tiến trình phát triển của đất nước, dưới sự tác động của nền kinh tế thị trường cùng với số lượng các dự án gia tăng Công tác bồi thường thiệt hại GPMB khi Nhà nước thu hồi đất ngày càng trở nên phức tạp, khó khăn, đòi hỏi phải có sự thay đổi về cơ chế, chính sách, trong công tác này Đồng thời Nhà nước cũng cần có chính sách phù hợp về nhà ở, lao động, việc làm… để giải quyết những vấn đề liên quan đến đời sống, kinh tế cộng đồng và ổn định xã hội

2.3.2.1 Công tác GPMB ở Hà Nội

Thành phố Hà Nội là nơi có rất nhiều dự án liên quan đến việc GPMB Tính đến cuối tháng 12/2013, UBND các quận, huyện đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ theo thẩm quyền cho 22.988 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức Chi trả hơn 6.127 tỷ đồng tiền bồi thường, hỗ trợ phê duyệt bố trí tái định cư cho 1.390 hộ gia đình, cá nhân phải di chuyển

chỗ ở; đã thu hồi và nhận bàn giao mặt bằng cho hơn 1.033 ha đất đai tại

209 dự án Trong quá trình GPMB, đã có một số địa bàn quận, huyện có kết quả thực hiện công tác thu hồi đất GPMB tốt, với diện tích đất đã thu hồi lớn như Cầu Giấy, Từ Liêm, Thạch Thất, Đan Phượng…

Đặc biệt, năm 2013 Hà Nội đã hoàn thành thu hồi GPMB 49,12 ha tại các dự án giao thông trọng điểm, đặc biệt là những công trình được Chính phủ và thành phố chốt tiến độ phải hoàn thành công tác thu hồi đất GPMB tại nhiều dự án trọng điểm, như: đường nối từ cầu Nhật Tân đến sân bay Nội Bài, quốc lộ 3 mới đoạn Hà Nội - Thái Nguyên, đường cao tốc

Hà Nội - Hải Phòng, đường vành đai 1…(http://www.tinmoi.vn/)

2.3.2.2 Công tác giải phóng mặt bằng của thành phố Đà Nắng

Thành phố Đà Nẵng là nơi thực hiện công tác thu hồi đất, bồi thường GPMB nhanh gọn và có hiệu quả nhất trong toàn quốc UBND thành phố Đà Nẵng đã thành lập ban GPMB để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn về công tác bồi thường GPMB Tuy theo quy mô của từng dự án mà UBND thành phố thành lập hội đồng bồi thường GPMB cấp thành phố do phó Chủ tịch UBND huyện làm Chủ tịch hội đồng Các hoạt động của cơ quan chuyên môn dưới sự chỉ đạo của Chủ tịch hội đồng bồi thường Điều gây khó khăn đâu tiên trong khi thực hiện GPMB chính là không được lòng dân Thành phố Đà Nẵng đã nắm bắt và thực hiện một cách triệt để, có hiệu quả Đầu tiên, thực hiện công tác dân vận, UBND phố hợp với các ban ngành đoàn thể vận động tuyên truyền, giải thích cho nhân dân hiểu về các chính sách của nhà nước về bồi thường thiệt hại đồng thời giải đáp ngay nhưng thắc mắc của người dân Nếu trường hợp chưa giải thích được, báo cáo cho hội đồng thống nhất để tháo gỡ những vướng mắc theo thẩm quyền

Khâu chuẩn bị tái định cư cho các hộ phải di dời, là vấn để đặc biệt quan trọng để đảm bảo tiến độ GPMB được nhanh chóng Căn cứ vào từng

dự án, thành phố chủ động thành lập các khu tái định cư để phục vụ cho công việc GPMB đồng thơi có chính sách miễn giảm tiền sử dụng đất cho các hộ giải tỏa Bên cạnh đó, thành phố còn xây dựng nhiều dãy nhà chung

cư cao tầng sử dụng cho các hộ có thu nhập thấp thuê hoặc cho các hộ mượn sử dụng không phải trả tiền nhằm thúc đẩy tiến độ GPMB

