Sử dụng kiến thức liên môn để dạy bài “ phân bón hóa học – lớp 11 hóa học – ban cơ bản cho học sinh lớp 11 trường THPT tân lập, đan phượng, hà nội

Mục tiêu dạy học : - Kiến thức của các môn học sẽ đạt được trong dự án này là : +Môn Hóa học: Công thức hóa học, tính chất vật lí, tính chất hóa học, tác dụng và cách điều chế của phân b

Phiếu thông tin về nhóm giáo viên dự thi

- Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội

- Trường trung học phổ thông Tân Lập

- Địa chỉ: Xã Tân Lập, huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội

Điện thoại: 0433662765

- Thông tin về giáo viên:

1 Họ và tên: Nguyễn Thị Hồng Môn: Hóa học

Ngày sinh: 04/01/1984

Điện thoại: 01689212830 Email: nguyenthihong@c3tanlap.edu.vn

2 Họ và tên: Vũ Thị Tú Lan

Ngày sinh: 26/11/1982 Môn: Sinh học

Điện thoại: 0975307793 Email: vuthitulan@c3tanlap.edu.vn

1 Tên chủ đề: Sử dụng kiến thức liên môn để dạy bài “ Phân bón hóa học – Lớp 11 hóa học – Ban cơ bản” cho học sinh lớp 11 trường THPT Tân Lập, Đan Phượng, Hà nội.

2 Mục tiêu dạy học :

- Kiến thức của các môn học sẽ đạt được trong dự án này là :

+Môn Hóa học: Công thức hóa học, tính chất vật lí, tính chất hóa học, tác dụng và cách điều chế của phân bón.

+ Môn Sinh học :Ảnh hưởng của phân bón tới sinh trưởng phát triển của cây trồng + Môn Công nghệ : Cách sử dụng phân bón trong trồng trọt một cách hợp lý và an toàn.

+ Giáo dục môi trường : Dư lượng phân bón ảnh hưởng đến môi trường đất, nước, không khí gây ảnh hưởng sức khỏe con người và hướng giải quyết.

+ Môn Giáo dục Công dân : Có ý thức bảo vệ môi trường và xử lí tình huống liên quan đến bảo vệ môi trường và sức khỏe con người.

-Kĩ năng:

+ Học sinh cần có năng lực tìm hiểu, thu thập, xử lí thông tin và làm việc nhóm + Vận dụng những kiến thức liên môn:Hóa học; Sinh học; Tích hợp giáo dục môi trường;Công nghệ; Giáo dục công dân khi học bài “Phân bón hóa học”.

-Thái độ :

+ Có ý thức tích cực trong hoạt động, độc lập tư duy và hợp tác nhóm

+ Biết vận dụng linh hoạt các kiến thức trong bài học vào các vấn đề trong thực tiễn.

3 Đối tượng dạy học của dự án: Học sinh khối lớp 11 – Ban cơ bản – Trường THPT Tân Lập, Đan Phượng, Hà nội.

4 Ý nghĩa, vai trò của dự án:

- Gắn kết kiến thức, kĩ năng, thái độ các môn học với nhau, với thực tiễn đời sống

xã hội làm cho học sinh yêu thích môn học hơn và yêu cuộc sống.

- Biết vận dụng các kiến thức để giải quyết các vấn đề xảy ra trong thực tế, từ đó tự xây dựng ý thức và hành động cho chính bản thân.

- Qua việc thực hiện dự án sẽ giúp giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc kiến thức

bộ môn mình dạy mà còn không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, vấn đề đặt ra trong môn học nhanh và hiệu quả.

- Tích hợp trong giảng dạy sẽ giúp học sinh phát huy khả năngtư duy tích cực, sáng tạo và độc lập.

Như vậy, qua dự án này học sinh không chỉ nắm được thành phần, tính chất lí hóa của phân bón mà còn thấy được vai trò quan trọng của phân bón, hiểu được tác hại của việc sử dụng phân bón không đúng cách, từ đó nêu được những biện pháp bón phân thích hợp nhằm bảo vệ môi trường và bảo vệ sức khỏe của cộng đồng.

5 Thiết bị dạy học:

 Máy chiếu.

 Máy ảnh.

 Máy vi tính.

