cẩm nang văn cho kì thi thptqg phần văn lớp 11

1. Tác phẩm tập trung thể hiện cuộc sống lụi tàn leo lét của những kiếp người sống nghèo đói không ánh sáng, không hạnh phúc, không tương lai. Mở đầu là cảnh ngày tàn: Ánh mặt trời trong buổi chiều ấy được tác giả ví như hòn than sắp tàn. Đồng điệu với ngày tàn là chợ tàn: mọi người về hết, tiếng ồn ào cũng mất, trên mặt đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía… Các sự vật cũng tàn tạ: cái chõng cũng sắp tàn. Cuối cùng hiện lên giữa cái không gian và thời gian tàn tạ ấy là những mảnh đời, những kiếp người cũng tàn tạ: + Những đứa trẻ đi nhặt rác, tiếp đó là hình ảnh bà cụ Thi điên xuất hiện – người điên thì cuộc đời cũng gần như tàn tạ, vô nghĩa. + Gánh hàng nước của hai mẹ con chị Tí với một gia tài còm cõi – tất cả chỉ trên vai người mẹ và bàn tay đứa trẻ. Hai mẹ con chị ngày thì đi bắt cua, bắt ốc, đêm đến dọn hàng nước nhưng cũng như mọi hôm, hai mẹ con chị cũng không hi vọng vì chi thốt lên: “Ôi chao, sớm với muộn mà có ăn thua gì.” + Gánh phở của bác Siêu xuất hiện bằng hình ảnh có vẻ như tươi sáng, đáng giá nhất nhưng lại ế ẩm vì quá xa xỉ, nhiều tiền, không phải ai cũng mua được. + Gia đình bác xẩm với tiếng đàn ế ẩm không có người nghe. + Nổi bật lên giữa những mảnh đời ấy là hình ảnh hai chị em Liên. Mặc dù họ có một gian hàng để bán nhưng gia tài chẳng đáng bao nhiêu. Với gia tài như thế, họ cũng không hi vọng có một cuộc sống khá giả hơn. >>> NX chung: Có thể nói mỗi con người xuất hiện trong câu truyện đều có một cảnh ngộ riêng nhưng đều mang một đặc điểm chung là tất cả đều sống trong mòn mỏi, buồn chán, bế tắc, không một chút hi vọng gì về cuộc sống hạnh phúc, tươi sáng hơn nhưng điều quan trọng nhất là tất cả những mảnh đời ấy, cảnh ngộ ấy đã hiện lên qua cái nhìn bùi ngùi, thương cảm của nhà văn. Tất cả được thể hiện rất rõ qua cách hành văn, qua những chi tiết tưởng như ngẫu nhiên: mùi vị của đất, cảnh chợ tàn, hai đứa trẻ nghĩ đến bát phở…đặc biệt là chi tiết ánh đèn leo lét nơi ngọn đèn hàng nước của chị Tí cứ láy đi láy lại (xuất hiện 7 lần trong tác phẩm) tạo ra ở người đọc nỗi thương cảm trong khi đó hiện tại là một màn đêm dày đặc đầy bóng tối. Kết thúc tác phẩm, hình ảnh ngọn đèn ấy gây một ấn tượng day dứt cuối cùng đi vào giấc ngủ của chị em Liên: “Liên thấy mình sống giữa bao sự xa xôi không biết như chiếc đèn con của chị Tí chỉ chiếu sáng một vùng đất nhỏ”. 2. Nhịp sống ở phố huyện nghèo trong câu truyện cứ lặp đi lặp lại một cách quẩn quanh đơn điệu, tẻ nhạt và tù túng: Chị em Liên chiều nào cũng ngồi đếm tiền dù họ chẳng bán được bao nhiêu, ngày nào cũng ngồi trên chiếc chõng sắp tàn và đêm nào cũng kiên nhẫn thức chờ đợi để được nhìn tàu từ Hà Nội về. Mẹ con chị Tí dù chẳng kiếm được bao nhiêu nhưng chiều nào cũng dọn hàng Gia đình bác xẩm ngồi trên manh chiếu, cái thau sắt để trước mặt, nhưng bác chưa hát vì chưa có khách nghe thì thỉnh thoảng góp chuyện bằng tiếng đàn bầu bật trong yên lặng. + Cảnh sống của họ thật bấp bênh, bế tắc. Chừng ấy người trong bóng tối ngày này qua ngày khác cứ sống trong sự quẩn quanh, tẻ nhạt ấy. Đó là lối sống mà Xuân Diệu từng viết: “Hết cơm mai rồi lại cơm chiều”. + Đó là cuộc sống của những con người trong ao đời bế tắc, tù túng nhưng cũng chính đó lại là lí do thức đợi tàu của bằng ấy mảnh đời nơi phố huyện nghèo bởi chuyến tàu đêm từ Hà Nội về như đem đến cho họ một thế giới khác hẳn. Đó là hình ảnh của một cuộc sống có ánh sáng, hạnh phúc hơn mà bằng ấy con người trong đêm tối mong ước, hi vọng và hướng tới. Qua đó ta thấy được cái nhìn đầy cảm thông, trân trọng với những khát vọng, ước mơ đổi đời của những mảnh đời nghèo khổ, lam lũ trong phố huyện nghèo mặc dù hi vọng đó chỉ mong manh mơ hồ như chuyến tàu vụt qua. Nó quá xa vời, vô vọng như ánh sao trên trời không thể vươn tới.

CHÚC CÁC BẠN ÔN THI TỐT !!!

HAI ĐỨA TRẺ

Nhà văn Thạch Lam và truyện ngắn Hai đứa trẻ là một đề mục quan trọng trong phần ôn thi cao đẳng - đại học môn Văn khối C, D Chúng ta hãy cùng tìm hiểu tác giả và tác phẩm này từ phân tích khái quát đến các dạng đề mở rộng nhé!

A Vài nét về tác giả – tác phẩm.

Tác giả Thạch Lam và truyện ngắn Hai Đứa Trẻ

1 Tác giả: Thạch Lam (1910-1942)

a Cuộc đời:

- Ông là nhà văn trong Tự Lực Văn Đoàn.

- Đặc điểm con người: Sống trầm tĩnh và điềm đạm, rất tinh tế Đặc điểm ấy để lại dấu ấn rõ nét trong sáng tác củaông

b Quan điểm sáng tác:

- “Văn chương không phải đem đến cho người đọc sự thoát li, sự quên những thứ đen tối trước mặt mà trái

lại văn chương là một thứ vũ khí thanh cao để vừa tố cáo vừa thay đổi thế giới giả dối và tàn ác và làm cho lòng người được trở nên trong sạch và phong phú hơn.” Vì thế tuy là một nhà văn lãng mạn nhưng sáng tác của

ông có xu hướng nghiêng về hiện thực mà “Hai đứa trẻ” là một minh chứng cho điều đó

c Đặc điểm sáng tác.

- Là nhà văn chuyên viết truyện ngắn với một lối viết riêng: truyện của ông thường không có cốt truyện, li kì, đặc biệt.Các tình huống truyện, sự kiện chủ yếu mang chức năng bộc lộ trạng thái tâm trạng ( Các nhân vật thường ít nóinăng, hành động Vì thế truyện ngắn của ông được gọi là truyện ngắn tâm tình giàu sắc thái trữ tình và mang đậmchất thơ)

- Ông là nhà văn mở đường cho kiểu viết truyện ngắn không có cốt truyện li kì.

- Thế giới nhân vật trong truyện của ông thường là lớp trí thức nghèo khổ ở những làng quê nghèo, phố huyện

2 Tác phẩm:

- Là truyện ngắn được in trong tập “Nắng trong vườn” xuất bản năm 1938 Đây là tác phẩm được coi là tiêu biểu

nhất trong phong cách viết truyện ngắn của Thạch Lam

3 Phần 3: Đoạn còn lại >>> Cảnh phố huyện nghèo lúc đoàn tàu từ Hà Nội về và tâm trạng buồn thấm thía về cuộcsống mỏi mòn không thể đổi thay còn những gì tốt đẹp, tươi sáng mà hai chị em Liên mong ước chỉ là kì vọng quá

xa xôi giống như một đoàn tàu từ Hà Nội về vụt qua phố huyện

>>> Nhận xét chung: Bố cục 3 phần của câu truyện đều tập trung lí giải lí do thức đợi được nhìn chuyến tàu từ HàNội về

II Nội dung tác phẩm:

1 Tác phẩm tập trung thể hiện cuộc sống lụi tàn leo lét của những kiếp người sống nghèo đói không ánh sáng, không hạnh phúc, không tương lai.

Mở đầu là cảnh ngày tàn:

- Ánh mặt trời trong buổi chiều ấy được tác giả ví như hòn than sắp tàn

- Đồng điệu với ngày tàn là chợ tàn: mọi người về hết, tiếng ồn ào cũng mất, trên mặt đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi,

+ Gánh phở của bác Siêu xuất hiện bằng hình ảnh có vẻ như tươi sáng, đáng giá nhất nhưng lại ế ẩm vì quá xa xỉ,nhiều tiền, không phải ai cũng mua được

+ Gia đình bác xẩm với tiếng đàn ế ẩm không có người nghe

+ Nổi bật lên giữa những mảnh đời ấy là hình ảnh hai chị em Liên Mặc dù họ có một gian hàng để bán nhưng gia tàichẳng đáng bao nhiêu Với gia tài như thế, họ cũng không hi vọng có một cuộc sống khá giả hơn

>>> NX chung: Có thể nói mỗi con người xuất hiện trong câu truyện đều có một cảnh ngộ riêng nhưng đều mangmột đặc điểm chung là tất cả đều sống trong mòn mỏi, buồn chán, bế tắc, không một chút hi vọng gì về cuộc sốnghạnh phúc, tươi sáng hơn nhưng điều quan trọng nhất là tất cả những mảnh đời ấy, cảnh ngộ ấy đã hiện lên qua cáinhìn bùi ngùi, thương cảm của nhà văn Tất cả được thể hiện rất rõ qua cách hành văn, qua những chi tiết tưởngnhư ngẫu nhiên: mùi vị của đất, cảnh chợ tàn, hai đứa trẻ nghĩ đến bát phở…đặc biệt là chi tiết ánh đèn leo lét nơingọn đèn hàng nước của chị Tí cứ láy đi láy lại (xuất hiện 7 lần trong tác phẩm) tạo ra ở người đọc nỗi thương cảmtrong khi đó hiện tại là một màn đêm dày đặc đầy bóng tối Kết thúc tác phẩm, hình ảnh ngọn đèn ấy gây một ấntượng day dứt cuối cùng đi vào giấc ngủ của chị em Liên: “Liên thấy mình sống giữa bao sự xa xôi không biết nhưchiếc đèn con của chị Tí chỉ chiếu sáng một vùng đất nhỏ”

2 Nhịp sống ở phố huyện nghèo trong câu truyện cứ lặp đi lặp lại một cách quẩn quanh đơn điệu, tẻ nhạt và

tù túng:

- Chị em Liên chiều nào cũng ngồi đếm tiền dù họ chẳng bán được bao nhiêu, ngày nào cũng ngồi trên chiếc chõngsắp tàn và đêm nào cũng kiên nhẫn thức chờ đợi để được nhìn tàu từ Hà Nội về

- Mẹ con chị Tí dù chẳng kiếm được bao nhiêu nhưng chiều nào cũng dọn hàng

- Gia đình bác xẩm ngồi trên manh chiếu, cái thau sắt để trước mặt, nhưng bác chưa hát vì chưa có khách nghe thìthỉnh thoảng góp chuyện bằng tiếng đàn bầu bật trong yên lặng

+ Cảnh sống của họ thật bấp bênh, bế tắc Chừng ấy người trong bóng tối ngày này qua ngày khác cứ sống trong sựquẩn quanh, tẻ nhạt ấy Đó là lối sống mà Xuân Diệu từng viết: “Hết cơm mai rồi lại cơm chiều”.

+ Đó là cuộc sống của những con người trong ao đời bế tắc, tù túng nhưng cũng chính đó lại là lí do thức đợi tàu củabằng ấy mảnh đời nơi phố huyện nghèo bởi chuyến tàu đêm từ Hà Nội về như đem đến cho họ một thế giới kháchẳn Đó là hình ảnh của một cuộc sống có ánh sáng, hạnh phúc hơn mà bằng ấy con người trong đêm tối mong ước,

hi vọng và hướng tới Qua đó ta thấy được cái nhìn đầy cảm thông, trân trọng với những khát vọng, ước mơ đổi đờicủa những mảnh đời nghèo khổ, lam lũ trong phố huyện nghèo mặc dù hi vọng đó chỉ mong manh mơ hồ nhưchuyến tàu vụt qua Nó quá xa vời, vô vọng như ánh sao trên trời không thể vươn tới

3 Tâm trạng nỗ lực, kiên trì thức đợi tàu của chị em Liên.

a Lí do thức đợi tàu:

- Để được nhìn chuyến tàu đêm đi qua phố huyện vì đó là hình ảnh của tuổi thơ hạnh phúc trong quá khứ đã mất.Nay được nhìn đoàn tàu, hai chị em Liên tưởng như đang được sống lại trong giây lát tuổi thơ hạnh phúc đã mất

- Vì đó là hình ảnh của một thế giới khác hẳn cuộc sống tăm tối nơi phố huyện Đó là hình ảnh của tương lai cuộcsống có ánh sáng, hạnh phúc mà hai đứa trẻ hằng mong ước, chờ đợi Bởi thế mà khi đoàn tàu đi rồi “Liên vẫn lặngtheo mơ tưởng”.

