Một số giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện nông cống, tỉnh thanh hóa

Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kĩ năng thực hành, khả năng lập nghiệp.” Định hướng chiến lược, tư tưởng chỉ đạo phát tr

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, cho phép tôi gửi lời cảm ơn tới:

- Trường Đại học Vinh, khoa Sau Đại học, các giảng viên, các nhà sư phạm đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

- Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến người hướng dẫn khoa học: Phó Giáo

sư Tiến sĩ Nguyễn Thị Hường, người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

- Nhân dịp này tôi xin được chân thành cảm ơn đến các thầy, cô lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa; các đồng chí Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, cùng tất cả các thầy cô giáo ở các trường THCS trong huyện Nông cống tỉnh Thanh Hóa đã tạo điều kiện thuận lợi, cung cấp số liệu, tư liệu và nhiệt tình đóng góp ý kiến cho tôi trong quá trình nghiên cứu.

- Cảm ơn các bạn đồng nghiệp, bạn bè, gia đình đã động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu khoa học

Mặc dù đã cố gắng rất nhiều, nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếu sót; Kính mong nhận được sự thông cảm, chỉ dẫn, giúp đỡ và đóng góp ý kiến của các nhà khoa học, của quí thầy cô, các cán bộ quản lý và các bạn đồng nghiệp.

Xin chân thành cảm ơn!

Nghệ An, tháng 08 năm 2014.

Tác giả luận văn

Lương Khắc Bình

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ

DẠY HỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG

1.4.2 Nội dung cơ bản của quản lý TBDH ở các trường THCS 19 1.4.3 Những yêu cầu của công tác quản lý TBDH trong trường THCS 23 1.5 Yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý TBDH trong trường THCS 25 1.5.1 Yêu cầu cấp bách về nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông hiện nay 25 1.5.2 Định hướng của Đảng, nhà nước ta về quản lý TBDH để nâng cao chất lượng

Nông Cống, tỉnh thanh Hóa

2.1.3 Các đặc điểm về kinh tế xã hội - văn hóa, giáo dục 30 2.2 Thực trạng về giáo dục THCS huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa 33 2.2.1 Thực trạng quy mô học sinh và mạng lưới trường lớp cấp trung học cơ sở 33 2.2.2 Thực trạng về cơ sở vật chất, trang thiết bị và các nguồn vật lực, tài lực cho

2.3.2 Thực trạng công tác xây dựng, bổ sung, mua sắm TBDH ở các trường THCS

huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá

46

2.3.3 Thực trạng công tác bảo quản, bảo dưỡng, sửa chữa TBDH 55 2.3.4 Thực trạng khai thác, sử dụng TBDH phục vụ giảng dạy và học tập 57 2.4 Đánh giá chung về thực trạng công tác quản lý TBDH 62

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở

CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN NÔNG CỐNG, TỈNH THANH HÓA

65

3.2 Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý TBDH ở các trường THCS huyện

Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

GD&ĐT: Giáo dục và đào tạo

GDTX: Giáo dục thường xuyên

UBND: Ủy ban nhân dân

XHHGD: Xã hội hóa giáo dục

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã xác định

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2010-2020 với mục tiêu tổng quát: “Phấn

đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; chính trị - xã hội ổn định, đồng thuận, dân chủ, kỷ cương; đời sống vật chất

và tinh thần của nhân dân được nâng lên rõ rệt; độc lập, chủ quyền thống nhất

và toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững; vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được nâng lên; tạo tiền đề vững chắc để phát triển cao hơn trong giai đoạn sau”, Nghị quyết cũng nhấn mạnh: “Phát triển giáo dục phải thực sự là quốc sách hàng đầu Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kĩ năng thực hành, khả năng lập nghiệp.”

Định hướng chiến lược, tư tưởng chỉ đạo phát triển giáo dục - đào tạo củanước ta trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá được xác định rõ: “Nhiệm

vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những con người và thế

hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ tổ quốc; công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; giữ gìn và phát huy các giá trị vǎn hoá của dân tộc, có nǎng lực tiếp thu tinh hoa vǎn hoá nhân loại; phát huy tiềm nǎng của dân tộc và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ nǎng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức kỷ luật ; có sức khoẻ,

là những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa "chuyên" như lời dặn của Bác Hồ”.

Một trong những điều kiện quyết định thành công mục tiêu của giáo dục đào tạo là phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học TBDH là một trongnhững thành tố không thể thiếu được trong quá trình dạy học Để nâng cao chấtlượng dạy học thì vai trò, vị trí của TBDH là rất quan trọng TBDH là cácphương tiện thực nghiệm, trực quan, thực hành giúp người học “gắn” lí luận với

-thực tiễn, giúp cho quá trình nhận thức của người học trở nên hiệu quả hơn,đồng thời phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học Đổimới phương pháp dạy học là sử dụng có hiệu quả các thiết bị dạy học, đưa họcsinh vào vị trí chủ thể của hoạt động nhận thức Để TBDH phát huy được vaitrò, vị trí của nó thì công tác quản lí TBDH trong các nhà trường là vô cùngquan trọng

Trong những năm gần đây, các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyệnNông Cống cũng như các trường THCS trên toàn quốc đã được tiếp nhận trangthiết bị phục vụ cho dạy và học của nhiều chương trình dự án cấp quốc gia Trênthực tế, hiệu quả quản lý đã có những chuyển biến tích cực đáng kể, xong chưatương xứng với tiềm năng và vị trí của nó Các trường cũng đã có những đổi mớinhất định về công tác quản lý nhưng kết quả đạt được chưa cao, còn nhiều lúngtúng, tùy tiện Để tìm ra những biện pháp thiết thực, đồng bộ giúp cho công tácquản lý giáo dục đạt hiệu quả nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm thì dù rất nỗ lực vẫnkhông thể tránh khỏi những hạn chế

Quản lý thiết bị dạy học ở trường phổ thông là một bộ phận quan trọngđối với công tác quản lý về giáo dục và đào tạo, góp phần quan trọng vào việctạo lập một trình tự quản lý khoa học ở mỗi trường học phổ thông của nhữngnhà quản lý giáo dục

Bên cạnh những thành tựu đạt được trong công tác quản lí TBDH của cácnhà trường cấp THCS, thực tế vẫn còn những hạn chế trở ngại trong việc quản

lý nhà nước về thiết bị dạy học ở trường THCS trên địa bàn huyện từ cơ chếquản lý, chính sách chưa hợp lý; tổ chức bộ máy và cán bộ chưa đáp ứng yêucầu trong điều kiện hiện nay Vì thế, công tác quản lý thiết bị dạy học ở cáctrường THCS huyện Nông Cống thời gian qua gặp nhiều khó khăn do công tácquản lý thiết bị dạy học ở các trường THCS chưa khoa học, tổ chức thực hiệnchưa đồng bộ, công tác kiểm tra, đánh giá chưa được tiến hành thường xuyên,

xử lí vi phạm chưa kiên quyết, công tác mua sắm trang thiết bị phục vụ cho dạyhọc chưa mang tính chiến lược, đầu tư mua sắm chất lượng thiết bị không đảm

bảo, công năng sử dụng còn nhiều bất hợp lý vừa thừa vừa thiếu, công tác bảodưỡng định kì chưa được thực hiện nghiêm túc, …

Đây là những vấn đề rất cơ bản và lâu dài, việc nghiên cứu để đề ra cácgiải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy học ở các trườngTHCS huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá là cần thiết và cấp bách Đó cũng là

lý do của việc chọn đề tài nghiên cứu "Một số giải pháp quản lý thiết bị dạy

học ở các trường THCS huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đề xuất một số giải pháp nhằm

nâng cao hiệu quả quản lí TBDH ở các trường THCS huyện Nông Cống, tỉnh

Thanh Hoá

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu:

Công tác quản lí TBDH ở các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy

học ở các trường THCS huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá

4 Giả thuyết khoa học

Hiệu quả sử dụng TBDH ở các trường THCS huyện Nông Cống - tỉnhThanh Hoá sẽ được nâng cao nếu xây dựng được các giải pháp quản lý có tínhkhoa học, tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sở lý luận của các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lýTBDH ở trường THCS

- Tìm hiểu thực trạng công tác quản lý TBDH ở các trường THCS huyệnNông Cống, tỉnh Thanh Hoá

- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lí TBDH ở cáctrường THCS huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1.Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

Đọc, phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá các tài liệu nhằmxác lập cơ sở lý luận của đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp chuyên gia

6.3 Phương pháp thống kê toán học: Nhằm xử lý số liệu thu được

7 Những đóng góp của luận văn

- Hệ thống hoá lí luận về công tác quản lí TBDH ở các trường THCS

- Đánh giá được thực trạng của công tác quản lí TBDH ở các trườngTHCS huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá

- Đề xuất được các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lí TBDH ở cáctrường THCS huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và kiến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụlục, luận văn có nội dung gồm 3 chương:

Chương 1 : Cơ sở lý luận của quản lý thiết bị dạy học ở trường THCS Chương 2 : Thực trạng công tác quản lý thiết bị dạy học ở các trường

THCS huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá

Chương 3 : Một số giải pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường THCS

huyện Nông cống, tỉnh Thanh Hoá

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG

TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Do tác động mạnh mẽ của cách mạng khoa học và công nghệ, các TBDH

