Giáo dục lí tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên trường cao đẳng nghề kỹ thuật việt đức, tỉnh nghệ an trong giai đoạn hiện nay

Lý tưởng cách mạng phải ngấm sâu trong nhận thức, trở thành lẽsống, thành phương châm xử thế và phương thức hành động của thanh niên.Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI 2011 đã xá

NGUYỄN VĂN HẠNH

GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG

CHO HỌC SINH, SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT VIỆT - ĐỨC, TỈNH NGHỆ AN

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

NGHỆ AN - 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: TS BÙI VĂN DŨNG

NGHỆ AN - 2014

Tôi xin bày tỏ sự tri ân sâu sắc đến TS Bùi Văn Dũng đã tận tìnhhướng dẫn, giúp đỡ, để tôi hoàn thành luận văn.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu nhà trường, các đồng nghiệpTrường Cao đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức tỉnh Nghệ An, bạn bè, đồngnghiệp đã cổ vũ, khuyến khích, động viên, khích lệ để tôi học tập hoàn thànhtốt nghiệp luận văn thạc sỹ

Trân trọng!

Nghệ An, tháng 10 năm 2014

Tác giả

Nguyễn Văn Hạnh

MỤC LỤC Trang

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC LÝ

TƯỞNG CÁCH MẠNG CHO HỌC SINH, SINH VIÊN ………. 151.1 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài: ……… 151.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt

Nam về giáo dục lý tưởng cách mạng: ……… 201.3 Tính tất yếu của công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho học

sinh, sinh viên hiện nay: ……… 25

Chương 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC GIÁO DỤC LÝ

TƯỞNG CÁCH MẠNG CHO HỌC SINH, SINH VIÊN Ở

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT VIỆT – ĐỨC, TỈNH

2.1 Một số nét khái quát về Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật Việt

2.2 Tình hình thực hiện công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho

học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức, tỉnh

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG

CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG CÁCH

MẠNG CHO HỌC SINH, SINH VIÊN Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG

NGHỀ KỸ THUẬT VIỆT – ĐỨC, TỈNH NGHỆ AN HIỆN

3.1 Phương hướng nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý tưởng

cách mạng cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật

3.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý tưởng

cách mạng cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật

Việt – Đức, tỉnh Nghệ An hiện nay ……….… 76

hệ thanh niên đối với vận mệnh Quốc gia dân tộc Trong Thư gửi các bạn

thanh niên ngày 17/08/1947, Người đã khẳng định: “Thanh niên là người chủ

tương lai của nước nhà Thật vậy nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh mộtphần lớn là do các thanh niên” [28; 185] Người cũng thẳng thắn nhắc nhở,khuyên dạy thanh niên phải biết luôn tu dưỡng, trau dồi đạo đức cách mạng,hăng say học tập, rèn đức luyện tài để trở thành người hữu ích cho cách mạng,cho công cuộc kiến thiết xây dựng nước nhà

Nhận thức được điều đó, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng,Đảng và Bác Hồ luôn quan tâm giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng chothanh niên Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên là làm cho thanhniên hiểu được vai trò, sứ mệnh của mình đối với đất nước và thể hiện đượcbản lĩnh của mình trong sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng,văn minh Lý tưởng cách mạng phải ngấm sâu trong nhận thức, trở thành lẽsống, thành phương châm xử thế và phương thức hành động của thanh niên.Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (2011) đã xác định: “Làm tốtcông tác giáo dục chính trị, tư tưởng, truyền thống, lý tưởng, đạo đức và lốisống, tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ cho thế

hệ trẻ; khuyến khích cổ vũ thanh niên nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão lớn, xungkích, sáng tạo, làm chủ khoa học, công nghệ hiện đại” [12; 50]

Với ý nghĩa đó, Đảng, Nhà nước quan tâm bồi dưỡng được hàng triệuthanh niên với đầy đủ những phẩm chất cao quý, góp phần làm rạng rỡ nonsông gấm vóc, làm tỏa sáng trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam trên trường quốc tế.Chúng ta không chỉ có thanh niên anh hùng trong chiến đấu mà còn có nhữngthanh niên tiêu biểu trong lao động sản xuất Tuy vậy, cũng còn không ítthanh niên sống thiếu lý tưởng, thích hưởng thụ, thờ ơ với các vấn đề chính trị

- xã hội Nguyên nhân cơ bản là công tác giáo dục lý tưởng đạo đức chưađược quan tâm đúng mức Còn có cấp ủy, chính quyền, đoàn thể thờ ơ với

công tác này Trong chỉ đạo, điều hành của một số cấp ủy chưa đến nơi, đếnchốn Kỷ luật kỷ cương xã hội không nghiêm, những tiêu cực xã hội phátsinh, các thế lực thù địch chống phá quyết liệt từ bên ngoài Tất cả những điều

đó tác động đa chiều đến các tầng lớp thanh niên và do đó, công tác giáo dục

lý tưởng đạo đức cho thanh niên chưa đạt được yêu cầu mong muốn

Bối cảnh hiện nay, giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên càngquan trọng hơn bao giờ hết Đó là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, củatoàn xã hội, trong đó ngành giáo dục và đào tạo giữ vai trò chủ đạo Nhậnthức được điều đó, các cơ sở giáo dục đã có nhiều giải pháp tăng cường côngtác quản lý và giáo dục thanh niên, học sinh, sinh viên Trong xu thế chung

đó, ngành giáo dục Nghệ An nói chung, Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật Việt– Đức nói riêng đã có nhiều giải pháp hữu hiệu trong công tác giáo dục lýtưởng cách mạng cho thanh niên Tuy nhiên, trong thực tế cũng bộc lộ nhữngbất cập Việc tổ chức giáo dục chưa thật sự linh hoạt, vai trò của cấp ủy, chínhquyền, đoàn thể chưa rõ nét, sinh viên chưa chú trọng đến tự giáo dục Cơ sởvật chất, điều kiện phương tiện, vật tư, nhân lực chưa được đầu tư đúng mức

Cơ chế chính sách đầu tư cho công tác này còn hạn chế Vì vậy, nâng cao hiệuquả giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳngnghề kỹ thuật Việt - Đức, tỉnh Nghệ An là một vấn đề cấp thiết Vì lý do như

trên, tôi mạnh dạn chọn vấn đề: “Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức, tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài luận văn Cao học thạc sỹ Chính trị học.

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nhận thức được tầm quan trọng của thanh niên và giáo dục lý tưởngcách mạng cho thanh niên đã có nhiều công trình nghiên cứu

- Các công trình tham khảo, chuyên khảo

Lý tưởng cách mạng của thanh niên Việt Nam trong sự nghiệp đổi

mới của Đỗ Mười (1995) [34] Tác giả đã khẳng định, thanh niên Việt Nam

hiện nay tuyệt đại đa số tin tưởng con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng

và Bác Hồ đã chọn lựa, có lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần lao động sángtạo, ý chí tự lập tự cường Các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể cần quantâm, chăm lo giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạng cho thanh niên Bởi hiệnnay vẫn còn một bộ phận không nhỏ thanh niên rời xa lý tưởng cách mạng, có

tư tưởng hưởng thụ mà lãng quên trách nhiệm với Tổ quốc, với gia đình vàvới chính bản thân mình

Hồ Đức Việt (1996), Thanh niên với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện

đại hoá đất nước [45] Tác giả đã nhấn mạnh vai trò, sứ mệnh của thanh niên

trong thời kỳ hội nhập và phát triển Trách nhiệm của thanh niên là phải kếthừa truyền thống cách mạng của cha ông và phát huy trong điều kiện lịch sửmới Từ đó, tác giả đề xuất các giải pháp tăng cường giáo dục giá trị sống, bồidưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh niên

Trần Quy Nhơn (2005), Tư tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ

cách mạng cho đời sau [36] Tác giả đã làm rõ bồi dưỡng lý tưởng cách mạng

cho thanh niên là việc làm rất cần thiết Sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội

vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh phụ thuộcphần lớn vào thanh niên Do đó, giác ngộ lý tưởng cách mạng, xây dựng niềmtin, bản lĩnh chính trị cho thanh niên là nhiệm vụ cấp bách của cả hệ thốngchính trị, trong đó ngành Giáo dục và đào tạo phải đóng vai trò nòng cốt

Phạm Tất Dong (1995), Cải tiến công tác giáo dục chính trị, tư tưởng,

đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân

[3] Tác giả đã luận giải cơ sở lý luận cơ bản về giáo dục chính trị, lối sống,đạo đức cho thanh niên và tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức, lối sốngcho thanh niên Việt Nam hiện nay Phân tích, đánh giá thực trạng công tác

giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục đạo đức lối sống cho thanh niên nước tahiện nay Nêu và phân tích những nội dung cơ bản và những giải pháp chủyếu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức lối sống chothanh niên, sinh viên trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay.