- Được nhìn thấy chuyến tàu đêm vì đó là nhịp sống sôi động cuối cùng của một ngày

- Không chỉ vậy, hai chị em còn thức đợi tàu để có thể bán thêm một ít hàng cho hành khách theo như lời của mẹ

b Ý nghĩa của tâm trạng thức đợi tàu:

- Chuyến tàu đêm là biểu tượng cho sự sống có ánh sáng, có hạnh phúc, nó hoàn toàn đối lập với cuộc sống mỏimòn, quẩn quanh, bế tắc của người dân phố huyện

–> Qua tâm trạng thức đợi tàu, Thạch Lam đã thể hiện thái độ trân trọng, thương cảm đối với những kiếp người nhỏ

bé sống trong nghèo nàn, tăm tối Qua tâm trạng đó, nhà văn như muốn lay tỉnh những con người đang sống trongbuồn chán, quẩn quanh, bế tắc: “Hãy nỗ lực vươn lên một cuộc sống có ánh sáng, hạnh phúc” Nhà văn hi vọng họkhông chấp nhận, không cam chịu đựng sống trong ao đời tù túng, mòn mỏi nơi phố huyện mà hãy chờ đợi, hi vọnghướng tới một cuộc sống hạnh phúc, tươi sáng hơn Đó cũng là niềm tin của nhà văn: cho dù họ sống trong tù túng,mòn mỏi vẫn không mất đi khát vọng hướng tới cuộc sống hạnh phúc.Mặt khác qua tâm trạng đó, nhà văn ThạchLam lên tiếng tố cáo, lên án xã hội đã vùi dập, đẩy con người vào cuộc sống tăm tối, nhất là trẻ thơ Cuộc sống nơiphố huyện có khác nào mảnh đất cằn cỗi, bạc phếch mà hai chị em Liên như hai mầm non mọc trên đó sẽ ra sao?

Nó sẽ tàn héo, lụi tàn ◊Nhà văn lên tiếng đòi thay đổi cuộc sống, đem lại cho những đứa trẻ cuộc sống xứng đánghơn, có hạnh phúc, có tương lai

4 Qua “Hai đứa trẻ” nhà văn còn thể hiện tấm lòng thiết tha gắn bó với quê hương, đất nước, thiên nhiên.

- Qua câu truyện, tác giả đã dựng lên cái gần gũi, thân thiết, rất gần gũi, thân thiết, gợi cảm

- Các nhân vật trong câu truyện dù sống trong cuộc sống tù đọng, leo lét, mòn mỏi vẫn thiết tha với cuộc sống nơiphố huyện: “Một mùi ẩm thấp bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi quen thuộc quá, khiến chị em Liêntưởng là mùi riêng của đất, của quê hương này”

- Dù sống trong nghèo khổ, lam lũ, hai đứa trẻ vẫn thiết tha ngắm sao và tìm sông Ngân Hà và con vịt theo sau ôngthần Nông, ngắm những đợt hoa bàng khẽ rơi khe khẽ, vệt sáng của những con đom đóm bay là là trên mặt đất haylen vào những cành cây

>>> Đó là những hình ảnh của quê hương, đất nước rất thân thuộc quanh ta nhưng qua cách hành văn nhẹ nhàng,dịu dàng đầy chất thơ đã trở nên gợi cảm biết bao Từ đó nhà văn bồi đắp cho người đọc tình yêu quê hương đấtnước

ĐỀ VĂN ÔN TẬP

ĐỀ 1: Phân tích hình ảnh thiên nhiên và con người nơi phố huyện nghèo lúc chiều tối trong tác phẩm “Hai

đứa trẻ” của nhà văn Thạch Lam.

A LẬP DÀN Ý:

1 Mở bài: Giới thiệu khái quát về Thạch Lam và tác phẩm “Hai đứa trẻ” cùng yêu cầu của đề

Thạch Lam là nhà văn lãng mạn tiêu biểu của Tự Lực Văn Đoàn với lối viết mang phong cách riêng độc đáo Ông rấtnổi tiếng với những truyện ngắn vừa mang đậm chất trữ tình vừa thể hiện một cảm quan hiện thực sâu sắc Tuy thờigian cầm bút chỉ 6 năm ngắn ngủi với số lượng tác phẩm không nhiều nhưng cho đến nay có lẽ ông là nhà văn duynhất của Tự Lực Văn Đoàn vượt qua được thử thách của thời gian mà “Hai đứa trẻ” là một trong số đó Ở đó, nhàvăn không tạo ra một cốt truyện đặc biệt đầy những tình huống éo le mà chỉ dựng lên một bức tranh đời sống đầy ấntượng qua hình ảnh thiên nhiên và con người nơi phố huyện nghèo lúc chiều tối

2 Thân bài:

Phân tích hình ảnh thiên nhiên

a Những biểu hiện của cảnh vật thiên nhiên: (hình ảnh thiên nhiên)

Bức tranh đời sống ở phố huyện nghèo lúc chiều tối được bắt đầu bằng âm thanh của một “tiếng trống thu không”

vang vọng như đang gọi “Chiều, chiều rồi” Đó không phải là giọng của Thạch Lam mà là giọng của Liên, một tiếng

kêu ngậm ngùi trước cảnh ngày tàn Lại một buổi chiều nữa Liên phải chứng kiến cảnh vật thiên nhiên trong ánh

mặt trời đang lụi tàn “đỏ rực” như lửa đang cháy khiến cho những đám mây ánh hồng lên như “hòn than sắp tàn” Tiếp đến là những luỹ tre làng đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời Đó là một buổi chiều “êm ả như ru”

trong những âm thanh “văng vẳng râm ran của tiếng ếch nhái ngoài đồng ruộng” được “ngọn gió nhẹ hoang vu”

mang theo vào phố huyện Hòa vào đó là tiếng muỗi kêu vo ve thật gợi buồn

Cảnh vật thiên nhiên trên phố huyện lúc chiều xuống càng trở nên ám ảnh khi “mùi âm ẩm bốc lên hoà vào hơi

nóng của ban ngày lẫn với mùi cát bụi” Với hai chị em Liên, đó là “mùi riêng của đất”, của quê hương bình dị,

quen thuộc Đêm xuống, âm thanh như thưa thớt và mờ nhạt hơn đến mức Liên chỉ còn nghe hoa bàng rụng

xuống trên vai mình khe khẽ, thỉnh thoảng từng loạt một Phố huyện nghèo giờ đây chìm ngập trong bóng tối dàyđặc, mênh mông “Tối hết cả con đường thăm thẳm ra sông, con đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng

xẫm đen hơn nữa” Bóng tối càng mênh mông dày đặc hơn khi tác giả điểm vào đó những điểm sáng “le lói, lập

loè, yếu ớt” của đàn đom đóm, một “quầng sáng lờ mờ” của ngọn đèn hàng nước chị Tí, những “hột sáng” nhỏ nhoi lọt qua phên nứa nơi gian hàng của chị em Liên.

b Nghệ thuật mô tả của tác giả:

- Tác giả không trực tiếp mô tả qua cảm nhận của mình mà qua cảm nhận và quan sát của Liên

- Được thể hiện bằng những motip của ánh sáng, bóng tối

- Cảnh vật có một sự kết hợp hài hoà giữa màu sắc, âm thanh và mùi vị

- Lối hành văn giàu chất nhạc, gần với thơ ca

Cảnh vật thiên nhiên lúc chiều tối trên phố huyện thật gợi buồn vì được cảm nhận và mô tả qua ánh mắt của nhân vật Liên, một cô bé mới lớn lên đã có những ngày tháng sống ở Hà Nội đầy ánh sáng và hạnh phúc Tất cả

như được bắt đầu từ tiếng kêu ngậm ngùi, thoảng thốt của cô bé Liên: “Chiều, chiều rồi”.

Dưới ngòi bút tinh tế của nhà văn, cảnh vật thiên nhiên trên phố huyện hiện ra trong sự hoà hợp thật khéo léo củahình ảnh, màu sắc, âm thanh và mùi vị Đặc biệt là hình ảnh bóng tối và ánh sáng cứ trở đi trở lại như một motipnghệ thuật rất giàu sức gợi cảm Góp phần làm nên nét riêng cho đặc sắc nghệ thuật mô tả thiên nhiên của ThạchLam còn là lối hành văn giàu nhạc điệu, rất uyển chuyển, tinh tế cứ nhẹ nhàng cuốn hút người đọc vào thế giới thiênnhiên của phố huyện nghèo lúc chiều tối Nó không những cho người đọc nhìn thấy mà quan trọng hơn là còn khơigợi ở họ những tình cảm, xúc cảm đối với cảnh vật bởi dưới ngòi bút của Thạch Lam mọi cảnh vật đều trở nên thậtgợi cảm biết bao

c Vai trò của bức tranh thiên nhiên:

- Làm nền để trên đó khắc hoạ những mảnh đời nghèo khổ, lam lũ, bế tắc, quẩn quanh và không ánh sáng

- Tạo ra cho tác phẩm nét trữ tình riêng biệt trong lối hành văn của nhà văn Thạch Lam và cũng tạo ra cho câu truyệnmột bối cảnh không gian mang đặc trưng của phố huyện nghèo rất chân thật

- Gián tiếp thể hiện tâm trạng nhân vật

Trên cái nền của bức tranh thiên nhiên ấy lần lượt hiện ra những mảnh đời thật tội nghiệp Đó là hình ảnh của những kiếp người lam lũ, tàn tạ, sống mòn mỏi, héo hắt trong mong đợi mơ hồ, xa xôi Tất cả như đồng điệu

với sự tàn tạ của cảnh vật thiên nhiên lúc chiều tối

Phân tích hình ảnh con người

a Những biểu hiện của con người trong tác phẩm:

-Trong cảnh chiều tàn: những đứa trẻ nhặt rác, mẹ con chị Tí, bác Siêu, gia đình bác xẩm, bà cụ Thi điên, chị emLiên

b Đặc điểm chung của các mảnh đời:

- Nhếc nhác, lam lũ, mỏi mòn, héo hắt

>>> Tất cả đều buồn bã, ít hi vọng vào lối sống có tính cầu may nhưng họ đều mong đời có một cái gì tươi sáng hơncho cuộc sống hiện tại nhưng thật mỏng manh, mơ hồ vì đó chỉ là một chuyến tàu

Giữa cảnh ngày tàn, chợ tàn hiện ra mấy đứa trẻ nghèo lom khom đi nhặt nhạnh những thanh nứa, thanh tre giữanhững “rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía” Nhìn cảnh ấy, Liên “động lòng thương” nhưng không có tiền đểcho chúng nó Khi trời nhá nhem tối, khung cảnh phố huyện xuất hiên thêm mẹ con chị Tí với gánh hàng nước thậtnghèo nàn mà “tuy chẳng kiếm được bao nhiêu nhưng chiều nào chị cũng dọn hàng từ chiều đến đêm” Tiếp đến làhình ảnh bà cụ Thi điên “lảo đảo đi lẫn vào bóng tối” với “tiếng cười khanh khách nhỏ dần về phía cuối làng” Đêmxuống, phố huyện có thêm gánh phở của bác Siêu với chấm lửa nhỏ lơ lửng đi trong đêm mất đi rồi lại hiện ra trongnhững chập chờn, có lẽ đây là hình ảnh có phần sáng sủa nhất của những kiếp người nơi đây nhưng cũng rất ế ẩm

Khép lại những mảnh đời bé mọn, tội nghiệp là gia đình bác xẩm “ngồi trên manh chiếu rách, bác chưa hát vì không

có người nghe” Nổi bật lên thật ấn tượng và ám ảnh nhất giữa những mảnh đời ấy là chị em Liên Cha của hai emmất việc phải rời Hà Nội về quê kiếm sống nên hai em phải giúp mẹ bán hàng và trông coi gian hàng tạp hoá nhỏ xíunghèo nàn Nhớ lại cuộc sống phong lưu giữa “một vùng sáng rực” của Hà Nội khiến hai em càng buồn hơn cho hiệntại Giờ đây mùi phở bác Siêu trong đêm thật hấp dẫn nhưng quá xa xỉ, nhiều tiền mà hai em không thể nào mơtưởng

c Nghệ thuật:

- Tạo ra được sự tương đồng giữa cảnh vật và con người

- Dựng lên những mẩu đối thoại vẩn vơ có vẻ ngẫu nhiên nhưng đều gợi tâm trạng buồn chán, thất vọng

- Các nhân vật được xây dựng trong sự đối lập: giữa cái dày đặc mênh mông của bóng tối với những luồng sáng,giữa quá khứ hạnh phúc và thực tại phũ phàng,… rất gợi trạng thái tâm trạng của con người

