Nghiên cứu ứng dụng bài toán phân tích đa mục tiêu

V Hoài Nam và TS... Thang đi m đánh giá T.Saaty ..... Sau đây là hi n tr ng h th ng giao thông nông thôn.

B GIÁO D C VÀ ÀO T O

TR NG I H C XÂY D NG

V HOÀNG NAM

NGHIÊN C U NG D NG BÀI TOÁN PHÂN TÍCH A

M C TIÊU (MCA) CHO VI C SO SÁNH VÀ LU N CH NG

L I C M N

Sau m t th i gian nghiên c u tìm hi u, tác gi đã hoàn thành Lu n v n

Th c s v i đ tài: “Nghiên c u ng d ng bài toán phân tích đa m c tiêu (MCA) cho vi c so sánh và lu n ch ng ph ng án b o trì m t đ ng ô tô t i

Vi t Nam”

L i đ u tiên tác gi bày t lòng bi t n sâu s c t i Th y giáo TS inh V n

Hi p đã t n tình h ng d n trong su t quá trình nghiên c u và th c hi n đ tài Tác gi xin chân thành c m n Quý th y cô Khoa đào t o sau đ i h c, B môn ng ô tô và ng đô th Tr ng i h c Xây d ng, các đ ng nghi p

và các b n h c trong l p h c đã t n tình h ng d n, truy n đ t ki n th c, t o

đi u ki n giúp đ cho tác gi trong su t th i gian theo h c và th c hi n lu n

v n Tác gi xin đ c g i l i c m n chân thành đ n Th y giáo TS V Hoài Nam và TS Hoàng Tùng đã có nh ng đ ng viên và đóng góp ý quý báu cho

lu n v n này

Qua vi c nghiên c u và hoàn thành lu n v n, tác gi đã có thêm nhi u ki n

th c b ích trong chuyên môn c ng nh ph ng pháp lu n nghiên c u khoa

h c Trong khuôn kh n i dung m t lu n v n, ch c ch n ch a đáp ng đ c

đ y đ nh ng v n đ đ t ra Tuy nhiên do đi u ki n nghiên c u b h n ch , nên m c dù đã c g ng r t nhi u nh ng không tránh kh i nh ng sai sót, r t mong s đóng góp ý ki n, phê bình quý báu c a các nhà khoa h c và các b n

TÓM T T

Trong nh ng n m qua, đ c s quan tâm c a ng và nhà n c, ngu n v n

đ u t cho XDCB nói chúng và h t ng giao thông đ ng b nói riêng đã

đ c c i thi n đáng k Vi c phát tri n h th ng giao thông đ ng b có vai trò quan tr ng trong vi c phát tri n kinh t - xã h i, góp ph n gi i quy t nhu

c u đi l i, nâng cao giao l u gi a các đ a ph ng c ng nh c i thi n đ i s ng

c a nhân dân Tuy nhiên, vi c xem xét so sánh và lu n ch ng ph ng án đ u

t d án đ ng ô tô hi n nay th ng ch chú tr ng đ n các ch tiêu kinh t -

k thu t và thông th ng l a ch n ph ng án có t ng m c đ u t th p đ làm ph ng án đ u t i v i vi c l a ch n m t ph ng án t i u cho m t

d án đ u t xây d ng, ngoài vi c đánh giá các ch tiêu v kinh t - k thu t còn ph i xem xét đ n nhi u ch tiêu khác, nh là m c đ tác đ ng môi tr ng,

m c đ ti n nghi, m c đ an toàn tai n n, l i ích đem l i cho xã h i… Trong

lu n v n, tác gi s phân tích m t v n đ t n t i này t i Vi t Nam và nghiên

c u đ xu t mô hình th c hi n l a ch n ph ng án đ u t d a trên bài toán phân tích đa m c tiêu Ngoài ra, tác gi d a trên mô hình đ xu t đ ng d ng

l a ch n ph ng án b o trì m t đ ng có s d ng công c HDM-4 cho 01

đo n đ ng qua đ a ph n à N ng – Qu ng Nam d a trên đánh 5 ch tiêu đó là: Chi phí nhà qu n lý, chi phí ng i s d ng, môi tr ng, an toàn và đ ti n nghi nh m ki m ch ng tính kh thi c a mô hình đ xu t V i mong mu n mô hình đ xu t s giúp ích cho các nhà qu n lý có th l a ch n ph ng án đ u t

hi u qu h n ho c đ a ra m t s bài h c và ki n ngh phù h p trong qu n lý

v đ u t XDCB

M C L C

L I C M N i

M C L C iv

DANH M C CÁC T VI T T T viii

DANH M C CÁC B NG BI U ix

DANH M C CÁC HÌNH V xi

M U 1

1 t v n đ 1

2 M c đích nghiên c u 2

3 Ph ng pháp nghiên c u 2

4 Ý ngh a khoa h c và th c ti n 3

5 B c c lu n v n 3

CH NG 1: GI I THI U CHUNG 4

1.1 Th c tr ng v v n đ SS&LC gi i pháp đ u t 4

1.1.1 T ng quan m ng l i giao thông Vi t Nam 4

1.1.2 M ng l i đ ng b 5

1.1.3 Th c tr ng h th ng giao thông đ ng b 6

1.1.4 Chi n l c đ u t phát tri n GT B Vi t Nam đ n 2020 10

1.2 Th c tr ng v v n đ SS&LC ph ng án đ u t d án đ ng ô tô t i Vi t Nam 13

1.3 T ng quan v bài toán (MCA) và các ng d ng 14

1.3.1 T ng quan v phân tích đa m c tiêu 14

1.3.2 Các khái ni m c a phân tích đa m c tiêu 15

1.3.3 Các đ c đi m và các ng d ng hi n nay c a phân tích đa m c tiêu 18

1.3.4 M t s phân lo i ph ng pháp phân tích đa m c tiêu 19

1.4 S c n thi t c a vi c nghiên c u bài toán MCA cho vi c so sánh và

lu n ch ng ph ng án b o trì m t đ ng ô tô t i Vi t Nam 20

CH NG 2: XÂY D NG TRÌNH T NG D NG BÀI TOÁN PHÂN TÍCH A M C TIÊU CHO VI C SO SÁNH VÀ LU N CH NG PH NG ÁN U T 25

2.1 Mô hình toán h c MCA cho vi c đánh giá l a ch n ph ng án 25

2.2 Các b c th c hi n MCA cho đánh giá l a ch n ph ng án 27

2.3 i u tra thu th p ý ki n chuyên gia 33

2.3.1 T ng quan v ph ng pháp đi u tra thu th p s li u 33

2.3.2 Xây d ng m u đi u tra m c đ u tiên c a các ch tiêu so sánh 36

2.3.3 L a ch n chuyên gia và x lý s li u đi u tra đánh giá 38

2.4 T ng h p ý ki n chuyên gia 41

CH NG 3: ÁP D NG BÀI TOÁN PHÂN TÍCH A M C TIÊU CHO VI C SO SÁNH VÀ LU N CH NG PH NG ÁN B O TRÌ M T NG Ô TÔ CÓ S D NG MÔ HÌNH HDM-4 42

