Giáo dục đạo đức hồ chí minh cho thanh niên dân tộc thái ở huyện tương dương tỉnh nghệ an trong giai đoạn hiện nay

Là một huyện có truyền thống cách mạng từ lâu đời, suốt quátrình hình thành và phát triển của dân tộc, lịch sử đã chứng minh rằng chúng takhông thể phủ nhận công lao xây dựng và vun đắ

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn

Giáo dục chính trị

Mã số: 60.14.01.11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đoàn Minh Duệ

NGHỆ AN, 2014 LỜI CẢM ƠN

Bằng tất cả tình cảm chân thành, tôi xin cảm ơn khoa Giáo dục chính trị Phòng Đào tạo Sau đại học, Trường Đại học Vinh; các giảng viên đã trực tiếpgiảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, cũng như hoàn thành cuốn luậnvăn này

-Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đoàn Minh Duệ, đãtận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Huyện đoàn Tương Dương và một số cơ

sở đoàn xã Thạch Giám, Tam Thái, Tam Đình, Trường THPT Tương Dương1…, cũng như Thầy Hiệu trưởng và đồng chí Tổng phụ trách đoàn đội cáctrường Trung học phổ thông, Trung học cơ sở huyện Tương Dương, đã giúp tôithực hiện khảo sát và cung cấp số liệu để thực hiện luận văn Xin cảm ơn giađình, bạn bè và các đồng nghiệp đã hết sức động viên và khích lệ tôi trong suốtquá trình học tập

Trong suốt quá trình nghiên cứu, thực hiện luận văn này, bản thân tôi cũng

đã rất tâm huyết và cố gắng, song chắc chắn không tránh khỏi sai lầm và khiếmkhuyết Tôi kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến, chỉ dẫn từ các thầy côgiáo và bạn bè, đồng nghiệp để việc nghiên cứu đề tài được hoàn thiện hơn

Nghệ An, tháng 10 năm 2014

Tác giả

La Thị Hồng Văn

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 8

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 10

4 Phạm vi và giới hạn nghiên cứu 11

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 11

6 Đóng góp mới của đề tài 12

7 Giả thuyết khoa học 12

8 Kết cấu của đề tài: 12

B NỘI DUNG 13

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO THANH NIÊN DÂN TỘC 13

1.1 Đạo đức Hồ Chí Minh và giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh 13

1.2 Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái 27

Chương 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO THANH NIÊN DÂN TỘC THÁI Ở HUYỆN TƯƠNG DƯƠNG, TỈNH NGHỆ AN 31

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, xã hội huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An .31

2.2 Tình hình giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái ở huyện Tương Dương 43

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO THANH NIÊN DÂN TỘC THÁI Ở HUYỆN TƯƠNG DƯƠNG, TỈNH NGHỆ AN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 64

3.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái ở huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An trong giai

đoạn hiện nay 70

C KẾT LUẬN 94

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

E PHỤ LỤC 107

Hội đồng nhân dân

Kế hoạch hoá gia đìnhLiên hiệp thanh niênMặt trận tổ quốcUBND

Uỷ ban nhân dânQuốc phòng an ninh

Xã hội chủ nghĩa

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy: “Có tài mà không có đức là người vôdụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Đó là câu nói củaNgười trong một cuộc nói chuyện với học sinh, những người đang ra sức rènluyện để trở thành công dân có ích cho xã hội Câu nói của Hồ Chủ tịch đãkhẳng định giá trị cơ bản của một con người là “tài” và “đức” “Đức” chính làđạo đức, là tư cách tác phong, là lòng nhiệt tình, là những khát vọng “chân,thiện, mĩ,…” Người có “đức” biết tôn trọng và bảo vệ chân lý, dám đấu tranhvới sai lầm, sẵn sàng hy sinh quyền lợi cá nhân cho quyền lợi của tập thể Trongcâu nói này, rõ ràng vị trí của “đức” được coi là hàng đầu, là yếu tố quyết định.Đặc biệt Người quan tâm đến việc xây dựng con người Việt Nam mới, trong đó

có thế hệ thanh niên Từ năm 1925, Bác Hồ đã kêu gọi: “Hỡi Đông Dương đángthương hại! Người sẽ chết mất nếu đám thanh niên già cỗi của Người khôngsớm hồi sinh”(Thư gửi thanh niên An Nam, năm 1925) Lời kêu gọi đó của HồChí Minh đã khẳng định: vận mệnh dân tộc, sự tồn vong của đất nước tuỳ thuộcvào ý chí, nghị lực của thế hệ trẻ Thấy được vai trò của thanh niên nên Người

đã về nước đi vào quần chúng để thức tỉnh họ, huấn luyện họ, đưa họ vào sựnghiệp cách mạng

Thanh niên là lớp người hăng hái nhất trong xã hội, là lớp tiên phong, là thế

hệ trẻ cần được bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức, tài năng, trí tuệ để pháttriển đất nước Trong “Di chúc” của Người, Người nói: “Đoàn viên thanh niênnói chung là tốt mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chítiến thủ Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họthành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa

“chuyên” Bồi dưỡng thế hệ cho đời sau là việc rất quan trọng là rất cần thiết”[25; 516] Đại hội lần thứ IX của Đảng xác định: “Chăm lo giáo dục, bồi dưỡng,đào tạo phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, văn hoá,

sức khoẻ, nghề nghiệp, giải quyết việc làm, phát triển tài năng và sáng tạo, pháthuy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng bảo vệ Tổ Quốc là nhiệm vụquan trọng mang tính chiến lược thường xuyên và lâu dài” Công cuộc đổi mớicủa Đảng đặt ra nhiều vấn đề đòi hỏi trách nhiệm cao của phần lớn các thế hệtrong xã hội Bên cạnh những thuận lợi còn những thách thức mà chúng ta cầnphải ra sức khắc phục Chính vì vậy, cần chăm lo cho lớp thanh niên những giátrị đạo đức góp phần mình vào công cuộc xây dựng đất nước phồn vinh.

Trong xu thế hội nhập hiện nay, đã có những tác động tích cực nhưng cũng

có những tác động tiêu cực đến sự phát triển của thế hệ trẻ Những phẩm chấtđạo đức ngày càng bị mai một đi, thanh niên đã phần nào làm băng hoại đinhững giá trị đạo đức mà dân tộc ta đã vun đắp Việc cần thiết hiện nay là phảinâng cao giáo dục đạo đức cho thanh niên Hồ Chí Minh là anh hùng dân tộc, làngười chứa đựng biết bao phẩm chất đạo đức tốt đẹp Thanh niên cần phải họctập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, học tập tư tưởng của Người để trở thànhnhững công dân có ích cho xã hội Hồ Chí Minh luôn luôn đánh giá cao vai tròcủa thanh niên: “Thanh niên là chủ tương lai của đất nước, nước nhà thịnh haysuy, yếu hay mạnh, phần lớn là do thanh niên” [20; 185]

Nhận thức được tầm quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh nên việc vậndụng và học tập tư tưởng Hồ Chí Minh đang được đẩy mạnh trong tất cả cácngành, các lĩnh vực trong phạm vi cả nước Đặc biệt, cuộc vận động “Học tập vàlàm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong công tác giáo dục thanh niêndân tộc Thái ở huyện Tương Dương tỉnh Nghệ An đã được các ban ngành nhưhuyện đoàn, huyện uỷ luôn quan tâm thực hiện và đã đạt được những kết quảquan trọng Tuy nhiên, do tính chất đặc thù của thanh niên dân tộc Thái nêntrong công tác giáo dục thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thế

hệ trẻ trong sự nghiệp công nghiệp, hoá hiện đại hoá đất nước còn nhiều vấn đềtồn tại đặt ra Vì vậy, việc nâng cao công tác giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho

thanh niên dân tộc Thái ở Tương Dương tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

là một vấn đề cần được quan tâm chú trọng nhiều hơn nữa

Nghiên cứu hệ thống những tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đứccách mạng cho thế hệ thanh niên trên nhiều phương diện, chúng ta nhận thức rõđược tầm quan trọng, vai trò của thế hệ thanh niên cũng như công tác giáo dụcthế hệ cách mạng cho đời sau trong tư tưởng Hồ Chí Minh Xuất phát từ yêu cầunhiệm vụ mới của đất nước, từ chủ trương chính sách của Đảng và Nhà Nước, từviệc học tập, quán triệt và vận dụng sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dụcthanh niên đáp ứng được yêu cầu mới của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước có ý nghĩa thực tiễn, cấp thiết và lâu dài

Tương Dương là một huyện miền núi nằm ở phía Tây Nam tỉnh Nghệ Anvới dân số trên 72.314 người (2012), là một trong những nơi cư trú đông củađồng bào Thái Người Thái có trên 63.422 người phân bố ở khắp các xã và thịtrấn trong huyện Là một huyện có truyền thống cách mạng từ lâu đời, suốt quátrình hình thành và phát triển của dân tộc, lịch sử đã chứng minh rằng chúng takhông thể phủ nhận công lao xây dựng và vun đắp của đồng bào Thái nơi đây.Cùng với xu hướng phát triển chung của đất nước, đồng bào dân tộc Thái ởhuyện Tương Dương cũng có nhiều bước chuyển trên mọi mặt của đời sống,trong đó có việc giáo dục đạo đức cho thanh niên đang được quan tâm đặc biệt

Là một thanh niên dân tộc Thái của huyện Tương Dương, bản thân tôi thấyđược trách nhiệm của bản thân, yêu cầu của cộng đồng đối với việc nâng caogiáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ dân tộc Thái trong giai đoạn hiện nay Với

những lý do cơ bản trên, tôi chọn vấn đề “Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái ở huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài luận văn cao học thạc sỹ.