Giải quyết những vướng mắc khiếu nại của hộ giải tỏa, thực hiện theo luật khiếu nại tố cáo có sự phân công cụ thể giữa UBND các cấp, ban quản lí dự án, chủ đầu tư, ban giải tỏa bồi thường Nếu người sử dụng vấn không đồng ý với kết quả đưa ra thì có quyền khiếu nại lên cấp có thẩm quyền

Trường hợp các hộ đã được vận động và có quyết định thu hồi cuối cùng mà vẫn cố tình không chấp hành thì xử lí bằng biện pháp cưỡng chế Với cách làm như trên thành phố Đà Nẵng đã thực hiện được công tác GPMB nhanh và hiệu quả (http://www.danang.gov.vn/)

2.3.2.3 Công tác GPMB ở huyện Thach An

Năm 2013, huyện Thạch An thực hiện giải phóng mặt bằng tổng số

12 dự án với tổng diện tích thu hồi trên 51,0 ha Trong đó có 01 dự án thực hiện chuyển tiếp và 01 dự án mới triển khai Đến nay đã thực hiện giải phóng hoàn toàn bàn giao cho chủ đầu tư 10 dự án với diện tích 43,02 ha Trong đó thu hồi diện tích của 519 hộ gia đình cá nhân và 01 tổ chức Bên cạnh đó có dự án vẫn chưa thực hiện giải phóng được hoàn toàn để bàn giao cho chủ đầu tư như: Dự án Bãi Kiểm hóa - Nam Thăng Long (1,19 ha) với lý do như: Chưa có kinh phí, công tác kiểm đếm chưa xong Dự án trạm bơm Thả Tấn chưa đươc giải phóng do người dân chưa di chuyển đến nơi ở mới

Trong năm 2013 UBND huyện đã tích cực phối hợp với các ban ngành, đoàn thể tổ chức vận động, tuyên truyền, giải thích cho người dân hiểu sâu hơn về các chính sách, chủ trương của nhà nước về bồi thường thiệt hại khi nhà nước tiến hành thu hồi đất Đồng thời cũng tích cực giải đáp những ý kiến thắc mắc của người dân trong quá trình tiến hành thu hồi đất

PHẦN 3

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

- Chính sách bồi thường, hỗ trợ của Nhà nước khi tiến hành bồi thường giải phóng mặt bằng dự án đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con

- Thực trạng đời sống của người dân sau khi bị thu hồi đất tại dự án

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu

Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án đường giao thông liên xã Đức Thông - Trong Con của huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm: Phòng TN & MT huyện Thạch An - Cao Bằng

- Thời gian nghiên cứu: từ ngày 20/01/2014 đến ngày 30/4/2014

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Giới thiệu khái quát về dự án

3.3.2 Đánh giá kết quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Khái quát tình hình công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự

án

- Đánh giá công tác thống kê đất đai trong khu vực dự án

- Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

3.3.3 Đánh giá thực trạng đời sống người dân sau khi bị Nhà nước thu hồi đất tại dự án

- Nhận xét của người dân về công tác bồi thường GPMB

- Đánh giá về phương thức sử dụng tiền bồi thường, hỗ trợ của các

hộ trong khu vực dự án

- Đánh giá tình hình công việc của người dân sau khi bị thu hồi đất

- Đánh giá ảnh hưởng đến đời sống của hộ gia đình sau khi GPMB

- Đánh giá ảnh hưởng của dự án đến môi trường sống của người dân

3.3.4 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng và đề xuất phương án giải quyết

- Những thuận lợi, khó khăn

- Các giải pháp khắc phục và bài học kinh nghiệm

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Thu thập số liệu, tài liệu tại các phòng, ban liên quan đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Thu thập các số liệu từ báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng + Các số liệu cần thu thập: dân số, dân tộc, trình độ văn hóa, diện tích đất thu hồi, số lượng cây cối, số tiền bồi thường