ở nhà trường đã có sự thay đổi to lớn và căn bản về vị trí, vai trò Trước yêu cầuđổi mới của sự nghiệp giáo dục mà trọng tâm là đổi mới PPDH thì TBDH chiếm

vị trí vô cùng quan trọng trong mục tiêu đào tạo đã đặt ra TBDH ngoài chứcnăng cơ bản của nó là phương tiện giảng dạy trực quan, sinh động, là mô hìnhhóa, hình tượng hóa các mô hình tự nhiên và nhân tạo, tái tạo các quy luật, các

sự vật, hiện tượng tự nhiên cũng như sự vận động của chúng, … nó còn kíchthích, khơi dậy sự hứng thú, tự giác học tập cho HS, phát huy khả năng sáng tạo,phát triển tư duy

TBDH giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học vàgiáo dục Vì vậy, công tác quản lý TBDH đã dược nhiều nhà giáo dục trong vàngoài nước quan tâm

Đối với các nước có nền giáo dục phát triển, TBDH hiện nay chủ yếu là cácphương tiện dạy học hiện đại, có sự đầu tư của khoa học và công nghệ tiên tiếngiúp cho quá trình giáo dục chất lượng và hiệu quả phát triển

Trong những năm gần đây có một số nghiên cứu có đề cập đến CSVC -KT

trường học:

Tổ chức lao động quốc tế ADB/ILO (Evaluation Rating criteria for the

VTE Institution ADB/ILO - Bangkok 1997) đưa ra 9 tiêu chuẩn và điểm đánh

giá cơ sở GD&ĐT để kiểm định các nước thuộc tiểu vùng sông Mêkông [Số TL]

Ở Việt Nam, do điều kiện CSVC, thiết bị dành cho giáo dục còn hạn chếlàm cho TBDH chưa thật sự phát huy vai trò, tác dụng của nó trong công tácgiáo dục nói chung và dạy học nói riêng

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội của

đất nước, việc đầu tư cho giáo dục có sự gia tăng đáng kể Cùng với sự đổi mớinội dung, chương trình giáo dục phổ thông, thiết bị giáo dục nói chung và

TBDH nói riêng thực sự được đầu tư và quan tâm Đến nay, nhìn chung các vănbản chỉ đạo, cụ thể như:

- Luật Giáo dục – năm 2005 có đề cập đến CSVC - KT trường học ở ba

điều: điều 103, điều 104 và điều 106

- Điều lệ trường Tiểu học theo Quyết định số 51/2008/QĐ - BGDĐT ngày

31 tháng 08 năm 2008 của Bộ GD&ĐT và Điều lệ trường THCS, THPT và

trường phổ thông có nhiều cấp học theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGDĐT

ngày 02 tháng 04 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, trong đó dành một

chương quy định cụ thể về CSVC - KT trường học.

- Nghị định số 43/2000/NĐ-CP ngày 30 tháng 08 năm 2000 của Chính

phủ: Điều 18 nói về điều kiện thành lập trường; Điều 25 nói về cơ sở vật chất

-kỹ thuật của nhà trường; Điều 26- nói về quản lý đất đai, tài sản của nhà trường

và cơ sở giáo dục khác

- Quyết định số 1221/2000/QĐ-BYT ngày 18 tháng 04 năm 2000 của Bộ

trưởng Bộ Y tế quy định về Vệ sinh trường học

- Quyết định số 20/2008/QĐ-TTg ngày 01 tháng 02 năm 2008 của Thủ

tướng Chính phủ về việc phê duyệt đề án kiên cố hóa trường, lớp học và nhà vệsinh công cộng cho GV

Các văn bản trên đã quy định nhiều vấn đề về cơ chế quản lý TBDH ởtrường phổ thông, đưa ra một số quy định cụ thể để áp dụng trong cả nước.Trong thời gian qua đã có nhiều đề tài cấp bộ nghiên cứu về TBDH, nhiềubài viết được đăng tải trên báo, tạp chí, và các trang web của các ngành, trườnghọc, các địa phương, … viết về thực trạng TBDH, hiệu quả sử dụng TBDH, cácbiện pháp khắc phục

Các công trình nghiên cứu trên đã nêu được vai trò, vị trí, chức năng củaTBDH, cách sử dụng TBDH đạt hiệu quả và góp phần đổi mới phương phápgiảng dạy ở các cấp học khác nhau từ phổ thông đến đại học Tuy nhiên, vớithực trạng cơ sở vật chất hiện có của các nhà trường và các TBDH được cấptheo các dự án giáo dục quốc gia, song song với việc tiếp tục đầu tư, nâng cấp

cơ sở vật chất - thiết bị dạy học, các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện

Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá cần phải tăng cường công tác quản lý thiết bị dạyhọc nhằm quản lý và sử dụng các thiết bị dạy học một cách hiệu quả nhất

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lí

Trong quá trình lao động, cải tạo thiên nhiên để sinh tồn và phát triển, conngười phải kết hợp với nhau thành từng nhóm (tổ chức) để cùng thực hiện mụctiêu của nhóm hay tổ chức Vì thế phải có người đứng đầu (thủ lĩnh) đứng raphối hợp hoạt động của các cá nhân, điều hành, phân công lao động cho từngthành viên trong tổ chức Người đứng đầu phải biết cách tổ chức, phối hợp sứcmạnh của mọi người trong nhóm và mọi người trong nhóm phải phục tùng vàtuân theo mệnh lệnh của người đứng đầu, từ đó quản lý ra đời cùng với sự xuấthiện của nhà nước

Quản lý là một dạng lao động xã hội, gắn liền và phát triển cùng với sựphát triển của con người Quản lý là lao động đặc biệt, điều khiển các hoạt độnglao động, có tính khoa học và nghệ thuật cao nhưng đồng thời cũng là sản phẩmmang tính lịch sử, tính đặc thù Khi đề cập cơ sở khoa học của quản lý, C.Mác

viết: "Bất cứ lao động nào có tính xã hội, cộng đồng được thực hiện ở quy mô

nhất định đều cần ở một chừng mực nhất định Sự quản lý giống như người chơi

vĩ cầm một mình thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng"

* Khái niệm quản lý: Có thể nêu lên một số khái niệm quản lý như:

- Fredevinh Wiliam Duylor (1886-1915) người Mỹ; Henri Fayol

(1841-1925) người Pháp; Max Weber (1861-1920) người Đức đều khẳng định: Quản

lý là một khoa học đồng thời là một nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

- Theo Kozlova O.V và Kuznétov I.N: Quản lí là sự tác động có mục đích

đến những tập thể con người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình sản xuất.

- Theo từ điển tiếng Việt: Quản lý là tổ chức, điều khiển các hoạt động

theo những yêu cầu nhất định.

- Theo Giáo sư Đặng Vũ Hoạt và Giáo sư Hà Thế Ngữ: Quản lý là một

quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định

- Theo Giáo sư Trần Kiểm: Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều

người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành thành tựu của xã hội

- Theo PGS.TS Thái Văn Thành: Quản lý là sự tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra.

Từ các khái niệm trên, có thể nói:

+ Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả hoạt động của những ngườicộng sự khác nhau cùng chung một tổ chức

+ Quản lý là những tác động có mục đích lên những tập thể người, thành

tố cơ bản của hệ thống xã hội

+ Quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội

Quản lý ngày nay được coi là một trong năm nhân tố phát triển kinh tế-xãhội, bao gồm: vốn, nguồn nhân lực, khoa học kỹ thuật, tài nguyên và quản lý.Trong đó quản lý có vai trò mang tính quyết định sự thành công

Tóm lại: Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý để chỉ huy,

điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích, đúng với ý chí nhà quản lý, phù hợp với quy luật khách quan.

1.2.2 Quản lý giáo dục:

- Theo P.V Khuđôminxky: "QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch,

có ý thức của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của

hệ thống giáo dục (từ Bộ Giáo dục và Đào tạo đến trường học) nhằm đảm bảo cho việc giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo cho sự phát triển toàn diện và hài hoà của họ trên cơ sở nhận thức và sử dụng các quy luật chung của xã hội cũng như các quy luật khách quan của quá trình dạy học và giáo dục, của sự phát triển thể chất và tâm lý trẻ em"

- Theo M.M Mechiti Zade: "QLGD là tập hợp những biện pháp (tổ chức,

phương pháp, cán bộ giáo dục, kế hoạch hoá, tài chính, cung tiêu, ) nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng cũng như chất lượng"

- Theo GS.VS Phạm Minh Hạc: "Quản lý nhà trường (QLGD nói chung)

là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục – đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh."

- Theo PGS TS Đặng Quốc Bảo: "QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt

động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh mẽ công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội"

Tóm lại: QLGD là những tác động có tổ chức, có định hướng phù hợp với

quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục ở từng cơ sở và của toàn bộ hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu

đã định.

1.2.3 Thiết bị dạy học:

Theo Điều 27 Luật Giáo dục 2005 thì Mục tiêu của giáo dục phổ thông:

1 Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực

cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam

xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho họcsinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc

2 Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầucho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ vàcác kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở

3 Giáo dục trung học cơ sở nhằm giúp học sinh củng cố và phát triểnnhững kết quả của giáo dục tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở vànhững hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học

phổ thông, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.