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong những năm gần đây, giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh là một trongnhững nội dung quan trọng mà Đảng ta đặc biệt quan tâm Đã có các văn kiện,

chỉ thị của Đảng và Đoàn thanh niên như: NQ Hội nghị lần thứ tư, BCH TWkhoá VII “về công tác thanh niên trong tình hình mới”; NQ Hội nghị lần thứ 2BCH TW khoá IX; Chỉ thị số 06 - CT/TW của Bộ chính trị “về tổ chức cuộc vậnđộng học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Thông báo số 134-TB/TW của Ban bí thư về sơ kết thực hiện Chỉ thị 23- CT/TW “Đẩy mạnhnghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới”;Chỉ thị số 11- HD/TTVH, ngày 6/12/2006 của Ban tư tưởng văn hoá trung ương

“Về hướng dẫn thực hiện chỉ thị số 06 – CT/TW của Bộ chính trị”; Chỉ thị số 03– CT/TW của Bộ chính trị “về việc tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động học tập vàlàm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” Hướng dẫn số 12/HD/BCĐ ngày17/11/2007 của BCĐ TW Đoàn về cuộc vận động "Tuổi trẻ Việt Nam học tập vàlàm theo lời Bác"; Kế hoạch số 201/KH/TĐ ngày 16/4/2008 của Ban Thường vụTỉnh Đoàn về việc tổ chức cuộc vận động "Tuổi trẻ Nghệ An học tập và làmtheo lời Bác"; Lịch sử Đoàn thanh niên Cộng sản và phong trào Thanh niênNghệ An đề cập đến vai trò, nội dung, phương pháp tuyên truyền giáo dục tưtưởng đạo đức Hồ Chí Minh "Chỉ thị về việc đẩy mạnh nghiên cứu, tuyêntruyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới", "Về tăng cường sựlãnh đạo của Đảng đối với thanh niên"… Đây là nguồn tài liệu định hướng mụctiêu, nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên

Có những đề tài nghiên cứu thiết thực như: TS Nguyễn Lương Bằng, Đạođức Hồ Chí Minh với nguồn lực con người trong quá trình hội nhập quốc tế;ThS Thái Bình Dương, Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đạo đứccách mạng cho sinh viên ở trường Đại Học Vinh hiện nay; Nguyễn Thanh Tùng,Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên,… Những đề tài trênnhằm góp phần vào sự nhìn nhận về sự cần thiết phải giáo dục đạo đức Hồ ChíMinh cho thế hệ trẻ trong xu thế hiện nay

Gần đây, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cũng được các học viên, sinh viênchọn làm đề tài khoá luận tốt nghiệp đại học, làm đề tài luận văn thạc sỹ khoa

học giáo dục như: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh cho học sinh THPT hiện nay, luận văn thạc sỹ khoa học giáo dụccủa Nguyễn Duy Khả ở Trường Đại học Vinh, 2009; Nâng cao hiệu quả giáodục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên Nghệ An hiện nay, luận văn thạc sỹkhoa học giáo dục của Hồ Thị Thu Hà, 2010; Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minhcho thanh niên huyện Thạch Thành tỉnh Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay,luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục của Bùi Thị Khanh, 2013,… Những đề tàitrên cho chúng ta thấy về thực trạng và sự nhìn nhận của việc giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh cho thanh niên tại một số địa phương trong cả nước hiện nay.Dân tộc Thái là dân tộc có dân số đứng thứ 3 trong 54 dân tộc anh em của đấtnước Việt Nam Đã có nhiều đề tài nghiên cứu sâu sắc về dân tộc Thái trên nhiềulĩnh vực như: Văn hoá Thái Nghệ An, Quán Vi Miên, 2011; Vài nét về đặc điểmcủa đời sống văn hoá dân tộc Thái ở Nghệ An, Nguyễn Xuân Dung và Hồ NgọcThuyết, 2001; Giữ gìn và phát huy truyền thống của dân tộc Thái ở xã Tà Cạ, KỳSơn Nghệ An, PGS TS Đoàn Minh Duệ và Nguyễn Thị Minh, 2009; Lịch sửĐảng bộ huyện Tương Dương, NXB Nghệ An, 2004; Giữ gìn và phát huy truyềnthống của dân tộc Thái ở Quỳ Châu, Nghệ An, luận văn thạc sỹ của Lê Thị Hảo,2013,… Đây là những nguồn tài liệu có ý nghĩa dưới nhiều góc độ, khía cạnh khácnhau về đời sống của đồng bào Thái ở tỉnh Nghệ An Về cơ bản những công trìnhtrên nghiên cứu về đời sống văn hoá của dân tộc Thái, nhưng chưa có công trìnhnào đề cập đến giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái mộtcách có hiệu quả Đề tài có ý nghĩa góp phần nhỏ nhoi vào sự nghiệp giáo dục đạođức cho thế hệ trẻ dân tộc Thái ở huyện Tương Dương tỉnh Nghệ An nói riêng vàcác dân tộc Việt Nam nói chung

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích:

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn của quá trình giáo dục đạo đức HồChí Minh, phân tích làm rõ thực trạng giáo dục đạo đức cho thanh niên dân tộc

Thái ở huyện Tương Dương tỉnh Nghệ An, từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bảnnhằm góp phần giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái ởhuyện Tương Dương tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay.

An trong giai đoạn hiện nay

4 Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu nội dung đạo đức Hồ Chí Minh qua các bàiviết, bài nói của chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như qua các nghị quyết, chỉ thị củaĐảng, Đoàn trong công tác giáo dục đạo đức cho thanh niên nói chung và cụ thểhoá trong phạm vi giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái ởhuyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Dựa trên cơ sở lý luận và phương pháp của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh và quan điểm giáo dục của Đảng về phương pháp nghiên cứu,nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh từ trước tớinay, luận văn có sử dụng các phương pháp sau:

6 Đóng góp mới của đề tài

- Góp phần làm rõ thực trạng đạo đức và giáo dục đạo đức thanh niên dântộc Thái, từ đó đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng giáodục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên trong điều kiện hiện nay

- Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo chođộc giả, các bạn học viên, sinh viên chuyên ngành chính trị

- Đề tài có ý nghĩa thực tiễn trong công tác giáo dục đạo đức cho thanh niêndân tộc Thái nói riêng và thanh niên huyện Tương Dương nói chung

7 Giả thuyết khoa học

Giáo dục đạo đức cho thanh niên dân tộc Thái tại huyện Tương Dươngtrong giai đoạn hiện nay chưa đạt được kết quả cao, tình trạng xuống cấp về đạođức, lối sống của một bộ phận thanh niên gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triểncủa xã hội Vì vậy, phải tìm ra những phương hướng giải pháp phù hợp, đồngthời tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiệnnay

8 Kết cấu của đề tài:

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,nội dung của đề tài gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho

thanh niên dân tộc

Chương 2 Thực trạng công tác giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh

niên dân tộc Thái ở huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An

Chương 3 Phương hướng và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả

giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái ở huyện TươngDương, tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC

HỒ CHÍ MINH CHO THANH NIÊN DÂN TỘC 1.1 Đạo đức Hồ Chí Minh và giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh

1.1.1 Đạo đức Hồ Chí Minh:

1.1.1.1 Khái niệm đạo đức:

Đạo đức là sản phẩm của xã hội con người, được phát triển qua các giaiđoạn lịch sử, đạo đức được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau Đại từ điểntiếng việt định nghĩa về đạo đức như sau “Đạo đức là phép tắc về mối quan hệgiữa người với người, giữa cá nhân với tập thể, với xã hội” Đạo đức là sảnphẩm của các mối quan hệ xã hội và trong mỗi quốc gia dân tộc là sản phẩm củapháp luật và chính quyền GS.TS Phạm Minh Hạc đã viết “Đạo đức theo nghĩahẹp là luân lý, là những quy định và chuẩn mực ứng xử trong mối quan hệ conngười… Đạo đức là thành phần cơ bản của nhân cách, phản ánh toàn bộ mặtnhân cách đã bị xã hội hóa”

Đạo đức mang tính triết lý nhân văn sâu sắc và được biểu hiện khác nhautrong mỗi xã hội Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp các nguyêntắc quy tắc, chuẩn mực xã hội nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi củamình sao cho phù hợp với lợi ích và nghĩa vụ của con người, với tiến bộ của xãhội, trong quan hệ cá nhân – cá nhân, quan hệ cá nhân – xã hội

1.1.1.2 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh:

Tư tưởng Hồ Chí Minh được hiểu là toàn bộ những di sản to lớn, vô giá màBác để lại cho dân tộc và cho cả nhân loại Đại hội IX của Đảng chỉ rõ: “Tưtưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về nhữngvấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triểnsáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và

phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoánhân loại.

Tư tưởng Hồ Chí Minh bắt nguồn từ những nhân tố cơ bản sau đây:

Thứ nhất: Truyền thống lịch sử văn hóa của dân tộc Việt Nam.

Là người con ưu tú nhất của dân tộc, tư tưởng Hồ Chí Minh bắt nguồntrước hết từ những truyền thống tốt đẹp của dân tộc; quê hương gia đình

- Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam:

Tinh thần anh hùng bất khuất trong công cuộc dựng nước và giữ nước làdòng chảy xuyên suốt lịch sử, là nhân tố đứng đầu, là giá trị tinh thần con ngườiViệt Nam, là đạo lý làm người, là niềm tự hào dân tộc, là bản sắc văn hóa tạothành động lực, thành sức mạnh tồn tại và phát triển của dân tộc suốt 4000 năm.Tại Đại hội lần thứ 2 của Đảng (2/1957) Hồ Chí Minh khẳng định: “Dântộc ta có một lòng yêu nước nồng nàn, đó là truyền thống quý báu của ta Từ xưađến nay mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thứ tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thànhmột làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn,

nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước”

- Truyền thống đoàn kết tương thân tương ái:

Nhân nghĩa, thủy chung, cưu mang đùm bọc, lá lành đùm lá rách,… truyềnthống này bắt nguồn từ yêu cầu chống thiên tai thường xuyên của dân tộc Kếthừa nâng cao truyền thống này trong quá trình cách mạng, Hồ Chí Minh luônyêu cầu cán bộ, Đảng viên, nhân dân ta phải thực hiện bốn chữ: Đồng lòng,Đồng sức, Đồng tình, Đồng minh

- Hồ Chí Minh tiếp thu truyền thống tốt đẹp của dân tộc bắt đầu từ truyềnthống quê hương, gia đình

Nghệ Tĩnh, quê hương Người là mảnh đất giàu truyền thống yêu nước,chống ngoại xâm, là vùng địa linh, nhân kiệt, nơi sản sinh nuôi dưỡng nhiều anhhùng dân tộc như Mai Thúc Loan (chống nhà Đường, xây thành Vạn An 722),Nguyễn Biểu, tướng nhà Trần, Đặng Dung, Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu,

Phạm Hồng Thái, Trần Phú; nơi có thành quách, đại vạc, đại huệ do Hồ Quý Ly,

Hồ Hán Thương xây dựng, có di tích thành Lục Niên do Lê Lợi xây dựng

Là nơi con người hiếu học: sự học như một nghề luôn được quan tâm, lolắng, hãnh diện, tự hào, luôn hướng tới sự thành đạt bằng nghề đốn sách, khoabảng

Nơi sinh đại thi hào, danh nhân Nguyễn Du, từ 1635- 1901 có 193 ngườiđậu tú tài, cử nhân, cú một Nguyễn Sinh Sắc đậu đại khoa phú bảng

Truyền thống gia đình: tư tưởng Hồ Chí Minh bắt nguồn trước hết từ truyềnthống gia đình bên nội, ngoại, nhất là tư tưởng, phong cách của Nguyễn SinhSắc - thân sinh Hồ Chí Minh

Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc là người mồ côi cha, mẹ từ nhỏ, nhà nghèo,thông minh, có ý chí kiên cường, nghị lực quả cảm phi thường, khắc phục mọikhó khăn, quyết thực hiện bằng được chí hướng của mình, chiếm lĩnh đỉnh caocủa trí tuệ, là người sống gần gũi với dân, cú lòng thương dân sâu sắc, ông chủtrương dựa vào dân để thực hiện mọi cải cách chính trị, xã hội, thường xuyêntrăn trở con đường cứu nước, cứu dân, luôn liên hệ với Phan Bội Châu, NguyễnThiệu Quý, Trần Thiệu,… những người cú tư tưởng yêu nước mưu đại sự

Hồ Chí Minh chịu ảnh hưởng sâu sắc lòng vị tha, nhân hậu, thủy chung cầnmẫn của người mẹ, tình yêu thương nhân hậu sâu nặng của ông bà ngoại,…

Thứ hai: Tinh hoa văn hóa nhân loại.