Hai đứa trẻ đã để lại trong lòng người đọc một ấn tượng khó quên là tâm hồn rất nhạy cảm, giàu yêu thương, dễchạnh buồn của cô bé Liên và cảnh ngộ những người nghèo khổ nơi phố huyện Có thể nói bằng ấy những mảnhđời nơi phố huyện đều sống trong cảnh nhếc nhác, quẩn quanh cùng một tâm trạng buồn bã ít hi vọng vào lối sốngbấp bênh có tính cầu may của mình Đó là một cuộc sống mòn mỏi lay lắt rất tương đồng với sự tàn tạ của cảnh vậtthiên nhiên lúc chiều tối của phố huyện Tất cả những mảnh đời ấy đều được nhà văn mô tả bằng nét bút chân thựcnhưng khác với các nhà văn hiện thực Thạch Lam không đi vào mô tả cụ thể chi tiết mà chỉ được vẽ bằng nét chấmphá thoáng nhẹ nhưng rất tinh tế, giàu sức gợi tả và gợi cảm Tất cả các nhân vật cứ hiện ra từ từ trong lặng lẽ, âmthầm như những cái bóng, ít nói năng, ít hành động nhưng nhờ đó mà nhà văn đã tô đậm, khắc sâu hơn ở ngườiđọc ấn tượng về kiếp sống héo hắt, leo lét, tội nghiệp của cư dân phố huyện Bên cạnh đó, nhà văn cũng rất thànhcông trong việc diễn đạt các trạng thái tâm trạng vừa mong manh, mơ hồ buồn vừa khắc khoải da diết của cô béLiên lúc chiều tối

Ý nghĩa tư tưởng toát lên từ cảnh vật và con người

- Sự đồng cảm, thái độ trân trọng, nâng niu trước niềm tin và hi vọng dù có mơ hồ về tương lai tươi sáng hơn

- Qua cảnh vật, thiên nhiên và con người, nhà văn gửi vào đó niềm ước mong một sự đổi thay sẽ đến với nhữngmảnh đời tội nghiệp nơi phố huyện

Từ bức tranh thiên nhiên và những mảnh đời tội nghiệp của phố huyện lúc chiều tối ta bỗng nhận ra có một nhà vănđang lặng lẽ, âm thầm rảo bước giữa chiều hôm mà tâm hồn nặng tình gắn bó với mọi cảnh vật và con người bình

dị, lam lũ nơi đây Ở đó, người đọc không ai không xúc động khi tấm lòng bùi ngùi thương cảm kín đào, nhẹ nhàng

mà chân thành, thấm thía của nhà văn đối với những kiếp người sống quẩn quanh,leo lét trong xã hội cũ trước cáchmạng Ở đó, ta còn thấy thái độ rất mực trân trọng và sự đồng cảm sâu xa của nhà văn đối với những mong ước tuy

mơ hồ, mong manh và xa vời trong tâm hồn họ vì đó chỉ là một chuyến tàu đêm từ Hà Nội về vụt đi qua phố huyện.Quả thật, tâm hồn nhà văn đã được thể hiện qua những lời văn nhiều hình nhiều vẻ nhưng bao giờ cũng đằm thắm

và nhân hậu, cũng ngẹn ngào một chút lệ thầm kín của tình thương Bên cạnh đó, nhà văn còn đưa đến cho ngườiđọc những cảnh quê hương thật quen thuộc mà không kém phần thơ mộng, gợi cảm Từ đó cứ gợi nhắc mọi người

về tình cảm đối với nguồn cội quê hương, với những mẩu kí ức đẹp mà buồn Có lẽ tình yêu quê hương đất nướccủa mỗi con người Việt Nam có phần được bồi đắp bởi những kí ức hết sức bình dị như vậy đó

ĐỀ 2: Phân tích tâm trạng đợi tàu của chị em Liên trong truyện ngắn “Hai đứa trẻ” của nhà văn Thạch Lam.

1 Mở bài: Giới thiệu khái quát về Thạch Lam, tác phẩm “Hai đứa trẻ” dẫn dắt vào yêu cầu của đề

Thạch Lam là một nhà văn lãng mạn tiêu biểu của nhóm Tự Lực Văn Đoàn Sáng tác của ông thiên về phản ánh hiệnthực đời sống của tầng lớp người nghèo ở các phố huyện nhỏ và làng quê nghèo Đọc những truyện ngắn “Gió lạnhđầu mùa”, “Dưới bóng hoàng lan”… nhất là truyện ngắn “Hai đứa trẻ” ta dễ dàng nhận ra một lối viết thật tinh tế cùng

tấm lòng rất mực nhạy cảm và nhân hậu Ở đó, ông chủ yếu đi sâu thể hiện những xúc cảm mong manh mơ hồ trongthế giới nội tâm nhân vật vì thế truyện ngắn của ông còn được ví như “một bài thơ trữ tình đượm buồn”.

Một truyện ngắn hay theo quan niệm truyền thống phải có cốt truyện đặc biệt được tạo ra bởi những tình huống éo leđầy kịch tính Không đi theo lối mòn đó, truyện “Hai đứa trẻ” in trong tập “Nắng trong vườn” của Thạch Lam chỉ làmột chuyện tâm tình nhỏ nhẹ nhưng không vì thế mà ta có thể dễ dàng quên được tâm trạng thức đợi tàu của chị emLiên Ngày lại ngày khi đêm về khuya, chuyến tàu từ Hà Nội về đi qua phố huyện vậy mà hai chị em Liên vẫn khắckhoải thao thức và nhẫn lại, hồi hộp chờ đợi được nhìn nó với bao vui buồn và hi vọng

2 Thân bài:

- Nêu hoàn cảnh và lí do thức đợi tàu của hai chị em Liên.

Câu truyện được bắt đầu với những xao động trong tâm hồn hai đứa trẻ khi nghe tiếng trống thu không gọi chiều vềtrên phố huyện Tiếp đó, màn đêm buông xuống, bóng tối “ngập đầy dần đôi mắt Liên” Đêm tối như ôm trùm lên tất

cả phố huyện và càng dày đặc mênh mông hơn khi nhà văn điểm vào đó những “hột sáng”, “quầng sáng” leo lét, lờ

mờ và một chấm lửa nhỏ lơ lửng trôi đi trong đêm… Nổi bật lên giữa thế giới đầy bóng tối và sự tàn tạ của cảnh vật:chiều tàn, chợ tàn, chõng tàn… là cảnh sống lam lũ quẩn quanh của những đứa trẻ nhặt rác, mẹ con chị Tí với gánhhàng nước ế ẩm, gia đình bác xẩm, bà cụ Thi điên và hai chị em Liên và An với gian hàng tạp hoá còm cõi, lèo tèo,

xơ xác Cuộc sống của hai chị em thật lay lắt, tẻ nhạt, ngày cũng như đêm cứ lặp đi lặp lại thật đơn điệu và buồnchán Hai em như hai cái mầm non mọc trên mảnh đất cằn cỗi, bạc phếch

Nhưng con người tự muôn đời nay luôn luôn sống trong khao khát và hi vọng những gì tươi sáng hơn dù trong bất

cứ hoàn cảnh nào Sống giữa phố huyện nghèo đầy bóng tối nhưng chị em Liên cũng như chừng ấy người nơi phốhuyện vẫn luôn “mong đợi một cái gì tươi sáng hơn cho sự sống nghèo khổ hàng ngày của họ” Đó chính là lí dokhiến chị em Liên đêm đêm vẫn cố thức để được nhìn chuyến tàu đi qua bởi chuyến tàu chỉ vụt qua nhưng đã mangđến cho họ một thế giới khác hẳn vừng sáng ngọn đèn của chị Tí và ánh lửa trong gian hàng bác Siêu chứ khôngđơn thuần là vâng lời mẹ dặn để có thể bán thêm một ít hàng bởi “họ chỉ mua bao diêm hay gói thuốc là cùng” Bởi lẽ

đó mà Liên “dù buồn ngủ díu cả mắt vẫn cố thức, còn An “đã nằm xuống, mi mắt sắp sửa rơi xuống vẫn không quêndặn chị “Tàu đến chị đánh thức em dậy nhé”

- Diễn biến tâm trạng của chị em Liên.

Có lẽ bởi vậy mà chuyến tàu được nhà văn tập trung bút lực miêu tả một cách tỉ mỉ theo trình tự thời gian, qua tâmtrạng của hai chị em Liên và An Khi đêm đã về khuya, Liên vẫn thao thức không ngủ cho tới lúc “tiếng còi xe lửa ởđâu vang lại, trong đêm khuya kéo dài ra theo ngọn gió xa xôi” Liên đã reo lên “Dậy đi, An Tàu đến rồi” Chuyến tàuchỉ dừng lại trong giây lát rồi đi vào đêm tối mênh mông giống như một ánh sao băng lấp lánh bất chợt bay qua nềntrời rồi vụt tắt, mang theo bao ước mơ và hoài bão đi tới nơi nào chẳng rõ vậy nên hai chị em Liên “vẫn nhìn theo cáichấm nhỏ của chiếc đèn xanh treo trên toa sau cùng, xa xa mãi rồi khuất hẳn sau rặng tre” Chuyến tàu đêm naykhông đông và kém sáng hơn mọi ngày nhưng Liên vẫn “lặng theo mơ tưởng Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực vui

vẻ và huyên náo Con tàu như đã đem một thế giới khác đi qua Một thế giới khác hẳn, đối với Liên, khác hẳn cáivầng sáng của ngọn đèn của chị Tí và ánh lửa của bác Siêu” Đó là hình ảnh của Hà Nội trong kí ức tuổi thơ, Hà Nộicủa những kỉ niệm đẹp mà bấy lâu nay chị em Liên vẫn tha thiết hướng về dù chỉ trong giây lát “theo dòng mơtưởng” Phải chăng những kỉ niệm tươi sáng thường in đậm và khắc sâu trong tâm hồn tuổi thơ giống như một chiếcgối êm đềm ru ta vào giấc ngủ dịu êm dù thực tại có phũ phàng hay ảm đạm Xa Hà Nội đã lâu rồi nhưng chị em Liênvẫn “nhớ như in” những lần “đi chơi bờ hồ được uống những cốc nước lạnh xanh đỏ, ăn những thức ăn ngon lạ” Họnhớ như in “một vùng sáng rực và lấp lánh” dù hiện tại với hai em mùi phở của bác Siêu thật hấp dẫn nhưng “quá xa

xỉ, nhiều tiền, hai chị em không bao giờ mua được” Tuy vậy, nó cứ gợi nhớ mùi thơm của hồi nào… Hình ảnhchuyến tàu đêm là kí ức đẹp của tuổi thơ một thời nhớ lại trong tiếc nuối Chuyến tàu càng sáng rực, vui vẻ thì Liêncàng ý thức rõ hơn cảnh sống tăm tối, buồn tẻ và chìm lặng của phố huyện nghèo Đoàn tàu đi rồi, đêm tối vẫn “baobọc chung quanh” Liên gối đầu lên tay và nhắm mắt lại để “hình ảnh thế giới xung quanh mình mờ mờ đi trong mắtchị” Đó là lúc thấm thía sâu sắc nỗi buồn về một cuộc sống mòn mỏi, quẩn quanh không thể đổi thay, Liên “thấymình sống giữa bao nhiêu sự xa xôi không biết như chiếc đèn con của chị Tí chỉ chiếu sáng một vùng đất nhỏ” Đó làhình ảnh gây ấn tượng day dứt buồn cuối cùng đi vào giấc ngủ của cô bé Liên Nhưng đâu chỉ buồn và tiếc nuối, haichị em Liên còn hồi hộp vui sướng khi tàu về như “mong đợi một cái gì tươi sáng hơn đến với cuộc sống nghèo khổ

thường ngày của họ” Cuộc sống hiện tại xung quanh Liên thật buồn tẻ, chuyến tàu từ Hà Nội về như đã đem lại mộtchút thế giới khác đi qua phố huyện nghèo Bởi vậy, khi tàu về rồi “khuất dần sau rặng tre” mà Liên vẫn cứ “lặng theo

mơ tưởng” Dường như Liên đang ấp ủ trong lòng một khát khao thay đổi cuộc sống của hiện tại vẫn le lói một niềm

hi vọng rồi một ngày nào đó được trở lại cuộc sống tươi sáng của ngày xưa như khi còn ở Hà Nội Trong ý nghĩ hồnnhiên, non nớt và tội nghiệp của Liên, Hà Nội là một thiên đường ở trong mơ Nhìn theo đoàn tàu đang xa dần, xadần trong lòng Liên cứ rộn lên những bồi hồi, xao xuyến, ánh mắt của Liên cứ đắm chìm vào cõi mơ tưởng Liênnghĩ về quá khứ, nghĩ về tương lai và hiện tại Quá khứ tuổi thơ tươi sáng qua lâu rồi, tương lai thì mờ mịt mongmanh còn hiện tại thì đầy bóng tối Những trạng thái tâm trạng ấy thật mơ hồ, mong manh mà chỉ có một tâm hồnnhạy cảm cùng với một tấm lòng nhân hậu của Thạch Lam mới có thể phát hiện và thể hiện được Với chị em Liên,chuyến tàu từ Hà Nội về không chỉ là kí ức mà còn là hình ảnh của một tương lai tuy mơ hồ nhưng đẹp như một giấc

mơ trong truyện cổ tích thần kì Nó như một ảo ảnh vụt sáng lên rồi tắt dần, xa dần trong tâm trạng tiếc nuối của cô

bé Liên Nhưng dẫu sao nó vẫn là niềm vui, một niềm an ủi làm vơi đi mọi tẻ nhạt, buồn chán của hiện tại để hai chị

em Liên đi vào giấc ngủ sau một ngày dài đầy buồn tẻ

- Ý nghĩa tư tưởng toát lên từ đó nói về nghệ thuật biểu hiện tâm trạng.