 Hóa chất: Đạm urê, đạm amoni sunfat, phân lân, phân kali clorua, nước cất, dung dịch HCl loãng

 Dụng cụ thí nghiệm: Ống nghiệm, giá, thìa, ống hút,

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:

-Cách thức: Mô tả bằng giáo án và slide powerpoint,sử dụng sơ đồ tư duy khái quát bài học.

- Thời gian: Bài học được tiến hành trong 2 tiết học (90 phút)

Trong quá trình dạy học chia thành các hoạt động Các hoạt động này tương ứng với các nhiệm vụ mà giáo viên giao cho học sinh về nhà chuẩn bị trước.

- Nhiệm vụ của giáo viên: Chia nhóm, phân công nhiệm vụ cho mỗi nhóm chuẩn bị

- Nhiệm vụ của học sinh: Học sinh tự nghiên cứu các tài liệu trong sách, các tạp trí, các thông tin trên mạng internet sưu tầm các tư liệu và trình bày kết quả bằng

powerpoint hoặc tranh ảnh, video Cụ thể chia hoạt đông cho từng nhóm như sau: + Hoạt động 1: Tìm hiểu về các loại phân bón hóa học: phân đạm,phân lân, phân kali, phân hỗn hợp, phức hợp và phân vi lượng.

+ Hoạt động 2: Tìm hiểu về cách bón phân hợp lý.

+ Hoạt động 3: Tìm hiểu ảnh hưởng của dư lượng phân bón ảnh hưởng đến cây trồng, con người và môi trường.Từ đó đề xuất các biện pháp khắc phục.

+ Hoạt động 4: Tìm hiểu về hoạt động sản xuất phân bón và ảnh hưởng của nó đến con người và môi trường.

-Hoạt động 5: Tìm hiểu thực trạng việc bón phân cho cây rau ở xã Tân Lập, từ đó đề xuất cách bón phân hợp lý để sản xuất rau an toàn.

7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập.

- Sau khi thực nghiệm chúng tôi đã khảo sát mức độ hiệu quả của bài giảng tích hợp liên môn mà chúng tôi vừa thực nghiệm với 3 lớp 11A1 (42 học sinh), 11A2 (41 học sinh), 11A3 (40 học sinh) thu được kết quả như sau:

quả

8 Các sản phẩm của học sinh.

Ảnh : HS làm thí nghiệm nhận biết phân bónẢnh : Trình bày của học sinh nhóm 2

Ảnh : Trình bày của nhóm 3 về tác hại do dư lượng phân bón hóa học

Ảnh : Giáo viên chỉ ra một số biện pháp

khắc phục ô nhiễm môi trường.

`1

Bài 12: PHÂN BÓN HÓAHỌC

Kiến thức liên quan đến bài học: Kiến thức về muối amoni, muối nitrat, photphat.

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức:

HS biết:

- Khái niệm phân bón hóa học và phân loại

- Thành phần, tác dụng, điều chế phân đạm, lân, kali, NPK và vi lượng

2 Kĩ năng:

- Quan sát mẫu vật, làm thí nghiệm nhận biết một số phân bón hóa học

- Sử dụng an toàn, hiệu quả một số phân bón hoá học

- Tính khối lượng phân bón cần thiết để cung cấp một lượng nguyên tố dinh dưỡng

- Kĩ năng tư duy độc lập và làm việc nhóm

3.Tháiđộ:

- Học sinh có ý thức và tích cực trong bài học, thông qua đó các em yêu thích hơn môn hóa học, cũng như các môn Sinh học;Công nghệ; Giáo dục công dân Sử dụng kiến thức liên môn để giải quyết một số tình huống cụ thể

- Học sinh hứng thú với việc sử dụng kiến thức liên môn để giải quyết một số tình huống cụ thể

- Học sinh có ý thức bảo vệ môi trường sống

II CHUẨN BỊ :

* Chuẩn bị của giáo viên: Một số tranh ảnh, tư liệu về sản xuất các loại phân bón ở

Việt Nam: Nhà máy phân đạm Hà Bắc; Nhà máy Supephotphat Lâm Thao; Mỏ apatit

Máy chiếu, bảng nhóm, bút dạ, giấy A4, máy vi tính Mẫu vật các loại phân bón.

Sơ đồ về nội dung chính của bài học về thành phần, tính chất, cách điều chế

các loại phân trong bài.

GV chia nhóm học sinh thành 5 nhóm cho học sinh chuẩn bị trước ở nhà.

Phiếu học tập theo phụ lục 01.

