Đánh giá hiệu quả sử dụng phân bón qua lá đến sinh trưởng, phát triển và năng suất lạc trong vụ xuân năm 2014 tại huyện Diễn Châu tỉnh Nghệ An

Để cho cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt thì không những cây cần các chất dinh dưỡng như protein, lipit, gluxit…để cấu trúc cơ thể và cung cấp năng lượng, mà cây còn cần các chất có

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGÔ THỊ LAN ANH

TÊN ĐỀ TÀI

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG PHÂN BÓN QUA

LÁ ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ NĂNG SUẤT LẠC TRONG VỤ XUÂN NĂM 2014 TẠI

HUYỆN DIỄN CHÂU TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ NÔNG NGHIỆP

NGHỆ AN, 2014

Lờ i cả m ơ n

Thời gian hoàn thành luận văn này là sự khép lại của chặng đường phấn đấu, học tập dưới sự giáo dục, dạy dỗ tận tình của các thầy giáo, cô giáo khoa Nông – Lâm – Ngư trường Đại Học Vinh Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự

cố gắng của bản thân còn có sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy giáo, cô giáo làm việc tại phòng thiết bị, thí nghiệm khoa Nông – Lâm – Ngư và người thân, bạn bè

Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy giáo, cô giáo và đặc biệt là thầy giáo PGS.TS Nguyễn Quang Phổ đã nhiệt tình chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy giáo, cô giáo làm việc tại trung tâm Thực hành thí nghiệm khoa Nông – Lâm – Ngư trường Đại Học Vinh đã giúp đỡ tôi trong quá trình tiến hành các thí nghiệm

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, người thân đã luôn bên cạnh tôi, dành cho tôi nguồn động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này

Dù đã cố gắng rất nhiều, nhưng bản thân còn thiếu kinh nghiệm, khả năng

và kiến thức, thời gian còn hạn chế nên đề tài này không tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy rất mong sự góp ý, đánh giá chân thành từ phía các thầy cô giáo và bạn bè để luận văn được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Nghệ An, tháng 10 năm 2014

Người thực hiện

Ngô Thị Lan Anh

Lời cam đoan

Tôi xin cam đoan rằng, đây là công trình nghiên cứu khoa học do tôi trực tiếp thực hiện trong vụ Xuân năm 2014, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Quang Phổ Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, chưa từng được sử dụng để bảo vệ bất cứ học vị nào trong và ngoài nước

Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự trích dẫn và giúp đỡ trong luận văn này đã được thông tin đầy đủ, trích dẫn chi tiết và chỉ rõ nguồn gốc

Nghệ An, tháng 10 năm 2014

Người thực hiện

Ngô Thị Lan Anh

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CT Công thức CHLB Cộng hòa liên bang Đ/c Đối chứng

ĐHQG Đại học Quốc gia FAO Tổ chức Nông lương thế giới

PB Phân bón

KL Khối lượng NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NSLT Năng suất lý thuyết

NSTT Năng suất thực thu NSKT Năng suất kinh tế NXB Nhà xuất bản

LA Diện tích lá LAI Chỉ số diện tích lá LAD Thời gian diện tích lá HSQH Hiệu suất quang hợp SWL Khối lượng diện tích lá

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Ngưỡng chịu đựng của lá cây với phân phun qua lá 19 Bảng 3.1 Thời gian bắt đầu các giai đoạn của các giống lạc thí nghiệm 35

Bảng 3.2 Chiều cao thân cây lạc ở các công thức thí nghiệm qua một số

Bảng 3.3 Số lá xanh trên thân chính cây lạc qua một số giai đoạn phát

Bảng 3.7 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến chỉ số diện tích lá của các

Bảng 3.10 Tích lũy chất khô của các giống lạc thí nghiệm qua các thời kỳ 56

Bảng 3.11 Tích lũy chất khô của lá cây lạc ở các giống lạc thí nghiệm qua

Bảng 3.15 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến năng suất lạc các giống thí

Bảng 3.16 Mức độ nhiễm các loại sâu, bệnh hại chính trên lạc thí nghiệm 67 Bảng 3.17 Hiệu quả kinh tế của việc dùng phân bón qua lá 69

Hình 3.3 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến số lá xanh trên thân chính

Hình 3.4 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến số lá xanh trên thân chính