3.1 Các b c th c hi n 42

3.2 Xác đ nh giá tr các ch tiêu đánh giá 46

3.3 i u tra ý ki n chuyên gia v m c đ u tiên c a các ch tiêu so sánh 63

3.3.1 Xây d ng b ng bi u đi u tra 63

3.3.2 Ti n hành đi u tra ý ki n 65

3.3.3 T ng h p x lý s li u đi u tra ý ki n 65

CH NG 4: NG D NG K T QU NGHIÊN C U CHO VI C SO SÁNH VÀ LU N CH NG PH NG ÁN B O TRÌ M T NG Ô TÔ T I VI T NAM 68

4.1 T ng quan v đo n tuy n nghiên c u 68

4.1.1 M c đích 68

4.1.2 S li u c a đo n tuy n nghiên c u 68

4.1.3 Hi u ch nh mô hình HDM-4 71

4.1.4 Các ph ng án b o trì 72

4.2 Phân tích và t ng h p k t qu 73

4.2.1 T ng h p k t qu c a các ch tiêu ng v i t ng ph ng án 73

4.2.2 So sánh đánh giá đ l n t ng đ i c a t ng ch tiêu ng v i các ph ng án 75

4.2.3 T ng h p đi m s c a chuyên gia 77

4.2.4 Xác đ nh tr ng s m c đ u tiên c a các ch tiêu 79

4.2.5 Ki m tra tính nh t quán c a các chuyên gia 80

4.2.6 Tính t ng đi m và l a ch n ph ng án 80

4.2.7 K t lu n k t qu phân tích 81

CH NG 5: K T LU N VÀ KI N NGHN 82

5.1 K t qu nghiên c u 82

5.2 K t lu n 82

5.3 Ki n ngh 83

5.4 Nh ng t n t i và h ng phát tri n 84

PH L C 85

Ph l c 1: K t qu tính toán các ch tiêu c a các ph ng án b o trì m t đ ng t i đo n tuy n đi đ a ph n à N ng – Qu ng Nam 85

Ph l c 2: Gi i thi u ch ng trình HDM-4 trong h th ng qu n lý và b o trì m t đ ng b 101

1.1 L ch s hình thành và phát tri n 101

1.2 Tính u vi t c a HDM-4 Version 2.0 102

1.3 Mô hình c a HDM-4 104

1.4 Chu trình phân tích HDM-4 110

1.5 Các ng d ng c a HDM-4 114

1.6 Hi u ch nh đ ng d ng HDM-4 t i đi u ki n đ a ph ng 118

Ph l c 3: Ph ng pháp AHP (Analytic Hierarchy Process) 122

TÀI LI U THAM KH O 127

DANH M C CÁC T VI T T T

ADB Ngân hàng phát tri n châu Á

BOT Xây d ng – Kinh doanh – Chuy n giao

BTO Xây d ng – Chuy n giao – Kinh doanh

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 1-1 Chi u dài và m t đ đ ng b theo vùng, 2005 6

B ng 1-2: M ng l i giao thông đ ng b 7

B ng 1-3 Phân lo i chi u dài đ ng và m t đ ng 8

B ng 1-4 H t ng giao thông nông thôn 9

B ng 2-1 Thang đi m đánh giá T.Saaty 30

B ng 2-2 B ng các giá tr c a ch s nh t quán RI 31

B ng 2-3: Bi u m u chung phi u đi u tra ý ki n 37

B ng 3-1 Các giá tr m c đ nh c a mô hình tiêu th d u 50

B ng 3-2 nh h ng đ g gh c a đ ng và h s đi u ch nh l p xe 53

B ng 3-3 nh h ng đ g gh c a đ ng và h s đi u ch nh l p xe 54

B ng 3-4 H s đi u ch nh lo i l p xe (TYREFAC) 54

B ng 3-5 Các giá tr m c đ nh khuy n ngh c a mô hình tiêu th ph tùng 56 B ng 3-6 Các tham s mô hình cho khí th i N Ox và SO2 59

B ng 3-7 Các tham s mô hình cho khí th i CO2, phân t và chì (Pb) 60

B ng 3-8 Phi u đi u tra m c đ u tiên c a các ch tiêu 64

B ng 4-1 S li u v đo n đ ng 68

B ng 4-2 S li u v giao thông 69

B ng 4-3 Các s li u c b n c a đoàn xe đ c tr ng 70

B ng 4-4: n giá chi phí c a các công tác b o trì 71

B ng 4-5 T ng h p k t qu các ch tiêu c a t ng ph ng 75

B ng 4-6 B ng so sánh đ l n t ng đ i c a ch tiêu chi phí nhà qu n lý 75

B ng 4-7 B ng so sánh đ l n t ng đ i c a ch tiêu chi phí ng i s d ng 75

B ng 4-8 B ng so sánh đ l n t ng đ i c a ch tiêu môi tr ng 76

B ng 4-9 B ng so sánh đ l n t ng đ i c a ch tiêu an toàn 76

B ng 4-10 B ng so sánh đ l n t ng đ i c a ch tiêu đ ti n nghi 76

B ng 4-11 T ng h p k t qu kh o sát đi u tra 78

B ng 4-12 T ng h p k t qu trung bình đánh giá ch tiêu 79

B ng 4-13 T ng h p tr ng s c a các ch tiêu 79

B ng 4-14 T ng h p k t qu l a ch n ph ng án 80

DANH M C CÁC HÌNH V

Hình 2-1: Mô hình c a phân tích đa m c tiêu 26

Hình 2-2: Các b c th c hi n l a ch n ph ng án 28

Hình 2-3: S đ c u trúc s p x p v trí theo th b c 29

Hình 2-3: S đ th c hi n bài toán phân tích đa m c tiêu 32

Hình 3-1: Các b c th c hi n l a ch n ph ng án b o trì m t đ ng 42

Hình 3-2: S đ c u trúc l a ch n ph ng án b o trì m t đ ng 43

Hình 3-3: Toán đ quan h gi a s c ch ng tr t (SFC) và t l tai n n (AR) 63

M U

1 t v n đ

Hi n nay, đ th c hi n thành công m c tiêu đ ra theo các k ho ch phát tri n kinh t - xã h i đ n 2020, duy trì t c đ phát tri n kinh t cao và b n v ng trong giai đo n này, n c ta c n huy đ ng m t l ng v n đ u t kho ng 150 – 160 t USD đ t o ra đ t phá trong phát tri n k t c u h t ng kinh t [1] Theo tính toán, các ngu n đ u t nhà n c truy n th ng t tr c đ n nay ch đáp ng đ c 50% nhu c u trên do b h n ch b i các y u t sau: ngân sách trong n c có m c t ng gi i h n, ngu n v n ODA u đãi s gi m d n v.v