* Chuẩn bị của học sinh:(theo phụ lục 01)

III PHƯƠNG PHÁP:

- Đàm thoại gợi mở, hoạt động nhóm

- Phương pháp trực quan : sử dụng tranh ảnh, mẫu vật thật, xem phim

- Phương pháp thuyết trình

IV THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG.

1 Ổn định tổ chức – Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ

Hoàn thành dãy biến hóa sau :

HNO3 H3PO4 Ca(H2PO4)2



KNO3(NH4)2HPO4

GV: Em hãy quan sát hình ảnh và nhận

xét sự sinh trưởng của cây trong 2

trường hợp sau:

HS: Sau khi sử dụng phân bón cây tốt hơn

GV: Cây sinh trưởng phát triển tốt hơn

khi cây được bón đầy đủ phân bón.

Vậy phân bón hóa học là gì?Có những loại

nào? Tác dụng,cách điều chế và cách sử

dụng mỗi loại thế nào chúng ta cùng tìm

hiểu bài hôm nay

Hoạt động 1 : Tìm hiểu về phân bón hóa

học.

GV : Phân bón hóa học là gì ?

HS : Phân bón hóa học là những hóa chất

có chứa các nguyên tố dinh dưỡng, được

bón cho cây nhằm nâng cao năng suất mùa

màng

GV : Hãy kể tên một số phân bón hóa học

bà con nông dân thường sử dụng ?

HS: Có 5 loại phân hóa học thường dùng

là phân đạm, phân lân, phân kali, phân hỗn

hợp, phức hợp (phổ biến là phân NPK) và

phân vi lượng

Mối quan hệ giữa phân bón và năng suất cây

trồng

* Định nghĩa phân bón hóa học:

Phân bón hóa học: chứa các nguyên tố dinh dưỡng như N, P, K,…Mn, Fe, Zn,…

GV yêu cầu đại diện nhóm 1 lên bảng

trình bày phần chuẩn bị ở nhà của

HSbằng sơ đồ tư duy

GV cho các nhóm khác nhận xét, bổ sung,

chỉnh sửa và đặt câu hỏi

GV đặt thêm các câu hỏi cho các nhóm.

GV : Tại sao lại có thể coi urê là đạm

amoni ?

HS : Vì (NH2)2CO +2H2O (NH4)2CO3

GV : Hãy tính độ dinh dưỡng của đạm

urê nguyên chất ?

2.14

60 100=46,67%

GV : Tại sao supephotphat (super lân)

chia thành supephotphat đơn và

supephotphat kép ?

HS : * Supephotphat đơn được điều chế

qua 1 giai

đoạn:Ca3(PO4)2+2H2SO4Ca(H2PO4)2+2CaS

O4

* Supephotphat kép được điều chế qua

2 giai đoạn:

Ca3(PO4)2+3H2SO4 2H3PO4 +

3CaSO4Ca3(PO4)2 +4H3PO4 3Ca(H2PO4)2

GV: Tại sao phân lân nung chảy không

tan trong nước nhưng vẫn được sử

dụng làm phân bón cho cây?

HS: Vì phân lân nung chảy tan được trong

axit xitric 2% có trong đấtPhân lân nung

chảy thích hợp cho đất chua phèn

GV: Cho HS quan sát 4 loại mẫu vật phân

bón do giáo viên đã chuẩn bị trước : Urê,

đạm amoni sunfat, phân lân nung chảy và

kaliclorua

GV:Yêu cầu học sinh nhận biết các loại

phân hóa học trên bằng màu sắc và thí

nghiệm thật? (GV chuẩn bị trước dụng

cụ, nước và hóa chất HCL)

HS lên bảng trả lời và tự bố trí thí nghiệm:

Kết quả :

- KCl màu hồng

- Phân lân nung chảy màu xám

- Hai chất còn lại hòa vào nước sau đó lấy

ở mỗi loại 2ml cho vào 2 ml dung dịch

HCl loãng đã chuẩn bị sẵn Ống nghiệm

sunfat

(NH2)2CO +2H2O (NH4)2CO3

Nội dung bài theo sơ đồ bài học

Hoạt động 2: Tìm hiểu cách bón phân

hợp lý.

GV : Theo tổ chức FAO, ở nước ta, cho

đến năm 1990, trung bình phân bón làm

tăng 35% tổng sản lượng, bón 1 tấn chất

dinh dưỡng nguyên chất thu được 13 tấn

hạt ngũ cốc Vậy chúng ta cần bón phân

hóa học như thế nào cho hợp lý và hiệu

quả?