Không một chi tiết éo le, truyện hai đứa trẻ chỉ xoay quanh tâm trạng hồi hộp, khắc khoải đợi tàu trong đêm của chị

em Liên Bắt đầu từ tiếng trống thu không, thời gian cứ trôi qua theo sự xuất hiện từng mảnh đời tàn tạ của phốhuyện nghèo, người đọc bỗng nhận ra trong tiếng reo “Dậy đi, An Tàu đến rồi” là tình cảm bùi ngùi thương cảm củanhà văn dành cho những con người nhỏ bé, tội nghiệp như bị chôn vùi trong cuộc sống leo lét vô nghĩa trong xã hội

cũ trước cách mạng Còn gì thương cảm hơn khi niềm vui, niềm an ủi và ước mơ, hi vọng của họ chỉ là một chuyếntàu đêm từ Hà Nội về vụt qua trong giây lát Trang sách cuối cùng khép lại mà tâm trạng thức đợi tàu của chị em Liên

cứ ám ảnh, cứ vấn vương ta hoài cứ như thầm thì nói hộ Thạch Lam: có những cuộc đời mới đáng thương và tộinghiệp làm sao nhưng cũng thật cảm động và đáng trân trọng biết bao khi họ vẫn vượt lên mọi tối tăm, lầm thantrong hiện thực để ước mơ và hi vọng, để không mất đi niềm tin vào cuộc sống có chút ánh sáng trong tương lai.Ngày lại ngày, đêm lại đêm, Liên vẫn cố thức đợi tàu là những nỗ lực vừa cụ thể vừa mơ hồ muốn thoát ra khỏi hiệntại Niềm tin và ước vọng ấy tuy mong manh nhưng tha thiết vô cùng trong tâm hồn hai đứa trẻ Qua đó, ta nhận ramột tiếng kêu thổn thức trong trái tim của Thạch Lam Cần phải thay đổi thế giới tăm tối này, cần phải đem đến chocon người nhất là trẻ thơ một cuộc sống hạnh phúc Phải chăng hình ảnh hai chị em Liên cũng là hình ảnh của haichị em cậu bé Vinh (tên hồi nhỏ của nhà văn Thạch Lam) ngày nào trên một phố huyện nghèo nay đã lùi sâu vào dĩvãng của ông

- Ý nghĩa - Nghệ thuật.

Là một truyện ngắn không có cốt truyện, đặc biệt nhà văn chỉ đi sâu vào thế giới nội tâm của hai đứa trẻ, đó là nhữngbiến thái mơ hồ, mong manh trong tâm trạng hai đứa trẻ nhưng đã được cảm nhận và thể hiện thật tinh tế trong lốiviết văn mềm mại, trong sáng, giàu hình ảnh và nhạc điệu Chỉ một âm thanh “tiếng còi xe lửa ở đâu vang lại trongđêm kéo dài ra theo ngọn gió xa xôi” cũng đủ để ta hình dung ra cô bé Liên đang sống trong mơ tưởng Đó là âmthanh của chờ đợi và hi vọng nhưng cũng là dư âm của tiếc nuối Đặc biệt là hình ảnh chuyến tàu đêm đi qua phốhuyện vừa như là niềm tiếc nuối một quá khứ tươi sáng đã mất vừa là niềm an ủi vỗ về đối với hiện tại nhưng nó lạivừa gióng lên một cái gì tươi sáng ở tương lai Vì thế chuyến tàu đêm được coi là một “nhãn tự” của bài thơ trữ tìnhđượm buồn này

3 Kết luận: đánh giá và cảm nghĩ

Đọc truyện ngắn “Hai đứa trẻ” ta có cảm giác như được đọc một “bài thơ trữ tình đượm buồn” bởi qua tâm trạng đợitàu của hai chị em Liên ta rất dễ nhận ra một tiếng nói trữ tình thầm kín, nhẹ nhàng nhưng thấm thía vô cùng tronglòng người đọc

ĐỀ 3: CHẤT THƠ TRONG TRUYỆN NGẮN "HAI ĐỨA TRẺ"

1 Mở bài:

- Đọc truyện ngắn Thạch Lam, dễ thấy cốt truyện của ông không có gì đặc biệt, thậm chí đôi khi đơn giản đến nhưkhông có Nhân vật của ông cũng không thuộc vào những lớp người có sức ảnh hưởng lớn trong xã hội Vậy mà tácphẩm vẫn có được một sức truyền cảm lớn để có thể neo đậu lâu bền trong lòng người đọc, tạo nên một sức cuốnhút nhẹ nhàng mà da diết cho người đọc mỗi lần đọc lại, sống lại cùng với nó Một trong những yếu tố quan trọng tạonên sức truyền cảm, sự hấp dẫn, cuốn hút ấy chính là chất thơ lắng đọng lan toả từ những trang văn

- Truyện ngắn "Hai đứa trẻ" ("Nắng trong vườn" - 1938) là một truyện ngắn giàu chất thơ

2 Thân bài:

a Chất thơ và chất thơ trong truyện ngắn:

- "Chất thơ": Tính chất trữ tình - tính chất được tạo nên từ sự hoà quyện giữa vẻ đẹp của cảm xúc, tâm trạng, tìnhcảm với vẻ đẹp của cách biểu hiện nó để có thể khơi gợi những rung động thẩm mĩ và tình cảm nhân văn

- Chất thơ trong truyện ngắn: Được tạo nên khi nhà văn chú ý khai thác và biểu hiện một cách tinh tế cái mạch cảmxúc, tâm trạng, tình cảm của nhân vật hoặc của chính mình trước thế giới bằng những chi tiết, hình ảnh đầy gợi cảm

và một lối văn trong sáng, truyền cảm, phù hợp với nhịp điệu riêng của cảm xúc, tâm hồn

- Một truyện ngắn (hoặc tác phẩm văn xuôi) được coi là giàu chất thơ khi mối bận tâm của người viết không đặt vàoviệc kể lại một biến cố, sự việc, hành động mà là việc làm bật lên một trạng thái của đời sống hoặc của tâm hồn conngười

b Chất thơ trong truyện ngắn "Hai đứa trẻ"

Vẻ đẹp của cảm xúc, tâm trạng, tình cảm:

- Ở nhân vật Liên có vẻ đẹp của một tâm hồn trẻ thơ trong sáng và thuần khiết, tự nhiên như chưa từng chịu một tác động tiêu cực nào của cuộc sống:

+ Những rung động tinh tế trước cuộc sống xung quanh: Chỉ một mùi nồng nồng, âm ẩm bốc lên đã khiến Liên ngỡ

đó là mùi riêng của đất quê; không khí vắng lặng đìu hiu của phố huyện đã lay động tâm hồn Liên để cô cảm nhậnđược cái buồn của buổi chiều quê và khiến đôi mắt cô cũng như ngập đầy bóng tối của buổi chiều quê đó; khi đêmxuống, Liên thích thú ngắm bầu trời đêm với ngàn sao lấp lánh để mơ mộng về con vịt theo sau ông Thần Nông, vềdòng sông Ngân Hà trong các câu chuyện cổ; tâm hồn Liên trong sáng và nhạy cảm đến độ có thể bắt nhạy vớinhững dấu hiệu mơ hồ nhất của thế giới quanh mình: những con đom đóm lập loè, những khe sáng, hột sáng lọt quakhe cửa, từng loạt hoa bàng rụng khẽ xuống vai áo…

+ Hoài niệm về quá khứ và mơ mộng với đoàn tàu: Cuộc sống thường nhật với gánh nặng mưu sinh không thể xoá

bỏ trong Liên niềm nhớ tiếc quá khứ Thậm chí, chính cuộc sống tẻ nhạt hàng ngày lại khiến nỗi nhớ ấy thêm da diết,khắc khoải: dù kỉ niệm còn lại không nhiều, nhưng quá khứ luôn trở về trong Liên bằng ánh hồi quang rạng rỡ nhất

"Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo" Chính nỗi nhớ quá khứ luôn thường trực đã khiến Liên khiđối diện với hình ảnh thực của chuyến tàu đêm lại đắm mình trong những mơ tưởng xa xôi để "sống giữa bao nhiêu

sự xa xôi không biết" mà chuyến tàu ấy gợi lên trong tâm hồn cô

+ Lòng trắc ẩn đối với những cảnh ngộ đáng thương: Bản thân Liên đang sống một cuộc sống nghèo khó, Liên cũngthấm thía sâu sắc cảnh nghèo và buồn mà cô đang phải trải qua song không vì thế mà Liên đóng kín tâm hồn đối vớicon người và cuộc sống quanh mình Nhìn những đứa trẻ nghèo đang nhặt nhạnh, tìm kiếm trên bãi chợ, Liên thấy

"động lòng thương" tuy chính chị cũng không có gì để cho chúng Sẵn có một tấm lòng thơm thảo, Liên đã rót đầyhơn vào cút rượu của bà cụ Thi điên dù trong em không phải không có cảm giác sờ sợ rất tự nhiên ở một đứa trẻ khi

phải đối diện với một người không hoàn toàn bình thường Chính những tình cảm ngỡ như rất giản dị ấy lại làm cho

người ta cảm động như được "thanh lọc tâm hồn" để trở về với những gì tự nhiên thuần khiết nhất.

- Ở cái "tôi" Thạch Lam ẩn kín sau nhân vật: Dường như, Thạch Lam đã viết truyện ngắn "Hai đứa tre" bằng

chính những trải nghiệm tuổi thơ ở phố huyện Cẩm Giàng Đọc truyện, không thể không nhận thấy cái tình âu yếm

mà Thạch Lam dành cho nhân vật Cái tình âu yếm ấy một mặt xuất phát từ cái nhìn nhân hậu, yêu thương màngười lớn dành cho lứa tuổi này, một mặt là do nhà văn đã hoá thân vào nhân vật, là sự ám ảnh của tuổi thơ gắn liềnvới phố huyện Cẩm Giàng Sự cộng hưởng của những cảm xúc này để tạo cho những trang viết Thạch Lam một sựhoà quyện giữa chất thực và chất thơ để tạo thành một sức hút da diết, bền lâu của tác phẩm

âm thanh vô cùng quen thuộc, bình dị mà ngỡ như rất mới mẻ, rất gợi cảm trong những câu văn Thạch Lam bởi nó

không chỉ hiện diện như một khái niệm mà như một trạng thái của sự sống đang xao động để chuyển dần một cáchtinh tế cái xao động ấy vào tâm hồn con người Dưới ngòi bút Thạch Lam, thậm chí đến cả rác rưởi của một phiênchợ quê cũng gợi nhớ bao điều thân thuộc "Chợ họp giữa phố vãn từ lâu Người về hết và tiếng ồn ào cũng mất.Trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn mùicát bụi quen thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng là mùi riêng của đất, của quê hương này" Sức gợi cảm của thứ mùi

vị này ở chỗ nó đánh thức cảm xúc, cảm giác ấu thơ của rất nhiều người Việt

- Truyện có những chi tiết được lựa chọn đích đáng để thể hiện tinh và sâu thế giới của những cảm xúc, cảm giác và tình cảm vừa mơ hồ, vừa da diết trong tâm hồn nhân vật: Liên ngồi lặng lẽ bên mấy quả thuốc sơn đen

lúc chiều muộn với đôi mắt ngập đầy dần bóng tối; Liên cùng em nhìn ngắm những vì sao để mà thấy chúng nhưthuộc về vũ trụ thăm thẳm bao la, đầy bí mật và xa lạ; Liên và An chờ đợi chuyến tàu đêm… Trong số đó, có thể nói,chi tiết đợi tàu của hai đứa trẻ chính là đỉnh điểm của chất thơ trong tâm hồn người Với hai chị em Liên, đoàn tàuvừa là một thực tế, vừa là một ảo ảnh trong cái nhìn non trẻ và đầy khát khao Đoàn tàu đi rồi, ánh sáng vụt loé lêncũng đã tắt, hai chị em cũng đã chìm vào giấc ngủ song dư âm của khát vọng thì vẫn còn vang vọng mãi bởi đó làyếu tố cơ bản để "gióng lên cái gì đó còn ở tương lai" (Nguyễn Tuân) ánh sáng của đoàn tàu đã làm cháy lên mộtthứ ánh sáng khác - ánh sáng của khát vọng da diết trong tâm hồn những đứa trẻ Trân trọng và nâng niu khi khámphá ra thứ ánh sáng này, tác phẩm của Thạch Lam đã đạt tới một giá trị nhân văn đáng quý

- Mạch truyện của "Hai đứa trẻ" rất đậm chất trữ tình:

+ Quan niệm của Thạch Lam: "Nhà văn cốt nhất phải đi sâu vào tâm hồn mình, tìm thấy những tính tình và cảm giácthành thực: tức là tìm thấy tâm hồn mọi người qua tâm hồn của chính mình" Từ đó có thể thấy, cái hiện thực mà nhàvăn quan tâm và đặt lên hàng đầu là hiện thực tâm trạng, là những xúc cảm, rung động của tâm hồn con người.+ Truyện "Hai đứa trẻ" không có cốt truyện, mạch truyện không vận động theo mạch của những tình tiết, sự kiện màvận động theo mạch cảm xúc, tâm trạng nhân vật Để làm được điều này, nhà văn đã đặt điểm nhìn trần thuật vàonhân vật Liên - một cô gái chưa hoàn toàn bước ra khỏi thời ấu thơ, một cô gái có tâm hồn thuần khiết và nhạy cảm

Từ điểm nhìn ấy, bức tranh đời sống được tái hiện với sự đan xen, song hành và xâm nhập của cảm giác thực tại vàhồi ức quá khứ mà dường như, cái nổi trội lên, chi phối sự vận động của mạch truyện lại là hành trình tìm lại những

kí ức quá khứ từ chính cái hình ảnh đang hiện diện trong thực tại - hình ảnh đoàn tàu Triển khai mạch truyện theohướng này, ngòi bút Thạch Lam có xu hướng hướng nội, đi vào thế giới bên trong với những cảm xúc, cảm giácnhiều khi rất mong manh, mơ hồ, thoáng qua, những biến thái tinh vi của tâm hồn trước ngoại cảnh: nỗi buồn manmác trước cái giờ khắc của ngày tàn, những hoài niệm da diết về một Hà Nội trong kí ức tuổi thơ, những cảm giác

xa xôi không biết…

- Để thể hiện thành công tất cả những điều trên, Thạch Lam đã sử dụng một bút pháp trữ tình đặc sắc trong lời kể,giọng kể, một bút pháp hoà hợp sự trong sáng, chính xác và dịu dàng, hoà hợp sự kín đáo và giản dị như một lời thủthỉ vừa phải, êm đềm nhỏ nhẹ nhưng có thể phân biệt được từng âm vị

+ Thạch Lam ít dùng những chữ to tát, những nhịp điệu gấp gáp vội vàng, lời văn của ông nhuần nhuyễn, tinh tế đểphô diễn những trạng thái, những cảm xúc trong tâm hồn Câu văn của Thạch Lam nhiều thanh bằng gợi một nhịpđiệu chậm buồn nhưng có sức lan toả Chẳng hạn khi miêu tả vẻ trầm buồn nhưng cũng rất đỗi nên thơ của phốhuyện, Thạch Lam đã viết: "Chiều, chiều rồi, một chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồngruộng theo gió nhẹ đưa vào…" Hay miêu tả cảnh đêm tối sau khi chuyến tàu đi qua: "Đêm tối vẫn bao bọc xungquanh, đêm của đất quê, và ngoài kia đồng ruộng mênh mang và yên lặng"

+ Thạch Lam đã sáng tạo ra một thứ ngôn ngữ nghệ thuật riêng để biểu đạt cái xao động của sự sống khẽ vang lêntrong không gian, thời gian tĩnh mịch để diễn tả cái thanh thoát, dịu hiền của tâm hồn Liên: êm ả, yên lặng, thong thả,

gượng nhẹ, nhỏ xíu, yên tĩnh, mơ hồ, miên man, tĩnh mịch … Những từ ngữ này liên kết với nhau như một dải lụanhẹ bay để tạo một dư âm sâu lắng trong tâm hồn người đọc.

+ Văn phong Thạch Lam rất bình dị: Câu văn ngắn, nhịp văn chậm rãi, thong thả Dù diễn tả cái náo nức bên trong,cái sôi động của ước mơ, Thạch Lam vẫn rất nhẹ nhàng, vẫn tự nén ngòi bút Chuyến tàu rực sáng vụt qua, Liên xúcđộng mạnh khi kỉ niệm xưa dồn dập hiện về "Hà Nội xa xăm, Hà nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo" Đây là một trong

số ít những câu văn kết hợp lối trùng điệp và những thanh trắc tạo điểm nhấn và ngay câu sau Thạch Lam viết ngắnhơn, nhẹ hơn, như ghìm giữ lại niềm xúc động: "Con tàu như đem một chút thế giới khác đi qua" Thạch Lam thường

sử dụng kiểu cú pháp đẳng lập, đều đều, nhịp độ khoan thai điềm tĩnh mà vẫn gây những chấn động nhẹ nhàng,thấm thía chính là ở độ nén của cảm xúc mà nhà văn tạo ra trong những câu văn

c Kết luận:

- Truyện ngắn "Hai đứa trẻ", từ hình thức nghệ thuật tới nội dung được biểu hiện đều chan chứa chất thơ - cái chấtthơ được chưng cất từ đời sống bình dị, thường nhật bằng chính rung động của tâm hồn nhà văn, chất thơ toả ra từtình yêu cái đẹp, từ cái nhìn tinh tế trước thiên nhiên, đời sống và niềm tin ở thiện căn của con người…

- Với những gì được khai thác và biểu hiện trong tác phẩm, có thể nói, truyện "Hai đứa trẻ" tựa như một bài thơ trữtình, dù không thật giàu có sâu sắc về ý nghĩa xã hội thì vẫn "đem đến cho người đọc một cái gì nhẹ nhõm, thơmlành và mát dịu" (Nguyễn Tuân) Đó vừa là giá trị riêng của tác phẩm, vừa là cốt cách văn chương của Thạch Lam đểtạo ra một sức hấp dẫn bền lâu trong lòng độc giả

( Kết hợp với đề: Anh ( chị) hãy nêu những nét chính trong sự nghiệp

sáng tác của Nguyễn Tuân )

1 Nguyễn Tuân là một nhà văn lớn của văn học Việt Nam Sự nghiệp của ông trải ra trên hai chặng đường: trước và sau CM T8 năm 1945 : trước năm 1945, là nhà văn lãng mạn; sau năm 1945, chuyển biến thành nhà văn cách mạng.

2 Trước năm 1945, sáng tác của Nguyễn Tuân xoay quanh các đề tài chính:

a Chủ nghĩa xê dịch: Viết về cái tôi lãng tử qua những miền quê, trong

đó hiện ra cảnh sắc và phong vị quê hương, cùng một tấm lòng yêu nước

thiết tha Tác phẩm chính: Một chuyến đi, Thiếu quê hương…

b Vẻ đẹp “ vang bóng một thời”: Là những nét đẹp còn vương sót lại của một thời đã lùi vào dĩ vãng gắn với lớp nho sĩ cuối mùa Tác phẩm

chính: Vang bóng một thời

c Đời sống truỵ lạc: Ghi lại quãng đời do hoang mang bế tắc, cái tôi lãng tử đã lao vào rượu, thuốc phiện và hát cô đầu, qua đó thấy hiện lên

tâm trạng khủng hoảng của lớp thanh niêm đương thời Tác phẩm chính:

Chiếc lư đồng mắt cua, ngọn đèn dầu lạc,…

3 Sau năm 1945, sáng tác Nguyễn Tuân tập trung phản ánh hai cuộc

kháng chiến, qua đó thấy được vẻ đẹp của người Việt Nam vừa anh

dũng vừa tài hoa Tác phẩm chính: Tình chiến dịch, Đường vui, Hà Nội

ta đánh Mỹ giỏi,…Ông cũng viết về công cuộc xây dựng đất nước, trong

đó hiện lên con người Việt Nam với vẻ đẹp cần cù mà rất mực tài hoa.

Tác phẩm chính: Sông Đà, ký Nguyễn Tuân,…

4 Nguyễn Tuân là nhà văn suốt đời tìm kiếm cái đẹp và khẳng định

những giá trị nhân văn cao quý, với những nét phong cách nổi bật: tài hoa, uyên bác, hiện đại mà cổ điển,…Ông có nhiều đóng góp cho sự phát triển của thể tuỳ bút và tiếng Việt,…

II Tác phẩm:

“Chữ người tử tù” ( đăng báo 1939, in trong tập “ Vang bóng một thời” (1940) ) là truyện ngắn đặc sắc nhất của Nguyễn Tuân Cốt truyện xoay quanh cuộc gặp gỡ kì lạ và éo le của hai nhân vật chính: Ông Huấn Cao

có tài viết chữ đẹp, có thiên lương và khí phách đã lãnh đạo nông dân khởi nghĩa và bị bắt giam vào trại giam tỉnh Sơn Viên quản ngục lại là một kẻ say mê chữ đẹp của ông Huấn Cao, quyết tâm tìm mọi cách để xin chữ của Huấn Cao.

Truyện kết thúc bằng cảnh cho chữ - Một cảnh tượng xưa nay chưa từng có.

B Kiến thức cho các dạng đề thi đại học.

I Tình huống chuyện độc đáo

Tình huống là hoàn cảnh có vấn đề nhà văn tạo dựng để các nhân vật buộc phải thể hiện đúng tính cách của mình Hoàn cảnh điển hình sẽ làm nảy sinh tính cách điển hình Nguyễn Tuân đã tạo dựng một tình huống vừa kì lạ vừa oái oăm: ( Có lẽ chứ

hề xảy ra trong thực tế ) Nơi gặp gỡ là nhà ngục và sự gặp nhau giữa hai con người thộc về hai phía đối lập nhau: Huấn Cao – kẻ tử tù bất đắc dĩ và viên quản ngục.

- Xét trên bình diện xã hội họ không thể tồn tại chung, Huấn Cao đại diện cho những kẻ cầm đầu cuộc nổi loạn chống lại triểu đình, quản ngục đại diện cho hệ thống và trật tự của giai cấp cầm quyền đương thời Nhưng éo le thay, Huấn Cao lại là người có tài viết chữ đẹp, còn quản ngục lại lả kẻ tôn thờ những con chữ, hàng ngày khát mong có được chữ của Huấn Cao.

- Xét trên bình diện nghệ thuật họ hoàn toàn có thể trở thành tri âm, tri kỉ Huấn Cao – người sáng tạo ra cái đẹp tuyệt vời của nghệ thuật thư pháp, quản ngục người gìn giữ và tôn thờ cái đẹp Nếu gặp nhau trong một hoàn cảnh khác, hay một bầu trời chỉ có nghệ thuật thì họ lại trở thành Bá Nha và Tử Kì thuở trước.Cuộc gặp gỡ đã tạo dựng một tình huống kịch tính, từ cuộc gặp gỡ này hai nhân vật sẽ bộc lộ tính cách Huấn Cao: tài hoa, thiên lương và khí phách anh hung, quản ngục

là kẻ dịu dàng, biết giá người, biết trọng người ngay Hành rình gian nan và có lúc tưởng như ngục tù ấy không chỉ giam giữ Huấn Cao mà còn là tiêu tan đi cái đẹp bởi cái nhơ bẩn và cái ác Thế nhưng những tấm lòng trong thiên hạ đã gặp nhau,

sự thành tâm và sở thích cao quý của quản ngục đã làm Huấn Cao cảm động.

II Phân tích vẻ đẹp của hình tượng nhân vật Huấn Cao trong truyện ngắn

1 Huấn Cao – Một nghệ sĩ tài hoa trong nghệ thuật thư pháp:

- Tài viết chữ của ông Huấn qua lời đồn của dân vùng tỉnh Sơn và qua những lời nhận xét của viên quản ngụ c và thầy thơ lại.

- Niềm ao ước cháy bỏng của quản ngục và tấm chân tình, sự đối đáp của quản ngục để xin chữ Huấn Cao “ Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm ( …) Có được chữ Huấn Cao mà treo là có một vật báu trên đời” Cho nên , “ Sở nguyện của viên quan coi ngục này là có một ngày kia treo ở nhà riêng mình một câu đối

do tay ông Huấn Cao viết” Để có được chữ của ông Huấn Cao, viên quản ngục không chỉ phải kiên trì, mà còn phải liều mạng Bởi quản ngục cũng biết thế nào là

cái giá phải trả cho kẻ bỏ qua lệnh triều đình biệt đãi tội phạm nguy hiểm, có khi phải trả giá bằng tính mạnh của mình.

- Chữ Huấn Cao vuông vắn, tươi tắn, nó nói lên cái hoài bão tung hoành của cả một đời con người.

2 Huấn Cao – Một con người có thiên lương trong sáng:

- Ông chỉ cho chữ chỗ bạn thân và tri kỉ, không vì bạc vàng hay quyền thế mà ép mình viết chữ bao giờ “ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay vì quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ”.

- ý thức tự trọng, tinh thần nghĩa khí qua hành động đuổi viên quản ngục

- Trọng thiên lương, Huấn Cao đã thực sự cảm động trước “tấm lòng trong thiên hạ” và sở thích cao quý của quản ngục

- Muốn người khác giữ trọn thiên lương, bằng việc gửi lại cái đẹp, cái ân tình của nhữngc người tri kỉ Huấn Cao đã khuyên quản ngục và quản ngục cảm động, tỉnh ngộ Việc Huấn Cao cho chữ quản ngục không chỉ vì mục đích chơi chữ mà chủ yếu để cữu người, cứu một thiên lương lầm đường lạc lối quá lâu ngủ quên trong lớp tro tàn nguội lạnh của ngục tù phong kíên.