V i vi c thu hút ngu n v n đ u t ngày càng khó kh n, nên vi c phân tích l a

ch n gi i pháp đ u t d án nói chung và d án đ ng ô tô nói riêng ngày càng ph i đ c chú tr ng

Tuy nhiên, v n đ so sánh và lu n ch ng (SS&LC) gi i pháp đ u t d

án ra sao còn đ t ra nhi u câu h i Câu h i đ t ra là chúng ta đã th c s đ u t nhi u công s c cho vi c so sánh m t cách k l ng các gi i pháp đ u t d án hay ch a? N hìn chung, các d án đ u t hi n nay vi c SS&LC ph ng án đ u

t th ng ch chú tr ng đánh giá các ch tiêu kinh t k thu t Tuy nhiên, đ đánh giá m t d án đ u t , ngoài vi c đánh giá ch tiêu kinh t k thu t còn

ph i xem xét đánh giá đ n tác đ ng môi tr ng, m c đ ti n nghi, m c đ an toàn tai n n, l i ích xã h i… K t h p nh ng ch tiêu trên, chúng ta m i có th đánh giá, SS&LC các ph ng án đ u t m t cách t ng quan đ đ a ra các

ph ng án phù h p và có hi u qu cao v kinh t , xã h i và môi tr ng

Hi n nay, vi c xây d ng nghiên c u ng d ng bài toán phân tích đa

m c tiêu (MCA) đã đ c nhi u h c gi trên th gi i xây d ng mô hình lý thuy t và đã có nh ng ng d ng trong nhi u l nh v c khác nhau, trong đó có

c l nh v c xây d ng c b n Trên c s này, tác gi l a ch n đ tài “Nghiên

c u ng d ng bài toán phân tích đa m c tiêu (MCA) cho vi c so sánh và lu n

ch tiêu t ng quát đ SS&LC ph ng án b o trì m t đ ng ô tô, có xem xét

đ n đ c đi m c a Vi t N am nh m nâng cao tính phù h p và tính hi u qu khi

l a ch n ph ng án đ u t

3 Ph ng pháp nghiên c u

Tìm hi u lý thuy t c a bài toán MCA và xây d ng ph ng th c ng d ng cho

vi c SS&LC ph ng án b o trì m t đ ng ô tô N ghiên c u s xem xét các

đ c đi m c a Vi t N am thông qua d án c th t i Vi t N am cho vi c ki m

ch ng tính ng d ng c a ph ng th c đ xu t Các ph ng pháp s d ng trong nghiên c u đ c trình bày trong các n i dung sau:

a N ghiên c u lý thuy t, khái ni m, và các ng d ng hi n nay c a bài toán MCA

b Xây d ng mô hình phân tích bài toán MCA cho các ch tiêu đánh giá c b n

c Xây d ng b ng bi u kh o sát đi u tra đ l y ý ki n chuyên gia cho

vi c đánh giá m c đ quan tr ng c a các ch tiêu trong bài toán MCA ng th i xây d ng h th ng thang đi m và c c u cho đi m

đ i v i các ch tiêu đánh giá

d Thu th p và phân tích ý ki n chuyên gia d a trên bài toán xác su t

th ng kê

e ng d ng ph ng pháp đ xu t vào đi u ki n th c t c th cho

vi c SS&LC ph ng án đ u t

4 Ý ngh a khoa h c và th c ti n

Nghiên c u nh m xây d ng cách th c SS&LC gi i pháp đ u t b o trì m t

đ ng ô tô s d ng bài toán MCA K t qu c a nghiên c u s giúp cho vi c SS&LC các ph ng án đ u t đ c khách quan và mang tính khoa h c h n,

đ c bi t s tr giúp cho nhà qu n lý ho c nhà đ u t đ a ra nh ng quy t đ nh

h p lý và hi u qu trong vi c l a ch n ph ng án đ u t

5 B c c lu n v n

N i dung c a lu n v n bao g m 5 ch ng nh sau:

Ch ng 1: Gi i thi u chung v tình hình SS&LC ph ng án đ u t

Ch ng 2: Xây d ng ph ng th c ng d ng bài toán MCA cho vi c SS&LC ph ng án đ u t d án

Ch ng 3: Áp d ng bài toán MCA cho vi c SS&LC ph ng án b o trì

m t đ ng Mô hình HDM-4 đ c s d ng đ tính toán các ch tiêu đánh giá

Ch ng 4: ng d ng ph ng pháp đ xu t vào đi u ki n th c t c th

c a Vi t N am trong vi c SS&LC ph ng án b o trì m t đ ng

Ch ng 5: K t lu n và ki n ngh

CH NG 1: GI I THI U CHUNG

1.1 Th c tr ng v v n đ SS&LC gi i pháp đ u t

1.1.1 T ng quan m ng l i giao thông Vi t Nam

Vi t N am là m t n c đ c thiên nhiên u đãi v i v trí đ a lý thu n l i,

đ ng b bi n dài, có m ng l i kênh r ch tr i r ng kh p đ t n c, có kh

n ng phát tri n đ c t t c các lo i hình giao thông ph c v cho phát tri n kinh t - xã h i C c u không gian lãnh th Vi t N am đ c phân chia thành

ba vùng kinh t tr ng đi m chính hai đ u và gi a đ t n c phía B c,

ch c n ng kinh t đ c phân chia gi a các thành ph c ng H i Phòng, Qu ng

Ninh và Hà N i N m trung tâm kinh t tr ng đi m phía B c, Hà N i là đ u

Ngành giao thông v n t i (GTVT) t i Vi t N am đã có nh ng đóng góp đáng k cho t c đ t ng tr ng kinh t nhanh chóng c a đ t n c trong th p

k v a qua N gành GTVT đã góp ph n xóa đói gi m nghèo tr c ti p qua vi c

c i thi n k t n i t i các c s y t , giáo d c và th tr ng, và gián ti p qua đóng góp vào t ng tr ng kinh t Theo N gân hàng Phát tri n Châu Á (ADB)

[2], k t khi khôi ph c ho t đ ng t i Vi t N am t n m 1993, h tr c a ADB cho ngành GTVT t i Vi t N am qua Ch ng trình Ti u vùng sông Mê kông

m r ng (GMS) đã lên t i 2,37 t USD và h tr k thu t lên t i 22,51 tri u đô-la Trong giai đo n 1993-2008, ngành GTVT là ngành có t tr ng gi i ngân v n vay l n nh t (39%) lên đ n 5,9 t USD, và ph n l n đ c đ u t vào đ ng b , qua 13 kho n vay c a ADB lên đ n 2,26 t USD và 18 d án

h tr k thu t tr giá 17,34 tri u USD cho l nh v c đ ng b N u lo i tr các kho n vay c a khu v c GMS, ngành GTVT v n là ngành h ng l i nhi u

nh t, lên đ n 985 tri u USD

M t đ m ng l i đ ng giao thông m i vùng có s khác nhau Mi n

n m 2008 Tuy t l r i m t cao nh ng đi u ki n m t đ ng qu c l v n ch a

t t Các t nh l ch a r i m t chi m 21% n m 2008 Tuy nhiên, đi u ki n r i

m t nói chung v n c n ph i nâng c p nhi u b i tính toàn m ng l i thì t l

ch đ t 30% đ c r i m t do t l đ ng đ a ph ng ch a r i m t còn cao

M ng l i đ ng b phõn ph i khỏ đ u theo nhu c u và đ a hỡnh, m c dự

đ ng cũn h p và n ng l c thụng hành cũn h n ch , 60% đ ng cú d i 2 làn

xe C n t ng c ng h n n a tớnh liờn k t c a m ng l i c n ph i nõng c p

h n n a và phõn c p đ ng b theo ch c n ng ph i h p lý

B ng 1-1 Chi u dài và m t đ đ ng b theo vựng, 2005

Quốc lộ Đường tỉnh Quận/huyện

Mật độ (km2/km2)