Đoàn Nam Đàn (2000), “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục

-đào tạo thanh niên ở nước ta hiện nay”, Đề tài khoa học cấp Nhà nước mã sốNN.7 [9] Tác giả cho rằng, giáo dục và đào tạo thanh niên vừa “hồng” và vừa

“chuyên” theo tư tưởng Hồ Chí Minh là việc làm có ý nghĩa chiến lược Trên

cơ sở khảo sát, đánh giá tình hình giáo dục thanh niên hiện nay, đề tài đã nêu

ra những giải pháp vận dụng tư tưởng của Hồ Chí Minh trong giáo dục thanhniên Trong đó, tác giả lưu tâm cần nâng cao nhận thức của thanh niên về sựnghiệp đổi mới, tạo môi trường thuận lợi để thanh niên học tập, rèn luyệnnâng cao trình độ, từng bước hoàn thiện nhân cách, phát huy vai trò xung kíchtrong hoạt động thực tiễn; thực hiện định hướng nghề nghiệp và tạo việc làmcho thanh niên; xây dựng bản lĩnh cho thanh niên, giúp họ khắc phục nhữnghạn chế, thiếu sót

Trần Văn Miều (2002), “Tình hình tư tưởng thanh niên và công tác giáo dục của Đoàn thanh niên giai đoạn hiện nay”, Đề tài nghiên cứu cấp Bộ

[24] Trên cơ sở phân tích điều kiện khách quan tác động làm phân hóa tưtưởng, tâm lý của thanh niên và thực trạng công tác tập hợp đoàn kết thanhniên của tổ chức Đoàn hiện nay, tác giả đã đề xuất các giải pháp tăng cườngcông tác quản lý và giáo dục thanh niên của Đoàn thanh niên, nhất là Đoànthanh niên trong các trường học Tác giả đặc biệt nhấn mạnh giải pháp giáodục chính trị, tư tưởng, giáo dục pháp luật, giáo dục đạo đức lối sống và giáodục kỹ năng sống cho thanh niên Các cấp bộ đoàn cần cụ thể hóa kế hoạchhoạt động phù hợp với tâm lý, nguyện vọng của thanh niên, tạo ra nhiều hoạtđộng bổ ích mà thanh niên cần Lãnh đạo Đoàn cần làm tốt công tác tham

mưu với cấp ủy, chính quyền, phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong côngtác quản lý và giáo dục thanh niên.

- Luận văn, luận án, tạp chí

Diệp Minh Giang (2011), Xây dựng đạo đức cho thanh niên Việt Nam

trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Luận án Tiến sĩ

Triết học [15] Tác giả cho rằng, trong điều kiện của nền kinh tế thị trường,thanh niên bị tác động của nhiều nhân tố, trong đó có sự đan xen của nhữngnhân tố thuận lợi và những nhân tố bất lợi, khó lường Thanh niên đang đứngtrước sự chọn lựa giữa giá trị sống tích cực và những đòi hỏi vật chất tầmthường, giữa cống hiến và hưởng thụ, giữa lợi ích và trách nhiệm, giữa được

và mất Vì lẽ đó, chúng ta phải định hướng cho thanh niên chọn lựa đúngnhững giá trị tốt đẹp, phù hợp truyền thống lịch sử văn hóa của dân tộc, gạt

bỏ, loại trừ những thói hư, tật xấu Theo tác giả, xây dựng đạo đức, lý tưởngcho thanh niên phải tuân thủ nguyên tắc: phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội,phù hợp tâm lý lứa tuổi, huy động sức mạnh của toàn xã hội và kế thừa tinhhoa đạo đức của dân tộc và nhân loại Biện pháp đặt ra phải đồng bộ từ nângcao nhận thức của cấp ủy, chính quyền, đoàn thể về vai trò, vị trí của thanhniên đến hoàn thiện thể chế, pháp luật, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội,đẩy mạnh giáo dục gia đình, nhà trường và nâng cao vai trò tự giáo dục củathanh niên

Nguyễn Phương Hồng (1997), "Mấy ý kiến về việc phát huy nhân tốcon người trong việc giáo dục lý tưởng cộng sản và đạo đức cách mạng cho

thanh niên", Tạp chí Xây dựng Đảng, (số) 07/1997 [17] Tác giả cho rằng,

phát huy nhân tố con người chính là tạo ra nguồn lực lao động trẻ, khỏe, năngđộng, sáng tạo Nguồn lực đó không ai khác là lực lượng thanh niên Do vậy,phát huy vai trò của thanh niên là cần thiết, giữ vai trò quyết định sự pháttriển lâu bền của đất nước Trong đó, giáo dục lý tưởng cộng sản và đạo đức

cách mạng mà thực chất là giáo dục lòng yêu nước, ý chí thiết tha với độc lậpdân tộc đóng vai trò là nền tảng Vì lẽ đó, cần phải quan tâm hơn nữa đếncông tác giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạng cho thanh niên với nhữnghình thức, nội dung phù hợp tâm lý thanh niên, phù hợp điều kiện sống, laođộng và cống hiến của tuổi trẻ.

Đoàn Văn Khiêm (2001), “Lý tưởng đạo đức và việc giáo dục lý tưởng

đạo đức cho thanh niên trong điều kiện hiện nay”, Tạp chí Triết học, (số)

02/2001 [19] Bài viết đã đề cập đến thực trạng lý tưởng đạo đức và công tácgiáo dục lý tưởng đạo đức cho thanh niên trong điều kiện nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa, thể hiện triết lý sâu sắc về mối quan hệgiữa yêu cầu giáo dục giá trị đạo đức tốt đẹp cho thanh niên và những điềukiện thực tế để thực hiện hoạt động giáo dục đó Theo tác giả, giáo dục lýtưởng đạo đức cho thanh niên phải là một quá trình thống nhất từ giáo dục giađình, cộng đồng, nhà trường đến vai trò tự giáo dục của thanh niên Cần phảitạo lập môi trường kỷ luật, kỷ cương trong mọi hoạt động xã hội, là tráchnhiệm của cả hệ thống chính trị Thực hiện giáo dục lý tưởng đạo đức songhành với hoạt động giáo dục kiến thức văn hóa, tạo dựng niềm tin trong thanhniên

Trần Hùng Phi (2006), “Xây dựng bản lĩnh chính trị cho thanh niên ở

nước ta hiện nay”, Tạp chí khoa học Chính trị, (số) 02/2006 [37] Theo tác

giả, bản lĩnh chính trị cần có của thanh niên Việt Nam hiện nay là hết lòng,hết sức phụng sự Tổ quốc, phụng sự Nhân dân, ra sức thi đua lao động để xâydựng và bảo vệ độc lập, tự do, dân giàu, nước mạnh Để làm được điều đó,thanh niên phải luôn giữ vững lập trường, kiên định mục tiêu lý tưởng màmình đã chọn, không bị dao động trước bất kỳ hoàn cảnh nào Để làm đượcđiều đó, phải nâng cao sự hiểu biết cho thanh niên về truyền thống lịch sử dântộc, tạo niềm tin cho thanh niên về tính ưu việt của con đường đi lên chủ

nghĩa xã hội, về vai trò của Đảng Cộng sản Xây dựng các mẫu hình tiên tiếntrong thanh niên trong lối sống, học tập, rèn luyện, trong đấu tranh với nhữngthói hư tật xấu, tạo ra sức lan tỏa sâu rộng trong đời sống tinh thần của thanhniên

Lê Thị Ngọc Dung, Hồ Bá Thâm (2008), “Một vài hiện tượng tiêu cực

trong thanh niên hiện nay và công tác giáo dục, vận động thanh niên”, Tạp

chí Tâm lý học, (số) 08/2008 [6] Tác giả khẳng định, thanh niên Việt Nam đã

có những đóng góp quan trọng trong công cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc vàxây dựng đất nước Thanh niên đã thể hiện bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam trêntrường quốc tế Tuy vậy, cũng dễ dàng nhận thấy vẫn còn một bộ phận khôngnhỏ cán bộ, đoàn viên bộc lộ những tiêu cực trong lối sống, trong hành vi Đó

là các hiện tượng chạy theo lối sống thực dụng, ích kỷ, lãng quên vai trò,trách nhiệm và bổn phận của mình trước gia đình, cộng đồng, đất nước.Những biểu hiện đó đã và đang làm suy giảm lòng tin của Đảng, của Nhândân vào thế hệ thanh niên Vì vậy, cần phải có các giải pháp đồng bộ với hìnhthức linh hoạt, mềm dẻo để giáo dục đạo đức, định hướng những giá trị tốtđẹp cho thanh niên Cần phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong

đó, Đảng phải quan tâm bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, tổ chức thanh niênphải làm tốt hơn nữa công tác tư vấn, định hướng, thu hút, tập hợp và đoànkết thanh niên

Qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu, luận án, luận văn, các bài báokhoa học, chúng tôi thấy:

Thứ nhất: Các công trình nêu trên đã khẳng định thanh niên là lực

lượng chủ lực của đất nước Công tác giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạngcho thanh niên giữ vị trí quan trọng và rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay

Thứ hai: Để làm tốt công tác giáo dục lý tưởng đạo đức cho thanh niên

cần phải xuất phát từ tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của thanh niên và yêu

cầu thực tiễn của đất nước, của mỗi cơ quan, đơn vị Đây là trách nhiệm củaĐảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể, trong đó tổ chức Đoàn phải đóngvai trò nồng cốt, là tổ chức của thanh niên, do thanh niên và vì thanh niên