Tinh hoa văn hóa phương Đông:

Trước hết là Nho giáo: Hồ Chí Minh coi trọng kế thừa và phát triển nhữngmặt tích cực của Nho giáo Đó là thứ triết học hành động, tư tưởng nhập thế,hành đạo, giúp đời, triết lý nhân sinh: tu thân, dưỡng tính, đề cao văn hóa, đạođức, lễ giáo, nhân nghĩa, Trí, Tín, Cần, Kiệm, Liêm, Chính Người phê phánnhững hạn chế, tiêu cực của Nho giáo như tư tưởng đẳng cấp, quân tử, tiểu nhân,chính danh định phận, coi khinh phụ nữ, lao động chân tay, thuế nghiệp doanhlợi,…

Với Phật giáo, người tiếp thu tư tưởng vị tha, chân, thiện, từ bi, cứu nạn,cứu khổ, thương người như thể thương thân, lối sống đạo đức, trong sạch giản

dị, chăm làm điều thiện (không nói dối, không tà dâm, không sát sinh, khôngtrộm cắp, không uống rượu,…)

Phật giáo Thiền tụng vào Việt Nam đề ra luật chấp tác: Nhất nhật bất tác,nhất nhật bất thực, thiền phái Trúc Lâm Việt Nam chủ trương nhập thế gắn vớidân chống kẻ thù xâm lược

Người tiếp thu lòng nhân ái, hi sinh cao cả của Thiên chúa giáo

Người tiếp thu chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn (dân tộc độc lập, dânquyền tự do, dân sinh hạnh phúc)

“…Chủ Nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách Tam dân thích hợpvới ta Khổng Tử, Giê Su, Mác, Đức Phật, Tôn Dật Tiên chẳng có những ưuđiểm đó sao? Các vị ấy đều mưu cầu hạnh phúc cho loài người, cho xã hội Nếucác vị ấy cũng sống trên cõi đời này, nếu các vị ấy hợp lại một chỗ, tôi tin rằngcác vị ấy nhất định sẽ sống với nhau hoàn mỹ như những người bạn thân nhất.Tôi nguyện là học trò nhỏ của các vị ấy…”

Tinh hoa văn hóa Phương Tây:

Xuất thân từ gia đình khoa bảng, tư chất thông minh, trình độ quốc học, hánhọc vững vàng, người học hỏi không ngừng khi bôn ba năm châu bốn biển, đãthông thạo những ngôn ngữ tiêu biểu cho nền văn minh của nhân loại, người amtường văn hóa Đông, Tây, kim cổ, người tượng trưng cho sự kết hợp hài hòa vănhóa Đông Tây

Nguyễn Sinh Sắc (1863- 1929) 66 tuổi: mồ côi cha lúc 3 tuổi, mồ côi mẹlúc 4 tuổi, ở với người anh nhà nghèo lao động vất vả, ông được cụ HoàngĐường (ông Đồ) ở Hoàng Trự xin về nuôi dạy cho ăn học và gả con gái HoàngThị Loan (1868- 1901)

Ông rất thông minh, có chí lớn học hành vào loại tứ hổ trong vùng (uyênbác bất như San, tài hoa bất như Quý, chường ký bất như Lương, thông minh bất

như Sắc: nghĩa là uyên bác không ai bằng Phan Văn San, tài hoa không ai sánhbằng Nguyễn Thúc Quý, tài giỏi không ai qua Trần Văn Lương, thông minhkhông ai địch nổi Nguyễn Sinh Sắc).

Ba mươi (30) năm sống ở nước ngoài, chủ yếu ở Châu Âu, Người chịu ảnhhưởng sâu rộng những giá trị văn hóa dân chủ và cách mạng của phương Tây

Người tiếp thu tư tưởng tự do, bình đẳng, bác ái của đại Cách mạng Pháp(Khi học ở Vinh, ở Huế, người đã chủ tâm tìm hiểu những tư tưởng này, sau nàykhi trở lại Pháp 1917, người tiếp thu tận gốc những phương pháp này trong cáctác phẩm của các nhà khai sáng Pháp: Mông Teskiô, Rút xô, Vin Tie)

Nghiên cứu Cách mạng Tư sản Mỹ 1776, Người tiếp thu tư tưởng tự do,nhân quyền Trong tuyên ngôn độc lập của Mỹ, người gia nhập công đoàn thủythủ và tham gia các cuộc đấu tranh của chủ nghĩa chống Tư bản (lần đầu bướcvào hoạt động chính trị)

Cuộc sống, lao động và hoạt động cách Mạng của Người gắn liền vớinhững người lao động, giai cấp công nhân ở các nước chính quốc, thuộc địa đãmang lại cho Người tình yêu thương giai cấp, yêu thương những người lao động,những người cùng khổ một cách sâu sắc

Vận dụng những tư tưởng tiến bộ và cách mạng của cách mạng Pháp, Mỹvào các cuộc sinh hoạt ở câu lạc bộ “Gia cô Banh” (xuất hiện lúc đại Cách mạngPháp 1789, ở đó người ta trao đổi đủ thứ: từ kinh tế đến chính trị, văn hóa, nghệthuật, tôn giáo, thiên văn, địa lý, thôi miên, trồng cải soong, nuôi ốc sên,…, siêuhình thuyết mộng du, luân hồi, Người thường lái những cuộc tranh luận đó sangvấn đề Việt nam, vấn đề thuộc địa, ) ở câu lạc bộ “Phô Bua” (do Đảng xã hộiPháp tổ chức, là tổ chức duy nhất bênh vực các dân tộc thuộc địa): Người phêphán phong kiến Việt Nam, khẳng định phê phán toàn quyền Đông Dương An

Be Xa Rô; Liôtây Varen,… Thông qua sinh hoạt phong cách dân chủ của ngườiđiển hình trong thực tiễn, là cơ sở để hình thành chính kiến trong Đại hội Đảng

xã hội Pháp ở Tua 1920 và trở thành người Cộng Sản

Thứ ba: Chủ nghĩa Mác- Lênin- Thế giới quan, phương pháp luận của

tư tưởng HCM

Chủ nghĩa Mác- Lênin là đỉnh cao trí tuệ nhân loại bao gồm 3 bộ phận cấuthành:

Triết học giúp Hồ Chí Minh hình thành thế giới quan, phương pháp biện

chứng, nhân sinh quan, khoa học, cách mạng, thấy được những quy luật vậnđộng phát triển của thế giới và xã hội loài người

Kinh tế chính trị học vạch rõ các quan hệ xã hội được hình thành phát triển

gắn với quá trình sản xuất, thấy được bản chất bóc lột của chủ nghĩa Tư bản đốivới công nhân, xóa bỏ bóc lột gắn liền với xóa bỏ quan hệ sản xuất tư bản chủnghĩa và sự chuyển biến tất yếu của xã hội loài người từ chủ nghĩa tư bản lênchủ nghĩa cộng sản

Chủ nghĩa xã hội khoa học vạch ra quy luật phát sinh, hình thành, phát triển

của hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa, những điều kiện, tiền đề,nguyên tắc, con đường, học thức, phương pháp của giai cấp công nhân, nhândân lao động để thực hiện sự chuyển biến xã hội từ chủ nghĩa tư bản lên chủnghĩa xã hội, cộng sản

Như vậy, chủ nghĩa Mác- Lênin với bản chất cách mạng và khoa học của

nó giúp Người chuyển biến từ chủ nghĩa yêu nước không có khuynh hướng rõrệt thành người cộng sản, chủ nghĩa yêu nước gắn chặt với chủ nghĩa quốc tế,độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, thấy vai trò của quần chúng nhândân, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, liên minh công nông trí thức và vaitrò lãnh đạo của đảng cộng sản trong cách mạng giải phóng dân tộc, giải phónggiai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người, bảo đảm thắng lợi cho chủnghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản

Những nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh:

Là người có đầu óc thông minh sáng suốt, năng lực tư duy độc lập, sáng tạo,học vấn uyên bác, năng lực phân tích, so sánh, đối chiếu, tổng hợp sâu sắc

Có sự khổ công học tập, rèn luyện nhằm chiếm lĩnh vốn trí thức đồ sộ củanhân loại, tiếp thu kinh nghiệm, bề dày của phong trào cộng sản và chủ nghĩaquốc tế, phong trào giải phóng dân tộc.

Có tấm lòng yêu nước, thương dân, thương yêu những con người cùng khổ

vô bờ bến, một chiến sĩ cộng sản quả cảm, nhiệt thành sẵn sàng hy sinh cho tổquốc, nhân dân, dân tộc và nhân loại

Có ý chí nghị lực kiên cường, những phẩm chất được tôi luyện đã quyếtđịnh việc Hồ Chí Minh tiếp thu, chọn lọc, chuyển hóa, phát triển những tinh hoacủa dân tộc, thời đại thành những tư tưởng đặc sắc độc đáo của mình

1.1.1.3 Nội dung tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Đạo đức là vấn đề tiên quyết của việc xây dựng con người mới Vì vậythanh niên phải thấy rõ được tầm quan trọng của việc tu dưỡng đạo đức

Trong các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh, nội dung giáo dục đạo đứcđược Người nêu ra rất rộng, vừa có những chuẩn mực chung cho mọi người, vừa

có những chuẩn mực riêng đối với từng đối tượng cụ thể Theo Hồ Chí Minh thìgiáo dục đạo đức cho thanh niên được thể hiện ở các nội dung chủ yếu sau:

Thứ nhất: Trung với nước, hiếu với dân.