Đường bộ

Ngu n:VITRANSS2 [3]

1.1.3 Th c tr ng h th ng giao thụng đ ng b

Trong nh ng n m qua, nh n th y đ c t m quan tr ng c a h th ng h t ng

GT B, ng và nhà n c đó dành khỏ nhi u u tiờn cho đ u t phỏt tri n h

t ng GT B ng th i, ng và nhà n c c ng xõy d ng cỏc chớnh sỏch khuy n khớch t nhõn và cỏc t ch c n c ngoài cựng tham gia đ u t d i nhi u hỡnh th c Do v y, h th ng h t ng GT B c a n c ta đó cú nh ng

b c phỏt tri n nhanh chúng và m nh m H u h t cỏc đ ng qu c l đó đ c xõy m i ho c đ c nõng c p, c i t o nh đ ng qu c l tuy n Hà N i - L ng

S n, Hà N i - B c C n,… N h ng cụng trỡnh này đó làm cho kho ng cỏch

gi a cỏc t nh, đ a ph ng đ c thu h p đỏng k ; nõng cao n ng l c v n t i;

gi m đỏng k s v t i n n giao thụng và cỏc đi m đen trờn cỏc tuy n qu c l Giao thụng đụ th và nụng thụn c ng ngày càng đ c c i thi n, đ c bi t là cỏc thành ph l n nh Hà N i, thành ph HCM thỡ tỡnh tr ng ựn t c c ng đó

đ c gi m đỏng k mà tiờu bi u là m t s d ỏn nh c u N gó T S , xõy

d ng đ ng Kim Liờn m i, gúp ph n quan tr ng đ i m i b m t đụ th c a

Vi t N am Giao thông nông thôn c ng phát tri n đáng k , s xã không có

đ ng bê tông ngày càng gi m đã góp ph n đáng k vào công cu c xoá đói

gi m nghèo c a các vùng nông thôn

Không ch t p trung phát tri n v m t s l ng, l ng v n N SN N trong

th i gian qua c ng t p trung xây d ng các tuy n đ ng c u theo tiêu chuNn

qu c t và đáp ng nhu c u ngày càng cao c a n n kinh t nh tuy n B c

Th ng Long - N i Bài, đ ng cao t c Pháp Vân, hoàn thành xây d ng h m

đ ng b qua đèo H i Vân hay m t s d án đang ti n hành tri n khai nh

đ ng Láng - Hoà L c, tuy n đ ng H Chí Minh

M c dù đã có nh ng k t qu v t b c trong th i gian qua, song h

h u h t các con đ ng ch a đ t tiêu chuNn k thu t, ch a có đ ng cao t c chuNn: m t s đ ng cao t c đ t tiêu chuNn lo i Vi t N am nh N i Bài, N am

Th ng Long…nh ng ch t ng ng v i tiêu chuNn B so v i tiêu chuNn qu c

t N hi u con đ ng v n ch a th thông xe su t c n m nh t là vào mùa m a nhi u con đ ng không th s d ng đ c N goài ra s l ng đ ng ch a

đ c tr i m t còn r t l n, s đ ng đ c tr i m t m i ch chi m kho ng 19% trên t ng s chi u dài đ ng; ngay c đ ng qu c l c ng m i ch có 83.5%

V đ ng qu c l : Trên qu c l hi n nay có kho ng h n 3800 chi c

c u, v i t ng chi u dài h n 118.000 m trong đó có kho ng 920 cây c u không

an toàn v i chi u dài kho ng 43.562 km (chi m h n 40%) T ng chi u dài

c u trên đ ng t nh và liên t nh là 78.059 m trong đó c u không an toàn là 16.645m chi m (21,32%)

M c dù có chi u dài là trên 17.295 km v i t l đã tr i m t trên 83.5%

nh ng t l đ ng cao t c c a n c ta còn quá nh bé Trong khi t l đ ng cao t c c a các n c trong khu v c là khá cao: Singapore 4,44%, Hàn Qu c 2,45%, Thái Lan 0,18% Chính vì v y h th ng đ ng qu c l c a n c ta

v n c n ph i đ u t xây d ng nhi u đ có th theo k p v i các n c trong khu

v c

V đ ng t nh và nông thôn: S l ng xã ch a có đ ng đ n trung tâm

huy n ngày càng gi m, đ n nay ch còn d i 200 xã và ch chi m kho ng 2%

trong s 10500 xã, s xã ch a có đ ng t p trung vùng xâu vùng xa Sau

đây là hi n tr ng h th ng giao thông nông thôn

B ng 1-4 H t ng giao thông nông thôn

n ng giao l u gi a các vùng c ng nh góp ph n làm gi m m c đ đói nghèo

V đ ng đô th : t c đ đô th hoá ngày càng cao cùng v i đó là s

l ng đ ng đô th c ng ngày càng t ng nh m đáp ng nhu c u c p bách

Tuy nhiên đ ng đô th c a Vi t N am đang lâm vào tình tr ng báo đ ng mà

ví d đi n hình nh t đây là 2 thành ph l n Hà N i và thành ph HCM

H th ng đ ng đô th c ch a đ c nâng c p s a ch a nhi u, nhi u con

đ ng đ c xây d ng t th i kháng chi n ch ng Pháp nên b m t đ òng nh ,

l i có nhi u đi m giao c t (nh thành ph HCM có trên 1000 đi m, còn

1.1.4 Chi n l c đ u t phát tri n GT B Vi t Nam đ n 2020

a) Quan đi m đ u t phát tri n GT B đ n 2020

GT B là m t b ph n quan tr ng trong k t c u h t ng kinh t - xã h i nói chung và k t c u h t ng giao thông nói riêng, c n đ u t phát tri n tr c m t

b c đ t o ti n đ , làm đ ng l c phát tri n kinh t - xã h i, ph c v s nghi p công nghi p hoá hi n đ i hoá, đáp ng ti n trình h i nh p khu v c và