Thứ ba: Giáo dục lý tưởng đạo đức cho thanh niên là một quá trình lâu

dài, đồng bộ với nhiều giải pháp, từ công tác tư tưởng đến tổ chức, quản lý.Trong đó lấy giáo dục thuyết phục, động viên khuyến khích làm nền tảng, tổchức các hoạt động giáo dục kiến thức, rèn luyện kỹ năng, giải quyết việc làm

có ý nghĩa quyết định

Tuy nhiên, qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu nêu trên, chúng tôithấy còn có những khoảng trống mà các đề tài chưa đề cập hoặc đề cập chưaphù hợp với đối tượng mà chúng tôi đang tập trung nghiên cứu Đó là:

Thứ nhất: Chưa làm rõ khái niệm giáo dục lý tưởng đạo đức cách mạng

cho thanh niên, sinh viên ở Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức củatỉnh Nghệ An hiện nay

Thứ hai: Chưa có công trình nào đi sâu khảo sát, đánh giá thực trạng tình

hình lý tưởng đạo đức cách mạng và công tác giáo dục lý tưởng đạo đức chosinh viên trên địa bàn Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức, tỉnh NghệAn

Thứ ba: Các công trình nghiên cứu chưa đề cập đến phương hướng và

các giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục lý tưởng đạo đức cách mạng chothanh niên đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức, tỉnh Nghệ An

Chúng tôi nhận thức được rằng, công tác giáo dục lý tưởng đạo đứccách mạng cho sinh viên Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức, tỉnhNghệ An là vấn đề mới mẻ cần có hướng tiếp cận để đi sâu nghiên cứu vớimong muốn có nhiều cách thức nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả củacông tác này Các công trình nghiên cứu của các tác giả sẽ là cơ sở để chúngtôi tham khảo và vận dụng trong quá trình nghiên cứu đề tài

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý tưởng cách mạng chohọc sinh, sinh viên Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức Nghệ Antrong giai đoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất: Luận giải những vấn đề lý luận cơ bản của việc giáo dục lý

tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn hiện nay;

Thứ hai: Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác giáo dục lý tưởng cách

mạng cho học sinh, sinh viên Trường cao đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đứctrong giai đoạn hiện nay;

Thứ ba: Đề xuất phương hướng và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu

quả công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên Trường Caođẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức, tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳngnghề kỹ thuật Việt – Đức, tỉnh Nghệ An

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu về vấn đề công tác giáo dục lý tưởng cách mạngcho học sinh, sinh viên Trường cao đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức, tỉnh Nghệ

An giai đoạn từ năm 2007 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng HồChí Minh, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục lý tưởngcách mạng cho thế hệ trẻ.

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện được đề tài, tác giả sử dụng hệ thống các phương pháp:Phân tích, tổng hợp, so sánh, lịch sử và lôgíc, thống kê và khảo sát điều tra xãhội học v.v

6 Ý nghĩa luận văn

6.1 Ý nghĩa về mặt lý luận

Luận văn góp phần làm sáng tỏ công tác giáo dục lý tưởng cách mạngcho học sinh, sinh viên Nêu ra những kết quả đạt được và hạn chế trong côngtác giáo dục lý tưởng cách mạng, đề ra được những phương hướng và giảipháp nhằm nâng cao giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viêntrong giai đoạn hiện nay

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phần phụlục, luận văn được kết cấu thành 3 chương, 7 tiết

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG

CHO HỌC SINH, SINH VIÊN

1.1 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài

1.1.1 Khái niệm lý tưởng và lý tưởng cách mạng

Trong Từ điển tiếng Việt giải thích: “Lý tưởng là mục đích cao nhất, tốt

đẹp nhất mà người ta mong muốn đạt tới” [43; 873] Như vậy, nói đến lýtưởng là nói tới mục đích tốt đẹp, những giá trị cuộc sống mà con người muốnvươn tới và bằng các biện pháp để đạt được Người sống có lý tưởng luônmong ước, kỳ vọng những điều tốt đẹp, luôn suy nghĩ và hành động để hoànthiện mình hơn, giúp ích cho mình, gia đình, xã hội và đất nước Như vậy, lýtưởng là tư tưởng tốt đẹp soi đường để ta đi đến tương lai một cách hoànthiện Không có lý tưởng, ta sẽ không có mục đích để phấn đấu đi đến thànhcông Lý tưởng giúp ta có được những lý do để bắt đầu sống một cuộc sốngthật sự chứ không phải chỉ tồn tại Ngoài ra, sống có lý tưởng sẽ giải quyết sựnhàm chán, nó còn dẫn đường, soi sáng định hướng cho ta đến đích Lý tưởngcòn giúp ta dám chịu trách nhiệm với cuộc sống của chính mình, thay vì chạytheo đám đông hoặc trôi nổi vô định trong cuộc đời Lý tưởng là nguồn độnglực, chất xúc tác giúp ta đạt được những gì mong muốn dù gặp khó khăn nguyhiểm

Trong cuộc sống, dù lúc nhỏ hay về già, ai cũng có ước mơ, hoài bão

và luôn muốn biến ước mơ, hoài bão và lý tưởng cao đẹp đó thành sự thật.Thế nhưng, thực tế ngày nay không ít thanh niên có cuộc sống buông thả,không nghĩ đến tương lai hoặc theo đổi những lý tưởng tầm thường, tiêu cựcđáng chê trách, với họ sống để hưởng thụ và chơi cho hết mình, họ không biết

rằng họ đang lấy quá khứ và hiện tại để làm khổ tương lai của mình Cũng cótrường hợp, nhiều người đặt ra lý tưởng cho chính bản thân mình rồi lại từ bỏ

vì nó quá xa xôi hoặc thiếu bản lĩnh, sự kiên trì Nhiều người khác cho rằng,hiện tại và tương lai đã được số mệnh định sẵn nên họ chấp nhận buông xuôi

Lý tưởng sẽ hướng ta đi trên những con đường mà điểm dừng của nóchính là một tương lai, một cuộc sống hằng mong đợi Lý tưởng luôn là mụcđích cao nhất, tốt đẹp nhất mà con người luôn phấn đấu để đạt tới, để thực sựtồn tại và phát triển, con người phải làm việc, phải thể hiện sự có mặt củamình trong xã hội

Lý tưởng cách mạng là nội dung cụ thể của lý tưởng Lý tưởng cáchmạng nói riêng hay lý tưởng sống nói chung là một phạm trù rất trừu tượngcần được cụ thể hóa Nghĩa là, khi giáo dục lý tưởng cho thanh niên cần phảichỉ rõ những nội dung cụ thể, đó là những mẫu số chung, nhưng phải gắn liềnvới đời thường để mỗi bạn trẻ có thể soi rọi, tự đánh giá mình và đánh giá bạn

bè của mình theo những chuẩn mực rất chung ấy, cần tránh đề cập mơ hồ vàkhông quá nặng nề rao giảng chính trị Bởi thanh niên thường có ước mơ lãngmạn, có lý tưởng về con người cụ thể, sau đó mới hướng tới con người mẫukhái quát

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một lãnh tụ vĩ đại, kính yêu của dân tộc ViệtNam, một tấm gương sáng ngời cho tuổi trẻ Việt Nam phấn đấu học tập vàrèn luyện theo – bởi tính chân thực về nhân cách sống, về phẩm chất đạo đức,

lý tưởng cách mạng và phong cách làm việc của Người Lớp lớp thế hệ trẻViệt Nam tự hào với truyền thống vinh quang của tổ chức Đoàn, được ĐảngCộng sản Việt Nam và chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm, giáo dục, tôi luyệnqua lửa đỏ đấu tranh cách mạng dân tộc Càng tự hào khi lý tưởng của thanhniên Việt Nam không bao giờ tách rời lý tưởng của Đảng và dân tộc ta Tronghai cuộc kháng chiến kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm

lược những thập kỷ của thế kỷ 20, đó là lý tưởng sống “Không có gì quý hơnđộc lập tự do”; trong hòa bình, kiến thiết nước nhà đó là mục tiêu Dân giàu,nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Ở những năm đầu thế kỷ 21, đấtnước ta đang thời kỳ chủ động Hội nhập kinh tế Quốc tế, lý tưởng cách mạngphải được nâng cao lên tầm mới “Kiên định độc lập dân tộc gắn liền với chủnghĩa xã hội”; nêu cao ý thức tự lực, tự cường của dân tộc, vươn lên thoátkhỏi nghèo nàn lạc hậu.