GV: Yêu cầu đại diện nhóm 2 lên trình

bày phần chuẩn bị của nhóm

HS : Trình bày như sơ đồ bên

Cụ thể :

+Phân Đạm : Cần nhiều cho cây ăn lá và

các loại rau,thường được bón sớm lúc cây

còn non

+ Phân Lân: Cần nhiều cho cây lấy thân,

củ, hoa:cây họ đậu, mía…, dùng khi bón

lót

+ Phân Kali: Bón cho cây ăn quả, lấy củ

như: Bưởi, xoài, dưa chuột, khoai tây,

cam, quýt….Bón vào lúc cây có quả làm

cho quả ngọt hơn và có màu sắc đẹp

GV cho các nhóm khác nhận xét, bổ

sung và chỉnh sửa

GV nhận xét, bổ sung và đặt thêm câu

hỏi cho các nhóm:

GV: Trong thực tế loại đạm nào được

sử dụng rộng rãi nhất? Tại sao?

HS: - Đạm urê được sử dụng rộng rãi do

hàm lượng N cao (46%), tan nhiều trong

nước, cây dễ hấp thụ và có MT trung tính

phù hợp với nhiều vùng đất

GV:Có nên bón đạm amoni hoặc urê

cho đất có môi trường kiềm không ?

Tại sao ?

HS : - Không,vì:

NH4+ + OH- NH3 + H2O

GV: Vậy có thể bón đạm amoni và urê

cùng với vôi bột được không?

HS: - Không, vì:

NH4 + OH- NH3 + H2O

GV:Tại sao trời rét đậm không nên bón

Ure?

HS: Trời rét đậm không nên bón phân

Urecho cây vì phân Ure khi tan trong

nước thu nhiệt làm nhiệt độ hạ, cây không

hấp thụ được, có trường hợp cây còn bị

ngộ độc và chết

GV: Khi trời rét bà con thường bón tro

cho cây, tại sao ?

cho cây, tăng sức chống chịu rét

GV: Giải thích câu thành ngữ sau:

Lúa chiêm lấp lóđầu bờ

Hễ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên

Tại sao sau mưa giông lúa (cây cối )lại

xanh tốt?

HS:Dưới tác dụng của nhiệt độ cao,N2

trong không khí bị biến đổi thành đạm

cây

Hoạt động 3: Tìm hiểu về dư lượng

phân bón ảnh hưởng đến cây trồng con

người và môi trường.

- Việc lam dụng bón quá nhiều phân

bón, cây không hấp thu hết gây ảnh

hưởng đến cây trồng, con người và

môi trường

GV: Yêu cầu HS nhóm 3 lên trình bày.

HS: Nhóm 3 lên bảng trình bày phần

chuẩn bị của nhóm

GV: Cho các nhóm khác nhận xét, bổ

sung và kết luận

GV: Đặt câu hỏi cho các nhóm.

GV: Bón quá nhiều phân cây có thể bị

chết vì sao?

HS:Bón quá nhiều phân bón tạo môi

trường ưu trương nên cây không hút được

nước

GV: Khắc phục bằng cách nào?