Hình 3.5 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến chiều dài cành cấp 1 đầu

tiên của giống L14 qua các thời kỳ 45

Hình 3.6 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến chiều dài cành cấp 1 đầu

tiên của giống L20 qua các thời kỳ 46

Hình 3.7 Ảnh hưởng của Phân bón qua lá đến diện tích lá cây lạc qua

Hình 3.8 Ảnh hưởng của Phân bón qua lá đến diện tích lá cây lạc qua

Hình 3.9 Ảnh hưởng của Phân bón qua lá đến chỉ số diện tích lá cây lạc

Hình 310 Ảnh hưởng của Phân bón qua lá đến chỉ số diện tích lá cây lạc

Hình 3.11 Ảnh hưởng của Phân bón qua lá đến khối lượng diện tích lá cây

lạc giống L14 qua các thời kỳ 53

Hình 3.12 Ảnh hưởng của Phân bón qua lá đến khối lượng diện tích lá cây

lạc giống L20 qua các thời kỳ 53 Hình 3.13 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến khả năng tích lũy chất khô

giống lạc L14 qua các thời kỳ 57

Hình 3.14 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến khả năng tích lũy chất khô

giống lạc L20 qua các thời kỳ 57

Hình 3.15 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến khả năng tích lũy chất khô

của lá cây lạc giống L14 qua các thời kỳ 59

Hình 3.16 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến khả năng tích lũy chất khô

của lá cây lạc giống L20 qua các thời kỳ 59 Hình 3.17 Năng suất lý thuyết và năng suất thực thu 66

MỤC LỤC

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 2

1.2 Nhu cầu dinh dưỡng của cây lạc 6 1.2.1 Vai trò sinh lý của N ( nitơ) và nhu cầu dinh dưỡng khoáng N ở

1.2.2 Vai trò sinh lý của lân và nhu cầu dinh dưỡng lân của cây lạc 6 1.2.3 Vai trò sinh lý của kali và nhu cầu dinh dưỡng kali của cây lạc 6 1.2.4 Vai trò sinh lý của canxi và nhu cầu dinh dưỡng canxi của cây

1.4 Bón phân cân đối – hợp lý 11 1.4.1 Khái niệm bón phân cân đối – hợp lý 11 1.4.2 Tác dụng của bón phân cân đối – hợp lý 12 1.5 Cơ sở của việc bón phân qua lá 13

1.5.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng hút chất dinh dưỡng của

1.5.3 Cơ chế của sự hấp thu và vận chuyển chất dinh dưỡng qua bộ lá 15 1.5.4 Những lý do sử dụng phân bón qua lá 17 1.5.5 Ưu điểm của phân bón lá đối với cây trồng 18

CHƯƠNG II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

2.2.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm trên đồng ruộng 25 2.2.2 Quy trình trồng và chăm sóc cây lạc 28 2.2.3 Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi 29

2.4 Thời gian, địa điểm nghiên cứu 32

2.4.2 Địa điểm 32 CHƯƠNG III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 34 3.1 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến sinh trưởng của cây lạc 34 3.1.1 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến thời gian bắt đầu các giai đoạn 34 3.1.2 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến chiều cao thân cây lạc 36 3.1.3 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến số lá xanh trên cây 38 3.1.4 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến sự phát triển của cành lạc 41 3.1.4.1 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến số cành trên cây 41 3.1.4.2 Ảnh hưởng của phân bón qua lá chiều dài cành cấp 1 đầu tiên

3.2 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến các chỉ tiêu sinh lý của cây lạc 46 3.2.1 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến diện tích lá lạc 46 3.2.2 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến chỉ số diện tích lá 48 3.2.3 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến khối lượng diện tích lá 51 3.2.4 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến thời gian diện tích lá 53 3.2.5 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến tích lũy chất khô 55 3.2.6 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến hiệu suất quang hợp 60 3.3 Ảnh hưởng của phân bón qua lá đến năng suất và các yếu tố cấu