Lý tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay là phấn dấu hy sinh

vì mục đích lý tưởng của Đảng, của Bác Hồ kính yêu Đó là xây dựng nướcViệt Nam hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, giàu mạnh, đưa đất nước sánhvai với các cường quốc năm châu Để làm được điều đó, thanh niên không chỉ

có kiến thức chuyên môn, nắm vững khoa học kỹ thuật, khoa học quản lý màcòn phải có tâm hồn trong sáng, giàu lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, cóhoài bão khát vọng xóa đói giảm nghèo, có ý chí vượt khó vươn lên Trongthời đại mới, thanh niên phải đi đầu trên mặt trận khoa học công nghệ, cóphẩm chất đạo đức trong sạch, lành mạnh, kiên quyết đấu tranh xóa bỏ tưtưởng bảo thủ, trì trệ, đấu tranh với những thói hư tật xấu, bảo vệ và cổ vũ cáimới, cái tiến bộ Thanh niên phải ra sức gìn giữ truyền thống văn hóa tốt đẹpcủa dân tộc, gạn lọc để tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại Tóm lại, thanhniên Việt Nam phải phấn đấu để trở thành người công dân toàn cầu mang đậmtrong mình bản sắc madein Việt Nam

Giáo dục lý tưởng cho thanh niên là hoạt động tổng thể tác động đếnchính tầng lớp trẻ, chú trọng giáo dục niềm tin và khả năng đạt lý tưởng đó,điều này phải dựa trên điều kiện thực tế hiện tại làm nền tảng Nói chung làđịnh hướng cho thanh niên nhận thức về mục đích, ước mơ cho một tương laicao đẹp nhất để mỗi con người phấn đấu, vượt mọi khó khăn, trở ngại đểvươn lên thực hiện thành công ước mơ tốt đẹp bản thân mình

1.1.2 Khái niệm giáo dục lý tưởng cách mạng

Con người ra đời, tồn tại và phát triển tất yếu phải tìm hiểu, nhận thức

và cải tạo thế giới (tự nhiên, xã hội và bản thân) Việc nhận thức thường diễn

ra từ đơn giản đến phức tạp, con người ngày càng mở rộng tầm nhìn, tìm hiểungọn nguồn của hiện tượng Kết quả nhận thức là những quan niệm, quanđiểm, nguyên tắc, hình thành lý tưởng, niềm tin, những định hướng giá trịchung và trở lại soi sáng định hướng cho cuộc sống cụ thể của con người

Việc giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên là một trong nhữngđịnh hướng giáo dục xã hội chủ nghĩa cơ bản và quan trọng Để có lý tưởngcách mạng phải thông qua sự phân tích, chứng minh có căn cứ lý luận và thựctiễn sâu sắc Việc giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, giáo dục lý tưởng cáchmạng cho thanh niên đã được đặt ra và giữ một vị trí quan trọng trong hệthống giáo dục quốc dân

Bồi dưỡng thanh niên có nhận thức đúng đắn về chủ nghĩa xã hội, nângcao ý chí phấn đấu vì lý tưởng cao cả là độc lập dân tộc và tiến lên xây dựngthành công chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta Trong việc giáo dục, rèn luyệncán bộ, đảng viên năm 1965 tại Hội nghị bồi dưỡng chỉnh huấn do Trungương triệu tập, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở: “Người cộng sản chúng

ta không một phút nào được quên lý tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho

Tổ quốc hoàn toàn độc lập, cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đấtnước ta và trên toàn thế giới” [32; 374] Giáo dục lý tưởng cách mạng chothanh niên là: độc lập dân tộc, tự do và chủ nghĩa xã hội Những nội dung ấyluôn gắn bó chặt chẽ với nhau, thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng xãhội chủ nghĩa và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội – đó là phương hướngduy nhất củng cố bền vững nền độc lập của dân tộc, bảo đảm cho mọi người

có cuộc sống ngày càng ấm no, tự do và hạnh phúc

Lý tưởng độc lập dân tộc, tự do và chủ nghĩa xã hội đã trở thành niềmtin, lẽ sống của nhiều thế hệ kế tục nhau Do vậy, Hồ Chí Minh luôn nhắc nhởchúng ta phải giáo dục cho thanh niên nhận thức đúng và hiểu sâu sắc rằng: vì

lý tưởng cao đẹp ấy, mà biết bao chiến sỹ cộng sản, biết bao con người yêuquý của giai cấp công nhân và của dân tộc đã hy sinh, biết bao lớp tuổi thanhniên đã lên đường chiến đấu Con đường đi đến lý tưởng cao đẹp là conđường phải đổ nhiều mồ hôi, xương máu, nhưng cũng đầy vinh quang và sựtích anh hùng Có giác ngộ lý tưởng cách mạng, thanh niên mới đảm đươngđược sứ mệnh đưa lá cờ bách chiến, bách thắng của Đảng và của dân tộc đếnthắng lợi cuối cùng

Giáo dục thanh niên thấm nhuần sâu sắc lý tưởng giải phóng con ngườikhỏi áp bức, bóc lột, xây dựng một xã hội tốt đẹp, công bằng và hạnh phúc

Để giác ngộ sâu sắc về lý tưởng cách mạng, trước hết cần trang bị cho thanhniên kiến thức về thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng củachủ nghĩa Mác – Lênin, về nhân sinh quan cách mạng, những hiểu biết đúngđắn về chủ nghĩa xã hội Khi đã có cái nhìn đúng đắn về tự nhiên, xã hội vàcon người, xác định ý nghĩa cuộc sống, hiểu rõ được mục tiêu tiến tới thìniềm tin của thanh niên sẽ không bị mù quáng, mong muốn không phải là chủquan và ước mơ không còn là ảo tưởng

Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên, Hồ Chí Minh lưu ý chúng

ta cần phải tránh cách làm cho thanh niên hiểu lý tưởng một cách đơn giảnkhông chỉ ở mục đích cao đẹp cuối cùng phải tiến tới, mà còn cả mục tiêuhiện thực trước mắt cần thực hiện Nếu chỉ thấy mục tiêu trước mắt mà khôngthấy được mục đích cuối cùng thì sẽ trở thành thiển cận, chỉ để thỏa mãnnhững gì đã đạt được, dễ dừng lại nửa chừng Nhưng nếu chỉ thấy có mụcđích cuối cùng, mà không biết giành thắng lợi từng bước cho những mục tiêutrước mắt, thì mục đích cuối cùng chắc chắn không bao giờ có thể đạt tới Rõ

ràng chúng ta không thể tiến ngay đến đỉnh cao của chủ nghĩa xã hội với tất

cả sự hoàn thiện của một xã hội tốt đẹp, mà phải trải qua nhiều giai đoạn,nhiều chặng đường Nếu những thế hệ đi trước đã chiến đấu hy sinh để giànhđược độc lập tự do cho dân tộc, thì thanh niên ngày nay có nhiệm vụ giữ vữngnền độc lập, tự do ấy và đưa chủ nghĩa xã hội đến toàn thắng Vì vậy, việchọc tập để thấm nhuần đường lối, quan điểm của Đảng và những chủ trương,chính sách của Nhà nước là một nội dung vô cùng quan trọng để giác ngộ lýtưởng

Nhưng giác ngộ về lý tưởng không phải chỉ dừng lại ở việc nhận thức

về lý tưởng, điều quan trọng hơn là ở chỗ có tinh thần và hành động kiênquyết để thực hiện lý tưởng ấy Chỉ có đi vào hành động cách mạng thanhniên mới thể hiện được giác ngộ về lý tưởng của mình và cũng thông quahành động cách mạng, những cuộc đấu tranh của xã hội mà bồi dưỡng nângcao thêm trình độ giác ngộ về lý tưởng Người chỉ rõ: “Trong xã hội cũ, cónhiều nọc độc nó làm hại thanh niên Nhất là văn hóa độc ác của Mỹ, nó dùngmọi cách như sách, báo, phim ảnh v.v để làm cho thanh niên hư hỏng, trụylạc Thậm chí một số thanh niên hóa ra lưu manh, trộm cắp, cờ bạc v.v Vìvậy, sự giáo dục thanh niên phải liên hệ vào dư luận của xã hội, lực lượng củaChính phủ để ngăn ngừa những cái gì có thể ảnh hưởng xấu đến thanh niên,

để nâng cao tính cảnh giác của thanh niên” [30; 455 - 456]

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên

1.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên

Hồ Chí Minh luôn coi thanh niên là rường cột của đất nước, tương laicủa dân tộc và hạnh phúc của mỗi gia đình, Người thường nói và viết rất ngắngọn, đơn giản, nhưng rất sâu sắc; mục đích là làm cho thanh niên đều có thể

hiểu và thấy được trách nhiệm của mình để tham gia vào công cuộc xây dựngđất nước Hồ Chí Minh chỉ ra rằng: thanh niên là lớp người trẻ tuổi có hoàibão, ước mơ, giàu nghị lực và rất khát khao với lý tưởng cao đẹp, có đức xảthân vì nghĩa lớn và lòng vị tha sâu sắc Đó là một lứa tuổi đang ở thời kỳsung sức, vươn lên và đón nhận; lứa tuổi ham hiểu biết, khám phá, tự thể hiệnmình, có khả năng tiềm ẩn trong việc thực hiện lý tưởng, niềm tin và mục tiêucao quý của xã hội Đó là lứa tuổi có tính nhạy cảm nhanh với cái mới, cáiđẹp và cái tiến bộ, mà ít chịu ảnh hưởng của những tiêu cực và thành kiến củaquá khứ Do vậy, nếu được giáo dục tốt, phù hợp với tính cách và tâm lý, một

sự giáo dục tiến hành trên cơ sở tạo ra những điều kiện vật chất, tinh thần cho

sự phát triển tính cách, tâm lý đó, biết định hướng động viên đúng mức thanhniên sẽ say sưa với lý tưởng sống cao đẹp, phát huy tài năng, tính sáng tạo,sẵn sàng hy sinh vì đại nghĩa

Khẳng định vị trí, vai trò, động lực của thanh niên trong tiến trình pháttriển xã hội Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, có tác dụng chỉ đạo

và định hướng cho công tác giáo dục, chuẩn bị hành trang cho thanh niênbước vào đời Khi đánh giá vị trí, vai trò thanh niên trong sự nghiệp cáchmạng của dân tộc, Hồ Chí Minh cho rằng: Thanh niên là một bộ phận quantrọng của dân tộc, là người chủ tương lai của đất nước

Thực tiễn cho thấy, muốn giáo dục thanh niên thành lớp người kế thừatrung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của dân tộc, của Đảng, trướctiên phải đánh giá một cách đúng đắn, khách quan, khoa học về họ Ngườiluôn chăm lo giáo dục thanh niên, mạnh dạn giao nhiệm vụ và từng bước dìudắt họ tham gia đấu tranh cách mạng, Hồ Chí Minh chỉ ra rằng: tương lai củadân tộc, tiền đồ của Tổ quốc và sự thắng lợi, sự phát triển của cách mạngnước ta hoàn toàn phụ thuộc vào việc hiểu thanh niên, tin thanh niên, chăm lo

giáo dục và dìu dắt họ, mạnh dạn trao cho thanh niên những trách nhiệm xứngđáng.