qu c t , góp ph n t ng c ng an ninh, qu c phòng c a đ t n c

Coi tr ng vi c duy trì, c ng c , nâng c p đ t n d ng t i đa n ng l c

k t c u h t ng giao thông hi n có, đ ng th i v i vi c đ u t xây d ng công trình m i th c s có nhu c u, chú tr ng nâng c p k t c u h t ng giao thông

t i các khu kinh t tr ng đi m, các khu đô th , các tr c giao thông đ i ngo i,

t ng n ng l c đ m b o GT B thông su t trên tuy n B c - N am

Phát tri n GTVT đ ng b h p lý, đ ng b trong m t quy ho ch th ng

nh t có phân công, phân c p và h p tác liên k t gi a các ph ng th c v n t i, phù h p v i đi u ki n đ a lý, t o thành m ng l i giao thông thông su t và có

hi u qu trên ph m vi toàn qu c

Phát huy t i đa l i th đ a lý c a đ t n c, phát tri n h th ng GT B

ph c v phát tri n kinh t đ i ngo i, h i nh p khu v c và qu c t u tiên đ u

t phát tri n k t c u h t ng giao thông, ph ng ti n v n t i hành khách công

c ng và t ch c giao thông các thành ph l n, đ c bi t là Hà N i và thành

ph HCM

Phát tri n giao thông nông thôn, đ c bi t là giao thông vùng núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên gi i, h tr đ c l c cho ch ng trình xoá đói gi m nghèo, phát tri n kinh t - xã h i t i các vùng này Ny m nh vi c ng d ng các ti n b khoa h c k thu t, v t li u m i, công ngh m i vào các l nh v c thi t k , xây d ng, khai thác GTVT đ ng b Coi tr ng vi c phát tri n ngu n

l c cho nhu c u phát tri n ngành

Phát huy n i l c, th c hi n các gi i pháp đ t o ngu n v n đ u t trong

n c phù h p v i đi u ki n th c t ng th i, tranh th t i đa ngu n v n đ u

t c a n c ngoài d i các hình th c vi n tr phát tri n chính th c (ODA),

đ u t tr c ti p (FDI) và h p đ ng xây d ng - kinh doanh - chuy n giao (BOT) Các t ch c, cá nhân s d ng tr c ti p hay gián ti p k t c u h t ng

GT B có trách nhi m tr phí và l phí đ b i hoàn v n đ u t xây d ng và

b o trì công trình B o v công trình giao thông đ ng b là trách nhi m c a các c p chính quy n đ a ph ng, các ngành và c a m i ng i dân

b) M c tiêu quy ho ch phát tri n:

- V phát tri n k t c u h t ng giao thông:

Tr c d c B c - N am: Hoàn thành nâng c p và m r ng qu c l 1A t

H u N gh Quan đ n N m C n, n i thông và nâng c p toàn tuy n đ ng H Chí Minh t Cao B ng đ n t M i, xây d ng đ ng b cao t c B c - N am,

đ ng b ven bi n, hoàn thành nâng c p các tuy n đ ng tr ng đi m đ t tiêu chuNn k thu t qu c gia và khu v c

Khu v c phía B c: Phát tri n k c u h t ng giao thông khu v c phía

B c v i tr ng tâm là vùng kinh t tr ng đi m B c B , t p trung vào các nhi m

v xây d ng m i các tuy n đ ng b cao t c thu c hai hành lang và m t vành đai kinh t Vi t N am - Trung Qu c, các đo n tuy n đ ng thu c đ ng b cao t c B c – N am và m t s tuy n h ng tâm có l u l ng v n t i l n và các tuy n vành đai th vùng th đô Hà N i N i thông và nâng c p toàn b các qu c l thu c h th ng vành đai phía b c, đ ng b ven bi n, hoàn thành xây d ng tuy n vành đai biên gi i, hoàn thành xây d ng các đo n tránh ng p khi xây d ng thu đi n S n La, hoàn thành nâng c p, đ a vào đúng c p k thu t các tuy n qu c l còn l i

Khu v c mi n Trung - Tây N guyên: Phát tri n k t c u h t ng giao thông khu v c mi n Trung - Tây N guyên v i tr ng tâm là vùng kinh t tr ng

đi m mi n Trung, t p trung vào các nhi m v xây d ng các đo n đ ng b cao t c thu c tuy n đ ng b cao t c B c - N am N âng c p, xây d ng các

đ ng thu c hành lang kinh t ông - Tây và các đ ng ngang n i vùng duyên h i v i các t nh Tây N guyên N i các c ng bi n Vi t N am v i các n c láng gi ng nh Lào, Thái Lan, Campuchia, nâng c p tuy n đ ng b ven

bi n, xây d ng đ ng hành lang biên gi i và h th ng đ ng phía Tây các

t nh mi n Trung

Khu v c phía nam: Phát tri n k t c u h t ng giao thông khu v c phía

Nam v i tr ng tâm là vùng kinh t tr ng đi m phía N am, t p trung vào các nhi m v xây d ng các đo n tuy n đ ng b cao t c thu c đ ng b cao t c

B c - N am, các tuy n cao t c t thành ph H Chí Minh đi các t nh, thành và các đ ng vành đai thu c khu v c thành ph H Chí Minh N âng c p và xây

d ng m i các tr c d c chính, n i thông và nâng c p tuy n đ ng b ven bi n, hoàn thành nâng c p, đ a vào đúng k thu t các tuy n qu c l còn l i

- V phát tri n giao thông nông thôn :

Duy trì, c ng c và nâng c p m ng l i giao thông hi n có theo đúng tiêu chuNn k thu t đ ng giao thông nông thôn, đáp ng yêu c u c gi i hoá

s n xu t nông nghi p, nông thôn C i t o và xây d ng h th ng c u, c ng đ t tiêu chuNn k thu t

Hoàn thành m đ ng m i đ n trung tâm các xã, c m xã ch a có

đ ng, các nông lâm tr ng, các đi m công nghi p Ti p t c xây d ng h

th ng đ ng liên thôn, xã t o thành m ng l i giao thông nông thôn liên hoàn, g n k t m ng l i giao thông nông thôn v i m ng l i giao thông qu c gia Trong b c xây d ng h th ng h m chui, c u v t t i các giao c t gi a

đ ng cao t c, qu c l và đ ng đ a ph ng, đ m b o an toàn giao thông

Nghiên c u s d ng v t li u, k t c u và c u ki n l p ráp t i ch phù

h p v i đi u ki n và khí h u c a t ng vùng S d ng h p lý ph ng ti n v n

t i truy n th ng, phát tri n ph ng tiên c gi i nh phù h p v i đi u ki n k t

c u h t ng giao thông nông thôn và phù h p v i m c s ng c a đa s ng i dân

1.2 Th c tr ng v v n đ SS&LC ph ng án đ u t d án đ ng ô tô

t i Vi t Nam

M i công trình đ c xây d ng dù l n hay nh đ u nh m đ t đ c m t hay

m t s m c tiêu nào đó do đòi h i các đi u ki n kinh t , chính tr , xã h i hay

do nhu c u khác Các m c tiêu xây d ng m t m t công trình có th là nh m đáp ng các yêu c u h tr tr c ti p hay gián ti p cho ho t đ ng kinh t , c i thi n các đi u ki n chính tr , xã h i, nâng cao m c s ng c a nhân dân ho c

ch đ n thu n nh m thu l i nhu n

Khi đã xác đ nh rõ s c n thi t ph i đ u t và m c tiêu đ u t xây d ng công trình, các ph ng án đ u t khác nhau đáp ng đ c các m c tiêu đ u t