4 Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triểnnhững kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và cónhững hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện pháthuy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, caođẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

Với mục tiêu đã đặt ra như trên thì thiết bị dạy học là nhân tố quan trọng trong việc xây dựng bậc học phổ thông, trang bị những cơ sở ban đầu hết sứctrọng yếu nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam trong tương lai

Theo Lotx Klinbơ (Đức) thì TBDH (hay còn gọi là đồ dùng dạy học, dụng

cụ, ) là tất cả phương tiện vật chất cần thiết cho giáo viên và học sinh để tổchức hợp lý, thực hiện có hiệu quả quá trình giáo dưỡng và giáo dục tại các cơ

sở đào tạo

Theo các nhà nghiên cứu giáo dục của Việt Nam: TBDH là thuật ngữ chỉ

một vật thể hoặc một tập hợp đối tưọng vật chất mà người giáo viên sử dụng với

tư cách là phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh, còn đối với người học thì đó là các nguồn tri thức, là các phương tiện giúp học sinh lĩnh hội các khái niệm, định luật, học thuyết, hình thành ở họ các kỹ năng, kỹ xảo đảm bảo phục vụ mục đích dạy học.

Như vậy có thể hiểu: TBDH là hệ thống đối tượng vật chất và tất cả

những phương tiện kỹ thuật được giáo viên và học sinh sử dụng trong quá trình dạy học nhằm đạt được mục đích dạy học.

1.2.4 Quản lý thiết bị dạy học

1.2.4.1 Khái niệm

Có thể hiểu quản lý TBDH theo các cách sau:

- Quản lý TBDH là quản lý hệ thống đối tượng vật chất và tất cả nhữngphương tiện kỹ thuật được giáo viên và học sinh sử dụng trong quá trình dạyhọc

- Quản lý TBDH là việc thực hiện 4 chức năng cơ bản, đó là: lập kế hoạchquản lý TBDH; tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý TBDH; chỉ đạo và kiểm traviệc thực hiện kế hoạch quản lý TBDH.

- Quản lý TBDH là việc thực hiện các nội dung quản lý công tác TBDH

từ khâu cung ứng, bảo quản và sử dụng nhằm phát huy được vai trò, tác dụngcủa nó trong dạy học

Tóm lại: Quản lý TBDH là tác động có mục đích của người quản lý nhằm

xây dựng, phát triển, bảo quản và sử dụng có hiệu quả hệ thống TBDH, phục vụ

đắc lực cho công tác đào tạo Trong quản lý thiết bị dạy học đó là sự tác động của nhà quản lý thiết bị dạy học đến giáo viên, học sinh và các lực lượng khác

trong xã hội nhằm đạt được các mục tiêu đề ra

1.2.5 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng TBDH

1.2.5.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng TBDH

Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng TBDH là phương phápgiải quyết những vấn đề khó khăn trong quản lý, sử dụng TBDH nhằm đạt đượcmục tiêu quản lý, sử dụng TBDH đề ra trong kế hoạch của nhà trường

1.3 Một số vấn đề về TBDH trong nhà trường THCS

1.3.1 Vai trò của TBDH trong GD&ĐT

1.3.1.1 Vai trò của các giác quan trong quá trình nhận thức

Vai trò của các giác quan trong quá trình nhận thức được đánh giá nhưsau:

- Kiến thức thu nhận được: chỉ 1% - qua nếm; 1,5% - qua sờ; 3,5% - quangửi; 11% - qua nghe; 83% - qua nhìn

Mục tiêu

TBDH

- Đánh giá chung về hiệu quả của quá trình giáo dục và đào tạo thì mỗiphương pháp gắn liền với từng loại phương tiện sẽ đạt hiệu quả như sau:

- 10% đối với những gì ta đọc được,

- 20% đối với những gì ta nghe được,

- 30% đối với những gì ta nhìn được,

- 50% đối với những gì ta nhìn và nghe được,

- 80% đối với những gì ta nói được,

- 90% đối với những gì ta nói và làm được,

Qua những tổng kết trên cho thấy: Để quá trình nhận thức đạt hiệu quảcao thì cần phải thông qua quá trình nghe, nhìn và thực hành, thí nghiệm Quátrình dạy học là quá trình nhận thức được tổ chức ở mức độ cao, vì vậy TBDH làyếu tố quan trọng trong quá trình dạy học tại các cơ sở giáo dục

1.3.1.2 Vị trí của TBDH trong quá trình dạy học

Theo quan điểm lí luận dạy học hiện đại thì phương tiện dạy học (gồmTBDH) là một trong các thành tố chủ yếu của quá trình dạy học: mục tiêu dạyhọc; nội dung dạy học; phương pháp dạy học; hình thức tổ chức dạy học;phương tiện dạy học; người dạy; người học; kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học

Sơ đồ sau đây diễn tả các thành tố của quá trình dạy học và mối quan hệgiữa chúng

Sơ đồ 1.2 Mối quan hệ giữa thành tố chủ yếu trong quá trình dạy học

TBDH chịu sự chi phối của nội dung và phương pháp dạy học Nội dungdạy học quy định những đặc điểm cơ bản của TBDH bởi lẽ việc lựa chọn và sửdụng TBDH phải được cân nhắc lựa chọn để sử dụng hợp lý nhằm đáp ứng đượcyêu cầu nội dung chương trình, đồng thời cũng phải thoã mãn các yêu cầu vềkhoa học sư phạm, kinh tế, thẩm mỹ và an toàn cho giáo viên và học sinh khi sửdụng.

Trong thời đại bùng nổ thông tin, khoa học kỹ thuật phát triển như vũ bão,nhiều tri thức đang được giảng dạy trong chương trình phổ thông nhưng đã lạchậu trên thực tế Vấn đề đặt ra là phải lựa chọn nội dung và phương pháp dạyhọc như thế nào để học sinh không những chiếm lĩnh được tri thức mới, đồngthời phải hình thành năng lực tự học, tự phát triển Vì vậy phương pháp dạy họcmới phải theo xu hướng tích cực hoá quá trình nhận thức của học sinh, tăngcường năng lực thực hành, năng lực tự nghiên cứu Muốn đạt được điều đó thìkhông có cách nào khác là phải tăng cường trang bị và đặc biệt là nâng cao hiệuquả sử dụng TBDH, trong đó chú trọng các phương tiện nghe nhìn, ứng dụngCNTT&TT vào dạy học

Ngược lại, những thành tựu của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin

đã làm xuất hiện nhiều loại hình TBDH mới giúp cho việc đổi mới phương phápdạy học có hiệu quả hơn Việc hoàn thiện các phương pháp dạy học sẽ khôngthể thực hiện được nếu không có sử dụng rộng rãi các PTDH hiện đại (máy tính,máy chiếu đa năng, bảng chiếu, )

1.3.1.3 Vai trò của TBDH trong quá trình dạy học

Theo lí luận dạy học thì vai trò của TBDH trong quá trình dạy học thểhiện ở những điểm sau:

- Sử dụng TBDH đảm bảo đầy đủ và chính xác thông tin về các hiệntượng, đối tượng nghiên cứu, do đó làm cho chất lượng dạy học cao hơn

- Sử dụng TBDH nâng cao được tính trực quan - cơ sở của tư duy trừutượng, mở rộng khả năng tiếp cận với các đối tượng và hiện tượng

- Sử dụng TBDH giúp tăng tính hấp dẫn, kích thích ham muốn học tập,phát triển hứng thú nhận thức của học sinh

- Sử dụng TBDH giúp gia tăng cường độ lao động học tập của học sinh,sinh viên và do đó cho phép nâng cao nhịp độ nghiên cứu tài liệu sách giáokhoa.

- Sử dụng TBDH cho phép học sinh, sinh viên có điều kiện tự lực chiếmlĩnh tri thức, hình thành kỹ năng kỹ xảo (tự nghiên cứu tài liệu, tự lắp ráp thínghiệm, tự làm thí nghiệm, tìm thông tin, lựa chọn câu hỏi, vận dụng, )

- Sử dụng TBDH hợp lý hoá quá trình dạy học, tiết kiệm được thời gian

để mô tả Ví dụ: Mô hình nguyên tử, mô hình các phân tử hợp chất hữu cơ, môhình lò cao, mô hình động cơ đốt trong,

- Sử dụng TBDH gắn bài học với thực tế, học gắn với hành, nhà trườnggắn với các doanh nghiệp

- Sử dụng TBDH giúp hình thành nhân cách, thế giới quan, nhân sinhquan, rèn luyện tác phong làm việc có khoa học

Để hoàn thành được những vai trò trên thì việc sử dụng TBDH cần phảiđược giáo viên nghiên cứu, cân nhắc kỹ nội dung giáo trình, môn học Từ đó căn

cứ vào số TBDH được trang bị và tự làm mà định ra kế hoạch sử dụng cụ thểcác loại hình TBDH đã có, sao cho mỗi chủng loại đều phát huy tốt tác dụng của

nó và nâng cao được hiệu quả sử dụng trong quá trình dạy học

1.3.2 Các loại TBDH

1.3.2.1 Các loại hình TBDH

Thiết bị giáo dục rất đa dạng, một cách tương đối có thể phân loại theonhững hệ thống sau:

a) Theo đặc điểm của các nhiệm vụ dạy học

- Hệ thống các phương tiện truyền đạt thông tin

- Hệ thống các phương tiện kiểm tra kiến thức

- Hệ thống các phương tiện rèn luyện kỹ năng

- Hệ thống các phương tiện tự học

- Hệ thống các phương tiện làm quen với quá trình sản xuất

b) Theo nguyên tắc làm việc của các phương tiện

- Các phương tiện cơ khí

- Các phương tiện thủ công.