3 Huấn cao – Một khí phách anh hùng.

- Lãnh đạo nông dân khởi nghĩa chống triều đình, chấp nhn tội danh “ cầm đầu bọn phản nghịch”

- Ngục tù chỉ gông cùm được thể xác, Huấn Cao vẫn sống tự do về tinh thần, vẫn những hứng sinh bình mà ông từng làm: Rỗ gông, nhận rượu thịt thảm nhiên, đuổi quản ngục…lạnh lùng, thảm nhiên trước cái chết đang đến gần

- Một tử tù chỉ đợi ngày ra pháp trường mà không hề nao núng, vẫn ung dung, đàng hoàng “ Đến cái cảnh chết chém, ông còn chẳng sợ nữa là…” Đối với viên quản ngục, ônh chẳng những không sợ mà còn tỏ ra khinh bạc đến điều”.

- Sáng tạo thư pháp và truyền lại cái đẹp trước khi lĩnh án tử hình mà vẫn ung dung, đường hoàng chứng tỏ trong con người tài hoa ây là một khí phách vô cùng cứng cỏi và vượt trên hoàn cảnh.

4 Cảnh cho chữ - Nơi hội tụ và thăng hoa tất cả những vẻ đẹp của hình

tượng Huấn Cao

- Cảnh xưa nay chưa từng có: Thời gian, không gian đặc biệt, tư thế cuả kẻ xin người cho Cái đẹp, cái thiện đã chiến thắng cái ác và cái xấu, thiên lương và nhân cách con người đã làm cảm động và thanh lọc tâm hồn một con người.

5 Tư tưởng của nhà văn gửi gắm.

- Một tinh thần dân tộc sâu sắc: Yêu mến và trân trọng nét đẹp của truyền thống văn hoá dân tộc.

- Lòng say mê cái đẹp và đi tìm cái đẹp ở tài năng, đạo đức và nhân cách con người.

- Khẳng định sự chiến thắng của cái đẹp, thiên lương và nhân cách ngay trong hoàn cảnh ngặt nghèo, ngay ở môi trường của cái ác và bóng tối.

6 Nghệ thuật xây dựng nhân vật Huấn Cao.

- Để làm nổi bật vẻ đẹp của Huấn Cao, Nguyễn Tuân đã đặt nhân vật vào một tình huống truyện độc đáo: cuộc gặp gỡ giữa Huấn Cao với quan coi ngục, nhưng cũng

là cuộc hội ngộ của những kẻ "liên tài tri kỉ".

- Miêu tả Huấn Cao, để làm nổi bật sự chiến thắng của cái tài, cái đẹp, cái tâm và khí phách ngang tàng, Nguyễn Tuân triệt để sử dụng sức mạnh của nguyên tắc tương phản, đối lập của bút pháp lãng mạn: đối lập giữa ánh sáng và bóng tối, giữa cái đẹp, cái cao cả với phàm tục, dơ bẩn Có sự tương phản ở những chi tiết tạo hình được sử dụng để miêu tả không khí của cảnh cho chữ (bóng tối phòng giam, ánh sáng đỏ rực của bó đuốc, tấm lụa bạch còn nguyên vẹn lần hồ ) Có sự đối lập tương phản giữa việc cho chữ (công việc tạo ra cái đẹp "nói lên hoài bão tung hoành của một đời con người") với hoàn cảnh cho chữ (nơi hôi hám, bẩn thỉu, nơi giam cầm cùm trói tự do) Có sự đối lập ở phong thái của người cho chữ (đường hoàng) với tư thế của kẻ nhận chữ (khúm núm)

- Ngôn ngữ miêu tả nhân vật của Nguyễn Tuân giàu chất tạo hình Ông sử dụng nhiều từ Hán Việt, lời ăn tiếng nói mang khẩu khí của người xưa làm tăng thêm vẻ đẹp của một "thời vang bóng" ở hình tượng Huấn Cao.

6 Kết luận.

- Nhân vật Huấn Cao thể hiện tài năng nghệ thuật của Nguyễn Tuân Đó là biểu tượng cho sự chiến thắng của cái tài, cái đẹp, cái tâm trước cái phàm tục, dơ bẩn, của khí phách ngang tàng đối với thói quen nô lệ Đây là lí tưởng thẩm mĩ của nhà văn, là ý nghĩa tư tưởng của hình tượng.

- Hình tượng Huấn Cao được xây dựng trên cơ sở nguyên mẫu: Cao Bá Quát, một nhà nho có tài văn thơ, viết chữ đẹp nổi tiếng một thời và cũng là người tham gia lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Mĩ Lương chống lại triều đình nhà Nguyễn trong thế kỉ XIX Xây dựng nhân vật Huấn Cao, Nguyễn Tuân bộc lộ tình cảm yêu nước và tinh thần dân tộc thầm kín của mình.

CHÍ PHÈO

Vấn đề cần triển khai về "Chí Phèo" :

- Bi kịch không được làm người lương thiện, bị hủy hoại cả nhân tính lẫn nhân hình.

- Bá Kiến : Tội ác với những thủ đoạn thâm độc, tinh vi.

- Chí Phèo : nhân vật không tính cách, bi kịch xuất hiện khi gặp Thị Nở.

- Thị Nở : khát vọng : tình yêu < > hạnh phúc > làm người

"người đàn bà đẹp trong lốt xấu xí" - hiện thân của khát vọng.)

- Xung đột mang ý nghĩa điển hình, cuộc đấu tranh xã hội không khoan nhượng

- Tâm hồn nhân hậu của Nam Cao và thái độ bi quan trước hiện thực của nhà văn

I Đặt vấn đề :

* Cách 1 :Những năm 40 của thế kỷ, trên văn đàn hiện thực Việt Nam , Nam Cao nổi bật với những trang viết khai phá sâu sắc bi kịch của những kiếp người khổ đau trong bóng đêm của xã hội cũ Những cuộc đời lầm than đi vào trang sách của Nam Cao đã sống mãi với thời gian Gắn những nhân vật của mình vào không khí ngột ngạt tối tăm của chế độ thực dân phong kiến, nhà văn đã lột trần bộ mặt tàn bạo của giai cấp thống trị, cảm

thương sâu sắc nổi đau của con ngưòi Tấm lòng nhà văn hướng về cuộc sống lầm than cơ cực của người nông dân, phát hiện trong những quẩn quanh bế tắc là bi kịch khủng khiếp hủy hoại cả nhân tính lẫn nhân hình Chí Phèo, sáng tác đầu tiên của Nam Cao ra mắt người đọc từ tháng 2 năm

1941, đã có sức tố cáo bộ mặt vô nhân của xã hội và phản ánh bế tắc cùng cực của người nông dân Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, những trang viết sâu sắc đầy tình người vẫn sống mãi, gợi nhớ một quá khứ tủi nhục đau thương của dân tộc.

* Cách 2 : Tiếng chửi của một thằng say đã mở đầu cho thiên truyện ngắn đặc sắc "Chí Phèo" của Nam Cao Nhà văn đã mở ra một cuộc đời đầy bi kịch của một Chí Phèo - thù hận với tất cả : cuộc đời - xã hội - con người và ngay cả bản thân, một Chí Phèo triền miên trong những cơn say, mất cả lương tri, trên hành trình dài đằng đẵng của một kiếp sống không ra sống, trong không gian tăm tối ngột ngạt của xã hội Việt Nam đêm trước của cách mạng Nhà văn đã dẫn dắt người đọc vào một cuộc đời đau khổ

và kết thúc trong cái vòng luẩn quẩn bế tắc Để khi gấp trang sách lại, trái

itm mỗi người vẫn còn thổn thức những buồn thương đau đớn trước bi kịch khó tin của những người không được làm người lương thiện trong

xã hội cũ.

II Giải quyết vấn đề :

A Tổng : (bao quát tinh thần của tác phẩm)

1 Sức hấp dẫn của tác phẩm không chỉ do tài năng của Nam Cao đã tạo dựng được cốt truyện theo kết cấu rất hiện đại, mà trước hết xuất phát từ

sự quan tâm sâu sắc của nhà vănvới đồng loại của mình Đằng sau lối kể chuyện lạnh lùng tỉnh táo là cả một trái tim nhân hậu đằm thắm đối với người nông dân - những người sống cùng tác giả Những vấn đề Nam Cao

đề cập trong tác phẩm đâu chỉ là cái nhìn sắc sảo, cách phân tích hiện thực tinh tế, mà còn gắn với quan niệm của nhà văn về cuộc sống, sáng lên tình cảm gắn bó, yêu thương trân trọng tất cả những giá trị cao đẹp gắn với con người của nhà văn.

2 Ánh sáng của tình người nhân hậu ấy đã giúp nhà văn phát hiện ra nguyên nhân của những tấn bi kịch đời người trong xã hội cũ, thắp sáng lên khát vọng mãnh liệt muốn trở về cuộc sống lương thiện Nhưng trong bóng đêm dày đặc của xã hội cũ, ánh sáng ấy đã tắt ngấm với bao buồn thương bế tắc, trước khi ánh sáng của một ngày mới bừng lên quét sạch bóng đêm Tuy vậy, ngọn lửa của khát vọng làm người vẫn âm ỉ nhức nhối trong từng câu chữ Nam Cao.

3 Bi kịch của Chí Phèo chỉ thật sự bắt đầu cùng với lần tỉnh rượu đầu tiên của nhân vật, chứa đựng tất cả sóng gió đi qua cuộc đời Chí Phèo, sau đêm trăng huyền thoại - cái đêm "trăng rắc bụi trên sông và sông gợn biết bao nhiêu vàng" - đã đem đến cho Chí một người đàn bà đích thực trong cái lốt xấu xí "ma chê quỷ hờn" : Thị Nở.

B Phân : (cảm nhận chi tiết - phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật) :

* Khoảnh khắc bi kịch của Chí Phèo

1/ Cùng với ánh sáng cuả một ngày mới, lần đầu tiên Chí Phèo nhận biết được những âm thanh đời thường : "Tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá!

Có tiếng cười nói của những người đi chợ Tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá" Cả một đoạn văn được viết bằng giọng điệu trữ tình tha thiết đã khắc họa rõ nét sự hồi sinh của tâm-hồn-người trong con-quỷ-dữ của làng Vũ Đại thật cảm động Một cảm-giác-người đã thức tỉnh lý trí, nối

kết quá khứ với hiện tại, một thời yên bình xa xưa và trước mắt là tuổi già, đói rét và ốm đau và cô độc.

2/ Hiện tại lay thức lương tâm thành tiếng thở dài não nuột "Chao ôi là buồn!" Một nỗi buồn đáng quý, bởi nó đã khơi lại những giấc mơ giản dị của một thời lương thiện: "Hình như có một thời hắn đã ao ước có một gia đình nho nhỏ Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải, chúng lại bỏmột con lợn nuôi để làm vốn liếng Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm" Chao

ôi là buồn! Vì mãi mãi cái ước mơ về hạnh phúc nhỏ nhoi ấy không bao giờ thành hiện thực, bởi bàn tay tội ác của những kẻ như Bá Kiến đã tước đoạt vĩnh viễn con-người-lương thiện của Chí ngày xưa Nhưng trong hình hài quỷ dữ, vẫn ẩn náu giấc mơ ngày nào, dù chỉ nhớ lại một cách lờ

mờ "hình như…" cũng đủ khẳng định cho sức phản kháng của lương thiện trước tội ác Để khi hồi sinh thì không thể nào các thế lực hắc ám có thể bóp chết được lương tâm bé bỏng ấy.

3/ Phút lóe sáng của tâm hồn đã giúp nhân vật ý thức nỗi đau của một kẻ

cô đơn giữa đồng loại của mình : "Chí Phèo hình như đã trông thấy trước tuổi già củ hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau" Nam Cao đã diễn tả đặc sắc và độc đáo giờ phút bừng thức của nhân vật, bằng lối văn đặc tả sự "bâng khuâng" trong tâm hồn Chí Phèo Phút ban đầu ấy, quá khứ mơ hồ, hiện tại mơ hồ, tương lai mờ mịt đều nằm trong hai chữ "hình như…" Ở đó le lói ngọn lửa của một trái tim Người.

4/ Thị Nở xuất hiện cùng nồi cháo hành đã thổi bùng ngọn lửa mong

manh ấy, đem đến cho trái tim Chí Phèo những nhịp đập đầu tiên của cảm giác tình yêu Ngòi bút phân tích tâm lý của Nam Cao hết sức tinh tế và nhạy cảm khi mô tả quá trình về lại với cõi người của Chí Phèo : bắt đầu

từ ranh giới mong manh "hình như mắt ươn ướt" như một tiếng khóc chào đón cuộc đời mới, cho đến khi Chí Phèo gặp nụ cười Thị Nở là lúc tình yêu bắt đầu lên tiếng - giúp nhân vật ý thức đầy đủ về quãng đời đã qua Bát cháo thứ nhất là ý thức về Tình Yêu và Dục Vọng Bát cháo thứ hai là niềm sám hối về tội ác, mở ra khát khao hướng thiện mãnh liệt "Trời ơi, hắn thèm lương thiện, hắn muốn làm hòa với mọi người biết bao! Thị Nở

sẽ mở đường cho hắn" Cùng với niềm khát khao ấy, Chí Phèo đã trở lại với bản chất của anh Chí ngày xưa : hiền lành, lương thiện Con đường trở

về được hứa hẹn bằng nụ cười tin cẩn của Thị Nở ,làm nở ra nụ cười Chí Phèo Từ tiếng khóc đến nụ cười, Chí Phèo đã thật sự vươn dậy cùng khát vọng làm người.