3.4.2 Phương pháp điều tra, thu thập số liệu, tài liệu sơ cấp

- Điều tra thực tế tại khu vực dự án bằng cách sử dụng bảng hỏi

(phiếu điều tra) để điều tra ngẫu nhiên một số hộ dân nhằm đảm bảo tính thực tế, khách quan cũng như chính xác của số liệu thu được

+ Tiến hành điều tra, phỏng vấn ngẫu nhiên 30 hộ gia đình thuộc 2

xã Trọng Con và Đức Thông có diện tích đất bị thu hồi nằm trong dự án + Số liệu: diện tích đất bị thu hồi, số lượng cây cối hoa màu thiệt hại, phương thức sử dụng số tiền bồi thường, ý kiến của các hộ gia đình bị thu hồi đất

3.4.3 Phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích và xử lý số liệu

- Thống kê các số liệu đã thu thập được như diện tích, số tiền bồi thường…

- Tổng hợp kết quả thu được từ phiếu điều tra

- Phân tích các số liệu thứ cấp, sơ cấp thu đươc để rút ra nhận xét

- Đánh giá nhận thức của người dân về giải phóng mặt bằng thông qua bộ câu hỏi, phiếu điều tra

- Xử lý tính toán số liệu thu thập được bằng các phần mềm Excel

PHẦN IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Giới thiệu khái quát về dự án

Dự án đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con thuộc hai

xã Đức Thông và Trọng Con, nằm ờ phía nam huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng

Có vị trí tiếp giáp như sau:

- Phía Bắc giáp xã Canh Tân và xã Kim Đồng

- Phía Nam giáp tỉnh Lạng Sơn

- Phía Đông Giáp xã Thái Cường và xã Lê Lai

- Phía Tây giáp xã Minh Khai và xã Vĩnh Tiến (tỉnh Lạng Sơn) Đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con là dự án có Tổng chiều dài tuyến 9.16 km với tổng diện tích thu hồi là 69.530,6 m2, với tống

số hộ bị thu hồi là 85 hộ, thuộc các thôn Kéo Quý, Nà Cát, Slóc Coóc của

xã Đức Thông, thôn Cặm Khảng, thôn Bản Chang của xã Trọng Con Là

dự án xây dựng đường giao thông nông thôn liên xã nhằm giao lưu, phát triển kinh tế giữa hai xã với nhau

4.2 Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án

đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con

4.2.1 Đánh giá công tác thống kê đất đai trong khu vực dự án

Tổng diện tích đất của xã Đức Thông năm 2013 là 7.081,73 ha Trong đó:

- Đất phi nông nghiệp: 113,0 ha

- Đất chưa sử dụng: 189,44 ha

Để thực hiện dự án đường giao thông liên xã Đức Thông - Trọng Con Ban Bồi thường giải phóng mặt bằng huyện Thạch An đã tiến hành thu hồi tổng cộng 69.530,6 m2 đất Kết quả thống kê chi tiết được thể hiện qua bảng

Bảng 4.1: Thống kê diện tích đất thu hồi của dự án năm 2013

Stt Các loại đất thu hồi Diện tích

(m 2 )

Tỷ lệ (%)

1.1.6 Đất nương trồng cây hằng năm

97,94%

Đất nông nghiệp

Đất phi nông nghiệp

Hình 4.1: Diện tích đất bị thu hồi của dự án

Từ số liệu thống kê tại bảng 4.5 cho thấy:

- Diện tích đất Nông nghiệp Nhà nước thu hồi để thực hiện dự án là khá lớn: 68.097,975 m2 chiếm 97,94 % tổng diện tích đất bị thu hồi

- Diện tích đất Phi nông nghiệp Nhà nước thu hồi để thực hiện dự án là: 1.432,625 m2 chiếm 2,06 % tổng diện tích đất bị thu hồi