- Các phương tiện cơ điện

- Các phương tiện điện tử

- Các phương tiện tự động, bán tự động hay thô sơ

c) Theo đặc tính tác động đến các giác quan

- Các phương tiện nghe

- Các phương tiện nhìn

- Các phương tiện nghe - nhìn

d) Theo thành phần người học

- Các phương tiện dành cho cá nhân

- Các phương tiện dành cho nhóm học tập

- Các phương tiện dành cho tập thể lớp

e) Về phía giáo viên phân loại theo dạng sản phẩm là phổ biến nhất

- Tranh, ảnh, bản đồ giáo khoa: là loại hình được sử dụng nhiều nhất dùng

để minh họa một sự vật, một hiện tượng ở nhiều môn học

- Băng, đĩa ghi âm, ghi hình: có tính năng tái hiện hiện thực thông qua âmthanh, hình ảnh và có tác động mạnh đến xúc cảm và nhận thức của học sinh

- Tấm nhựa trong, phim miếng: giúp nghiên cứu sự vật, hiện tượng dướidạng tĩnh trong một thời gian trình bày tuỳ ý

- Mẫu vật (vật thật): là phương tiện giúp nghiên cứu nguồn gốc tự nhiên,loại này hết sức đa dạng và phong phú

- Mô hình: mô phỏng lại sự vật, một quy trình, cho nghiên cứu cấu tạo,hoạt động của những đối tượng dựa trên phương pháp tương tự

- Phần mềm vi tính: là công nghệ thông tin đa phương tiện có tính nănglưu trữ, hiển thị được kết hợp bởi các văn bản truyền thống, các hình ảnh, các

âm thanh hoặc các đoạn phim minh họa

- Máy móc, hóa chất và dụng cụ thí nghiệm: là phương tiện đặc trưng chocác môn khoa học thực nghiệm như vật lý, hóa học, sinh học, công nghệ,.…

1.3.2.2 Phân loại theo các loại hình

Các loại hình TBDH được chia ra thành 2 loại: TBDH truyền thống vàTBDH hiện đại.

a) TBDH truyền thống có các đặc điểm sau:

- Đã được sử dụng từ khi nghề dạy học phát triển

- GV và HS có thể khai thác trực tiếp lượng thông tin chứa đựng trongtừng thiết bị Ví dụ một bức tranh vẽ cấu tạo của một thiết bị nào đó thì tất cảnhững lượng thông tin như hình dáng, màu sắc, cấu tạo ngoài, cấu tạo trong củathiết bị đều được GV chỉ dẫn cho HS hoặc HS tự khai thác các lượng thông tin

đó dưới sự hướng dẫn của GV

- Giá thành các TBDH truyền thống không đắt nên có thể trang bị đại tràcho các nhà trường

So với các TBDH truyền thống thì các phương tiện kỹ thuật dạy học đaphương tiện có một số đặc điểm khác biệt, đó là:

- Mỗi hình thức dạy học đa phương tiện bao gồm 2 khối: khối mang thôngtin và khối chuyển tải thông tin tương ứng

- Cấu trúc của hình thức dạy học đa phương tiện được thể hiện trong bảngsau:

Bảng 1.1 Cấu trúc của các hình thức dạy học đa phương tiện

Khối mang thông tin Khối chuyển tải thông tin tương ứng

- Phim Slide, phim chiếu bóng - Máy chiếu Slide, máy chiếu bóng

- Băng, đĩa ghi âm - Radio cassette, đầu đĩa CD, máy tính

- Băng, đĩa ghi hình - Đầu Video, đầu đĩa hình, máy tính,

máy chiếu đa năng, màn chiếu

- Phần mềm dạy học - Máy tính, máy chiếu đa năng, màn

chiếu, bảng kỹ thuật số

- Giáo án điện tử, bài giảng điện tử,

giáo án kỹ thuật số, trang Web học

tập

- Máy tính, máy chiếu đa năng, màn chiếu, bảng kỹ thuật số

- Phải có điện lưới hoặc máy phát điện

- Đắt tiền gấp nhiều lần so với các PTDH thông thường

- Phải có trình độ sử dụng và bảo quản tốt

- Phải có phòng ốc chuyên biệt để lắp đặt, sử dụng và bảo quản

Hiện nay, một số tranh ảnh, bản đồ sách giáo khoa đã được chuyển vàochương trình phần mềm vi tính Ngay cả các dây chuyền sản xuất hoá chất nhưsản xuất gang, thép, lọc hoá dầu, cũng có phần mềm trình chiếu cho học sinhquan sát Các thí nghiệm thông thường như đo độ pH của dung dịch, đo vận tốc

và gia tốc của chuyển động nhanh dần đều đã trở nên nhanh chóng và chính xáchơn nhờ sự kết nối với phần mềm dạy học Các dụng cụ trên đã giúp rèn luyện

kĩ năng thực hành của học sinh, gắn lý thuyết sách giáo khoa với thực tiễn

1.3.3 Các yêu cầu đối với TBDH hiện nay

1.3.3.1 Chất lượng TBDH

Chất lượng TBDH được đánh giá theo các tiêu chí sau:

- Các TBDH phải đảm bảo tính đồng bộ, đảm bảo về số lượng, chủng loại

- Phục vụ thiết thực cho yêu cầu của hoạt động dạy-học theo từng môn,nhóm môn

- Đảm bảo tính khoa học: chuẩn xác trong việc phản ánh hiện thực

- Đảm bảo tính an toàn cho người sử dụng

- Có tính giáo dục cao

- Độ bền vững cơ học tốt

- Đảm bảo tính thẩm mỹ, phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý lứa tuổihọc sinh, khả năng và đặc điểm tư duy của học sinh

- Đảm bảo tính sư phạm: là sự phù hợp với các yêu cầu về mặt sư phạmnhư độ rõ, kích thước, màu sắc, dể sử dụng…

1.3.3.2 Tính hiệu quả của TBDH

TBDH giúp GV và HS đạt được mục đích đặt ra qua các bài học Để cóthể đảm bảo tính hiệu quả mà các TBDH mang lại thì các TBDH cần phải dễ sửdụng và mang tính ứng dụng thực tiễn cao, điều này sẽ tránh làm lãng phí cácTBDH, tránh lãng phí Ngân sách

1.3.3.3 Phù hợp với phương pháp dạy học

Các TBDH có chức năng chính đó là bổ trợ mang tính thực tế cho giáoviên trên lớp, vì thế việc TBDH phải phù hợp với yêu cầu về đổi mới nội dung

và đổi mới phương pháp của chương trình giáo dục là yêu cấu chủ yếu để đánhgiá chất lượng của các TBDH đó

1.3.3.4 Đáp ứng nhu cầu về giá thành

Với kinh phí hiện nay của các trường THCS thì việc chi phí để tự muaTBDH phục vụ cho việc giảng dạy là không nhiều, chủ yếu mới chỉ dừng ở việcsữa chữa, bảo dưỡng TBDH Vì vậy để các TBDH tới được với các cơ sở đàotạo rộng rãi hơn, tránh được tình trạng nhà trường thì thiếu TBDH trong khi các

cơ sở sản xuất ra TBDH lại không bán được thì giá thành của các TBDH cầnphải được giảm thiểu

1.3.3.5 Bảo dưỡng và sữa chữa thay thế

Việc hao mòn, hư hỏng các TBDH là điều không tránh khỏi trong quátrình sử dụng Một TBDH có phát huy tác dụng tốt hay không phụ thuộc vàoviệc bảo dưỡng và sữa chữa thiết bị đó Với nguồn kinh phí định mức cấp chocác trường THCS hiện nay thì không thể thay mới TBDH ngay sau khi hư hỏng

Vì vậy nhà sản xuất phải đảm bảo được yêu cầu các TBDH có thể bảo dưỡng vàsữa chữa một cách dễ dàng

1.4 Công tác quản lí TBDH ở các trường THCS

1.4.1 Mục đích quản lí TBDH ở các trường THCS

TBDH hiện nay là công cụ quan trọng trong hoạt động nhận thức của HS,nhất là các TBDH có ứng dụng những thành tựu của CNTT&TT

Việc quản lý TBDH trong nhà trường THCS nhằm mục đích làm choTBDH trở thành người bạn đồng minh trung thành của GV trong việc cải tiếnchất lượng giảng dạy, cũng chính là làm cho TBDH trở thành công cụ cho HSrèn luyện kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp, nâng cao nhận thức, tu dưỡng đạo đức

và để thực hiện mục tiêu bao trùm là nhằm nâng cao chất lượng đào tạo trongnhà trường

Việc quản lý TBDH tốt sẽ giúp phát huy tối đa vai trò và tác dụng củaTBDH trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo HS ở trường THCS