* Thị Nở :

1/ Tình yêu và niềm tin mà Chí Phèo có được bắt đầu từ Thị Nở - nhân vật đẹp nhất của tác phẩm Có thể những chi tiết mô tả ngoại hình Thị Nở làm nguời đọc nhớ nhiều và ấn tượng mạnh về người đàn bà nhan sắc xấu nhất trong lịch sử vă nhọc Và những kẻ vô tâm, chỉ quan tâm hình thức câu khách rẻ tiền mà thờ ơ trước nỗi đau đồng loại mới cười cợt , gán ghép cho tác phẩm tên gọi sống sượng "Đôi lứa xứng đôi" Người đàn bà Nam Cao tạo ra để ban tặng cho Chí Phèo để giúp hắn trở lại làm người nếu là một mỹ nhân thì mới là điều lạ Vẻ đẹp của Thị Nở không nằm trong hình thức mà bộc lộ ngay trong những nét "dở hơi" ngược với quan niệm

xã hội

2/ Người đàn bà đó c cuộc gặp gỡ tình yêu Thị Nở - Chí Phèo, Nam Cao đã lột tả những vẻ đẹp ấy thông qua những chuyển biến tâm trạng Chí Phèo : người đàn bà đích thực đối lập với "con quỷ cái" bà Ba, "hắn muốn làm nũng thị như với mẹ" Thị Nở có đầy đủ phẩm chất của một người bình thường : biết lo toan, thương hại, có phút "lườm", "e lệ" trong cảm giác tình yêu và trên tất cả là tiếng cười tin cẩn như một phép màu giải thoát cho con người thoát ra mặc cảm tội lỗi Có thể nói Nam Cao đã xây dựng nhân vật Thị Nở bằng bút pháp hiện thực trữ tình để gửi gắm niềm tin của chính ông vào bản chất hướng thiện của con nguời Thực tế trong đời

có lẽ khó kiếm ra người nào hội tụ những cái xấu nhường ấy và đẹp

nhường ấy Nhưng cuối cùng Thị Nở vẫn phải trở về với mảnh đất hiện thực - nơi Thị có một bà cô già năm mươi tuổi chưa chồng, để được nghe lời phán xét tương lai cho mối tình Chí Phèo - Thị Nở Nhân vật vẫn không

có phép màu như trong cổ tích để có thể kéo hẳn Chí Phèo ra khỏi hình hài lốt quỷ để hoà nhập vào cuộc sống thân thiện của loài người, bởi bản thân Thị Nở cũng bị cả xã hội kia xem như "con vật ghê tởm nhất" Ta chợt nhận

ra : cái gọi là hạnh phúc ở đời không dành sẵn cho những người như Chí Phèo - Thị Nở, đó là thông điệp đầy phẫn uất của Nam Cao Tuy căm uất dâng tràn nhưng vẫn phải cố nén xuống trong giọng văn tỉnh rụi - bản lĩnh nhà văn đã không để ông can thiệp vào số phận nhân vật của mình

một cách thô bạo, Nam Cao muốn những nguời đọc có lương tri phải thấu hiểu những khoảnh khắc xung đột của Thị Nở, của Chí Phèo sau giờ phút

"thị trút vào mặt hắn nguyên vẹn lời bà cô" Đó là khoảnh khắc nẻo về của Chí đã bị chặn đứng bởi những định kiến xã hội về một con người đã có quá nhiều vết đen trong quá khứ - một kẻ "không cha không mẹ", chỉ có mỗi một "nghề rạch mặt ăn vạ" Đôi khi những định kiến thật tàn nhẫn, nó tước đoạt cơ hội cuối cùng của Chí Phèo trở lại cuộc sống bình thường.

* Nỗi đau Chí Phèo :

1/ Trong giờ phút tột cùng đau đớn của một người tuyệt vọng, nhà văn đã

để nhân vật có những khoảnh khắc tâm trạng thật khó quên : "Hắn ngẩn người ra rồi chợt hiểu", "hắn sửng sốt đứng lên gọi Thị lại…" Chỗ dựa cuối cùng để Chí tưởng có thể đứng vững trên hành trình trở lại cõi người giờ đây không còn nữa! Ta có thể nhận ra nỗi bàng hoàng đến ê chề của Chí Tất cả đều sụp đổ, hắn trở về với cuộc sống đầy bóng tối của mình Nhưng điều không bình thường là ngay trong giờ phút ấy, "hắn thoáng hít thấy hơi cháo hành" - hơi cháo tình người đích thực mà Chí đã được ban tặng từ Thị Nở

2/ Lại rượu, lại say, Chí muốn mượn rượu để quên đi thực tại, trở về với cuộc sống u mê lẫn lộn thật giả tốt xấu trắng đen thiện ác của loài quỷ dữ Nhưng lương tri đã hồi sinh Hơi cháo hành cứ lẫn cùng men rượu Tiếng khóc bật ra "Hắn ôm mặt rưng rức khóc" Chưa khi nào, Chí lại phải chịu đựng sự giằng xé của lương tâm dữ dội như vậy Chí đang phải đối diện với chính mình, trong sự phán xét nghiêm khắc của lương tâm.

3/ Tưởng chừng tội ác đã thắng thế khi trong hơi rượu, Chí lại xách dao

ra đi, miệng lảm nhảm ý định "đâm chết cả nhà con đĩ Nở" Nhưng hơi cháo hành đã quyện vào trong tâm hồn Chí, để giờ đây, tội ác không còn có thể sai khiến được hành động của anh Phần người còn lại đã chiến thắng chất quỷ dữ, để sau bao nhiêu năm lầm lỡ, giờ đây Chí nhận rõ mặt kẻ thù, hành động có vẻ vô thức đã báo hiệu cho một tiềm thức sâu thẳm của người lương thiện trong Chí Con quỷ dữ đích thực đã tước đoạt cả nhân tính lẫn nhân hình của Chí là Bá Kiến

ó đủ đức tính của một người tình tuyệt vời, một người vợ tảo tần và có trái tim người mẹ bao dung, độ lượng Trong cuộc gặp gỡ tình yêu Thị Nở

- Chí Phèo, Nam Cao đã lột tả những vẻ đẹp ấy thông qua những chuyển

biến tâm trạng Chí Phèo : người đàn bà đích thực đối lập với "con quỷ cái"

bà Ba, "hắn muốn làm nũng thị như với mẹ" Thị Nở có đầy đủ phẩm chất của một người bình thường : biết lo toan, thương hại, có phút "lườm", "e lệ" trong cảm giác tình yêu và trên tất cả là tiếng cười tin cẩn như một phép màu giải thoát cho con người thoát ra mặc cảm tội lỗi Có thể nói Nam Cao đã xây dựng nhân vật Thị Nở bằng bút pháp hiện thực trữ tình

để gửi gắm niềm tin của chính ông vào bản chất hướng thiện của con nguời Thực tế trong đời có lẽ khó kiếm ra người nào hội tụ những cái xấu nhường ấy và đẹp nhường ấy Nhưng cuối cùng Thị Nở vẫn phải trở về với mảnh đất hiện thực - nơi Thị có một bà cô già năm mươi tuổi chưa chồng,

để được nghe lời phán xét tương lai cho mối tình Chí Phèo - Thị Nở Nhân vật vẫn không có phép màu như trong cổ tích để có thể kéo hẳn Chí Phèo

ra khỏi hình hài lốt quỷ để hoà nhập vào cuộc sống thân thiện của loài người, bởi bản thân Thị Nở cũng bị cả xã hội kia xem như "con vật ghê tởm nhất" Ta chợt nhận ra : cái gọi là hạnh phúc ở đời không dành sẵn cho những người như Chí Phèo - Thị Nở, đó là thông điệp đầy phẫn uất của Nam Cao Tuy căm uất dâng tràn nhưng vẫn phải cố nén xuống trong giọng văn tỉnh rụi - bản lĩnh nhà văn đã không để ông can thiệp vào số phận nhân vật của mình một cách thô bạo, Nam Cao muốn những nguời đọc có lương tri phải thấu hiểu những khoảnh khắc xung đột của Thị Nở, của Chí Phèo sau giờ phút "thị trút vào mặt hắn nguyên vẹn lời bà cô" Đó

là khoảnh khắc nẻo về của Chí đã bị chặn đứng bởi những định kiến xã hội

về một con người đã có quá nhiều vết đen trong quá khứ - một kẻ "không cha không mẹ", chỉ có mỗi một "nghề rạch mặt ăn vạ" Đôi khi những định kiến thật tàn nhẫn, nó tước đoạt cơ hội cuối cùng của Chí Phèo trở lại cuộc sống bình thường.

* Nỗi đau Chí Phèo :

1/ Trong giờ phút tột cùng đau đớn của một người tuyệt vọng, nhà văn đã

để nhân vật có những khoảnh khắc tâm trạng thật khó quên : "Hắn ngẩn người ra rồi chợt hiểu", "hắn sửng sốt đứng lên gọi Thị lại…" Chỗ dựa cuối cùng để Chí tưởng có thể đứng vững trên hành trình trở lại cõi người giờ đây không còn nữa! Ta có thể nhận ra nỗi bàng hoàng đến ê chề của Chí Tất cả đều sụp đổ, hắn trở về với cuộc sống đầy bóng tối của mình Nhưng điều không bình thường là ngay trong giờ phút ấy, "hắn thoáng hít

thấy hơi cháo hành" - hơi cháo tình người đích thực mà Chí đã được ban tặng từ Thị Nở

2/ Lại rượu, lại say, Chí muốn mượn rượu để quên đi thực tại, trở về với cuộc sống u mê lẫn lộn thật giả tốt xấu trắng đen thiện ác của loài quỷ dữ Nhưng lương tri đã hồi sinh Hơi cháo hành cứ lẫn cùng men rượu Tiếng khóc bật ra "Hắn ôm mặt rưng rức khóc" Chưa khi nào, Chí lại phải chịu đựng sự giằng xé của lương tâm dữ dội như vậy Chí đang phải đối diện với chính mình, trong sự phán xét nghiêm khắc của lương tâm.

3/ Tưởng chừng tội ác đã thắng thế khi trong hơi rượu, Chí lại xách dao

ra đi, miệng lảm nhảm ý định "đâm chết cả nhà con đĩ Nở" Nhưng hơi cháo hành đã quyện vào trong tâm hồn Chí, để giờ đây, tội ác không còn có thể sai khiến được hành động của anh Phần người còn lại đã chiến thắng chất quỷ dữ, để sau bao nhiêu năm lầm lỡ, giờ đây Chí nhận rõ mặt kẻ thù, hành động có vẻ vô thức đã báo hiệu cho một tiềm thức sâu thẳm của người lương thiện trong Chí Con quỷ dữ đích thực đã tước đoạt cả nhân tính lẫn nhân hình của Chí là Bá Kiến

* Bá Kiến :

1/Bản lĩnh của một nhà văn và khả năng nhận thức sâu sắc thực tại xã hội

đã giúp Nam Cao phác họa chân dung của giai cấp bóc lột một cách đầy đủ nhất so với các nhà văn đương thời Bá Kiến được đặt vào một vị trí trang trọng trong xã hội, khi nhà văn phác họa nên một lai lịch của một kẻ già đời trong nghề bóc lột : gia đình bốn đời làm tổng lý, bản thân Bá Kiến từng là lý trưởng, chánh tổng; cha truyền con nối trong thủ đoạn đè đầu cưỡi cổ người khác Những kẻ như thế, vẫn được gọi bằng ông, bằng cụ một cách tôn kính Uy quyền của Bá Kiến không phải chỉ bó hẹp trong phạm vi của một làng, mà "cụ Bá" là "bá hộ, tiên chỉ, chánh hội đồng kỳ hào, huyện hào, Bắc Kỳ nhân dân đại biểu " - đại biểu cho cả một bộ máy thống trị tay sai thực dân Một nhân vật như thế, không thể là một kẻ hợm hĩnh và ngu dốt như Nghị Quế (Tắt đèn - Ngô Tất Tố) hay chỉ có tàn bạo và tham lam như Nghị Lại (Bưóc đường cùng - Nguyễn Công Hoan).