Theo Hồ Chí Minh, trung là trung với nước, lợi ích của quốc gia, dân tộc,

với sự nghiệp đấu tranh cách mạng của Đảng, với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ Quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Nước ở đây với ý nghĩa “Dân là con nước,

nước là mẹ chung”, nước là của dân, của toàn dân tộc chứ không phải của riêng

ai, và chính mỗi người dân là những chủ nhân chân chính của đất nước Còn

hiếu, theo Người là hiếu với dân Hiếu với dân không phải là hiếu với cha mẹ

mình mà đó là hiếu với nhân dân, hiếu với toàn dân tộc Người nhấn mạnh: đạođức ngày nay cao rộng hơn Ngày xưa, trung là trung với vua, hiếu là hiếu vớicha mẹ mình thôi Còn ngày nay, trung là trung với Tổ quốc, hiếu là hiếu vớinhân dân Tức là trung với nước, hiếu với dân

Trung với nước, hiếu với dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiệntrong mọi công việc cách mạng của Đảng, trong từng suy nghĩ và việc làm cụthể của mỗi người dân Dù mục tiêu, nhiệm vụ của mỗi thời kỳ cách mạng cókhác nhau, nhưng yêu cầu về trung, hiếu luôn nhất quán và là tiêu chí chung chocác tầng lớp nhân dân ta học tập và rèn luyện Đó là tinh thần yêu nước nồngnàn, lòng tự hào về truyền thống vẻ vang của dân tộc; là bổn phận, nghĩa vụ vàtrách nhiệm của mỗi người dân đối với cộng đồng, với sự nghiệp cách mạng củaĐảng, với sự tồn vong dân tộc và sự phát triển của đất nước; là ý chí và nghị lựckhông ngừng phấn đấu vươn lên, nỗ lực vượt mọi khó khăn, thử thách, sẵn sàngcống hiến và hy sinh vì mục tiêu, lý tưởng cách mạng; là sự tin yêu, kính trọngnhân dân, đặt lợi ích của nhân dân, của dân tộc lên trên lợi ích cá nhân, Nóicách khác, theo tư tưởng Hồ Chí Minh, trung với nước, hiếu với dân là yêu cầuchung nhất, phẩm chất cơ bản và cần thiết của mỗi người dân Việt Nam.

Trung với nước, hiếu với dân là phải gắn bó máu thịt với dân, gần gũi dân,dựa vào dân và lấy dân làm gốc Phải hiểu tâm tư, nguyện vọng của nhân dân,quan tâm đến đời sống người dân, nâng cao dân trí, làm cho mọi người hiểu rõquyền lợi và nghĩa vụ của người làm chủ đất nước

Thứ hai: Lòng yêu thương, quý trọng con người.

Kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhânđạo cộng sản, tiếp thu tinh thần nhân văn của nhân loại qua nhiều thế kỷ cùngvới việc thể nghiệm của chính bản thân mình qua hoạt động cách mạng thựctiễn, Hồ Chí Minh đã xác định: Yêu thương con người là một trong những phẩmchất đạo đức cao đẹp nhất

+ Yêu thương con người là một tình cảm rộng lớn, trước hết là dành chongười cùng khổ, những người lao động bị áp bức bóc lột Tình yêu thương đóthể hiện ham muốn tột bậc của Hồ Chí Minh là: Làm cho đất nước được độc lập,nhân dân được tự do, ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành

+ Yêu thương con người còn thể hiện trong mối quan hệ bạn bè, đồng chí,

và mọi người trong sinh hoạt thường ngày Tình cảm này đòi hỏi mỗi người phảiluôn chặt chẽ, nghiêm khắc với mình, độ lượng với người khác, phải có thái độtôn trọng con người

+ Tình thương yêu con người trong Tư tưởng Hồ Chí Minh còn được thểhiện đối với những người có sai lầm khuyết điểm nhưng đã nhận rõ khuyết điểmsai lầm và cố gắng sửa chữa, kể cả những người lầm đường lạc lối đã hối cải, kể

cả đối với kẻ thù đã bị thương, bị bắt hoặc đã quy hàng

Hồ Chí Minh yêu thương sâu sắc đồng bào, đồng chí của Người, khôngphân biệt họ là người giàu hay người nghèo, ở miền xuôi hay miền ngược, là trẻhay già, trai hay gái không phân biệt một ai, không trừ một ai, hễ là người ViệtNam yêu nước thì đều nhận được tình yêu thương bao la, rộng lớn của Người.Không những thế, tình yêu thương của Bác còn thể hiện đối với những người cósai lầm, khuyết điểm Với tấm lòng bao dung, rộng lượng của một người cha,Người căn dặn chúng ta: “Mỗi con người đều có thiện và ác ở trong lòng Ta phảibiết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phầnxấu bị mất dần đi, đó là thái độ của người cách mạng Đối với những người cóthói hư, tật xấu, trừ hạng người phản lại Tổ quốc và nhân dân, ta cũng phải giúp

họ tiến bộ bằng cách làm cho phần thiện trong con người nảy nở để đẩy lùi phần

ác, chứ không phải đập cho tơi bời” [25; 558]

Trong Di chúc thiêng liêng, Người căn dặn Đảng phải có tình đồng chíthương yêu lẫn nhau Đây chính là điều nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải luônchú ý đến phẩm chất yêu thương con người Đây là tình yêu trên nguyên tắc tựphê bình và phê bình một cách chân thành, nghiêm túc giữa những người cùng

lý tưởng, cùng phấn đấu cho một sự nghiệp chung Nó hoàn toàn xa lạ với thái

độ ''dĩ hòa vi quý'', bao che sai lầm khuyết điểm cho nhau, càng xa lạ với thái độyêu ghét chủ quan cảm tính, các hiện tượng kéo bè, kéo cánh, phường hội có thểđưa đến những tổn thất lớn cho Đảng, cho cách mạng

Thứ ba: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư.

Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là nền tảng của đời sống mới, làphẩm chất trung tâm của đạo đức cách mạng trong tư tưởng đạo đức Hồ ChíMinh, là mối quan hệ đối với tự mình Hồ Chí Minh quan niệm cần, kiệm, liêm,chính là bốn đức tính của con người và Người giải thích cặn kẽ, cụ thể nội dungtừng khái niệm

Cần là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch, sáng tạo, có

năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng, không

ỷ lại, không dựa dẫm; phải thấy rõ lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồnsống, nguồn hạnh phúc của mỗi chúng ta

Kiệm là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thời giờ, tiết kiệm tiền của dân,

của nước, của bản thân mình Tiết kiệm từ cái to đến cái nhỏ; “không xa xỉ,không hoang phí, không bừa bãi, không phô trương, hình thức…”

Cần, kiệm là phẩm chất của người lao động trong đời sống, trong công tác

Liêm là trong sạch, là “luôn tôn trọng, giữ gìn của công và của dân”,

“không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của nhà nước, của nhân dân”; “khôngtham địa vị, không tham tiền tài…không tham tâng bốc mình…”

Chính là ngay thẳng không tà, là đúng đắn, chính trực Đối với mình không

tự cao, tự đại; đối với người không nịnh trên, khinh dưới, không dối trá, lừa lọc,luôn giữ thái độ trung thành, khiêm tốn, đoàn kết Đối với việc thì để việc cônglên trên, lên trước việc tư, việc nhà; được giao nhiệm vụ gì quyết làm cho kỳđược, “việc thiện dù nhỏ mấy cũng làm; việc ác thì dù nhỏ mấy cũng tránh”.Liêm chính là phẩm chất của người cán bộ khi thi hành nhiệm vụ

Chí công là hết mực công bằng, công tâm; vô tư là không được có lòng

riêng, thiên tư, thiên vị “tư ân, tư huệ hoặc tư thù, tư oán”, đem lòng chí công,

vô tư đối với người, với việc “khi làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mìnhtrước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau”, “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”.Muốn “chí công vô tư” phải chiến thắng chủ nghĩa cá nhân

Đây là chuẩn mực của người lãnh đạo, người “giữ cán cân công lý”, khôngđược vì lòng riêng mà chà đạp lên pháp luật.

Cần, kiệm, liêm, chính có mối quan hệ chặt chẽ với chí công vô tư Ngượclại, đã chí công vô tư, một lòng vì nước, vì dân, vì Đảng thì nhất định sẽ thựchiện được cần, kiệm, liêm, chính

Học tập tư tưởng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư theo tư tưởng đạođức Hồ Chí Minh, mỗi cán bộ, đảng viên cần thể hiện:

Tích cực, năng động, sáng tạo trong công việc với tinh thần trách nhiệmcao Luôn cải tiến phương pháp làm việc để vừa nâng cao năng suất, vừa tiếtkiệm sức lao động, thời gian và kinh phí cơ quan; có ý thức tiết kiệm điện, nước,điện thoại, văn phòng phẩm, đồng thời sử dụng hiệu quả các trang thiết bị hỗ trợcông tác; không để lãng phí của công, của tập thể

Hết lòng phụng sự tổ quốc, phục vụ nhân dân; không nhũng nhiễu, hạchsách nhân dân; không biến của công thành của riêng

Trong công việc phải ngay thẳng, chính trực, công bằng, công tâm Đối vớinhân dân phải kính trọng lễ phép; đối với đồng sự phải đoàn kết, chân thành trêntinh thần đấu tranh xây dựng để cùng nhau tiến bộ

Lấy hiệu quả công việc là niềm vui, được phục vụ nhân dân là niềm hạnhphúc; không coi chức vụ là danh vọng, là quyền lực, là điều kiện để vung véncho bản thân; luôn chiến đấu và phải chiến thắng chủ nghĩa cá Nhân

Hồ chí Minh nói: “trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông; đất có bốnphương: Đông, Tây, Nam, Bắc; người có bốn đức Cần, kiệm, liêm, chính Thiếumột mùa thì không thành trời, thiếu một phương thì không thành đất, và thiếumột đức thì không thành người”[20; 631] Để phấn đấu trở thành con người mới

xã hội chủ nghĩa, mỗi cán bộ, đảng viên cần nổ lực hơn nữa trong việc học tập

và làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ, trong đó có nội dung “Cần, kiệm,liêm, chính, chí công vô tư”

Tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, ra sức phấn đấu để thực hiện mục tiêucủa Đảng Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, lànhân tố quyết định là người chèo lái đưa con thuyền cách mạng Việt Nam vượtqua mọi thác ghềnh đi đến bờ bến…thắng lợi Đảng Cộng Sản Việt Nam làngười giáo dục, dìu dắt, rèn luyện và tạo điều kiện cho thanh niên học tập, phấnđấu, tu dưỡng và thể hiện tài năng của mình, cống hiến cho sự nghiệp cáchmạng Tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, thanh niên không ngừng học tậpnâng cao hiểu biết chủ nghĩa Mác- Lênin, nắm vững đường lối, chủ trương củaĐảng Người nói: Các cháu phải cố gắng học tập kỹ thuật, văn hoá, chính trị…Nếu không học văn hoá, không có trình độ văn hoá thì không học tập được kỹthuật, không học tập được kỹ thuật thì không theo kịp được nhu cầu về kinh tếnước nhà, nhưng phải chú ý học chính trị, vì chỉ học văn hoá, kỹ thuật màkhông có chính trị thì như người nhắm mắt mà đi Học chính trị là học chủ nghĩaMác- Lênin và đường lối quan điểm của Đảng để hiểu rõ nhiệm vụ cách mạngđồng thời xây dựng cho bản thân mình một phương pháp nhận thức đúng đắntrước những diễn biến phức tạp của cuộc sống, để từ đó vững tin vào lý tưởngcách mạng, tránh mọi sai lầm vấp ngã Nắm vững chủ nghĩa Mác- Lênin, phấnđấu vì lợi ích chung của Đảng, của cách mạng, của giai cấp, của dân tộc, thanhniên không ngần ngại hy sinh, luôn đặt lợi ích chung lên trên lợi ích của cá nhân,đứng vững trên lập trường của giai cấp công nhân để hết lòng, hết sức đấu tranhcho chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, cho giai cấp công nhân và toàn thểnhân dân lao động Đó là tinh thần không sợ gian khổ, hy sinh, tinh thần “Đâucần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”; hăng hái xung phong gương mẫutrong công tác, trong học hỏi, tiến bộ, trong đạo đức cách mạng Thanh niênphải trở thành một trong những nguồn nội lực to lớn cho sự phát triển nhanh vàbền vững sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc, hoàn thành xuất sắc mọinhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó.

Thứ tư: Tự giáo dục, tự rèn luyện và chống lại chủ nghĩa cá nhân.

Nếu thanh niên không tự giác giáo dục, rèn luyện, đặt lợi ích tập thể lêntrên lợi ích cá nhân thì cá nhân chủ nghĩa có cơ hội trỗi dậy Bởi vì: “Chủ nghĩa

cá nhân trái với đạo đức cách mạng, nếu nó còn lại trong mình, dù là ít thôi, thì

nó sẽ chờ dịp để phát triển, để che lấp đạo đức cách mạng, để ngăn trở ta mộtlòng một dạ đấu tranh cho sự nghiệp cách mạng”[22; 282]

Chủ nghĩa cá nhân là một thứ rất gian giảo, xảo quyệt, nó khéo dỗ dànhngười ta đi xuống dốc Mà ai cũng biết xuống dốc thì dễ hơn lên dốc Vì thế màcàng nguy hiểm Hồ Chí Minh cũng khẳng định rằng: “Đấu tranh chống chủnghĩa cá nhân không phải là “giày xéo lên lợi ích cá nhân” Mỗi người đều cótính cách riêng, sở trường riêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đìnhmình Nếu như lợi ích cá nhân đó không trái với lợi ích tập thể thì không phải làxấu” Vì vậy, đòi hỏi thanh niên phải giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa lợiích của mình với lợi ích tập thể xã hội, phải biết làm cho lợi ích cá nhân và lợiích tập thể, xã hội phát triển hài hoà Theo Hồ Chí Minh, đối với thanh niên,trong quá trình học tập cũng như sau khi ra trường công tác cần phải thườngxuyên chống lại tư tưởng cá nhân chủ nghĩa Do đó, mỗi thanh niên phải tự giáodục, rèn luyện nâng cao nhận thức, hoàn thiện thế giới quan, nhân sinh quancộng sản, kiên quyết chống những biểu hiện tư tưởng tiểu tư sản để khôngngừng tiến bộ Tự tu dưỡng đạo đức cũng phải thường xuyên “như công việc rửamặt hằng ngày”, không hề ngơi nghỉ, phải kiên trì, bền bỉ vì “Đạo đức cáchmạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàngngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàngcàng luyện càng trong”[22; 285]

Thứ năm: Tinh thần quốc tế trong sáng

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế chính là sự mở rộngcác quan niệm đạo đức nhân đạo, nhân văn của Người ra phạm vi toàn thế giới,

vì Bác là “người Việt Nam nhất”, hơn nữa là nhà văn hoá kiệt xuất của thế giới,anh hùng giải phóng dân tộc, chiến sỹ lỗi lạc của phong trào cộng sản quốc tế

Tinh thần quốc tế trong sáng là tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản mà HồChí Minh đã nêu lên bằng mệnh đề “Bốn phương vô sản đều là anh em”; là tinhthần đoàn kết với các dân tộc bị áp bức và nhân dân lao động các nước, mà Bác

đã dày công vun đắp bằng hoạt động cách mạng thực tiễn của bản thân mình và

sự nghiệp cách mạng của cả dân tộc; là tinh thần đoàn kết của nhân dân ta vớitất cả những ngườì tiến bộ trên thế giới vì hoà bình, công lý và tiến bộ xã hội; làhoà bình, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, là hợp tác và hữu nghị với tất cảcác nước, các dân tộc

Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa quốc tế vô sản gắn liền với chủ nghĩa yêunước, đặc biệt phải là chủ nghĩa yêu nước chân chính và chủ nghĩa quốc tế vôsản trong sáng

1.1.2 Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh

Lý luận trong tư tưởng của Hồ Chí Minh là nền tảng chủ nghĩa Mác –Lênin, phương pháp giáo dục truyền thống Việt Nam, triết lý giáo dục phươngĐông Giáo dục phải là chiến lược lâu dài của dân tộc “Vì lợi ích mười năm thìphải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Phương pháp giáo dụcchủ yếu của người “Học phải đi đôi với hành” Sản phẩm của nền giáo dục đó lànhững con người có đủ đức đủ tài là chủ nhân xứng đáng của đất nước “Người

có tài mà không có đức thì là kẻ bỏ đi, người có đức mà không có tài là kẻ vôdụng”

Phương pháp giáo dục của Hồ Chí Minh chính là lý luận phải gắn với thựctiễn, học phải đi đôi với hành, học để làm việc, học để phụng sự tổ quốc, phục

vụ nhân dân, theo chủ tịch Hồ Chí Minh thì không có lý luận cách mạng thìkhông có cách mạng, lý luận cách mạng phải tiên phong dẫn đường

Giáo đục đạo đức là vấn đề quan tâm hàng đầu của Người trong việc giáodục con người, giáo dục đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở đây chính là giáodục “Đạo đức công dân, đạo đức công dân của một nước dân chủ, nhà nước donhân dân làm chủ, được thể hiện qua quyền lợi và nghĩa vụ của công dân”

Tư tưởng giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh bao trùm lên mọi đối tượng trong

xã hội nhân dân lao động, tầng lớp tri thức, các tôn giáo, dân tộc và nhân dânthuộc mọi độ tuổi từ các cụ già, thanh niên, phụ nữ, thiếu nhi Giáo dục và giáodục đạo đức Hồ Chí Minh, là công việc đối với con người, Người đã dạy rằng:đối với những con người đó hy sinh một phần xương máu của mình cho đấtnước dân tộc, thì Đảng, Chính phủ và đồng bào phải cho họ nơi ăn chốn ở vàtìm cho họ công việc phù hợp Đối với các liệt sĩ mỗi địa phương cần xây dựngvườn hoa, bia kỷ niệm ghi nhận công lao và đời đời nhớ ơn các anh hùng liệt sĩ

và giáo dục tinh thần yêu nước cho nhân dân ta Đối với các chiến sĩ trẻ tuổitrong lực lượng vũ trang, lựa chọn các thành viên ưu tú cho đi học, trở thành đốitượng chủ lực cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Đối với phụ nữ phảicân nhắc và bồi dưỡng, giúp đỡ họ, đưa đến bình đẳng thực sự cho nữ giới Đốivới nạn nhân của chế độ xã hội cũ như trộm cắp, gái điếm, cờ bạc, buôn lậu …xây dựng pháp luật để cải tạo, giáo dục và đưa họ trở thành người lao độnglương thiện

1.2 Giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái

1.2.1 Đặc điểm của thanh niên dân tộc Thái

Tương Dương là một huyện miền núi, vùng cao, điều kiện kinh tế - xã hội

còn nhiều khó khăn, có nhiều dân tộc sinh sống (6 dân tộc cùng sinh sống) và tỷ

lệ người dân tộc thiểu số chiếm trên 85% dân số toàn huyện Thanh niên Tương

Dương (độ tuổi từ 16 đến 30 tuổi) chiếm tỷ lệ 22,8% trong tổng số dân số của huyện (17.500 người) Trong đó, thanh niên công nhân chiếm 1,2%; thanh niên

công chức, viên chức chiếm 4,0%; thanh niên trường học chiếm 6,6%; thanhniên lực lượng vũ trang chiếm 2,8%; thanh niên miền núi chiếm 80%

Đa số thanh niên dân tộc Thái ở huyện Tương Dương có ý thức vươn lêntrong học tập văn hóa, học nghề, thích ứng với cơ chế thị trường, tham gia laođộng sản xuất, đảm bảo cuộc sống; tiếp tục phát huy các truyền thống vẻ vangcủa Đảng, của dân tộc; tin tưởng và tích cực tham gia công cuộc đổi mới do

Đảng lãnh đạo, có phẩm chất tốt, có ý thức công dân, chấp hành pháp luật; có ýthức tiết kiệm, cần cù, có tính tích cực xã hội; có tinh thần xung phong tìnhnguyện, có ý thức chia sẻ với cộng đồng, tinh thần tương thân, tương ái đã vàđang khơi dậy, trở thành xu hướng chủ đạo lôi cuốn đông đảo thanh niên.