1.4.2 Nội dung cơ bản của quản lý TBDH ở trường THCS

1.4.2.1 Xây dựng hệ thống TBDH

a) Lập kế hoạch

Trên cơ sở quy mô, loại hình trường, lớp, học sinh, các trường THCSphải tiến hành lập kế hoạch xây dựng hệ thống TBDH cho nhà trường Ngoàithiết bị được cấp phát, nhà trường phải mua sắm bổ sung theo kế hoạch dài hạn(5 năm), trung hạn (3 năm) và ngắn hạn (1 năm) để đảm bảo TBDH phải đủ về

số lượng, chủng loại theo danh mục TBDH tối thiểu cho bậc THCS màBộGD&ĐT quy định

Trước khi lập kế hoạch xây dựng hệ thống TBDH, các trường cần tiếnhành rà soát về số lượng, chủng loại, chất lượng TBDH hiện có và đối chiếu vớidanh mục TBDH tối thiểu do Bộ GD&ĐT quy định cũng như nhu cầu bổ sung

để đa dạng hoá TBDH, từ đó có thể mua sắm bổ sung hoặc phát động cán bộ,

GV nhà trường tự làm các TBDH đơn giản cung cấp cho hệ thống TBDH nhàtrường

Trong kế hoạch phải nêu rõ số lượng, chủng loại TBDH cần mua mới, bổsung, sữa chữa, làm mới; dự trù về mức kinh phí, nguồn kinh phí, quá trình, thờigian thực hiện, người thực hiện

Kế hoạch xây dựng hệ thống TBDH được thông qua lãnh đạo nhà trường

và Hội đồng giáo dục để đưa vào thực hiện

b) Tổ chức thực hiện kế hoạch

Trên cơ sở kế hoạch đã được duyệt, lãnh đạo nhà trường chỉ đạo các bộphận có liên quan đến công tác xây dựng hệ thống thiết bị thực hiện kế hoạch đãđặt ra qua các biện pháp cụ thể sau:

- Phân công trong Ban giám hiệu quản lí TBDH (Phân công cho 1 PhóHiệu trưởng phụ trách CSVC, TBDH)

- Phân công tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm mua sắm, bổ sungTBDHtheo kế hoạch

- Chuẩn bị đầy đủ các nguồn lực cần thiết để họ thực hiện kế hoạch (tàichính, thời gian, con người, điều kiện bảo quản)

c) Chỉ đạo thực hiện kế hoạch

Trong quá trình thực hiện, lãnh đạo nhà trường cần thường xuyên kiểmtra, đôn đốc để hoàn thành kế hoạch đã đặt ra Việc chỉ đạo thực hiện kế hoạchthông qua các biện pháp như:

- Giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện kế hoạch

- Hỗ trợ, giúp đỡ khi gặp khó khăn trong quá trình thực hiện kế hoạch

- Động viên, khuyến khích kịp thời để hoàn thành kế hoạch đã đặt ra.d) Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch

Căn cứ vào các mốc thời gian đã xây dựng trong kế hoạch và bộ phậnthực hiện, từng giai đoạn , từng kỳ hay năm học nhà trường cần tổ chức đánh giáviệc thực hiện kế hoạch đã xây dựng thông qua kiểm tra, kiểm kê TBDH, , từ

đó thấy được những vấn đề đã thực hiện được, vấn đề còn tồn tại để kịp thời bổsung, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tếnhằm nâng cao hiệu quả củacông tác xây dựng TBDH cho nhà trường, đáp ứng được yêu cầu dạy-học củanhà trường

1.4.2.2.Bảo quản TBDH

- Để bảo quản tốt TBDH trong nhà trường thì Hiệu trưởng, Phó Hiệutrưởng, cán bộ (GV) phụ trách TBDH phải nắm vững các quy định, yêu cầu, chếđộ, bảo quản TBDH Các quy định này đã được đề cập trong Quy chế thiết bịgiáo dục trong trường mầm non, trường phổ thông, ban hành kèm theo Quyếtđịnh số 41/2000/QĐ-BGDĐT ngày 07/9/2000 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT

- Việc bảo quản TBDH trong trường THPT được giao cho cán bộ (GV)phụ trách TBDH trực tiếp quản lý.

- Để bảo quản tốt các TBDH thì việc chuẩn bị CSVC như phòng kho, tủ,giá để sắp xếp TBDH là vô cùng quan trọng Tuỳ thuộc vào quy mô số lớp, số

HS nhà trường mà số bộ TBDH của nhà trường nhiều hay ít, trên cơ sở đó mỗitrường phải có một số phòng kho đủ diện tích để sắp xếp thiết bị Việc bố trí khochứa thiết bị thường được ưu tiên các phòng kiên cố, an toàn Ngoài ra với mỗiphòng học bộ môn đạt chuẩn của các môn Vật lí, Hoá học, Sinh học và Côngnghệ phải có phòng chuẩn bị với diện tích từ 12m2 đến 27m2 mỗi phòng và được

bố trí liền kề, liên thông với phòng học bộ môn

- Việc bảo dưỡng TBDH phải được thực hiện đúng quy trình và phươngpháp bảo quản TBDH Bên cạnh việc bảo dưỡng định kỳ, bảo dưỡng trong hè,thì việc bảo dưỡng TBDH ngay sau khi sử dụng là rất cần thiết, nó giúp tăngđáng kể tuổi thọ của TBDH

- Bên cạnh các vấn đề trên thì việc kiểm tra thường xuyên hoặc đột xuấtcủa lãnh đạo nhà trường về công tác bảo quản TBDH là rất cần thiết Hàng năm,các trường tiến hành kiểm kê TBDH vào cuối năm học theo đúng quy định củaNhà nước về quản lý tài sản Ngoài kiểm kê theo năm học thì TBDH còn đượckiểm kê trong một số trường hợp khác như: Khi thay đổi hiệu trưởng hoặc ngườiphụ trách công tác TBDH; khi thay đổi địa điểm, sáp nhập, chia tách, đình chỉhoạt động, giải thể trường; khi xảy ra thiệt hại do thiên tai, hoả hoạn, trộm cắp;khi cơ quan quản lý giáo dục có thẩm quyền yêu cầu

Trong các tiêu chí đánh giá thi đua hoặc kiểm tra đánh giá các mặt hoạtđộng công tác chuyên môn đối với tập thể, cá nhân đề có nội dung quy định vềviệc sử dụng TBDH.

- Công tác bồi dưỡng nhận thức, nâng cao trình độ và năng lực sử dụnghiệu quả TBDH cho đội ngũ GV: Hàng năm các tổ chuyên môn của các trườngTHCS thường tổ chức nhiều chuyên đề, hội thảo, hội giảng trong năm học Việckết hợp giữa cán bộ (GV) phụ trách TBDH với các tổ chuyên môn, với nhàtrường thực hiện các chuyên đề sử dụng TBDH của từng bộ môn sẽ giúp bồidưỡng nhận thức, nâng cao trình độ và năng lực sử dụng TBDH cho GV

- Xây dựng kế hoạch sử dụng TBDH hợp lý: Xây dựng danh mục TBDHtheo môn học, tiết học là vấn đề rất cần thiết, nó giúp cho cán bộ phụ tráchTBDH cũng như GV bộ môn chủ động hơn trong việc đăng ký, cho mượn, sửdụng cũng như bảo quản TBDH Căn cứ vào kế hoạch thực hành thí nghiệm củacác tổ, nhóm chuyên môn, và số lượng TBDH hiện có cán bộ (GV) phụ tráchTBDH xây dựng kế hoạch sử dụng TBDH cuả nhà trường trong năm học Qua

đó cán bộ phụ trách TBDH có thể nắm vững tiết nào thiếu TBDH loại gì, sốlượng bao nhiêu để có kế hoạch bổ sung kịp thời

- GV bộ môn xây dựng kế hoạch bộ môn, kế hoạch giảng dạy trong đó cóđăng ký sử dụng TBDH theo yêu cầu bài soạn Việc đăng ký và sử dụng TBDHcủa GV bộ môn được thể hiện thông qua giáo án, đăng ký giảng dạy, đăng kýmượn TBDH, sổ sử dụng TBDH

- Giám sát và theo dõi việc sử dụng TBDH được thông qua lãnh đạo nhàtrường, tổ trưởng, tổ trưởng, tổ phó chuyên môn và cán bộ (GV) phụ trách côngtác TBDH Hàng tuần, hàng tháng và từng học kì, trong các cuộc họp tổ chuyênmôn, họp hội đồng sư phạm, cán bộ phụ trách TBDH sẽ báo cáo tình hình sửdụng TBDH của GV thông qua việc đối chiếu giữa kế hoạch sử dụng TBDH của

tổ, nhóm chuyên môn với số lượng, chủng loại TBDH mà GV bộ môn chínhthức mượn để sử dụng, từ đó đánh giá mức độ sử dụng TBDH của từng GV.Lãnh đạo nhà trường cũng đánh giá việc sử dụng TBDH của GV qua kiểm tra,

dự giờ và báo cáo của các bộ phận Từ việc đánh giá đó để xếp loại thi đua hàngtháng, hàng kỳ cho GV cũng như đôn đốc việc sử dụng TBDH đối với những

GV còn ít sử dụng TBDH, dạy "chay", dạy "suông"

- Thi đua, khen thưởng những cá nhân, tập thể sử dụng hiệu quả TBDH:

Để động viên đối với các tập thể (tổ, nhóm chuyên môn) hoặc cá nhân từng GVtrong việc sử dụng thường xuyên và có hiệu quả TBDH, nâng cao được hiệu quảgiờ lên lớp và chất lượng dạy - học Các trường thường xây dựng quy chế thiđua khen thưởng riêng và có những hình thức khen thưởng nhằm khích lệ sựhăng say, niềm đam mê trong công việc của GV

1.4.3 Những yêu cầu của công tác quản lý TBDH trong trường THCS

1.4.3.1 Yêu cầu về quản lý TBDH

- Đối với các trường THCS có phòng học bộ môn chuẩn theo quy định tạiQuyết định số 37/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16 tháng 7 năm 2008 của Bộ trưởng

Bộ Giáo dục và Đào tạo, thì phòng học bộ môn phải đạt được các yêu cầu sau:

+ Nền và sàn nhà phòng học bộ môn đảm bảo dễ làm vệ sinh, không trơntrượt, không có kẽ hở, không bị mài mòn, không bị biến dạng, chống được ẩm,tránh được hiện tượng nồm ướt và chịu được tác động của hoá chất

+ Cửa ra vào và cửa sổ phòng học bộ môn phải phù hợp với các quy định

về tiêu chuẩn xây dựng hiện hành Phòng học bộ môn phải bố trí 02 cửa ra vàophía đầu và cuối phòng, chiều rộng đảm bảo yêu cầu thoát hiểm; có cửa liênthông giữa phòng học bộ môn và phòng chuẩn bị

+ Phòng học bộ môn phải được chiếu sáng tự nhiên theo quy định về tiêuchuẩn chiếu sáng hiện hành Hướng lấy ánh sáng tự nhiên từ phía tay trái khihọc sinh ngồi hướng lên bảng Các cửa phòng vừa phải đáp ứng yêu cầu chiếusáng tự nhiên, thông gió thoáng khí cho phòng, vừa phải che chắn được gió lạnh,mưa hắt, nắng chiếu xuyên phòng, đồng thời đảm bảo thuận tiện, an toàn trong

sử dụng, dễ làm sạch Hệ thống chiếu sáng nhân tạo trong phòng học bộ môn

trong phòng học bộ môn phải tuân thủ các yêu cầu quy định về tiêu chuẩn chiếusáng hiện hành.

+ Phòng học bộ môn phải đạt yêu cầu an toàn và kỹ thuật; các trang thiết

bị phòng chống cháy nổ được thiết lập theo đúng quy định về tiêu chuẩn xâydựng và lắp đặt hiện hành; phù hợp với yêu cầu khai thác, vận hành theo cáchoạt động giáo dục đặc trưng của mỗi bộ môn Đường cấp điện, khí ga, đườngcấp thoát nước, thoát khí thải, mùi và hơi độc cùng các trang thiết bị đi kèm gắntrực tiếp với vị trí sử dụng, vận hành, đảm bảo sự thuận tiện trong việc sử dụng

và trong công tác bảo trì, sửa chữa

- Trang TBDH trong các trường THCS phải được sắp đặt khoa học trong

hệ thống tủ, giá, kệ chuyên dùng, thuận tiện cho việc sử dụng và bảo quản; vậtche phủ; phươnhg tiện chống ẩm; chống mối, mọt; dụng cụ chữa cháy Tuỳ theo tínhchất, quy mô của thiết bị mà bố trí diện tích phòng và địa điểm thích hợp, đảm bảo cho

GV và HS thao tác, đi lại thuận tiện và an toàn khi sử dụng Các thí nghiệm có độc hại,gây tiếng ồn phải được bố trí và xử lý theo tiêu chuẩn quy định để đảm bảo an toàn laođộng và vệ sinh môi trường

- TBDH phải được sử dụng có hiệu quả cao nhất, đáp ứng các yêu cầu vềnội dung và phương pháp được quy định trong chương trình giáo dục

- TBDH phải được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử dụng; định kỳbảo dưỡng bổ sung phụ tùng, linh kiện, vật tư tiêu hao

- Hàng năm phải tiến hành kiểm kê theo đúng quy định của Nhà nước vềquản lý tài sản Việc kiểm kê bất thường phải được tiến hành trong các trườnghợp sau:

+ Khi thay đổi hiệu trưởng hoặc người phụ trách công tác TBDH;

+ Khi thay đổi địa điểm, sáp nhập, chia tách, đình chỉ hoạt động, giải thểtrường;

+ Khi xảy ra thiệt hại do thiên tai, hoả hoạn, trộm cắp;

+ Khi cơ quan quản lý giáo dục có thẩm quyền yêu cầu

1.4.3.2 Yêu cầu đối với Hiệu trưởng trường THCS trong việc quản lý TBDH

- Cần nắm vững cơ sở lý luận và thực tiễn của khoa học quản lý

- Nắm vững các chức năng và nội dung quản lý TBDH, biết phân lập vàphối hợp các nội dung quản lý TBDH

- Hiểu rõ những đòi hỏi của chương trình dạy học các bộ môn và nhữngđiều kiện, phương tiện, TBDH cần thiết để thực hiện chương trình

- Có ý tưởng, chiến lược phát triển nhà trưòng, đổi mới và thực hiện bằngmột kế hoạch khả thi

- Có biện pháp hiệu quả để tập trung mọi tiềm năng vật chất vào mộthướng thống nhất là xây dựng, bảo quản và sử dụng TBDH nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục HS

1.5 Yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý TBDH trong trường THCS

1.5.1 Yêu cầu cấp bách về nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông hiện nay

Trong bối cảnh thế giới, các nước trong khu vực cũng như nước ta hiệnnay đang đặt ra cho giáo dục phổ thông những yêu cầu mới, cách nhìn nhận vềvấn đề đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục phổ thông nói riêngnhằm nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu về nhân lực trong giai đoạnhiện nay

Theo đánh giá của BCHTW Đảng khóa X tại Đại hội đại biểu lần thứ XI

của Đảng về lĩnh vực giáo dục đào tạo có đoạn: " Chất lượng giáo dục và đào tạo

chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, nhất là đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao vẫn còn hạn chế; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu của xã hội Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng số lượng, quy mô với nâng cao chất lượng, giữa dạy chữ và dạy người Chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học lạc hậu, đổi mới chậm; cơ cấu giáo dục không hợp lý giữa các lĩnh vực, ngành nghề đào tạo; chất lượng giáo dục toàn diện giảm sút, chưa đáp ứng

được yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Quản lý nhà nước

về giáo dục còn bất cập Xu hướng thương mại hoá và sa sút đạo đức trong giáo dục khắc phục còn chậm, hiệu quả thấp, đang trở thành nỗi bức xúc của xã hội."

Thực tiễn đòi hỏi ngành GD&ĐT nói chung và giáo dục phổ thông phảikịp thời đổi mới mục tiêu, nội dung, phương thức đào tạo Tất cả những vấn đềtrên đòi hỏi phải nhìn nhận lại những vấn đề cơ bản của giáo dục phổ thông hiệnnay: Cần khắc phục và giải quyết sự sa sút về chất lượng, sự thiếu trung thựctrong thi cử, sự không phù hợp với tình hình biến đổi khoa học – xã hội của đấtnước ta hiện nay Những bức xúc thể hiện ở chỗ:

- Chất lượng học tập của HS nhìn chung còn thấp, không đồng đều giữacác vùng miền trong cả nước

- Những điều kiện phục vụ cho dạy học còn thiếu, còn thấp kém nhưCSVC, tài liệu, TBDH, đã ảnh hưởng không tốt đến kết quả giảng dạy và họctập

- Việc đổi mới phương pháp dạy học diễn ra còn chậm, thiếu đồng bộ; việcchênh lệch về trình độ dân trí rất khác nhau giữa các vùng miền khiến cho việc

áp dụng chương trình giáo dục phổ thông gặp nhiều khó khăn

Chính vì vậy, việc nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông nói chung vàchất lượng giáo dục THCS nói riêng là nhiệm vụ hết sức cấp bách Vì giáo dụcphổ thông đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy tốc độ phát triển kinh

tế xã hội, thực hiện ba mục tiêu giáo dục là "Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực

và bồi dưỡng nhân tài"

1.5.2 Định hướng của Đảng, Nhà nước ta về quản lý TBDH để nâng cao chất lượng dạy học

Báo cáo của BCHTW Đảng khóa X tại Đại hội đại biểu lần thứ XI của

Đảng có đoạn: "Tiếp tục phát triển và nâng cấp cơ sở vật chất - kỹ thuật cho các

cơ sở giáo dục, đào tạo Đầu tư hợp lý, có hiệu quả xây dựng một số cơ sở giáo dục, đào tạo đạt trình độ quốc tế", "Thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và

nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội".

Nghị quyết 40/2000/QH 10 ngày 9/12/2000 của Quốc hội khoá X cũng chỉ

rõ: "Việc đổi mới chương trình, SGK, phương pháp dạy và học phải được thực

hiện đồng bộ với việc nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học, tổ chức đánh giá tiêu chuẩn háo trường sở, đào tạo bồi dưỡng giáo viên, công tác quản lý giáo dục, "

Công tác quản lý TBDH ở các trường THCS được quy định tại Quy chếthiết bị giáo dục trong trường mầm non, trường phổ thông, ban hành kèm theoQuyết định số 41/2000/QĐ-BGDĐT ngày 07/9/2000 của Bộ trưởng BộGD&ĐT;

Quy định trong Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiềucấp học (ban hành kèm theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGDĐT ngày02/4/2007 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT )

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trong quá trình quản lý nói chung và QLGD nói riêng thì quản lý TBDHkhông phải là một lĩnh vực mới mẻ, nhưng để thực hiện tốt công tác này thìkhông phải là điều giản đơn.