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Lạc (Arachis hypogaea L.) là cây công nghiệp, cây thực phẩm có giá trị

kinh tế và dinh dưỡng cao Hiện nay lạc đang được trồng ở nhiều nước trên thế

giới Theo FAO ( Food and Agriculture Organization) trong các loài cây lấy hạt

có dầu được trồng hàng năm trên thế giới, lạc có diện tích và sản lượng đứng thứ 2 sau đậu tương, Việt Nam là nước trồng lạc đứng thứ 5 ở châu Á sau: Ấn Độ, Idonesia, Trung Quốc và Myanma.[23] Lạc có vai trò quan trọng trong cơ cấu cây trồng của hầu hết các địa phương trong cả nước Lạc là cây lấy dầu có giá trị,

trong hạt lạc chứa lượng dầu cao từ 40 ÷ 57 %, ngoài ra chứa protein khá cao từ

20 ÷ 37,5 % và các vitamin quan trọng khác như vitamin A, B1, B6, vitamin PP,

có thể sử dụng trực tiếp làm thực phẩm.[23] Lạc là cây có khả năng cải tạo đất do

ở rễ lạc có các vi khuẩn nốt sần có khả năng cố định đạm cung cấp cho cây nâng cao hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích

Hiện nay ở nước ta, lạc là một trong những mặt hàng xuất khẩu quan trọng,

là nguồn thực phẩm cho con người, nguồn thức ăn cho gia súc và là cây cải tạo đất

lý tưởng Sản xuất lạc ở Việt Nam ngày càng phát triển, từ năm 1995 đến năm

2000 sản xuất lạc có xu hướng tăng về diện tích và sản lượng nhưng năng suất chưa cao, chỉ đạt khoảng 1,4 tấn/ha [30] Nhưng đến năm 2009 diện tích trồng lạc trong cả nước đạt 249,2 nghìn ha và năng suất đạt 2,1 tấn /ha, cao hơn nhiều so với các năm trước

Để cho cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt thì không những cây cần các chất dinh dưỡng như protein, lipit, gluxit…để cấu trúc cơ thể và cung cấp năng lượng, mà cây còn cần các chất có hoạt tính sinh học như vitamin, enzim, hoocmon….[17] Trong đó, các loại phân vi lượng và chất điều hòa sinh trưởng trong phân bón lá có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc điều chỉnh quá trình sinh trưởng, phát triển và các hoạt động sinh lý của cây

Trong sản xuất nông nghiệp hiện nay phân bón lá được nông dân sử dụng khá phổ biến nhất là ở các vùng chuyên canh rau màu, trồng hoa cây cảnh, cây ăn

quả và trên một số cây lương thực thực phẩm Phân bón lá có tác dụng kích thích sinh trưởng, tăng khả năng đâm chồi, đẻ nhánh, ra hoa, đậu quả, tăng năng suất chất lượng nông sản, kéo dài thời gian bảo quản…

Tuy nhiên không phải người nông dân nào cũng hiểu hết tính năng và sử dụng phân bón lá đúng cách Nhiều hộ nông dân quan niệm phân bón lá như là liều thuốc bổ cho cây trồng, phun không hiệu quả cho lúc này thì tốt cho lúc khác nên sử dụng sản phẩm không đúng thời kỳ, không đúng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng [33] Nhiều hộ nông dân vì mục đích kinh tế, sử dụng phân bón lá chứa các chất kích thích sinh trưởng với liều lượng cao, phun liên tục, nhiều lần, không đảm bảo thời gian cách ly, hậu quả gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ và tính mạng của người tiêu dùng Nhiều trường hợp, do không biết, không đọc kỹ hay để đỡ tốn công phun, mà phối trộn phân bón lá với thuốc trừ bệnh, thuốc trừ cỏ…điều này vô tình làm cho hiệu quả phòng trừ bệnh không cao, bệnh hại không giảm mà

có xu hướng bị nặng hơn, cỏ dại không chết mà còn phát triển nhiều hơn Nhưng trên thực tế, người dân đang sử dụng phân bón lá chưa khoa học, phù hợp và chưa đúng mục đích dẫn đến năng suất lạc không cao Chính vì vậy tôi

chọn đề tài“Đánh giá hiệu quả sử dụng phân bón qua lá đến sinh trưởng, phát triển

và năng suất lạc trong vụ Xuân năm 2014 tại huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An”

2 Mục tiêu nghiên cứu

* Mục tiêu tổng quát: Đánh giá được hiệu quả sử dụng 3 loại phân bón qua

lá đã được khuyến cáo trong sản xuất cho cây lạc, và trên vùng đất đại diện cho khu vực thí nghiệm Trên cơ sở đó, có thể lựa chọn và sử dụng chúng như một yếu

tố hỗ trợ bổ sung nhằm nâng cao năng suất và chất lượng nông sản của cây lạc ở vùng nghiên cứu