Trong đó: Thanh niên dân tộc Thái ở nông thôn luôn là lực lượng xung kích

đi đầu trong việc chăm lo sản xuất, chăn nuôi, tham gia chuyển đổi cơ cấu vậtnuôi cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, xóa đói, giảm nghèo, đã xuất hiệnnhiều điển hình trong lĩnh vực sản xuất giỏi, nhiều mô hình trang trại trẻ hìnhthành và phát triển

Thanh niên dân tộc Thái trong lực lượng vũ trang có phẩm chất chính trịtốt, tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa; là lựclượng xung kích trong công tác bảo vệ an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hộitrên địa bàn

Thanh niên dân tộc Thái khối công chức, viên chức và công nhân có trình độchuyên môn, nghiệp vụ và tay nghề, có ý thức tôn trọng pháp luật, hiểu biết phápluật, có ý thức tổ chức kỷ luật và tác phong làm việc từng bước được nâng cao.Thanh niên dân tộc Thái trong trường học có ý thức tổ chức kỷ luật và tinhthần học tập cầu tiến, xuất hiện nhiều gương học tập tốt, đạt giải cao tại các kỳthi học sinh giỏi các cấp

Bên cạnh đó, thanh niên dân tộc Thái Tương Dương còn những hạn chế yếukém cần được khắc phục kịp thời, đó là: Định hướng lý tưởng sống của một bộphận thanh niên còn nhiều lệch lạc, không tích cực trong công việc và đời sống,còn có tư tưởng ỷ lại, thiếu sáng tạo trong công việc, nhất là lối sống thực dụng,thích hưởng thụ có xu hướng gia tăng Một số ít thanh niên còn thiếu ý thức rènluyện, ngại tham gia các hoạt động chính trị-xã hội, một số thanh niên sa vào tệnạn xã hội, vi phạm pháp luật như: Sống buông thả, trộm cắp, ma túy,HIV/AIDS(đã phát hiện được gần 1000 người bị nhiễm HIV) ngày càng phứctạp Trình độ học vấn, trình độ chuyên môn còn thấp so với nhu cầu lao động xã

hội, nhất là khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tìnhtrạng thiếu việc làm, thu nhập thấp, rời quê hương đi làm ăn xa đang là vấn đềcần quan tâm trong đối tượng thanh niên trên địa bàn huyện Tương Dương.

1.2.2 Tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái

Thanh niên là lực lượng xung kích trong chiến đấu, lao động, sản xuất Dântộc Việt Nam có truyền thống lâu đời bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước.Thanh niên là lớp người có vai trò rất quan trọng trong xã hội, lực lượng xã hội

to lớn, nguồn dự trữ của các quốc gia dân tộc trong tương lai

Để phát huy vai trò và sức mạnh của tuổi trẻ thì phải tiến hành giáo dụcthanh niên một cách toàn diện và chu đáo Hiểu sâu sắc tầm quan trọng của vấn

đề này, trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ ChíMinh đã hết sức quan tâm dìu dắt thế hệ trẻ

Những tư tưởng của Hồ Chí Minh về giáo dục tinh thần yêu nước đối vớithế hệ trẻ cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị và mang ý nghĩa thời sự Chúng tatuy đã giành được độc lập tự do, đất nước hòa bình và thống nhất, song vẫn cònbiết bao khó khăn và thử thách

Tư tưởng và đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngờicho thế hệ trẻ hôm nay noi theo và học tập Việc giáo dục tuổi trẻ, trong đó cótuổi trẻ dân tộc Thái thông qua những tấm gương cách mạng là một vấn đề hếtsức quan trọng Trong bối cảnh thời đại và quốc tế ngày nay, những tư tưởng đólại càng có giá trị hơn bao giờ hết Thấm nhuần và quán triệt một cách sâu sắcnhững lời dạy đó sẽ giúp thanh niên có thêm niềm tin và sức mạnh Đó cũng làbiểu hiện sinh động của phong trào toàn dân, trong đó có thanh niên "sống,chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại"

Thanh niên dân tộc Thái cũng như thanh niên các dân tộc khác cần đượcquan tâm và giáo dục một cách cần thiết về những phẩm chất đạo đức của chủtịch Hồ Chí Minh để học tập và noi gương theo Người Quê hương đang mong

chờ ở họ rất nhiều, họ là những lớp thanh niên mang lại sức mạnh cho cộngđồng dân tộc Vì vậy, yêu cầu trong giai đoạn hiện nay là cần phải giáo dục thế

hệ trẻ người dân tộc một cách triệt để, nhằm tạo nên những công dân có ích chođất nước ta

Kết luận chương 1

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh có một ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt,

do đó giáo dục đạo đức của Bác đối với mọi tầng lớp nhân dân, trong đó cóthanh niên dân tộc thiểu số, bao gồm dân tộc Thái là một nhiệm vụ mấu chốt và

ưu tiên hàng đầu trong công tác tư tưởng của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện đại hoá và hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước ta Trong sự nghiệp xâydựng đất nước, trên cơ sở thực trạng đạo đức của một bộ phận thanh niên dântộc xuống cấp một cách đáng báo động do ảnh hưởng từ mặt trái của nền kinh tếthị trường và trước yêu cầu đổi mới của đất nước hiện nay đòi hỏi các tổ chứcđoàn thể cần phải đẩy mạnh công tác giáo dục tư tưởng, chính trị, đạo đức, lốisống cho thanh niên Đặc biệt, phải coi việc giáo dục đạo đức Hồ Chí Minh chothanh niên là một yêu cầu cấp thiết hiện nay Vì thế, việc giáo dục đạo đức HồChí Minh cho các thanh niên là một giải pháp hữu hiệu nhằm tạo sự chuyển biến

về nhận thức, ý thức tu dưỡng, rèn luyện đạo đức Cho nên, nghiên cứu để tìm ranhững giải pháp hợp lý, tích cực và hiệu quả để đạt mục đích giáo dục đạo đức

Hồ Chí Minh cho thanh niên dân tộc Thái ở huyện Tương Dương là một nhiệm

vụ cấp bách và cần thiết đối với việc hình thành nhân cách của thế hệ trẻ

Chương 2 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH CHO

THANH NIÊN DÂN TỘC THÁI Ở HUYỆN TƯƠNG DƯƠNG,

TỈNH NGHỆ AN

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, xã hội huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Là huyện ở phía Tây tỉnh Nghệ An, nằm giữa phủ Tương Dương cũ, cósông Lam, có quốc lộ số 7 đi từ đầu đến cuối huyện, chia Tương Dương thànhhai mảnh, mảnh phía Nam và mảnh phía Bắc, mảnh phía Bắc rộng hơn mảnhphía Nam, nên Tương Dương có vị trí giới hạn như sau:

Phía Tây giáp huyện Kỳ Sơn, giới hạn ở Khe Kiền

Phía Đông giáp huyện Con Cuông, giới hạn ở Khe Thơi

Phía Nam giáp với nước Lào, có đường biên giới ngăn cách bởi dãy TrườngSơn

Phía Bắc giáp ba huyện Quế Phong, Quỳ Châu và Quỳ Châu cũ

Như vậy, Tương Dương nằm từ kinh độ 104º3’ đến 104º55’ về phía Đông

và từ 18º58’ đến 19º59’ vĩ độ Bắc

Diện tích tự nhiên: 281.192,73 ha

Toàn bộ Tương Dương nằm trong vùng địa hình có độ cao trung bình từ 75m so với mực nước biển Dọc biên giới(54km) có một số ngọn núi cao trên1000m, nằm trong dãy Trường Sơn Phía tây nam có nhiều dãy núi kéo theo hướngtây bắc - đông nam, gần như song song với sông Cả, có độ cao từ 600 -700m Cácnhà địa lý căn cứ vào các yếu tố tự nhiên đã chia Nghệ An thành 4 vùng sinhthái lớn: vùng Tây Bắc, vùng Tây Nam, vùng Đông Bắc, vùng Đông Nam.Tương Dương nằm trong vùng Tây Nam Đây là vùng thiếu cân xứng, dốcnhiều, sông suối ngắn, hiện tượng xâm thực và chia cắt mạnh, nên sông suối

65-cắm sâu vào đường phân thuỷ, đẩy lùi đường phân thuỷ về phía tây, để lạinhững đỉnh núi cao Vùng này, đất feralit đỏ vàng chiếm đại bộ phận, phân bốtới độ cao 800m trở lên Do quá trình phân giải hữu cơ nhanh nên đất vùng nàykhông tốt bằng vùng Tây Bắc dù cũng là miền núi Đất mùn ở Tương Dươngkhông dày lắm, tầng thảm mộc hữu cơ mỏng Ngay ở những nơi quanh nămrừng cây rậm rạp, trên mặt đất cũng không thấy có tầng thảm mộc dày, sức giữnước của đất và hệ số ngấm nước thấp, thua nhiều so với vùng Tây Bắc.

Tương Dương nằm trong vùng đất phù sa cũ, có nhiều sản phẩm feralit đỏvàng(cả vùng Tây Nam này chiếm tới 113.250 ha) Do đặc điểm của khí hậu,quá trình feralit hầu như bị tê liệt nên các chất hữu cơ hầu như không được phângiải, lượng mùn chiếm 8-12%, đất chua xấp xỉ, cao hơn nhiều so với nơi khác.Dựa vào đặc điểm địa lý, địa hình và thổ nhưỡng các đồng chí lãnh đạo ởhuyện Tương Dương đã chia huyện thành 3 tiểu vùng như sau:

Tiểu vùng đường 7: nằm dọc đường quốc lộ số 7 và sông Lam, tính từ dướilên ta có các xã: Tam Quang, Tam Đình, Tam Thái, Tam Hợp, Thạch Giám, XáLượng, Lưu Kiền, Lượng Minh Thị trấn Hoà Bình nằm giữa xã Thạch Giám.Như vậy tiểu vùng này có 8 xã và 1 thị trấn

Tiểu vùng Trên- Tiểu: nằm dọc theo sông Nậm Nơn, bắt đầu từ mé trênCửa Rào lên đến biên giới, một bên giáp Lào, một bên giáp Quế Phong Vùngnày gồm các xã Kim Đa, Kim Tiến, Hữu Khuông, Hữu Dương, Luân Mai vàMai Sơn Diện tích vùng khoảng 66.000 ha

Tiểu vùng Trong: nằm ở phía bắc huyện Tương Dương Trừ xã Bình Chuẩncắt về Con Cuông, còn 5 xã hiện tại đều là đất của huyện Hội Nguyên cũ Tiểuvùng này giáp Quỳ Châu, Quỳ Hợp, năm xã của vùng này gồm: Yên Na, YênHoà, Yên Tĩnh, Yên Thắng và Nga Mi Diện tích vùng 76 720 ha

Cũng như cả miền núi Nghệ An, khí hậu ở Tương Dương không bìnhthường Do lam sơn chướng khí, người ở thưa thớt, do sự thay đổi thời tiết khámạnh và nhiều khi đột ngột, do đời sống thiếu thốn nên người dân ở Tương