đã đ t ra s đ c hình thành, nghiên c u, xem xét và đánh giá s b v m t quy mô, hình th c đ u t làm m i, c i t o, hay hi n đ i hóa, t ng v n đ u t đòi h i ph i theo khái toán v.v… nh m quy t đ nh ph ng h ng đ u t

Hi n nay, vi c SS&LC gi i pháp đ u t d án đ ng ô tô th ng ch chú tr ng đ n các ch tiêu kinh t - k thu t Sau khi so sánh các ch tiêu k thu t thông th ng l a ch n ph ng án có t ng m c đ u t th p đ l a ch n làm ph ng án đ u t Tuy nhiên, đ l a ch n m t ph ng án t i u cho m t

d án đ u t xây d ng, ngoài vi c đánh giá các ch tiêu v kinh t - k thu t còn ph i xem xét đ n các ch tiêu khác nh : đánh giá tác đ ng môi tr ng,

m c đ ti n nghi, m c đ an toàn tai n n, l i ích c a xã h i… K t h p nh ng

ch tiêu trên thành m t ch tiêu t ng h p đ so sánh l a ch n ph ng án, vì

ch có lo i ch tiêu t ng h p này m i có th ph n ánh khái quát ph ng án

m t cách t ng đ i toàn di n v m t kinh t , tài chính, k thu t và xã h i

1.3 T ng quan v bài toán (MCA) và các ng d ng

1.3.1 T ng quan v phân tích đa m c tiêu

Trong so sánh, đánh giá và l a ch n các ph ng án đ u t có tr ng h p ph i dùng nhi u ch tiêu khác nhau v i các đ n v đo khác nhau Thông th ng

ph ng án này h n ph ng án kia m t s ch tiêu nh ng nh ng l i kém m t

s ch tiêu khác Ví d : m t ph ng án xây d ng công trình giao thông có v n

đ u t ban đ u l n thì chi phí duy tu và b o d ng l i nh , ph ng án cho s n phNm ch t l ng t t thì chi phí không th th p

T đây n y sinh ra nhu c u so sánh ph ng án b ng m t ch tiêu nào đó

t ng h p đ c t t c các ch tiêu mu n so sánh Trong các ch tiêu mu n so sánh l i có đ n v khác nhau nên không th c ng l i m t cách tr c ti p Mu n

th tr c h t ph i làm m t đ n v đo c a chúng, làm cho chúng tr nên đ ng

h ng r i m i có th tính g p l i l i trong m t ch tiêu b ng phép bình quân gia quy n có tr ng s b ng m c đ quan tr ng đã đánh giá

Phân tích (MCA) th ng đ c áp d ng cho các tr ng h p khi có nhi u

ch tiêu có m c đ quan tr ng g n nh nhau, ví d trong phân tích kinh t xã

h i c a d án đ u t xây d ng công trình giao thông, các ch tiêu c n đ c xem xét c th đó là: thúc đNy kinh t khu v c phát tri n, đ m b o an ninh

qu c gia, t ng c ng đ m b o tr t t an toàn giao thông…

1.3.2 Các khái ni m c a phân tích đa m c tiêu

• Phân tích đa m c tiêu:

Theo [5], (MCA) là m t công c h tr ra quy t đ nh d a trên nhi u tiêu chí MCA h tr trong vi c xác đ nh s hài hòa, cân b ng gi a các tiêu chí khác nhau và tìm ki m ph ng án t t nh t K t qu c a MCA là m t ph ng

án đ c a thích nh t, x p th t u tiên các ph ng án, hay m t danh m c các ph ng án l a ch n đ ti p t c đánh giá

• Quy t đ nh: Là s l a ch n gi a nhi u ph ng án

• Ph m vi quy t đ nh: Là t p h p các ph ng án có th có, là t p h p

các kh n ng ch n l a

• Tiêu chí: Là các c s đ ra quy t đ nh

MCA là ph ng pháp đánh giá các gi i pháp thay th khác nhau d a trên

m t s tiêu chí, và k t h p các đánh giá riêng r vào trong m t đánh giá t ng

th Ph ng pháp này có th đ c s d ng đ nh n d ng m t ph ng án t i

u nh t, đ x p h ng các ph ng án, đ ch n ra m t danh sách các ph ng án rút g n đ đánh giá chi ti t h n, ho c đ n gi n là đ phân bi t gi a các

ph ng án đ c ch p nh n và không đ c đ c ch p nh n

• Mô t :

MCA giúp qu n lý s ph c t p đó b ng cách chuy n đ i t vi c đánh giá

đ nh tính sang vi c cho đi m s T t c các ph ng pháp ti p c n MCA đ u

h p nh t các đánh giá thông qua t m quan tr ng c a các tiêu chí và b ng các đánh giá th c hi n Các b c thông th ng trong phân tích đa tiêu chí di n ra

nh sau :

1 Xác đ nh tiêu chí đánh giá: Chúng có th đo các k t qu chính c a các gi i pháp thay th d ki n d a trên các m c tiêu liên quan ho c d a trên các tác đ ng có th x y ra Xem xét cNn th n b tiêu chí d ki n đ

- Tiêu chí ph i đ c l p v i nhau (Không tính hai l n)

2 Phân tích t m quan tr ng t ng đ i c a tiêu chí (tr ng s ): H u h t các k thu t MCA giúp xác đ nh t m quan tr ng t ng đ i c a m i tiêu chí trong quá trình ra quy t đ nh Các ph ng pháp đánh giá t m quan

tr ng thay đ i t các k thu t đ n gi n (ví d , so sánh các tiêu chí v i nhau đ xác đ nh t m quan tr ng t ng đ i c a chúng) cho đ n các

ph ng pháp ph c t p h n (ví d , các đi u tra xã h i h c đ xác đ nh

t m quan tr ng c a m i tiêu chí trong m t c ng đ ng b nh h ng)

3 Phân tích th c hi n (cho đi m): Tr c khi cho đi m cho vi c th c

hi n, xác đ nh xem nh ng đi u gì s giúp th c hi n t t nh t ho c x u

nh t trong m t b i c nh nh t đ nh Có th cho đi m th c hi n thông qua ba cách c b n sau:

- nh giá tr c ti p qua vi c th c hi n đánh giá chuyên môn, b ng cách cho đi m cho m i ph ng án (ví d : thang đi m 0-100)