- Diện tích Nhà nước thu hồi chủ yếu là đất nông nghiệp Mặt khác các hộ nằm trong khu vực giải tỏa đa số là sản xuất nông nghiệp Nguồn thu nhập chính của các hộ này chủ yếu là từ nông nghiệp Vì vậy khi mất đất cuộc sống của họ sẽ rất khó khăn Do đó khi thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng phải có những chính sách hợp lý, đặc biệt là những hộ mất diện tích đất lớn phải tái định cư và chuyển đổi nghề nghiệp để cuộc sống của họ sớm được ổn định đời sống

4.2.2 Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án

4.2.2.1 Quy trình thực hiện GPMB, hỗ trợ và tái định cư

Bước 1: Xác định và công bố chủ trương thu hồi đất

Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Uỷ ban nhân dân cấp huyện ban hành văn bản về chủ trương thu hồi đất hoặc văn bản chấp thuận địa điểm đầu tư

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ địa chính cho khu đất bị thu hồi

Cơ quan tài nguyên và môi trường chỉ đạo văn phòng đăng ký quyền

sử dụng đất cùng cấp thực hiện hoặc trực tiếp thực hiện việc chuẩn bị hồ sơ địa chính cho khu đất bị thu hồi

Bước 3: Lập, thẩm định và xét duyệt phương án tổng thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB lập phương án tổng thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và nộp một (01) bộ tại cơ quan tài chính để thẩm định

Bước 4: Thông báo về việc thu hồi đất

Sau khi phương án tổng thể được xét duyệt, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm thông báo cho người đang sử dụng đất biết lý do thu hồi đất; dự kiến về mức bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư, biện pháp chuyển đổi ngành nghề, giải quyết việc làm, thời gian di chuyển và bàn giao đất được thu hồi được nêu trong phương án tổng thể Bước 5: Quyết định thu hồi đất

Sau khi nhận được tờ trình của cơ quan Tài nguyên và Môi trường cùng cấp, Uỷ ban nhân dân có trách nhiệm xem xét, ký quyết định thu hồi đất

Bước 6: Kê khai, kiểm kê và xác định nguồn gốc đất đai

Sau khi có quyết định thu hồi đất, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, GPMB có trách nhiệm thực hiện việc kê khai, kiểm kê đất đai, tài sản gắn liền với đất và xác định nguồn gốc đất đai

Bước 7: Lập, thẩm định và xét duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lập và trình phương án cụ thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ( phương án bồi thường) theo quy định tại Nghị định số 197/2004/NĐ-CP và Nghị định số 17/2006/NĐ-CP theo trình tự thủ tục sau:

- Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Hoàn chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Thẩm định và trình duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Bước 8: Công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được công khai tại trụ sở UBND cấp xã và địa điểm sinh hoạt khu dân cư nơi có đất bị thu hồi Bước 9: Thực hiện chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thực hiện việc chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ

Trường hợp bố trí tái định cư thì tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm bàn giao nhà ở hoặc đất ở và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở, quyền sở hữu nhà ở cho người được bố trí tái định cư trước khi giải phóng mặt bằng

Bước 10: Quy định thời gian bàn giao đất đã bị thu hồi

Bước 11: Cưỡng chế thu hồi đất (nếu có)

Bước 12: Giải quyết khiếu nại đối với quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc quyết định cưỡng chế thu hồi đất

4.2.2.2 Đối tượng và điều kiện bồi thường

Nội dung này được quy định rõ tại khoản 1 Điều 42 Luật đất đai năm

2003 như sau: “ Nhà nước thu hồi đất của người sử dụng đất mà người bị thu hồi có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì người bị thu hồi đất được bồi thường”

4.2.2.3 Căn cứ xác định giá bồi thường

Nghị định 197/CP ngày 03/12/2004 ra đời quy định về việc bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng Cùng với Nghị định 197/NĐ-CP có Thông tư 116/TT-BTC về việc hướng dẫn thi hành Nghị định 197/NĐ-CP Căn cứ vào đó UBND tỉnh Cao Bằng đã ban hành các Quyết định: Quyết định số 2088/2012/QĐ-UBND, ngày 21 tháng 12 năm 2012 của UBND tỉnh Cao Bằng, về việc ban hành giá các loại đất năm 2013 trên địa bàn tỉnh Cao Bằng;