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Người luôn nhắc nhở cả dân tộc,những người lớn tuổi cần nhận thức đúng về lớp trẻ hôm nay; chăm lo, giúp

đỡ và tạo mọi điều kiện để họ làm tốt vị trí, vai trò của mình trong thời đạimới Hồ Chí Minh viết: “Thanh niên muốn làm người chủ tương lai cho xứngđáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải ralàm việc để chuẩn bị cái tương lai đó” [28; 185]

Tư tưởng chiến lược đào tạo thế hệ trẻ “vừa hồng”, “vừa chuyên” kếtục sự nghiệp cách mạng một cách trung thành và xuất sắc Tư tưởng trênđược cô đọng lại, đúc kết và nâng cao từ thực tiễn sinh động của hơn nửa thế

kỷ lãnh đạo cách mạng Việt Nam Người nói: Bồi dưỡng thế hệ cách mạngcho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết Có thể nói đây là tưtưởng bao trùm nhất của Hồ Chí Minh về công tác thanh niên; bồi dưỡng vàphát huy lực lượng thanh niên là bản chất của công tác vận động thanh niêntheo tư tưởng Hồ Chí Minh Người đã giành nhiều công sức cho việc tạo nênnhững hạt giống cho sự nghiệp cách mạng, giáo dục, rèn luyện và đào tạonhiều thế hệ thanh niên nước ta trở thành những cán bộ, đảng viên và chiến sỹcách mạng ưu tú, thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung giáo dục thanh niên, vấn đềgiáo dục toàn diện luôn được coi trọng, trong đó nhiệm vụ bồi dưỡng lýtưởng, đạo đức cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn có vị trí đặc biệtquan trọng và then chốt, theo Hồ Chí Minh trong việc giáo dục và học tậpphải chú trọng đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hóa, kỹthuật, lao động và sản xuất Đây là một luận điểm rất quan trọng của Hồ ChíMinh về giáo dục thanh niên, cần giúp thanh niên xây dựng cho mình lẽ sốngcao đẹp, Người dạy thanh niên phải sống có lý tưởng và chỉ rõ rằng: lý tưởng

thanh niên ta ngày nay là độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc và chủ nghĩa xãhội, phải trung với nước, hiếu với dân và làm cho dân giàu, nước mạnh để aicũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành Nhiệm vụ thanh niên khôngphải là đi hỏi nước nhà đã làm gì cho mình những gì, mà phải tự hỏi mình đãlàm gì cho nước nhà, mình phải làm thế nào cho ích nước lợi nhà nhiều hơn.

Trong nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng thanh niên, Hồ Chí Minhnhấn mạnh phải đào tạo, bồi dưỡng họ thành những người có khả năng hoạtđộng thực tiễn, không nên đào tạo ra những con người chỉ thuộc sách làu làu.Công cuộc đổi mới đang diễn ra trên đất nước ta ngày nay đòi hỏi rất cao ởthanh niên về nhiều mặt, trong đó nổi lên là khả năng hoạt động thực tiễn củatừng con người Chăm lo đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục lý tưởng cách mạngcho thanh niên, phát huy vai trò của thanh niên trong xây dựng và bảo vệ Tổquốc là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội Đây là nội dungquan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh

1.2.2 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên

Phát huy tư tưởng Hồ Chí Minh, trong quá trình hoạt động bí mật cũngnhư khi lãnh đạo chính quyền, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc, Trung ươngĐảng, Bộ chính trị và Ban Bí thư đã nhiều lần có Nghị quyết, Chỉ thị về côngtác thanh niên Đảng ta đã nhấn mạnh sự nghiệp đổi mới có thành công haykhông, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thếgiới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước trên con đường xã hộichủ nghĩa hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việcbồi dưỡng rèn luyện thế hệ trẻ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sốngcòn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cáchmạng Đó là sự khẳng định của Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò quantrọng đối công tác thanh niên, để đưa đất nước tiến lên con đường xã hội chủ

nghĩa đòi hỏi bức thiết lúc này là cần quan tâm đến công tác bồi dưỡng, giáodục thanh niên, chăm lo thế hệ trẻ kế cận tiếp tục sự nghiệp cách mạng màĐảng và nhân dân ta lựa chọn.

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (1996) quyết định đẩymạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng Xã hội chủnghĩa, báo cáo Chính trị nhấn mạnh: “Coi trọng hơn nữa việc giáo dục, rènluyện thế hệ trẻ về chính trị, tư tưởng, văn hóa, nghề nghiệp, đạo đức, lốisống”, “coi trọng bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, chủ nghĩa Mác – Lênin và

tư tưởng Hồ Chí Minh cho thế hệ trẻ” [10; 78] Như vậy, việc coi trọng giáodục, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng thế hệ trẻ đã được Đảng, Nhà nước ta rấtquan tâm từ khi Đảng ta ra đời đến nay Trong những năm đầu thế kỷ XXI,tình hình thế giới có nhiều thay đổi, diễn biến phức tạp khó lường, việc xâydựng chủ nghĩa xã hội có đi đến thành công hay không, phụ thuộc một phầngiác ngộ lý tưởng cách mạng của thế hệ trẻ, để giáo dục, bồi dưỡng thanh niênhiện nay, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI (Năm 2011) Đảng ta chỉ rõ:

“Làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, truyền thống, lý tưởng, đạođức và lối sống, tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trítuệ thế hệ trẻ” [12; 50] Đảng ta luôn khuyến khích thế hệ trẻ nuôi dưỡng ước

mơ, hoài bão lớn, xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa học, công nghệ hiện đại,nối tiếp truyền thống dân tộc ta phát huy trong thời đại mới, xây dựng xã hộicông bằng, văn minh, ấm no, hạnh phúc

Coi trọng việc bồi dưỡng, đào tạo thế hệ trẻ là một vấn đề trọng tâmcủa cách mạng Việt Nam, là trung tâm của chiến lược xây dựng con ngườicon người mới, quan hệ tới tương lai của dân tộc, tiền đồ của sự nghiệp cáchmạng xã hội chủ nghĩa trên đất nước ta Đảng Cộng sản Việt Nam nhấn mạnhphải tăng cường giáo dục, bồi dưỡng toàn diện cả đạo đức và tài năng cho thế

hệ trẻ tương lai nước nhà, đặc biệt quan tâm bồi dưỡng lý tưởng cách mạng,

nuôi dưỡng hoài bão lớn cho thanh niên nam, nữ ưu tú, vững vàng về tưtưởng chính trị, có đạo đức lối sống trong sáng, kiên định con đường xã hộichủ nghĩa, tự lập tự cường, năng động sáng tạo, làm chủ khoa học và côngnghệ mới, vươn lên tầm thời đại, sánh vai cùng thanh niên các nước trên thếgiới.

1.3 Tính tất yếu của công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên hiện nay

1.3.1 Mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung và yêu cầu của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên

1.3.1.1 Mục tiêu của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên hiện nay

Mục tiêu giáo dục và đào tạo con người Việt Nam đã được trình bày rõ

ở Luật giáo dục tại Điều 2 năm 2005: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con ngườiViệt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ vànghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội;hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đápứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [21; 8]

Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên là hoạt độngtruyền bá lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lốicủa Đảng, chính sách và pháp luật Nhà nước cho học sinh, sinh viên trong nhàtrường nhằm xây dựng thế giới quan, phương pháp luận khoa học, nâng caonhận thức, ý thức chính trị, xây dựng niềm tin cộng sản chủ nghĩa, niềm tinvào chế độ góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh sau này

Tất cả các quốc gia, dân tộc muốn tồn tại, phát triển đều phải quan tâmđến việc đào tạo, giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ bởi đó chính là lực lượngquyết định vận mệnh của dân tộc và sự phát triển của đất nước Thực tế lịch

sử qua các thời kỳ cách mạng Đảng ta luôn đặc biệt coi trọng công tác giáo

dục, bồi dưỡng thanh niên về lý tưởng cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị,

vì mục tiêu xây dựng những lớp người kế tục trung thành tuyệt đối theo lýtưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Lý tưởng ấy đã được cụthể hóa trong mỗi giai đoạn cách mạng thành những sứ mệnh lịch sử mangtính thời đại của thanh niên Giáo dục lý tưởng cách mạng mà cốt lõi là giáodục chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, để xây dựng và bồi đắp

lý tưởng cách mạng cho thanh niên chính là nội dung quan trọng, có tínhquyết định trong việc rèn luyện “tinh thần và lực lượng” cho thế hệ trẻ vìtương lai của nước nhà, tương lai của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ởViệt Nam