Dương trước đây thường bị sốt rét, bệnh kiết lỵ, bệnh đi đái ra máu do thừanước mật, bệnh đau gan và vàng da, vàng mắt,…

Trạm khí tượng ở Cửa Rào đã nhiều lần trong cùng một ngày ghi đượcnhững khoảng cách đột ngột về nhiệt độ từ 10 đến 12 độ Ở đây có sự phân biệthai mùa rõ rệt: mùa nóng từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 10, mùa khô lạnh từtháng 11 đến đầu tháng 4 năm sau

Về mùa nóng: tiết trời nóng nực, nhiệt độ trung bình vào ban ngày thường

là 30 C, °C, có khi đến 40°C, C, bão tố và mưa lớn thường xuất hiện vào những thángnóng nực này Gió mùa Tây Nam khô nóng mà người xứ Nghệ gọi là gió Làoxuất hiện trong mùa này Gió mùa Tây Nam - gió Lào xuất phát từ Băngganthuộc Ấn Độ Dương vốn mang theo hơi nước, song thổi qua một đoạn đườngdài trên các lục địa Miên Lào vào mùa hạ, nên hầu hết hơi nước đều để lại ởsườn phía tây của dãy Trường Sơn Vượt Trường Sơn sang miền bắc Trung BộViệt Nam, luồng gió này đã trở nên khô nóng dưới ánh nắng gay gắt của nhữngngày hè Gió Lào thổi mạnh nhất là từ tháng 6 đến tháng 8 dương lịch Có đợtkéo dài đến chục ngày trời làm khe suối khô cạn, hoa màu cây cối quắt héo, gâynạn cháy rừng Dù ở miền rừng núi có nhiều cây cối, song mỗi khi có gió Làothổi, con người cũng bức bối, khó chịu

Về mùa lạnh: thường có gió mùa Đông Bắc Gió mùa này xuất phát từĐông Bắc á và Thái Bình Dương Thời gian này (từ tháng 11 trước đến tháng 4năm sau), phía bắc từ 50-60 độ, ở kinh độ Đông từ 90-110 độ, ôn độ thường hạthấp từ 20- 30 dưới độ 0, gây nên một vùng áp cao rộng lớn và chuyển dịch vềhướng nam, nơi có áp lực nhỏ hơn Đặc điểm của gió mùa này thường khô vàlạnh, song vì thổi qua vịnh Bắc Bộ nên nhận được nhiều hơi nước, đến khi vàođất liền, gặp phải các dãy núi phía Tây mà chủ yếu là dãy núi Trường Sơn, giómùa có mang hơi ấm lạnh đi, hình thành mây mưa Mưa trong những ngày cógió mùa Đông Bắc vào mùa lạnh có khi khá lớn và thường kéo dài ở cả xứNghệ

Tương Dương là một huyện vùng cao, địa bàn rộng, dân cư thưa thớt, mật

độ 26 người/km², địa hình gồ ghề, toàn đồi núi nhấp nhô cao thấp, đất bằngchẳng có bao nhiêu, sông suối ken dày, địa thế rất hiểm trở, đường xá đi lại rấtkhó khăn, có đến 10 xã, ô tô chưa vào đến trung tâm xã, 2 xã Nhôn Mai và MaiSơn chưa có đường giao thông, một số xã khác có đường cho ô tô ra vào được,nhưng chỉ mùa khô Nhiều xã nhân dân đi lại toàn bằng thuyền gắn máy haythuyền độc mộc

Thiên nhiên đã phú cho Tương Dương một nguồn tài nguyên thiên nhiênkhá giàu có

Về lâm sản: rừng Tương Dương trong đó có trên 90 loài cây, 42 loài đãđược ghi vào sách đỏ Việt Nam Nhiều gỗ quý, gỗ to như lim, táu, chò chỉ, sến,lát hoa, đinh hương, xăng lẻ, vàng tâm, dổi, kiền kiền,… Các loại cây như: tre,nứa, mét ở Tương Dương cũng nhiều, nhất là cây mét (luồng), Tương Dương đãxây dựng vùng mét hàng hoá với diện tích 7000 ha, đề ra mục tiêu cho mỗi giađình trồng 1 ha trở lên Rừng Tương Dương có nhiều lâm sản quý khác như:cánh kiến đỏ, song, mây… các loại dược liệu quý như sa nhân, đẳng sâm…

Về động vật: rừng Tương Dương trước đây có nhiều thú quý như voi, hổgấu, bò tót, lợn rừng, khỉ, sóc bay, chồn,… gồm 46 loài có vú và 120 loài chim,trong đó có nhiều động vật có giá trị bảo tồn gen như khỉ, vóc, gấu, hổ…đặc biệt

là Vooc xám, đã được ghi vào “Sách đỏ Việt Nam”

Về khoáng sản: rừng núi Tương Dương có hàng chục triệu khối đá, trong

đó có nhiều loại Vì công nghiệp chưa phát triển nên tại Tương Dương chưa cómột công trường khai thác đá nào Ngoài ra có sỏi, cát

Về than: Tương Dương có mỏ than Khe Bố ở xã Tam Quang Đây là mỏthan mỡ, chất lượng khá, theo khảo sát ban đầu, trữ lượng khoảng 5 triệu tấn,nhưng trữ lượng dùngtrong công nghiệp thì khoảng 2 triệu tấn

Đáng kể nhất là vàng: có thể nói các sông suối trên đất Tương Dương chỗnào cũng có vàng Vàng lắng đọng trong cát phải đãi mới lấy được, gọi là vàng

sa khoáng hay sa khoáng

Về tiềm năng thuỷ điện: rừng núi Tương Dương có sông Cả (sông Lam) điqua Sông Cả là 1 trong 27 con sông có tiềm năng thuỷ điện lớn ở nước ta Xâydựng các công trình hồ chứa nước ở thượng nguồn để điều tiết lũ, tăng dòngchảy mùa nước kiệt, kết hợp với phát điện, nuôi trồng thuỷ sản, giao thông thuỷthuận tiện, du lịch và điều hoà khí hậu, củng cố hệ thống đê, kè sông, bảo vệrừng, tăng nhanh độ che phủ trên lưu vực,… là đặc biệt quan trọng Tiềm năngtài nguyên thiên nhiên này, Tương Dương đã đề cập, đó là công trình thuỷ điệnBản Lả

2.1.2 Đặc điểm kinh tế, xã hội

Là một huyện miền núi vùng cao, mặc dầu là huyện có diện tích lớn nhất cảtỉnh Nghệ An nhưng đất giành cho sản xuất nông nghiệp là không nhiều, chủyếu là đồi núi, dân số đa phần là sống dựa vào việc phát nương làm rẫy, săn bắtthú rừng và đánh bắt cá trên dòng sông Lam và các khe suối Trong những nămtrước đây, tổng giá trị sản xuất đạt 52,2% kế hoạch đề ra, thu nhập bình quânđầu người trên địa bàn là 800.000 đồng/năm, thu ngân sách trên địa bàn đạt 5 tỷđồng, tỷ lệ hộ đói nghèo trên 70%, đời sống các đồng bào dân tộc thiểu số trênđịa bàn đa phần gặp nhiều khó khăn, nhiều nơi hàng năm còn xẩy ra lũ quét, lũống tàn phá nhà cửa, hoa màu, tài sản làm tăng thêm phần đói nghèo Các xãtrên địa bàn huyện được thụ hưởng chương trình 30a của Chính phủ đã và đangtriển khai quyết liệt, đồng bộ nhằm giúp đồng bào thoát nghèo nhanh, bền vững.Tương Dương là nơi khởi nguồn của dòng Sông Cả, nằm trong khu dữ trữsinh quyển lớn nhất Đông Nam Á, hệ thống sông, suối dày đặc Trong điều kiệnkhan hiếm nguồn điện hiện nay, Tương Dương là điểm đến của các công trìnhthủy điện có quy mô vừa vừa và nhỏ Hiện nay, đã có 4 công trình thủy điện

được khởi công xây dựng như Thủy điện Bản Vẽ (320 MW), Khe Bố (100MW), Yên Thắng, Xóng Con (10 MW).

Không chỉ là tài nguyên nước, Tương Dương còn đa dạng và khá phongphú về tài nguyên rừng Tổ chức UNESCO đã công bố, các huyện phía TâyNghệ An là khu dự trữ sinh quyển lớn nhất Đông Nam Á, trong đó các huyệnTương Dương, Con Cuông, Quỳ Hợp nằm ở vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển

đó Chiếm trên 17% diện tích và 24.28% trữ lượng rừng của tỉnh Nghệ An, rừngTương Dương phong phú về chủng loại, từ rừng lá kim á nhiệt đới đến rừng hỗngiao lá kim - lá rộng và rừng kín, với hàng trăm loài cây, trong đó 42 loài đãđược ghi vào sách đỏ Việt Nam Dưới những tán rừng là hàng trăm loài động vậtquý: hổ, gấu, bò tót, voi, sóc bay, voọc xám (đã được ghi vào Sách đỏ ViệtNam), Trong tổng số 145.632 ha rừng hiện có của Tương Dương, có144.204,2 ha là rừng tự nhiên Hiện nay, ở Tương Dương vẫn còn giữ đượchàng ngàn ha rừng nguyên sinh trên một ngàn tuổi như rừng Pù Huống, Pù Mát,rừng Săng Lẻ,

Trong lòng đất Tương Dương còn chứa đựng những khoáng sản quý nhưvàng Huội Nguyên, than đá Khe Bố (với loại than nâu, lửa dài) Nguồn đá cácloại rất dồi dào, đặc biệt là đá vôi có trữ lượng lớn phân bố khắp nơi, đá Granit ở

xã Lưu Kiền với trữ lượng lớn

Trong tương lai, Tương Dương là điểm du lịch rất hấp dẫn, bởi tài nguyên

du lịch ở đây rất phong phú và đa dạng (du lịch sinh thái, văn hóa, tâm linh, ).Nói vậy bởi nơi đây có nhiều lợi thế để phát triển du lịch Nằm trong khu dự trữsinh quyển lớn nhất cả nước, với những phong cảnh dễ say lòng người như haidòng Nậm Nơn, Nậm Mộ và những câu chuyện đầy chất huyền thoại, rồi rừngQuốc gia Pù Mát, rừng Săng Lẻ ở xã Tam Đình được nhiều người đánh giá làđẹp nhất nước, rừng lạnh nguyên sinh ở xã Tam Hợp, rừng cây lùn ở khu bảotồn thiên nhiên Pù Mát (xã Tam Quang), Bên cạnh đó, hồ thủy điện Bản Vẽ,Khe Bố sẽ là những điểm thu hút du khách, phát triển dịch vụ du thuyền thám

hiểm lòng hồ, tham quan các ốc đảo và thưởng thức các loại đặc sản của núirừng như thịt gà đen, lợn đen, cá mát, cơm lam, măng đắng,