Quản lý TBDH ở các trường THCS nhằm phát huy tối đa vai trò và tácdụng của TBDH trong việc nâng cao chất lượng giáo dục học sinh ở các trườngTHCS Việc quản lý tốt TBDH ở trường THCS sẽ giúp các nhà quản lý đạt đượcmục tiêu giáo dục với hiệu quả cao Do đó việc nâng cao hiệu quả quản lýTBDH ở các trường THPT là hết sức cần thiết

Từ cơ sở lý luận của đề tài chúng ta thấy rõ sự cần thiết phải có các giảipháp phù hợp hơn nữa để nâng cao hiệu quả quản lý TBDH ở các trường THCShuyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hoá

Những nghiên cứu này sẽ được làm sáng tỏ và là tiền đề để đề xuất các giảipháp nâng cao hiệu quả quản lý TBDH ở các trường THCS trên địa huyện NôngCống ở chương tiếp theo

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN NÔNG CỐNG, TỈNH THANH HOÁ

2.1 Vài nét về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, giáo dục huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

Huyện Nông Cống nằm ở phía Tây nam tỉnh Thanh Hoá; phía Bắc giápcác huyện Đông Sơn và Triệu Sơn, phía Nam giáp Như Thanh và Tĩnh Gia, phíaTây giáp huyện Như Thanh, phía Đông giáp các huyện Tĩnh Gia và QuảngXương, Trung tâm huyện cách thành phố Thanh Hoá 24 km về phía Đông-Bắc.Huyện lị Nông Cống - trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của cả huyện, thuộcvùng châu thổ giàu tiềm năng và truyền thống cách mạng

Nông Cống là một huyện đồng chiêm trũng, diện tích tự nhiên toàn huyện

là 28710 ha, trong đó đất nông nghiệp 14.340 ha, đất lâm nghiệp 777 ha, đấtchuyên dùng 3657 ha, đất ở 1004 ha, đất chưa sử dụng 8932 ha

2.1.2 Dân số và nguồn lực

Quy mô và sự biến động dân số của huyện Nông Cống trong giai đoạn từ

2011 đến 2013 được thể hiện qua biểu 2.1

Biểu 2.1 Cơ cấu dân số Nông Cống tại thời điểm 31/12 hàng năm (2011- 2013)

Đơn vị: người Chỉ tiêu

-Dân số trong độ tuổi lao động 114.500 62.5 116.178 114.500 62.5 116.178

-Dân số nông thôn 179.666 98.1 179.400 179.666 98.1 179.400

(Nguồn: Chi cục thống kê huyện Nông Cống)

Qua biểu cho thấy, tốc độ biến động dân số của huyện Nông Cống trongthời gian qua không lớn Bình quân tốc độ tăng dân số hàng năm 0.6 %/nămtrong đó chủ yếu là tăng tự nhiên, dân số biến động cơ học rất thấp Với tốc độtăng trưởng dân số trên, có thể nói Nông Cống đã có thành công nhất định trongchính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình

Dân số nông thôn chiếm tỉ trọng tuyệt đối trong cơ cấu dân số Tỉ lệ dân

số trong độ tuổi lao động của huyện Nông Cống theo số liệu trên khoảng 64%,

thấp hơn nhiều so với tỉ lệ này ở mức chung của cả nước Tỉ lệ dân số trong độtuổi lao động thấp, dẫn đến hệ số gánh vác của dân số khá cao Điều này là mộtbất lợi trong quá trình cải thiện khả năng nâng cao mức thu nhập dân cư nóichung.

* Nguồn nhân lực: Quy mô, cơ cấu lao động huyện Nông Cống thời kỳ2011- 2013

Tỉ lệ lao động ngành nông nghiệp chiếm tỉ trọng cao nhất, điều đó chứng

tỏ nông nghiệp vẫn là yếu tố chính trong nền kinh tế Đây là vấn đề cần phải đặt

ra trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội nói chung của huyện cũng nhưcông tác phát triển giáo dục THCS của huyện nói riêng trong giai đoạn từ nayđến năm 2020

Xét theo khía cạnh chất lượng lao động, phần lớn lao động trên địa bànhuyện đều có trình độ tốt nghiệpTHCS, 63 % tốt nghiệp THPT Tỉ lệ lao độngqua đào tạo ước đạt 19% đến 20 % Đây là mức thấp hơn so với mức chung của

cả nước, nhưng lại cao hơn so với các huyện nông nghiệp Lao động trongngành giáo dục đạt trình độ đào tạo cao nhất và luôn được nâng cao rõ rệt Đây

có thể nói là kết quả của sự nhận thức đúng đắn và sự quan tâm tích cực củaĐảng bộ, Chính quyền và nhân dân huyện Nông Cống

2.1.3 Các đặc điểm về kinh tế xã hội - văn hóa, giáo dục.

Theo báo cáo chính trị tại Đại hội lần thứ XXII của Đảng bộ huyện (2005

- 2010) tốc độ tăng trưởng kinh tế thời kỳ 2006 - 2010) đạt 12,49%, tuy mới đạt94.6% kế hoạch Trong đó giá trị gia tăng ngành nông, lâm, thuỷ sản tăng bìnhquân hàng năm 7,57%, công nghiệp – thủ công nghiệp – xây dựng cơ bản tăng15,9%, ngành thương mại- dịch vụ tăng 14,7% Tỷ trọng nông nghiệp trongGDP giảm xuống 3,6%; công nghiệp, thủ công nghiệp, xây dựng cơ bản tăng15,86%, dịch vụ thương mại tăng 14.7% Thu nhập bình quân đầu người năm

2012 ước đạt 13.8 triệu, tăng 1,8 lần so với năm 2007 Sản lượng lương thựcnăm 2012 ước đạt trên trên 128.000 tấn, đạt 98.46% so với kế hoạch, mục tiêuĐại hội đề ra Trong 5 năm tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá tuy tốc độcòn chậm và phát triển không đều, cơ sở vật chất kỹ thuật còn hạn chế, nhưng đãtạo ra động lực thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển

Ngành công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn chủ yếu do huyệnquản lý Toàn bộ lực lượng công nghiệp trên địa bàn huyện luôn được duy trì và

có những bước phát triển đáng kể, tốc độ tăng trưởng năm sau thường tăng hơnnăm trước Trong phát triển công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp của huyện phải

kể đến những nét nổi bật sau:

- Hoạt động của các doanh nghiệp: Công ty cổ phần secpentin và phânbón Thanh Hóa, Công ty đường Nông Cống, Công ty may Trường Thắng, nhàmáy giấy Lam Sơn, đã mang lại những nét khởi sắc cho lực lượng công nghiệptrên địa bàn huyện

- Ngành công nghiệp do huyện quản lý có sự tăng lên đáng kể Nếu năm

2000 mới chỉ có 6 doanh nghiệp đến cuối năm 2013 đã có hơn 118 doanhnghiệp

Thương mại dịch vụ được coi là ngành tăng trưởng không ổn định Tỉtrọng giá trị sản xuất chiếm khoảng 18% toàn nền kinh tế huyện do huyện quản

lý Người dân trong huyện đặc biệt là người dân ở gần các công ty, doanhnghiệp đã và đang chuyển đổi ngành nghề sang nghề dịch vụ, thương mạilàm công Nông Cống có lợi thế về vị trí địa lÝ, truyền thống văn hoá, cáchmạng lâu đời

Về văn hoá - xã hội: huyện đã tập trung xây dựng nền văn hoá tiên tiếnđậm đà bản sắc dân tộc, tiếp tục nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡngnhân tài và lấy chiến lược phát triển con người mới làm trung tâm, mọi hoạtđộng được xã hội hoá từng bước Các lĩnh vực văn hoá, văn nghệ, thể dục thểthao, y tế được quan tâm phát triển toàn diện Có thể khẳng định hoạt động vănhoá- xã hội đã tạo ra điều kiện văn hoá và tinh thần thúc đẩy công nghiệp hoá,hiện đại hoá phát triển

Hoạt động GD&ĐT luôn được Đảng bộ, chính quyền, nhân dân tronghuyện hết sức quan tâm tạo điều kiện về vật chất, tinh thần hỗ trợ cho sự nghiệpGD&ĐT phát triển Đặc biệt trong phương hướng nhiệm kỳ 2010 – 2015, Đạihội Đảng bộ huyện lần thứ 22 đã ra nghị quyết:

Tỷ lệ trường học đạt chuẩn Quốc gia đến năm 2015 đạt 50%, Tỷ lệ trẻ emsuy dinh dưỡng giảm xuống dưới 11%