2/ Nam Cao đã phác họa bản chất Bá Kiến bằng những chi tiết khó quên

từ bên ngoài đến bên trong : cụ Bá có tiếng quát rất sang để "nắn gân người khác", có nụ cười Tào Tháo giòn giã và "bản thân cụ cũng tự hào hơn đời cái tiếng cười ấy" Bên trong vẻ sang trọng là một con quỷ dâm ô,

có tới bốn bà vợ mà còn đi cướp vợ người - khi còn làm lý trưởng đã

không bỏ lỡ cơ hội ve vãn vợ Binh Chức Nhưng điều nguy hiểm nhất ở Bá Kiến là tội ác đã được hắn nâng lên thành một nghệ thật cai trị kẻ khác :

"mềm nắn, rắn buông", "dùng thằng đầu bò trị thằng đầu bò", "nắm lấy đứa có tóc", đặc biệt là những thủ đoạn rất nham hiểm :"Hãy vất người ta xuống sông rồi hãy vớt nó lên để cho nó đền ơn, hãy đập bàn đập ghế đòi cho được năm đồng, nhưng được rồi hãy vất trả lại năm hào vì "thuơng anh túng quá"" Chưa một nhà văn nào lại giúp người đọc hình dung ra tội

ác đáng sợ đến ghê tởm như Nam Cao Với tất cả các thủ thuật trị người

ấy, Bá Kiến quả là một kẻ "khôn róc đời" và đã phá tan cơ nghiệp của biết bao gia đình, đập nát hạnh phúc của bao nguời Đáng sợ nhất là chính những nạn nhân của Bá Kiến lại bị hắn biến thành công cụ đắc lực của tội ác: Năm Thọ, Binh Chức - với bản tính lưu manh và đỉnh điểm là Chí Phèo -

đã thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại.

3/ Để Chí Phèo đến nhà Bá Kiến vào chính giờ phút "cụ Bá" đang ghen với

lũ trai trẻ vì "bà Tư phốp pháp, hai má hây hây…" và cụ đang có ý định "bỏ

tù hết mấy thằng trai trẻ", đoạn văn quả có thể làm chúng ta bật cười vì

sự ghen tuông của một ông lão đã ngoài sáu mươi, nhưng ta bỗng giật mình vì chứng tích của sự ghen tuông đáng buồn cười ấy bỗng hiện ra : một thằng điên, một thằng say, một con quỷ dữ của làng Vũ Đại, sẵn sàng đâm chém bất cứ ai - ngày xưa nó cũng là một thằng trai trẻ…

* Cuộc đụng đầu Chí Phèo - Bá Kiến :

Tình huống tất yếu phải xảy đến đã được Nam Cao dày công chuẩn bị cho nhân vật của mình Khi sự thâm hiểm và tàn bạo đã bị bóc trần, khi những

"tiếng cười và tiếng quát rất sang" của cụ Bá không còn nắn gân người khác như mọi khi đuợc nữa, đó cũng là khoảnh khắc thức tỉnh lương tri của một con người Chí Phèo trong cơn say có những hành động thật đáng

sợ Nhưng có một điều, tiếng nói vang lên "dõng dạc" lại là của một con người hoàn toàn tỉnh táo, của một anh Chí đang đòi lại quyền "làm người lương thiện" đã bị bọn cường hào như Bá Kiến tước đoạt Sự thật được nói lên, khiến Bá Kiến phải run sợ, "dịu giọng" để lảng tránh Mặt nạ rơi xuống, Bá Kiến hiện nguyên hình là con quỷ dữ nham hiểm và hèn nhát đang cố trốn chạy sự trừng phạt của lương tri thức tỉnh Nam Cao đã để cho Chí trong giờ phút ấy cất lên những lời đau đớn : " Ai cho tao lương

thiện? Làm thế nào để mất những vết mảnh chai trên mặt này?" Đó là nỗi đau đớn của một người đã bị chặn mất nẻo về với thế giới thân thuộc của Con Người, bởi những định kiến khắt khe của xã hội Muốn trở về, Chí "chỉ còn một cách" là giết chết con quỷ dữ trong chính anh Giờ phút Chí vung dao lên kết liễu đời Bá Kiến là hành động tất yếu phải xảy đến, sau đó chính anh phải tự sát đã là một câu trả lời của Nam Cao giải đáp rõ

nguyên nhân bi kịch của người nông dân nghèo trong xã hội cũ - sự bế tắc, quẩn quanh vẫn đè nặng lên cuộc sống của họ.

* Điều còn lại sau hai cái chết :

Không dừng lại sau hành động nhân vật đâm chết kẻ thù và tự hủy chính mình, Nam Cao đã dành khúc

vĩ thanh để nói lên thái độ của mọi người sau hai cái chết bất ngờ Cuộc sống vẫn tiếp diễn, những phe cánh cường hào hí hửng vì loại được đối thủ mạnh mà không tốn công đổ sức Cũng có nghĩa là làng Vũ Đại vẫn như xưa, vẫn cái cảnh đám cường hào chức dịch "hè nhau bóc lột con em đến tận xương tủy và nhè từng chỗ hở của nhau để trị" Một màu xám ảm đạm vẫn bao trùm lên cuộc sống, nó khiến những người lương thiện phải lo âu "tre già măng mọc, thằng ấy chết, còn thằng khác…" Và như vậy, cái chết của Chí Phèo - Bá Kiến thật vô nghĩa.

Nhưng vẫn có một người nghĩ khác mọi người : Thị Nở Chỉ có mình Thị còn lóe lên trong tâm tư hình ảnh của một con người "hiền như đất" Suy nghĩ ấy như một niềm an ủi cho vong linh Chí Phèo, ít ra cũng còn

có một người thừa nhận anh là người trong thẳm sâu lốt quỷ Người ta chỉ thật sự chết khi bị cuộc đời lãng quên, chối bỏ Chí vẫn sống trong tâm hồn người đàn bà đích thực của cuộc đời anh Có thể nhận ra

ở chi tiết này thái độ chiêu tuyết cho nhân vật của chính Nam Cao, là niềm tin vào sự bất diệt của chất người sẽ không bao giờ bị hủy diệt.

C Hợp:

Chi tiết cuối cùng của tác phẩm lại là hình ảnh "cái lò gạch cũ bỏ không, xa nhà cửa và vắng người qua lại…" là một ám ảnh về nỗi buồn nhân sinh của Nam Cao Nơi đó, thằng bé Chí đã từng bị vứt vào đời, bị cuộc đời chối bỏ Trong cái nhìn của Nam Cao ,chứa đựng triết lý nhân sinh sâu sắc : nếu không thay đổi thực tại, sẽ lại tiếp tục những bi kịch quẩn quanh không lối thoát của con người Thị Nở có thể chấp nhận Chí Phèo, nhưng không thể đối mặt với thành kiến, với tập tục của làng xã Bi kịch chửa hoang phải bỏ làng đi của con gái Tự Lãng vẫn còn đó Cái lò gạch cũ là chứng tích của bao số phận bất hạnh, như là bản cáo trạng về một xã hội thù địch với những khát vọng làm người lương thiện, không thừa nhận tình người tình yêu vượt qua khuôn phép Nam Cao đã kết thúc tác phẩm bằng nỗi buồn dằng dặc của những kiếp người mà ngay lúc ra đời đã là một sự vô nghĩa lý Trong hoàn cảnh hiện thực lúc bấy giờ, chúng ta không thể trách thái độ bi quan của nhà văn trước hiện thực Nhưng bản thân sự việc ấy đã gợi lên suy nghĩ nung nấu trong lòng độc giả về sự cần thiết phải thay đổi hoàn cảnh để tránh cho con người khỏi sa vào vòng luẩn quẩn Đó cũng là ý nghĩa xã hội tích cực của tác phẩm Chí Phèo.

III Kết thúc vấn đề :

Đọc Chí Phèo, ta càng trân trọng tấm lòng đối với con người của nhà văn Nam Cao, hiểu được thái độ

dũng cảm đối mặt hiện thực của một người cầm bút chân chính Tác phẩm chính là minh chứng cho một quan niệm sáng tác đúng đắn của nhà văn, để "người gần người hơn" Có lẽ xuất phát từ tấm lòng ấy, tác phẩm vẫn sống mãi trong lòng bao thế hệ độc giả

VỘI VÀNG

Xuân Diệu là một nhà thơ của tình yêu, ông luôn có tinh thần lạc quan và yêu cuộc sống Vội vàng cũng là một trong những bài thơ quan trọng trong cấu trúc đề thi cao đẳng - đại học môn Văn 2013 Sau đây là phần dàn ý tóm tắt tác giả tác phẩm và 1 số bài văn tiêu biểu, mời các bạn tham khảo.

Để giúp các sĩ tử ôn thi cao đẳng - đại học môn Văn có hiệu quả, tuyensinhvn sẽ gợi ý cho các bạn những phần tóm tắt tác giả, tác phẩm gộp chung với những đề bài xoay quanh Chúng ta hãy bắt đầu với phần ôn thi Văn học lớp 11 với tác giả Xuân Diệu và bài thơ Vội Vàng nhé!

ÔN THI CAO ĐẲNG - ĐẠI HỌC

TÁC GIẢ XUÂN DIỆU

1 TIỂU SỬ:

Xuân Diệu (1916-1985) , tên khai sinh là Ngô Xuân Diệu (XD) Cha là một nhà Nho, ở Trảo Nha, huyện Can Lộc,Nghệ Tĩnh Ông đồ Nghệ vào dạy học ở Bình Định, lấy bà hai người vạn Gò Bồi, xã Tùng Giản, huyện Tuy Phước,sinh ra XD.

XD lớn lên ở Quy Nhơn, học hết Thành Chung thì ra Hà Nội, rồi vào Huế học tiếp Tốt nghiệp Tú Tài, ông đi dạy họ

tư và làm viên chức Sở Đoan Mỹ Tho một thời gian

XD có thơ đăng báo từ 1935, nổi tiếng từ 1937 khi in Thơ Thơ (1938) và Phấn Thông Vàng (1939)

XD tham gia Mặt Trận Việt Minh từ trước Cách mạng tháng tám 1945 Từ đó ông gắn bó với cách mạng và văn học

1983 được bầu là Viện sĩ thông tấn Viện Hàn Lâm nghệ thuật công hoà dân chủ Đức 1996 được giải thưởng HCM

về Văn học nghệ thuật

2 CON NGƯỜI

Ở XD, học tập, rèn luyện, lao động sang tạo vưà là một quyết tâm khắc khổ, vừa là một lẽ sống, một niềm say mêlớn Vì ông là con vợ lẽ, xa mẹ từ nhỏ và thường bị hắt hủi khiến ông luôn khao khát tình thương và sự cảm thôngcuả người đời

XD là một trí thức Tây học, hấp thụ ảnh hưởng văn hoá Pháp một cách có hệ thống Đồng thời sinh trưởng trong giađình nhà Nho, nên cũng tiếp thu ảnh hưởng văn hoá truyền thống, vì thế có sự kết hợp hai yếu tố cổ điển và hiện đạiĐông , Tây trong tư tưởng và tình cảm thẩm mỹ ở ông Nhưng ảnh hưởng văn hoá, văn học phương Tây sâu đậmhơn

c XD là nhà thơ cuả tình yêu Một tình yêu vô biên, tuyệt đích, vĩnh cửu Tình yêu ấy không có trong thực tế, vì thếthơ tình XD hầu hết là nỗi đau cuả một trái tim đắm say nồng nhiệt mà không được đáp đền xứng đáng, là cảm giác

cô đơn giá lạnh trước thái độ nhạt nhẽo cuả người đời

d Thơ XD “Tây quá” XD chịu ảnh hưởng chủ yếu thơ Tượng Trưng Pháp thế kỷ 19 XD khám phá được nhiều biếnthái tinh vi cuả thiên nhiên và tâm hồn con người, và thể hiện được những vần thơ tài hoa

e Đặc điểm cơ bản cuả thơ XD là : Đó là một thế giới nghệ thuật đầy tình tứ, màu sắc mà chuẩn mực cuả cái đẹp làcon người, con người tuổi trẻ và tình yêu.Quan điểm mỹ học này giúp XD sang tạo được nhiều hình ảnh mới mẻ,độc đáo, đẹp một cách khoẻ khoắn và đầy sức sống

II Về Văn xuôi

a Tác phẩm : Phấn Thông Vàng (1939) là một tập bút ký, truyện ngắn, Trường Ca (1945) là một tập tùy bút

b Văn xuôi XD giàu chất trữ tình, cảm hứng lãng mạn là chủ đạo Văn ông có nhiều ý tứ trong thơ mộng, nhưngđược lý giải tỉ mỉ hơn Trường ca được coi là áng thơ văn xuôi diễm lệ, đầy sức hấp dẫn (Lệnh, Hoa Học Trò, Giã TừTuổi Thơ )

B Sau CMT8

Thơ XD hoà nhập với cuộc sống rộng lớn, sôi động của nhân dân

1 Ông say sưa ca ngợi tổ quốc, nhân dân, về Đảng, bác Hồ, về kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, về xây dựngđất nước Tình cảm công dân là nét nổi bật nhất trong thơ ông

2 Thơ tình XD sau CMT8 có kỹ thuật hơn, song không còn cái đắm say tuổi trẻ Trước kia ông hay nói về cô đơn, xacách, nay ông nói đến ấm áp sum vầy, thuỷ chung

3 Tài năng XD phát triển mạnh về nghiên cứu phê bình VH, ông đ8ạc biệt nghiên cứu các nhà thơ cổ điển nhưNguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương…Ông rất chú ý phát hiện những giá trị nhân văn, nhân bản ở các nhà thơnày

Kết luận: XD là nhà thơ cuả muà xuân và tuổi trẻ, luôn sôi nổi tình yêu, dào dạt tình đời

THỰC HÀNH:

ĐỀ: Những đặc điểm thơ Xuân Diệu trước Cách mạng tháng Tám 1945 (2,0đ) (ĐẠI HỌC 2007 khối C)