Tương Dương cũng là huyện có khá nhiều di tích - lịch sử, tiêu biểu nhưđền Cửa Rào (xã Xá Lượng), đền thờ Lý Nhật Quang (xã Tam Quang), hangThằm Cóng (xã Tam Bông) và hệ thống hang động ở bản Xiềng Lằm (xã HữuKhuông) Đặc biệt, đền Cửa Rào từ lâu đã trở thành nơi gửi gắm tâm linh củađồng bào các dân tộc Tương Dương và du khách gần xa Mấy năm gần đây,huyện Tương Dương thường xuyên tổ chức các hoạt động lễ hội vào dịp đầuxuân đã thu hút một số lượng lớn du khách tìm về với lễ hội

Với đặc điểm có nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống nên vùng đất TươngDương có đời sống văn hóa phong phú và đa dạng, mang đậm bản sắc vùngmiền đến nay cơ bản vẫn còn lưu giữ được Đồng bào Thái với câu lăm, điệukhắp cùng bộ trang phục duyên dáng, gợi cảm; đồng bào Mông với bộ trangphục hoa văn sặc sỡ cùng điệu múa xòe; đồng bào Khơ Mú với điệu hát tơm lôicuốn người nghe bởi giai điệu rộn ràng Đó là chưa kể tới đời sống văn hóa - xãhội của đồng bào Tày Poọng, Ơ Đu đang trên bước đường hồi sinh Với ưu thếchiếm số lượng lớn và cư trú rộng khắp, đồng bào Thái ở Tương Dương từ lâu

đã có ý thức bảo tồn và phát huy bản sắc của dân tộc mình, trong đó phải kể đếnyếu tố không gian văn hóa Vì thế, ở Tương Dương lưu giữ được một số bảnThái cổ như bản Chắn, bản Mác, bản Lau (xã Thạch Giám), bản Xoóng Con,bản Phồng (xã Lưu Kiền), bản Huồi Tố (xã Mai Sơn),

Nhằm đảm bảo ổn định về kinh tế- xã hội, trên cơ sở những tiền đề đã đạtđược, Đảng bộ huyện Tương Dương đã từng bước vạch ra con đường phát triểnphù hợp với tình hình, đặc điểm của mình, ra sức phát huy nội lực, tranh thủ sựgiúp đỡ của Trung ương, tỉnh, các doanh nghiệp để phát triển kinh tế-xã hội.Nhờ vậy, trong những năm gần đây, Đảng bộ và nhân dân huyện Tương Dương

đã vượt qua những khó khăn, thách thức và đạt được nhiều kết quả đáng khích lệtrên các lĩnh vực, đạt và vượt một số chỉ tiêu trọng tâm mà Đại hội Đảng bộ

huyện khoá XXIV đã đề ra Tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm trong thời kỳ2005-2009 đạt 9,1%, năm 2009 thu ngân sách đạt 8.764 triệu đồng/3.970 triệuđồng, bằng 175,3% so với Nghị quyết HĐND huyện đề ra Cơ cấu kinh tếchuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng các ngành công nghiêp, dịch vụ; huyệnhiện có 15 xã/18 xã có điện lưới quốc gia, đường ô tô về tận xã Có 80% sốtrường học cao tầng, trạm xá khang trang, 3 trường học, 3 trạm xá được côngnhận đạt chuẩn Quốc gia giai đoạn 1, bộ mặt thị trấn và các xã thay đổi rõ nét,nhiều công trình giao thông, thuỷ lợi, thuỷ điện được xây dựng và đưa vào sửdụng hiệu quả; quốc phòng-an ninh được giữ vững, chính trị ổn định Phong tràoxoá đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới phát triển mạnh, nhất là khichương trình 134, 135 và Nghị quyết 30a của Chính phủ đi vào cuộc sống đãlàm thay đổi diện mạo nông thôn và cuộc sống của đông đảo đồng bào dân tộcthiểu số trên địa bàn huyện Diện phủ sóng truyền hình trong toàn huyện đạt90%, phủ sóng phát thanh đạt 95%, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 53,2% Hệthống chính trị từ huyện đến cơ sở được quan tâm củng cố, đội ngũ cán bộ ngàycàng trưởng thành từng bước đáp ứng được yêu cầu công việc trong tình hìnhmới.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được đó thì hiện nay, huyện Tương Dươngvẫn là một trong 62 huyện nghèo nhất cả nước theo Nghị quyết 30a của Chínhphủ, vị trí địa lý lại không mấy thuận lợi, địa hình của huyện chia thành 3 vùngrõ rệt: vùng trong, vùng đường 7 và vùng dọc sông, lại là địa hình luôn phảigánh chịu hậu quả thiên tai, nắng nóng gay gắt, lũ quét, lốc xoáy xẩy ra thườngxuyên Do vậy, chuyển dịch cơ cấu theo hướng sản xuất hàng hoá còn chậm vàgặp nhiều khó khăn Đến nay thu nhập bình quân đầu người mới chỉ đạt xấp xỉ 7triệu đồng/năm Các lĩnh vực kinh tế mũi nhọn và nhiều vùng trọng điểm chưađược đầu tư thoả đáng, thu hút đầu tư thấp, hiệu quả chưa cao Nguồn thu ngânsách chưa đủ để trang trải mà 100% là do Nhà nước cấp Lĩnh vực văn hoá, giáodục, y tế và các hoạt động xã hội chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của

sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Ý thức chấp hành pháp luật,hiểu biết luật pháp của nhân dân còn nhiều hạn chế, trình độ tay nghề của laođộng còn yếu, cán bộ khoa học, kỹ thuật, cán bộ nữ còn thiếu và yếu.

Tình hình kinh tế- xã hội và truyền thống của quê hương Tương Dương nêutrên đã tạo ra cho con người trên mảnh đất vùng cao miền Tây Nghệ An tính cốkết cộng đồng, thương yêu, đùm bọc lẫn nhau, giúp nhau cùng thoát nghèo Làyếu tố tác động sâu sắc đến các thế hệ thanh niên và công tác thanh niên huyệnnhà, vun đắp cho thanh niên huyện Tương Dương những truyền thống quý báu:yêu nước nồng nàn, chấp nhận hy sinh, đặt lợi ích tập thể, Tổ quốc lên trên hết.Kiên định đi theo con đường, lý tưởng cao đẹp mà Đảng, Bác Hồ và nhân dânViệt Nam đã chọn; luôn luôn thể hiện là đội quân tiên phong, gương mẫu, xungkích, sáng tạo, đón nhận những nhiệm vụ nặng nề, làm những việc mới, việckhó; hiếu học, ham hiểu biết, luôn học tập trau dồi chuyên môn, đạo đức, lốisống để đạt hiệu quả cao trong thực tiễn công việc hàng ngày, tiếp tục vữngbước cùng với lực lượng thanh niên trong tỉnh, trong cả nước xây dựng thànhcông sự nghiệp đổi mới quê hương, đất nước: Dân giàu, nước mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ, văn minh

Tương Dương đã xây dựng 13 dự án định canh, định cư cho 13 xã trong kếhoạch 1990-2005, kết hợp với chương trình xoá đói giảm nghèo, chương trình

135, chương trình trồng 1 triệu ha rừng, chương trình xoá bỏ cây trồng thuốcphiện của tỉnh,… nhằm bố trí lại sản xuất, sắp xếp lại dân cư, đảm bảo địnhcanh, định cư bền vững theo yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của địa bàn, từngvùng, phấn đấu giải quyết tự túc lương thực tại chỗ và tiến tới là kinh tế hànghoá

2.1.3 Đặc trưng của thanh niên dân tộc Thái ở Tương Dương

Sau khi giữ vững được nền hoà bình, đất nước ta tiếp tục đẩy mạnh sựnghiệp đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá, từng bước hội nhập sâu rộngkinh tế quốc tế Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành và toàn xã hội tiếp tục quan

tâm sâu sắc đến công tác thanh niên, “mở ra cho thanh niên những thời cơ lớn để

phát huy tiềm năng, cống hiến và trưởng thành” Quá trình xã hội hoá về công

tác thanh niên được triển khai rộng rãi, tạo môi trường, điều kiện thuận lợi đểthanh niên nâng cao trình độ, học vấn, tay nghề Các chính sách khuyến khíchđầu tư phát triển kinh tế nhiều thành phần là cơ hội cho thanh niên có bản lĩnh

và tài năng lập nghiệp, phát triển sản xuất, dịch vụ làm giàu cho bản thân và xãhội

Sự phát triển nhanh chóng của các ngành công nghiệp, xây dựng, khai thác,của khoa học công nghệ, quá trình toàn cầu hoá đã tạo cơ hội, điều kiện chothanh niên trở thành người lao động có chuyên môn, có điều kiện thuận lợi đểtiếp xúc rộng rãi với thế giới, tiếp cận với tri thức quốc tế, tiếp thu tinh hoa vănhoá nhân loại

Cùng với những cơ hội mới, tuổi trẻ Việt Nam, tuổi trẻ Nghệ An nói chung,tuổi trẻ huyện Tương Dương nói riêng trong giai đoạn hiện nay cũng đang đứngtrước những khó khăn, thách thức lớn Tình hình thế giới diễn biến phức tạp,những nguy cơ chung của đất nước mà Đảng đã vạch ra cũng chính là nhữngthách thức đối với thế hệ trẻ ( tụt hậu về kinh tế, chệch hướng xã hội chủ nghĩa,nạn tham nhũng và quan liêu, âm mưu diễn biến hoà bình của các thế lực thùđịch) Kinh tế đất nước, của tỉnh và của huyện nhà vẫn đang còn trong tình trạngkém phát triển, sức cạnh tranh thấp, chưa có đủ khả năng, điều kiện để đáp ứngnhững nhu cầu, phát triển của thanh niên; các chính sách giáo dục và đào tạo,lao động và việc làm, trọng dụng nhân tài, quy hoạch đầu tư và quản lý các hoạtđộng văn hoá, thể thao phục vụ thanh thiếu nhi thiếu đồng bộ Không ít thanhniên gặp khó khăn về điều kiện học tập, việc làm, nhà ở, lập thân lập nghiệp vànâng cao thu nhập

Trình độ học vấn, chuyên môn, nghề nghiệp, năng lực hành động của thanhniên dân tộc Thái nói chung chưa đáp ứng với yêu cầu của cơ chế thị trường vàyêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Các thế lực thù địch đẩy