Trong xây dựng CSVC trường học, huyện đã phát động toàn dân tham giaxây dựng và bổ sung CSVC, phấn đấu đến 2015 có 100% phòng học được kiên

cố, 100% số trường có đầy đủ phòng thư viện, thí nghiệm, thực hành, … Toànhuyện đang tiếp tục thực hiện chỉ thị 40 CT/TW của ban Bí thư về nâng cao chấtlượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý, xây dựng đội ngũ giáo viên giỏi vềchuyên môn, nghiệp vụ, có đạo đức, lối sống trong sáng, lành mạnh; tăng cường

công tác giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục pháp luật trong các nhà trường,ngăn chặn các tệ nạn xã hội xâm nhập học đường, khắc phục cơ bản những yếukém, bức xúc về kỷ cương trong giáo dục Thực hiện Chỉ thị 242/2009/CT-BBT-TW "Tiếp tục thực hiện tốt nghị quyết TW II (khóa VIII) và luật Giáo dục,xây dựng xã hội học tập, chú trọng nâng cao chất lượng và hiệu quả GD-ĐT,đáp ứng nhu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội”Tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 04/2007/NQ-BTV của Ban thường vụ huyện

uỷ Nông Cống về "Xây dựng và phát triển toàn diện sự nghiệp GD-ĐT huyệnNông Cống giai đoạn 2007-2010 và đến 2015"

Phong trào giáo dục của huyện nhiều năm liền được Sở GD & ĐT ThanhHoá đánh giá là một trong những đơn vị tiên tiến Phòng GD&ĐT được tặngthưởng Huân chương lao động hạng III, tặng cờ đơn vị dẫn đầu khối phòngGD&ĐT Thanh Hóa, khối trường THPT công lập, trường THPT Nông Cống I

đã được Nhà nước tặng thưởng huân chương lao động hạng nhì và hạng ba, cáctrường THPT còn lại đều đã được công nhận là trường tiên tiến nhiều năm.Thành tích đó đã tạo đà cho sự phát triển trong những năm tới

Về quy mô phát triển GD&ĐT: Toàn huyện có 109 trường: Mầm non

34, Tiểu học 36, THCS 33, THPT 6 (05 công lập và 01 Tư thục) và 36 trungtâm (33 TTHTCĐ, 01 TTGDTX, 01 TTGDDN và 01 TT giáo dục Chính trị).Đội ngũ giáo viên của các ngành học, cấp học 100% được chuẩn hoá và trẻhóa Cùng với việc tăng cường cơ sở vật chất, chất lượng giáo dục được coitrọng Bình quân hàng năm đã có hơn 85% số học sinh THCS được vào cáctrường THPT và BT Tỷ lệ học sinh các cấp đậu tốt nghiệp hàng năm đạt từ95- 99% Học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh, cấp Quốc gia tăng cả về số lượng

và chất lượng Trong 5 năm (2007 - 2012) đã có 2946 học sinh đậu vào cáctrường Đại học và 2721 học sinh đậu vào các trường Cao đẳng (tăng gấp 3,2 lầnnhiệm kỳ trước) Hiện nay toàn huyện đã xây dựng được 51 trường chuẩn Quốcgia và đang giữ vững phổ cập Mẫu giáo 5 tuổi, tiểu học và phổ cập THCS trênđịa bàn toàn huyện Cùng với trung tâm GDTX, TTGDDN và 33 trung tâm họctập cộng đồng hoạt động có hiệu quả ở 33 xã và thị trấn Nhờ đó việc dạy nghề,việc chuyển giao khoa học- kỹ thuật và công nghệ mới được mở rộng đến từnggia đình

Với vị trí địa lý và tình hình phát triển kinh tế xã hội của địa phương đãtác động trực tiếp đến sự phát triển sự nghiệp GD - ĐT nói chung, đến cấp học

Tiểu học trong huyện nói riêng Bên cạnh những mặt mạnh đó, cũng còn bộc lộmột số điểm yếu sau:

Là một huyện tương đối thuần nông, cư dân sống bằng nghề nông là chủyếu, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn, việc đầu tư cho con em học tập cònhạn chế

Việc đầu tư của tỉnh và huyện cho xây dựng CSVC của các trường nóichung, cho Tiểu học nói riêng còn hạn chế, có trường phòng học còn thiếu,phòng chức năng thiếu nhiều Việc xây dựng các trường chuẩn Quốc gia còngặp rất nhiều khó khăn

Đội ngũ giáo viên còn nhiều bất cập: có trường thừa, có trường lại thiếu;

số giáo viên cao tuổi ngại tiếp thu công nghệ mới trong giảng dạy, số giáo viêntrẻ chiếm phần đông còn thiếu kinh nghiệm giảng dạy, đời sống còn rất khókhăn

Cơ chế thị trường, bên cạnh mặt tích cực còn nhiều yếu tố tiêu cực tácđộng không nhỏ đến việc tu dưỡng, học tập và rèn luyện của đội ngũ giáo viên và họcsinh

Chế độ, chính sách đối với giáo viên còn nhiều bất cập, có những chế độnhư chế độ làm thêm giờ, chế độ tính giờ chấm bài, không thể thực hiện được dothiếu kinh phí, gây tâm lý thiếu tích cực trong đội ngũ giáo viên và khó khăn chocông tác quản lý

2.2 Thực trạng giáo dục trung học cơ sở huyện Nông Cống, Tỉnh Thanh Hóa

2.2.1 Thực trạng quy mô học sinh và mạng lưới trường lớp cấp trung học cơ sở

* Quy mô học sinh.

Thực trạng quy mô học sinh THCS huyện Nông cống từ năm học 2004 –

2005 đến nay qua bảng sau:

Biểu số 2.2: Quy mô học sinh THCS huyện Nông Cống (năm học 2004 - 2005

đến nay):

- Số lượng học sinh có xu hướng giảm dần, do đó số lớp trong các trườnggiảm

- Số trường ở những xã vùng sâu, vùng xa vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn

vì thiếu biên chế đội ngũ, thiếu tính ổn định đội ngũ quản lý và giáo viên

2.2.2 Thực trạng chất lượng giáo dục cấp THCS

*Về giáo dục đạo đức cấp THCS.

Giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở được quan tâm và có kếtquả tốt Nhìn chung học sinh cả hai bậc học này đều ngoan, chăm học, thực hiệnkhá tốt những nhiệm vụ được ghi trong Điều lệ trường học, Qua hàng năm tỉ lệhọc sinh được xếp loại tốt, khá đều có chiều hướng tăng dần; tỉ lệ học sinh xếploại trung bình, yếu có chiều hướng giảm dần Ta có thể thấy kết quả giáo dụcđạo đức qua bảng 2.3 sau:

Biểu số 2.3 Tỉ lệ xếp loại hạnh kiểm của học sinh trung học cơ sở qua các năm

Đơn vị tính: %

Năm học Tỉ lệ xếp loại hạnh kiểm

(Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo Nông Cống)

* Chất lượng văn hoá

Từ năm học 2009 - 2010 đến nay, Nông Cống xây dựng và thực hiện đề

án "Xây dựng và cũng cố phát triển toàn diện trường THCS Trần Phú giai đoạn2009-2013" - Trường chất lượng cao của huyện, đã mở ra đường hướng mớitrong việc nâng cao chất lượng mũi nhọn, tạo nhiều động lực cho các trường tiểuhọc bước đầu đã được khẳng định: huyện đã tập trung quản lý, chỉ đạo chặt chẽ,giao cho ngành tổ chức thực hiện nghiêm túc nhiệm vụ, đưa ra các giải pháptừng giai đoạn nên bước đầu đã góp phần làm chuyển biến chất lượng dạy học,đặc biệt là chất lượng mũi nhọn của huyện, đã nâng lên 8 bậc so với năm học

2008 - 2009 (xếp thứ 4 toàn tỉnh cấp THCS) Do vậy, nhìn trên tổng thể chấtlượng văn hoá của cấp học đều tương đối tốt và ngày càng được nâng cao Tỉ lệhọc sinh khá, giỏi tăng qua hàng năm; tỉ lệ học sinh yếu kém giảm dần Số họcsinh giỏi cấp tỉnh, cấp huyện cũng tăng lên đáng kể

Mặc dù vậy, những kết quả này còn chưa thật toàn diện, thiếu bền vững,các môn đặc thù do thiếu giáo viên (Tin học, ngoại ngữ, nhạc, hoạ, thể dục) vàthiếu nhân viên thư viện thiết bị nhiều năm liền cũng đã ảnh hưởng đến chấtlượng dạy và học không cao

Ta có thể thấy được sự tiến bộ về mặt văn hoá của học sinh THCS trên địabàn huyện qua báo cáo tại Hội nghị tổng kết điển hình tiên tiến ngành GD&ĐT

Nông Cống giai đoạn 2005-2010, thống kê được thể hiện ở các biểu 2.4 - 2.5dưới đây.

Biểu số 2.4 Tỉ lệ xếp loại học lực của học sinh THCS huyện Nông Cống qua các năm

Đơn vị tính: % Năm học Giỏi Khá Tỉ lệ xếp loại học lực Trung bình Yếu Kém

(Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo Nông Cống)

Biểu số 2.5 Số giải học sinh giỏi THCS huyện Nông Cống qua các năm

Năm học Số giải học sinh giỏi THCS

(Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo Nông Cống)

* Hiệu quả giáo dục

Hiệu quả đào tạo không ngừng được nâng cao, biểu hiện ở các chỉ số:

+ Tỉ lệ học sinh lưu ban giảm; Tỉ lệ bỏ học giảm; Tỉ lệ học sinh không được xét tốt nghiệp ngày càng giảm