HS: Bón phân hóa học vừa đủ, phù hợp

nhu cầu cây trồng

GV có thể bổ sung thêm

-Trồng cây xen canhví dụ trồng cây họ

đậu để cải tạo đất tăng lượng đạm cho đất

một cách tự nhiên

- Cần sử dụng các loại phân bón dạng

chậm tan để cây trồng sử dụng một cách

từ từ tăng hiệu suất sử dụng chất dinh

dưỡng, giảm chi phí, giảm ô nhiễm môi

trường

- Tăng cường bón phân hữu cơ có tác

dụng làm tăng hàm lượng mùn trong

đất, do đó tăng khả năng giữ phân

GV: Thông báo:Theo ông Đinh Vũ

Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công

nghệ và Môi trường (Bộ NN&PTNT), do

nông dân thiếu hiểu biết, sử dụng phân

bón bừa bãi, mỗi năm có tới 60-65%

lượng phân đạm bị cây trồng "chê" (tương

đương 1,77 triệu tấn), gần 60% lượng lân

(khoảng 2,1 triệu tấn) và kali (344 nghìn

tấn) được bón nhưng cây trồng không hấp

thụ Lượng đó sẽ tồn sư lại trong môi

trường đất

- Các dạng phân hóa học đều là các muối

của acid (hoặc là muối kép hoặc là muối

đơn) nên khi hòa tan thường gây chua

cho môi trường đất

- Sự tích lũy cao các hóa chất dạng phân

bón cũng gây hại cho môi trường sinh

thái đất về mặt cơ lí tính Đất nén chặt,

đất trở nên chai cứng, tính thông khí kém

đi, vi sinh vật ít đi vì hóa chất hủy diệt vi

sinh vật

- Nếu trong sản phẩm có chứa nhiều đạm,

nhất là không cân đối thì đạm sẽ chuyển

cho tim, phổi và gan

VD: Dư lượng Nitrat gây ra hội chứng trẻ

xanh (Methemoglobinemia), ung thư dạ

dày Đặc biệt, dư lượng Nitrat biểu hiện

rõ nhất ở trẻ em

GV: Tại saomột số ngư dân vẫn dùng

phân đạm urê để bảo quản hải sản?Có

ảnh hưởng đến sức khoẻ người tiêu

dùng không? Theo em cách khắc phục

thế nào?

HS: Vì:

+ Khi urê hòa tan trong nước thì thu

một lượng nhiệt khá lớn, giúp hải sản giữ

được lạnh và ức chế vi khuẩn gây thối do

vậy hải sản không bị ươn, hỏng, làm cho

hải sản tươi lâu

+ Giá rẻ

- Khi ăn phải các loại rau hoặc hải sản có

chứa dư lượng phân urê cao thì người ăn

có thể bị ngộ độc cấp tính với các triệu

chứng đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy và

tử vong Nếu ăn rau hoặc hải sản có hàm

lượng urê ít nhưng trong một thời gian dài

sẽ bị ngộ độc mãn tính, thường xuyên đau

đầu không rõ nguyên nhân, giảm trí nhớ

và mất ngủ Khi hàm lượng N vượt quá

ngưỡng cho phép, có thể dẫn đến suy

giảm hô hấp của tế bào, làm tăng sự phát

triển của các khối u và là tiền đề gây ra

bệnh ung thư

Cách khắc phục:

- Dùng đá lẫn muối, để trong thùng kín,

Ngộ độc cấp tính

Hội chứng trẻ xanh biểu hiện ở người lớn và

trẻ em.

Ướp cá bằng muối và nước đá giúp bảo

quản cá được lâu

Hoạt động 4 : Tìm hiểu về hoạt động

sản xuất phân bón, ảnh hưởng của nó

đến môi trường?

Nhu cầu về phân bón rất lớn, các nhà máy

phân bón trong nước phần nào đã đáp ứng

được nhu cầu của nông dân tuy nhiên do

hoạt động sản xuất này cũng đã ảnh

hưởng không nhỏ đến môi trường

GV : Yêu cầu nhóm 4 lên trình bày

HS

- Một số công ty sản xuất phân bón hóa

học ở nước ta

-Một số nhà máy sản xuất phân đạm, lân

như : nhà máy đạm Phú Mỹ, đạm Hà bắc,

nhà máy phân lân Ninh Bình, Văn Điển,

Lâm Thao…

- Quá trình sản xuất phân bónđã thải ra

đất vào nước qua nhiều năm khiến môi

trường ở khu vực xung quanh bị ô nhiễm

nặng gây nên một số bệnh nguy hiểm

GV: Cho các nhóm nhận xét, bổ sung.

GV: Kết luận, đánh giá

GV:Thông báo: Theo thống kê của Sở Y

tế tỉnh Phú Thọ, tính từ năm 1991 đến

cuối năm 2005, tại xã Thạch Sơn có 304

người chết thì đã có tới 106 người (chiếm

34,86%) chết do mắc bệnh ung thư

Theo báo cáo của đoàn khảo sát của Cục

Bảo vệ môi trường và Viện Công nghệ

môi trường thì không khí khu vực Thạch

Sơn bị ô nhiễm rất nghiêm trọng bởi các

chất khí sulfur oxide (SO2, SO3), chì (Pb),

hydro (HCl), hydro florua (HF), nitrite

trên đều vượt quá tiêu chuẩn môi trường

VN cho phép

Các chất ô nhiễm tập trung chủ yếu xung

quanh khu vực Công ty supephôtphat và