- Quy t đ nh cách th c hi n d a trên các ch c n ng c a tiêu chí c

qu cu i cùng Phân tích nh v y có th c n thi t n u:

- Có nh ng đi u không ch c ch n liên quan đ n vi c th c hi n m t

s ph ng án theo các tiêu chí l a ch n

- N u các nhà ho ch đ nh chính sách hay các bên liên quan tranh

lu n v t m quan tr ng t ng đ i c a các tiêu chí s d ng trong phân tích

1.3.3 Các đ c đi m và các ng d ng hi n nay c a phân tích đa m c tiêu

a c đi m phân tích đa m c tiêu:

- D mang tính ch quan trong b c cho đi m m c đ quan tr ng

c a các ch tiêu vì ph i h i ý ki n chuyên gia

- T ng có tr ng s c ng không th thông báo tr n v n cho nh ng

MCA áp d ng cho các v n đ ph c t p bao g m các khía c nh đ nh

l ng và đ nh tính c a v n đ trong quá trình ra quy t đ nh MCA giúp đánh giá t m quan tr ng t ng đ i trong quy t đ nh cu i cùng

MCA phù h p v i các h th ng th c th đa chi u, không phù h p v i các

h th ng v t lý MCA th ng áp d ng cho các d án đ u t vùng hay đ a

ph ng, áp d ng chính cho vi c so sánh các ph ng án v chính sánh,

ph ng án k thu t, ph ng án x lý n c th i, ph ng án ch n tuy n đ ng,

lo i ph ng ti n MCA có th b sung cho các công c phân tích khác khi

c n tìm ra và l a ch n các ph ng án ph thu c nhi u tham s , nhi u chi u

nh :

- L a ch n chính sách thích h p trong nhi u ph ng án có th đ a ra

- ánh giá l a ch n công ngh x lý môi tr ng

- ánh giá ch n ph ng án kinh doanh du l ch

1.3.4 M t s phân lo i ph ng pháp phân tích đa m c tiêu

Hi n nay trên th gi i đã có nhi u nghiên c u v các ph ng pháp MCA đ c ng d ng trong nhi u l nh v c khác nhau Các mô hình hay

ph ng pháp toán h c là công c đ l ng hóa và quy đ i các ch tiêu ph c

v cho vi c đánh giá các ph ng án c n so sánh l a ch n các ph ng

pháp toán h c l ng hóa và quy đ i các ch tiêu đánh giá ph ng án so sánh,

18 ph ng pháp toán h c v ra quy t đ nh hi n có đã đ c kh o sát và nghiên

c u k l ng Theo S.J.Chen và C.L.Huang [6], 18 ph ng pháp này có th

đ c chia thành 06 nhóm d a trên 04 y u t sau:

1 Kh n ng gi i quy t các bài toán có quy mô l n

2.Ph ng pháp liên h p (Conjunctive) và r i r c (Disjunctive)

3 Cách ti p c n c a N egi (N egi’s Approach)

4 Hàm h u ích đa thu c tính g n đúng (Heuristic Multiple Attribute Utility Function)

Trong nh ng n m qua, đ c s quan tâm đ c bi t c a ng và nhà n c, v n

đ u t cho vi c xây d ng m i, c i t o, nâng c p h th ng giao thông nói chung, h th ng đ ng b nói riêng ngày càng t ng Vì v y, h th ng h t ng

giao thông đ ng b đã đ c c i thi n đáng k , t o đi u ki n thu n l i cho vi c v n t i hàng hoá, hành khách v i ch t l ng d ch v đ c nâng lên Tuy nhiên, h th ng đ ng b c a n c ta còn y u kém, l c h u Theo [7], t

l qu c l , t nh l đ c tr i m t bê tông xi m ng, bê tông nh a, đá nh a chi m 13,91% t ng chi u dài đ ng b ; còn 13,2% đ ng đ t T l đ ng

có tiêu chuNn k thu t c p cao (c p I-III) còn th p, riêng qu c l m i đ t 41% chi u dài, m t s tuy n ch a thông N m 2007, t l ch t l ng qu c l đ t

lo i 1, 2 (t t, khá) ch chi m 23,53%, trung bình 45,5%, còn l i kho ng trên 30% là lo i 5, 6 (x u và r t x u) Theo chu k , kho ng th i gian gi a 2 l n

s a ch a v a là 5 ho c 8 n m đ i v i đ ng bê tông nh a, bê tông xi m ng

và t ng ng là 15 ho c 25 n m gi a 2 l n s a ch a l n i v i các lo i m t

đ ng c p th p h n, kho ng th i gian còn ng n h n r t nhi u

Tr c nh ng n m 1990, đ u t vào phát tri n đ ng b ch có duy nh t

m t ngu n v n là N SN N ; sau đó có thêm ngu n v n tín d ng trong n c, và

v n ODA Sau nh ng n m 2000, đã có thêm v n c a các doanh nghi p và

v n t các thành ph n kinh t t nhân, theo hình th c BOT, BTO, BT Theo

t ch c ti n t th gi i, chúng ta có kh i l ng tài s n đ ng b r t l n và trong 5 - 10 n m t i, c n có thêm các hình th c đ u t k t h p nhà n c - t nhân (còn g i là mô hình công t đ i tác - PPP) và huy đ ng t ngu n phí do

ng i s d ng chi tr theo nguyên t c ng i s d ng đ ng b ph i đóng góp phí s d ng đ ng Có th nói, ngu n v n cho vi c xây d ng m i, c i t o, nâng c p k t c u h t ng giao thông đ ng b đã đ c đa d ng hoá, xã h i hoá và c n ti p t c duy trì, b i vì ngu n v n ODA, vay u đãi có th s

gi m sau khi n n kinh t c a n c ta v t qua m t ng ng nh t đ nh Tuy nhiên, k t c u h t ng GT B còn ch a đáp ng yêu c u phát tri n kinh t do

đ t n c đã tr i qua các cu c chi n tranh kéo dài, th ng xuyên g p ph i thiên tai, kinh t đ t n c còn r t khó kh n nên tr các qu c l tr c chính

đ c khôi ph c, c i t o, nâng c p, còn l i ph n l n ch a đ c vào c p k thu t, nhi u tuy n đ ng, nhi u công trình c u y u k c trên các qu c l c n

ph i đ c s a ch a, thay th , xây d ng m i

Trong nh ng n m qua, vi c b trí v n cho qu n lý, b o trì đ ng b đã

đ c c g ng đ n m c cao nh t nh ng c ng ch m i đáp ng đ c 30 - 50% nhu c u ã có thêm các hình th c nh ch đ u t t vay v n đ s a ch a, cho thu phí hoàn v n trên m t vài tuy n l u l ng xe cao nh ng c ng ch là

bi n pháp t m th i Th c tr ng n c ta, do thi u v n nên ch t p trung gi i quy t m t s công vi c c p bách d n đ n tình tr ng c u, đ ng b xu ng c p