Mục tiêu giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên là giáodục lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, có những hiểu biết cơ bản về chủnghĩa Mác – Lênin, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.Luật giáo dục trong mục tiêu giáo dục nghề nghiệp đã chỉ rõ: “Mục tiêu củagiáo dục nghề nghiệp là đào tạo người lao động có kiến thức, kỹ năng nghềnghiệp ở các trình độ khác nhau, có đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức

kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khỏe nhằm tạo điều kiện cho người laođộng có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làm hoặc tiếp tục học tập nâng caotrình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội,củng cố quốc phòng, an ninh” [21; 25 - 26]

Như vậy, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục đào tạo đãchỉ rõ: Giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục chủnghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng tronggiáo dục học sinh, sinh viên nói chung Công tác giáo dục lý tưởng cách mạngcho học sinh, sinh viên cần đạt được những mục tiêu chủ yếu sau đây: Bồidưỡng lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, thế giới quan khoa học và nhân sinh quancách mạng cho học sinh, sinh viên; tuyên truyền chủ trương, chính sách của

Đảng, pháp luật của Nhà nước nhằm rèn luyện và nâng cao bản lĩnh Chính trị,

ý chí cách mạng của học sinh, sinh viên

1.3.1.2 Nhiệm vụ của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh sinh viên

Nhiệm vụ giáo dục cho học sinh, sinh viên ở Điều lệ các trường cao

đẳng (số 56/2003/QĐ-BGD&ĐT), ngày 10-12-2003, tại khoản 1, Điều 9 chỉ

rõ nhiệm vụ: “Đào tạo nhân lực có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có kiếnthức và năng lực thực hành nghề nghiệp tưng xứng với trình độ đào tạo, cósức khoẻ, có năng lực thích ứng với việc làm trong xã hội, tự tạo việc làm chomình và cho những người khác, có khả năng hợp tác bình đẳng trong quan hệquốc tế, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [2; 2] Vì vậy, làm tốtcông tác giáo dục lý tưởng cần thực hiện một số nhiệm vụ sau đây:

Một là: Giáo dục về đường lối chủ trương của Đảng, chính sách của

Nhà nước, phổ biến kiến thức pháp luật, lý luận chính trị cho học sinh, sinhviên Việc giáo dục truyền bá tư tưởng, đường lối quan điểm của Đảng nhằmgiác ngộ, nâng cao tính tự giác và thúc đẩy hành động cách mạng của quầnchúng nhân dân tham gia thực hiện nhiệm vụ cách mạng Chú trọng công tácgiáo dục lý tưởng cách mạng, nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chủ nghĩaMác – Lênin;

Hai là: Đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí

Minh, coi đây là nhiệm vụ thường xuyên của công tác giáo dục thế hệ trẻ.Việc giáo dục đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh phải được triểnkhai rộng rãi đến tất cả đoàn viên thanh niên là học sinh, sinh viên; giáo dục

về đạo đức cách mạng về Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư; giáo dục

về tác phong, kỷ luật lao động Đa dạng hóa cách thức giáo dục như thôngqua môn học Chính trị; chủ đề tham gia tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp HồChí Minh; tổ chức các phong trào hoạt động tìm hiểu về cuội nguồn như dâng

hoa, dâng hương tại quê hương của Người Từ đó, tạo ra phong trào học tập,rèn luyện cho học sinh, sinh viên trong nhà trường một cách thường xuyênliên tục;

Ba là: Tổng kết được những gương tốt người tốt, việc tốt, tuyên truyền

giáo dục tạo nên sức lan tỏa về lý tưởng sống cho học sinh, sinh viên Hàngtháng, hàng quý, năm sau khi triển khai các hoạt động giáo dục trong nhàtrường cần có sự sơ kết, tổng kết, đánh giá các hoạt động nêu ra mặt ưu điểm

và nhược điểm trong tổ chức thực hiện các hoạt động trong nhà trường trong

đó đặc biệt chú trọng là phong trào Đoàn thanh niên; cần kịp thời biểu dươngnhững cá nhân có thành tích trong học tập, rèn luyện; những thành tích nổi bậttrong công tác Đoàn và phong trào thanh niên nhà trường như tuyên dươnghọc sinh giỏi; xuất sắc đạt các giải thưởng trong hội thi tay nghề giỏi trường,của tỉnh và toàn quốc; tuyên dương sinh viên năm tốt; sao tháng giêng v.v

Từ đó tạo sức lan tỏa rộng rãi tác động mạnh mẽ đến toàn thể học sinh, sinhviên trong giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên nhà Trường

1.3.1.3 Những nội dung cơ bản của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn hiện nay

Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên hiện nay là sựgiáo dục toàn diện trên nhiều lĩnh vực khác nhau, giáo dục trên cơ bản nộidung giúp thanh niên phấn đấu trưởng thành trong sự nghiệp xây dựng đấtnước Vì vậy, cần giáo dục một số nội dung cơ bản sau:

Một là: Giáo dục truyền thống cách mạng cho học sinh, sinh viên

Đó là giáo dục lý tưởng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, giáo dục yêunghề nghiệp, về đức tính siêng năng, cần cù thông minh, sáng tạo trong laođộng sản xuất, giáo dục ý thức cộng đồng, lòng thủy chung, tình nghĩa v.v

Đó là giáo dục lý tưởng tốt đẹp cho mỗi con người có cách ứng xử cá nhân, lýtưởng sống con người

Giáo dục tình yêu đất nước, yêu quê hương, lý tưởng đó xuyên suốttrong sự phát triển lịch sử dân tộc Việt Nam Để giáo dục tình yêu đất nướccho thế hệ trẻ, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ II (1951) chủ tịch HồChí Minh đã nói: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyềnthống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinhthần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nólướt qua mọi nguy hiểm khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướpnước” [29; 171] Trong công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, lý tưởngcách mạng thanh niên là chủ nghĩa yêu nước thể hiện tập trung cao nhất ởhành động dũng cảm, kiên cường, sự hy sinh cho độc lập dân tộc, tự do cho

Tổ quốc Trong thời kỳ xây dựng và phát triển đất nước hiện nay theo hướngcông nghiệp hóa, hiện đại hóa việc phát huy chủ nghĩa yêu nước hướng tớimục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” [12;62] Tinh thần yêu nước gắn liền ý chí tự lực, tự cường, sự nỗ lực học tập, ýthức kỷ luật, sáng tạo trong lao động, phát huy mọi tiềm năng đẩy lùi lạc hậu,đói nghèo vươn lên xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc, thực hiện quyềnbình đẳng, độc lập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội Giáo dục lý tưởngcách mạng cho thanh niên chính là giáo dục xây dựng chủ nghĩa xã hội ởnước ta, theo tư tưởng Hồ Chí Minh mong muốn đi lên chủ nghĩa xã hội làmọi người đều có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành Tuy nhiên trongquá trình đất nước hội nhập một số bộ phận thanh niên dễ bị lôi cuốn vào tưtưởng sùng ngoại, chạy theo lối sống thực dụng, cá nhân, chỉ thấy lợi íchtrước mắt mà không thấy lợi ích lâu dài, phong cách ứng xử trái với phongtục, tập quán của quê hương, dân tộc Sự bùng nổ công nghệ thông tin hiệnnay, sự đan xen cái thật và cái giả đã làm cho một số thanh niên mất địnhhướng, sống gấp, hưởng thụ mà không có ý thức, thiếu lý tưởng vươn lên củachính mình Đất nước càng đi sâu vào quá trình Hội nhập Quốc tế cần phải

giáo dục lý tưởng cho thanh niên, khơi dậy lòng tự hào dân tộc, phát huy nghịlực, trí tuệ vươn lên bằng chính bản thân khẳng định mình với thời đại pháttriển, không phụ sự mong đợi thế hệ trước gửi gắm niềm tin vào con đườngcách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay;

Hai là: Giáo dục niềm tin về lý tưởng cách mạng cho thanh niên

Lý tưởng là mục tiêu cao cả để con người hướng tới, nó là động lựcthôi thúc con người hành động để thỏa mãn các nhu cầu, lợi ích Nếu nhưthiếu lý tưởng con người cảm thấy mình mất phương hướng, thiếu niềm tincuộc sống Lý tưởng của con người sẽ làm cho họ có thái độ tích cực trongnhận thức, nồng nhiệt trong tình cảm, mãnh liệt trong ý chí, quyết tâm tronghành động, không có lý tưởng, niềm tin thì làm sao có đức hy sinh và lòngdũng cảm, dám chấp nhận khó khăn, nghĩa là không thể hình thành nhân cáchcho thanh niên;

Lý tưởng chưa phải là cái hiện thực, lý tưởng đó là mục đích cao nhất

để phấn đấu đạt tới, lý tưởng không phải là ảo tưởng, xa vời mà phải bắtnguồn từ cuộc sống, thực tiễn Lý tưởng được xây dựng trên cơ sở thế giớiquan khoa học, là sự thống nhất giữa khoa học và niềm tin, để hình thành lýtưởng cho mình mỗi thanh niên phải biết đánh giá, phân tích, lựa chọn mộtđích để vươn tới Nếu xác định lý tưởng đúng sẽ trở thành một tế bào hữu íchcủa xã hội Đề hình thành lý tưởng cần chú ý một số nội dung sau:

Thứ nhất: Giáo dục nhận thức để giác ngộ lý tưởng, xây dựng cho thế

hệ trẻ niềm tin vào xã hội chủ nghĩa, biến lý tưởng trở thành hiện thực, đi vàocuộc sống thực tế của con người;

Thứ hai: Giáo dục lý tưởng cách mạng, chính là giáo dục lòng yêu

nước đối với niềm tin lãnh đạo của Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa, phảibồi dưỡng cho họ lòng nhiệt tình cách mạng, ý chí, tài năng, trí tuệ của họ đểcống hiến cho sự nghiệp chung của nhân dân;

Ba là: Giáo dục lối sống văn hóa cho học sinh, sinh viên

Trong thời ký đổi mới hiện nay của đất nước, thanh niên luôn là lớpngười đi đầu trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, là chủ nhântương lai của nước nhà cần được quan tâm nhiều hơn nữa Lối sống văn hóathanh niên hình thành trên cơ sở tâm lý, được phát triển từ môi trường xã hộiđổi mới, những yêu cầu về phát triển học vấn, tri thức nghề nghiệp, đạo đức,nhân cách chi phối đời sống thanh niên, mục tiêu thanh niên đang hướng tới

là độc lập, tự do, hạnh phúc, ấm no gia đình và xã hội Hiện nay nước ta trongquá trình hội nhập cũng đang tác động và có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống,

tư tưởng thanh niên Nhiều thanh niên trong học tập, trong công tác luôn đặtquyền lợi của mình lên quyền lợi trước tập thể, để đạt được mục đích họ sẵnsàng làm bất cứ thủ đoạn nào, dù điều đó có hại cho người khác để đạt quyềnlợi bản thân Chính vì vậy đã làm cho lý tưởng của một bộ phận thanh niêntrở nên vị kỷ, thiếu trách nhiệm, dẫn đến sống thực dụng

Trong lĩnh vực văn hóa hiện nay tác động không nhỏ đến lý tưởng củathanh niên, các cơ quan văn hóa nghệ thuật chưa làm tốt chức năng quản lý,đang còn lỏng lẻo, dẫn đến một số phim, ảnh, ca nhạc v.v thiếu lành mạnhtác động đến lối sống thanh niên, công tác quản lý thanh niên của nhà trường,gia đình, xã hội và các tổ chức đoàn thể còn chưa chặt chẽ Vì vậy, cần tuyêntruyền đấu tranh chống lại những tiêu cực xã hội, lối sống trụy lạc, thiếu hoàibão, ước mơ của thanh niên, giúp thanh niên có ý thức, trí thức, năng lựctrong đấu tranh để xây dựng một đời sống văn hóa, lý tưởng cao đẹp phù hợpxây dựng nước ta trong thời ký công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Quan tâm đến giáo dục lý tưởng cách mạng, có nghĩa là bồi dưỡng cholớp trẻ thái độ sống đúng đắn, không dung thứ lối sống thực dụng, sùng báivật chất, chạy theo danh vọng Cần đấu tranh không khoan nhượng cái xấu, tệnạn xã hội, tuyên truyền giáo dục lối sống lành mạnh, sống có trách nhiệm

bản thân, xã hội Vì vậy, việc giáo dục lý tưởng cách mạng thanh niên trườngcao đẳng nghề kỹ thuật Việt – Đức là đòi hỏi khách quan, cũng là nội dung cơbản trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ, đào tạo họ trở thành nguồn nhân lựckhông chỉ đông về số lượng, trẻ, khỏe, mà còn trở thành con người có khảnăng sáng tạo, thái độ tích cực và những hành vi đúng mực để hướng tới lýtưởng cao đẹp, sống văn minh;

Bốn là: Giáo dục thái độ lao động cho học sinh, sinh viên

Các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác – Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minhluôn xác định vai trò to lớn của lao động đối với sự tồn tại và phát triển xã hộiloài người Chủ tịch Hồ Chí Minh nói rằng: lao động là nghĩa vụ thiêng liêng,

là nguồn sống, hạnh phúc của chúng ta Trong mỗi con người, đặc biệt là thế

hệ trẻ, đang lớn lên cần phải ý thức rằng, lao động là sinh ra con người khôngchỉ vì lao động là phương tiện để tồn tại mà còn là điều kiện thực hiện nhucầu sáng tạo, là sự thể hiện bản chất người của con người và do đó lao động là

sự thực hiện hạnh phúc cao nhất của con người; thông qua lao động có íchcon người biết sống và cần phải sống bằng lao động trung thực của mình, conngười chẳng những không gây trở ngại cho sự tồn tại của người khác mà còn

có điều kiện giúp đỡ người khác và đóng góp cho xã hội, góp phần đem lạihạnh phúc cho mọi người

Chỉ có người nào biết quý sức lao động của mình và của những ngườilao động khác, trân trọng những thành quả lao động, coi lao động như mộtnhu cầu sống thì người ấy mới có thể trở thành lương thiện Con người kháccon vật ở chỗ, con người có lao động, biết tạo ra của cải vật chất đáp ứng nhucầu của mình, còn con vật chỉ biết sử dụng những cái có sẵn trong tự nhiên, lệthuộc vào tự nhiên Muốn trở thành người tốt trong xã hội cần rèn luyện để cóthái độ lao động tự giác, phải làm cho lao động trở thành nhu cầu thiết yếucủa mỗi người

1.3.1.4 Yêu cầu của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên hiện nay

* Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên hiện nay nhằm đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Đảng ta xác định công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ

là chiến lược có ý nghĩa sống còn của dân tộc Tăng cường công tác giáo dục

lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên trong giai đoạn hiệnnay là một trong những yêu cầu quan trọng trong công tác giáo dục lý tưởngcách mạng cho thế hệ trẻ; Luật giáo dục tại Điều 5 yêu cầu: “Bồi dưỡng chongười học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chívươn lên” [21; 9] Việc giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên hiện naycần có sự vào cuộc tích cực, khẩn trương của cả hệ thống chính trị, các cấp,các ngành, từng đơn vị chủ quản ngành giáo dục để đảm bảo xây dựng đượcmột lớp người “vừa hồng, vừa chuyên”, đủ sức gánh vác những nhiệm vụ lớnlao của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

* Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên hiện nay cần chống thái

Kế thừa những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tiếp thu tinhhoa văn hóa tiến bộ của nhân loại Để thanh niên phân biệt được đâu là cáimới, đâu là những giá trị tốt cần được kế thừa, bổ sung và phát triển, là mộtviệc làm hết sức cần thiết, tránh thái độ bảo thủ trong giáo dục lý tưởng cho

thanh niên Thực tế, có rất nhiều quan niện mang tính chất siêu hình cho rằng,tất cả những giá trị truyền thống của dân tộc đã có là vĩnh hằng là bất biến,không cần bổ sung, không cần phát triển trong thời đại ngày nay Trong khicuộc sống không ngừng vận động và biến đổi, nên cần bổ sung cho phù hợpthực tiễn Chẳng hạn, giáo dục lý tưởng về truyền thống yêu nước của dân tộcViệt Nam ngày nay đã được bổ sung và phát triển trên một hình thức mới,phù hợp với yêu cầu hiện đại Trước kia, yêu nước lấy độc lập dân tộc làmgiới hạn cao nhất cho mình, còn ngày nay yêu nước là yêu chủ nghĩa xã hội;gắn liền độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội Yêu nước với thanh niên ngàynay là phải học thật giỏi, phấn đấu để có đủ điều kiện góp phần xây dựng đấtnước Nếu ông, cha ta trước đây đã rửa sạch nỗi nhục mất nước, ngày naychúng ta phải đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, vươn lên tiến kịpcác nước tiên tiến trên thế giới và các nước trong khu vực; lấy công nghiệphóa, hiện đại hóa làm nhiệm vụ trọng tâm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xãhội, nỗ lực phấn đấu thực hiện mục tiêu Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, côngbằng, văn minh.

1.3.2 Vai trò của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên

1.3.2.1 Giáo dục lý tưởng cách mạng giúp cho học sinh, sinh viên hình thành nhân cách và phát triển toàn diện trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc hiện nay

Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh sinh viên góp phần hìnhthành nhân cách, phẩm chất, lối sống cho thế hệ trẻ trở thành con người cóđạo đức, tri thức, sức khẻo, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởngđộc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách,phẩm chất và năng lực của học sinh sinh viên, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệpxây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tất cả công việc đó đều thông qua giáo dục lýtưởng cách mạng, công tác này đòi hỏi phải tiến hành thường xuyên liên tục

và trở thành một nội dung không thể thiếu trong các mặt giáo dục của cáctrường cao đẳng, đại học nhằm đào tạo lớp người có đức, có tài Như vậy, đểnâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, trước hết cần phải nâng cao giáo dục

lý tưởng cách mạng cho học sinh sinh viên Đó cũng chính là nhiệm vụ vừa

cơ bản, vừa cấp bách của cách mạng nước ta hiện nay

Để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảngcộng sản Việt Nam chỉ rõ: “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí,phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triểnđất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam Phát triển Giáo dục

và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu;đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư cho phát triển” [12; 77] Trong côngtác giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên là nhằm đào tạongười học có phẩm chất chính trị vững vàng, có đạo đức trong sáng lànhmạnh, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghềnghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khỏe, đáp ứng yêu cầu xâydựng và bảo vệ Tổ quốc

Đi đôi quá trình công tác giáo dục lý tưởng cần nhận diện và đấu tranhchống lại những quan điểm sai trái, thù địch, xuyên tạc bản chất cách mạngcủa đường lối đổi mới của Đảng nhằm khẳng định tính khoa học và cáchmạng của chủ nghĩa Mác – Lênin, góp phần vào việc xây dựng con người mới

xã hội chủ nghĩa Mục tiêu của công tác giáo dục lý tưởng cách mạng làtruyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; tuyên truyền đườnglối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước, qua đó hìnhthành thế giới quan cách mạng và phương pháp luận khoa học cho học sinhsinh viên, bồi dưỡng nhân sinh quan đúng đắn, lối sống lành mạnh, đào tạo ranhững con người mới có trình độ tri thức cao phục vụ cho công cuộc xâydựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Đây là nhiệm vụ trọng tâm, vì nó góp phần làm hình thành thế giớiquan, phương pháp luận khoa học và nhân sinh quan cách mạng cho học sinhsinh viên Tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng và pháp luật Nhànước; nội quy, quy chế của nhà trường nhằm giúp học sinh sinh viên nắm bắtđược mục tiêu, lý tưởng của Đảng, làm hình thành ý thức trách nhiệm cho họcsinh sinh viên trước bản thân, nhà trường và xã hội Giáo dục truyền thống tốtđẹp của dân tộc, của cách mạng, góp phần bồi dưỡng những tình cảm đúngđắn của học sinh sinh viên đối với nhà trường, quê hương đất nước Giáo dục

lý tưởng cách mạng chính là giáo dục phẩm chất chính trị, tư tưởng kiên định,giáo dục về đạo đức lối sống trong sáng lành mạnh; đấu tranh chống các tưtưởng phản động xuyên tạc, chống các biểu hiện tiêu cực trong lối sống củahọc sinh, sinh viên

Học sinh, sinh viên đang ở độ tuổi 18 đến 23, đã có sự phát triển tươngđối đầy đủ và toàn diện, nhân cách đã được định hình tương đối ổn định, trítuệ đã phát triển, đã hình thành thế giới quan cá nhân với khả năng tự đánhgiá, tự thẩm định và điều chỉnh hành vi Cho nên quan điểm Giáo dục và đàotạo của Đảng là coi học sinh, sinh viên là nhân cách đã trưởng thành Tuynhiên nhân cách không phải là một cái cho sẵn, cố định bất biến, hình thànhmột lần là xong Nhân cách là một quá trình, được hình thành và phát triểndần dần trong suốt đời sống của cá nhân Lứa tuổi thanh niên, học sinh, sinhviên là một giai đoạn quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách, nhưngkinh nghiệm sống của họ chưa phong phú, tư tưởng chưa chính chắn Vì vậy,giáo dục lý tưởng cách mạng có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành,phát triển nhân cách cho học sinh, sinh viên

Công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên, phảiphù hợp với mục tiêu đào tạo, phù hợp với đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi Lứatuổi sinh viên là thời kỳ mà về sinh lý đã trưởng thành và phát triển ổn định,

cơ thể đã đã hoàn chỉnh, tinh thần hăng hái, ý thức giới tính đã nảy nở và pháttriển Sự phát triển về sinh lý là tiền đề cho sự hình thành và phát triển tâm lý.Tâm lý phát triển của học sinh sinh viên dần dần phát triển, xuất hiện yêu cầuđộc lập, tự chủ nhưng chưa hoàn thiện và chưa thật ổn định Sự phát triển tâm

lý lứa tuổi học sinh, sinh viên có những đặc điểm là phát triển về trí năng đãđạt đến độ cao, năng lực nhận thức, năng lực tư duy trừu tượng, năng lực sángtạo đều phát triển mạnh cho nên học sinh, sinh viên rất ham hiểu biết và thíchkhám phá Tuy nhiên, do tâm lý chưa ổn định, nên khi thất bại rất dễ gây chánnản, bi quan Tình cảm nảy nở và ngày càng phong phú, phức tạp, thích thamgia vào các quan hệ xã hội mới Nhưng do tính kiềm chế chưa cao nên dễ sa

đà vào những quan hệ không lành mạnh, dễ bị kẻ xấu lôi kéo Ý thức về bảnthân tăng lên, tự tin nhưng thường đánh giá quá cao về mình, nên khi gặp thấtbại thì chán nản, tự ty

Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên là một hoạt độngthường xuyên, được thực hiện từ khi các em bước vào trường cho đến khi ratrường Chủ thể giáo dục lý tưởng cách mạng không chỉ là bộ phận chức năngnhư Đảng ủy, Ban giám hiệu, bộ môn Mác – Lênin, phòng công tác học sinhsinh viên, Đoàn trường mà là kết hợp đồng bộ các bộ phận này với nhau; việcgiáo dục lý tưởng vừa là mục tiêu trước mắt, nhưng cũng là mục đích lâu dài;

để thực hiện nhiệm vụ trên cần có kế hoạch, tổ chức những đợt sinh hoạtchính trị định kỳ theo giai đoạn cho phù hợp với đối tượng học sinh, sinhviên, triển khai nội dung mới, quan trọng với nhiều hình thức như: Báo cáothời sự, triển khai học tập chuyên đề, học tập Nghị quyết v.v Vì vậy, cầngiáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh sinh viên là cần thiết đáp ứng thời

kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; tạo ra lớp người phát triển toàndiện góp phần làm chủ tương lai đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa

1.3.2.2 Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên là góp phần tạo ra nguồn nhân lực cơ bản, tầng lớp đặc thù của xã hội phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay

Thế hệ trẻ Việt Nam là một tầng lớp xã hội đặc thù, chiếm số lượngđông trong dân số nước ta Thanh niên nước ta không phải là một giai cấp,nhưng lại có mặt ở các giai cấp, tầng lớp trong xã hội nước ta; có mối quan hệgắn bó với các tầng lớp khác trong xã hội, thanh niên có mặt các ngành kinh

tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng của đất nước

Trong các giai đoạn phát triển của lịch sử, thanh niên nước ta luôn giữvai trò quan trọng, thể hiện tinh thần cống hiến bản thân trong các cuộc khángchiến chống quân xâm lược giữ nước và luôn là lực lượng quan trọng trongkiến thiết xây dựng đất nước, trong công cuộc đổi mới đất nước thời kỳ côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thanh niên đã phát huy truyền thống củadân tộc, nêu cao tinh thần xung kích, tình nguyện, đi đầu để hoàn thành xuấtsắc nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước giao phó

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao vai trò và vị trí của thanh niêntrong sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc Người biểu lộ niềm tin vữngchắc vào thế hệ trẻ, là lớp người “xung phong trong công cuộc phát triển kinh

tế và văn hóa trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội” [31; 488] Trongmọi công việc thanh niên thi đua thực hiện khẩu lệnh đâu cần thanh niên có;việc gì khó có thanh niên

Đảng ta xác định thanh niên giữ vị trí trung tâm trong chiến lược pháthuy nhân tố và nguồn lực con người “Đảng đặt niềm tin sâu sắc vào thanhniên, phát huy vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên để thanhniên thực hiện được sứ mệnh lịch sử, đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắngđói nghèo, lạc hậu, xây dựng và bảo vệ đất nước giàu mạnh, xã hội văn minh”[13; 79] Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X (2006) đã khẳng định

“Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, làlực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong nhữngnhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội Thanh niên đượcđặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồnlực con người Chăm lo phát triển thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lựcđảm bảo cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước” [12; 82].

Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm chăm lo đến tương lai thế hệ trẻ; mỗithanh niên cần nhận thức được vai trò, trách nhiệm để không ngừng học tập

và tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu để trở thành lực lượng xung kích thực hiệncác nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổquốc Việt Nam

Nước ta đang đi vào quá trình Hội nhập sâu quốc tế, xu thế này sẽ tạo

ra thị trường lao động toàn cầu Những năm trước Đại hội XI, thanh niênnước ta bị đánh giá tụt hậu về học vấn và tay nghề, ngoại ngữ và tin học, khảnăng thích ứng, sức khẻo Đến giai đoạn 2010 – 2015 và tiếp theo thanh niênnước ta sẽ tiếp cận dần với trình độ, sức khỏe của thanh niên khu vực vàthanh niên thế giới Thanh niên Việt Nam sẽ có trình độ văn hóa, chuyên môn

và tay nghề, ý chí và nghị lực không thua kém thế hệ trẻ các nước trên thếgiới

Thế hệ thanh niên ngày nay được sống, lao động, học tập trong môitrường hòa bình; được thừa hưởng những thành quả của sự nghiệp côngnghiệp hóa, hiện đại hóa và công cuộc đổi mới đất nước; được cống hiến vàtrưởng thành trong sự ổn định về chính trị, sự phát triển vững chắc của kinh tế

xã hội và đời sống vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được cảithiện; được gia đình và xã hội giành nhiều cơ hội học tập để có trình độ họcvấn, chuyên môn cao hơn các lớp thanh niên đi trước Những lợi thế đó là