Ngu n v n đ u t không đ m b o, n u không có gi i pháp h u hi u thì không

nh ng không thúc đNy mà có th còn kìm hãm phát tri n kinh t - xã h i N m

2004, nh m k p th i kh c ph c s h h ng, xu ng c p c a m ng qu c l , đ

án "N hu c u v n cho công tác qu n lý, b o trì đ ng b (ph n qu c l )" đã

đ c trình và đ c Th t ng Chính ph phê duy t Sau m t s n m th c

hi n đ án, kh i l ng v n đ c b trí đã đáp ng kho ng 50% yêu c u (n m 2007) Vi c tìm ki m các ngu n v n b sung v n đang đ c ti p t c ti n hành

Trên th gi i, các n c d n d n đ u đã nh n ra n u không chú ý đ n b o trì thì s d n đ n s m t mát t ng h p tài s n qu c gia v i t c đ nhanh h n

r t nhi u so v i nh ng đi u mà ng i ta t ng t ng Theo N gân hàng Th

gi i, trong kho ng 20 n m qua, các n c đang phát tri n đã ph i chi 45 t USD đ đ u t xây d ng m i k t c u h t ng đ ng b , trong khi đáng l ra

ch ph i b kho ng 12 t USD cho b o trì m ng đ ng b hi n có T ng t , các n c khu v c châu Á - Thái Bình D ng, n u trong 15 n m mà b ra cho b o trì đ ng b đ 60.000 USD cho 1km đ ng thì không m t đ n 200.000 USD đ khôi ph c chính 1 km đ ng này Khi đ ng xu ng c p, 1 USD c p thi u cho qu n lý b o trì s làm t ng thêm t 2 đ n 3 USD chi phí

cho v n hành xe và Vi t N am c ng đ c khuy n ngh là ph i t ng m c đ u t vào k t c u h t ng giao thông đ ng b lên t i thi u 3% GDP, trong đó đ u

t vào xây d ng m i 2,4% và cho b o trì, s a ch a 0,6% Chúng ta ch a có

c ch đ ng i s d ng đ ng tham gia vào công tác b o trì đ ng b ây chính là lý do thuy t ph c các n c đ ng i s d ng đ ng b ch p nh n chi tr m t kho n ti n cho b o trì đ ng b v i yêu c u ph i đ c s d ng đúng m c đích và ph i có ti ng nói c a h trong vi c s d ng kho n ti n đóng góp này

T nh ng phân tích trên, có th nh n th y r ng v n đ b o trì đ ng b trong đó có b o trì m t đ ng là vô cùng quan tr ng Tuy nhiên, đ có th s

d ng ngu n v n và l a ch n ph ng án b o trì h p lý c n ph i nghiên c u

m t cách ký l ng V n đ so sánh và lu n ch ng ph ng án b o trì m t

đ ng ô tô là m t quá trình ph c t p, đ phân tích toàn di n quá trình này c n thi t ph i s d ng m t h th ng g m nhi u tiêu chí có m i quan h b sung

và h tr l n nhau V i m t h th ng n u đ c xây d ng m t cách khoa h c

và thu th p thông tin m t cách đ y đ thì có th phân tích, đánh giá và so sánh toàn di n, t đó có th l a ch n đ c ph ng án t i u cho vi c đ u t

Hi n nay, trên th gi i đã có nhi u h c gi nghiên c u v bài toán MCA), và đ c ng d ng trong nhi u l nh v c nh : đánh giá tác đ ng môi

tr ng (MCA c a vi c l a ch n nhiên li u cho xe buýt đ i v i giao thông công c ng), áp d ng MCA trong quy t đ nh s d ng đ t, cho vi c qu n lý duy

tu m t đ ng…đã mang l i nhi u thành công trong nghiên c u M t khác,

th c tr ng vi c lu n ch ng so sánh l a ch n ph ng án b o trì m t đ ng ô tô

Vi t N am hi n nay h u nh ch d a trên các ch tiêu kinh t – k thu t đ đánh giá, vì v y ch a ph n ánh h t đ c s t i u trong l a ch n ph ng án

đ u t

T nh ng thành công trong vi c nghiên c u bài toán MCA c a các h c

gi trên th gi i, cùng v i th c tr ng lu n ch ng so sánh l a ch n ph ng án

b o trì m t đ ng ô tô t i Vi t N am hi n nay Vi c nghiên c u và ng d ng bài toán MCA trong vi c so sánh và lu n ch ng ph ng án b o trì đ ng ô tô

t i Vi t N am là c n thi t Bên c nh đó, v i ph ng pháp MCA chúng ta có

th s d ng ph n l n s li u th ng kê đã công b N goài ra các ngu n thông tin khác c ng r t phong phú có th s d ng cho quá trình phân tích Ti p đó là

kh n ng ng d ng tin h c trong vi c phân tích, x lý c a ph ng pháp là c

s đ nâng cao hi u qu trong vi c nghiên c u, rút ng n th i gian x lý thông tin, cung c p k p th i k t qu cho vi c l a ch n ph ng án đ u t

CH NG 2: XÂY D NG TRÌNH T NG D NG BÀI TOÁN PHÂN TÍCH A M C TIÊU CHO VI C SO SÁNH VÀ LU N CH NG

PH NG ÁN U T

2.1 Mô hình toán h c MCA cho vi c đánh giá l a ch n ph ng án

Vi c đánh giá và l a ch n ph ng án t i u cho d án đ ng ô tô đ c mô t

b ng mô hình toán h c sau đây

b n, đ tin cây, các l i ích, tính thNm m , các tác đ ng t i môi tr ng…M i

ch tiêu trên l i đ c chi ti t hóa thành các ch tiêu c th h n ch ng h n các

t b ng mô hình sau đây:

Hình 2-1: Mô hình c a phân tích đa m c tiêu

Mô hình đ xu t đóng vai trò quan tr ng trong vi c đánh giá l a ch n

ph ng án Là công c đ l ng hóa và quy đ i các ch tiêu đánh giá tr thành các ch tiêu đ ng nh t, có th so sánh v i nhau đ c Quy trình đánh giá và l a ch n đ c th c thi b i nhóm chuyên gia phân tích v i nhi m v thu th p s li u, x lý và phân tích s li u, th c hi n các tính toán, ph i h p

và t ch c các công vi c v.v…trong su t quá trình đánh giá và l a ch n

2.2 Các b c th c hi n MCA cho đánh giá l a ch n ph ng án

Tr c h t, ng i tham gia vào quá trình ra quy t đ nh v ph ng án l a ch n

đ c cung c p đ y đ các s li u đi u tra l y ý ki n chuyên gia Sau đó, xác

đ nh các tr ng s c a các ch tiêu c n nghiên c u theo ph ng pháp phân tích

th b c AHP (Analytic Hierarchy Process _ Ph l c 1)

Các b c th c hi n nh sau:

ij ij

c

c r

1, i = 1 ÷ n (2.2)

Trong đó: rikj = rij/rkj v i rij là đ l n t ng đ i c a ch tiêu qj ng v i