* Mục tiêu cụ thể :

- Đánh giá được hiệu quả của phân bón qua lá đến sinh trưởng, phát triển

và năng suất cây lạc

- Xác định loại phân bón lá đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất

- Đánh giá mức độ nhiễm sâu, bệnh hại trên cây lạc khi sử dụng phân bón qua lá

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu thu được sẽ góp phần khẳng định ưu điểm và tồn tại của các loại phân bón qua lá đã nghiên cứu đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của lạc ở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An

Trên cơ sở nghiên cứu của đề tài, đề xuất loại phân bón qua lá có hiệu quả kinh tế cao để khuyến cáo cho người dân trồng lạc ở Diễn Châu và những vùng sinh thái tương tự khác áp dụng vào thực tiễn sản xuất, góp phần hoàn thiện quy

trình thâm canh nâng cao năng suất và hiệu quả trồng lạc

4 Nội dung nghiên cứu

- Đánh giá ảnh hưởng của phân bón qua lá đến các chỉ tiêu về sinh trưởng, phát triển của cây lạc

- Đánh giá ảnh hưởng của phân bón qua lá đến các yếu tố cấu thành năng suất của cây lạc

5 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón qua lá lên sự sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây lạc trong vụ Xuân năm 2014 tại huyện Diễn Châu tỉnh Nghệ An Quy trình kỹ thuật áp dụng là : Kỹ thuật thâm canh cây lạc của Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Nghệ An

CHƯƠNG I TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Vai trò của cây lạc

Lạc là cây trồng có giá trị kinh tế nhiều mặt bởi nó là cây họ đậu ngắn ngày, các chất dinh dưỡng trong hạt khá đầy đủ các nguyên tố dinh dưỡng và có hàm lượng cao Cây lạc là cây trồng quan trọng xếp thứ 13 trong số các cây thực phẩm trên thế giới.[23]

* Về vai trò cải tạo đất :

Cây lạc đóng vai trò to lớn trong hệ thống luân canh cây trồng nhờ bộ rễ có khả năng cố định đạm vì vi khuẩn nốt sần cộng sinh với rễ cây họ đậu đã làm giàu thêm cho đất khoảng 500 - 600 kg N/ha, trung bình là 25 - 200 kg N/ha/năm

* Giá trị dinh dưỡng

Sản phẩm chính của cây lạc là hạt lạc Hạt lạc là loại hạt to và có chứa nhiều dinh dưỡng Trong hạt hầu như có đầy đủ các chất đại diện cho tất cả các nhóm chất hoá học hữu cơ và rất nhiều chất vô cơ như lipid, protein, glucid, và các amin… Trong đó lipid (dầu) chiếm tỉ lệ lớn nhất, sau đó là protein và glucid Nó cung cấp một nguồn năng lượng rất lớn Trong 100g hạt lạc cung cấp 590kcal, trong khi trị số ở đậu tương là 411kcal, gạo tẻ là 353 kcal, thịt lợn nạc là 286kcal…[29]

* Giá trị xuất khẩu

Trên thị trường thế giới, lạc là mặt hàng của nhiều nước Do giá trị nhiều mặt của hạt lạc nên chưa bao giờ lạc mất thị trường tiêu thụ Theo số liệu của FAO

1999, hiện đang có 100 nước đang trồng và xuất khẩu lạc Ở Xênêgan, giá trị lạc chiếm 80% giá trị xuất khẩu, ở Nigiêria chiếm 60% giá trị xuất khẩu .[30]

Hiện nay có 5 nước xuất khẩu lạc chủ yếu, đó là: Trung Quốc, Mỹ, Achentina, Ấn Độ và Việt Nam Các nước phải nhập khẩu lạc là Nhật Bản, Inđônêxia, Canada, Philipin, Đức…Ở Việt Nam sản lượng lạc xuất khẩu dao động

từ 100-130 nghìn tấn, [23].Khối lượng xuất khẩu từ năm 1990 đến nay có chiều hướng tăng, tuy nhiên sự tăng ấy còn ở mức độ chậm Mặt hàng xuất khẩu chủ yếu

là hạt, song về chất lượng của chúng ta còn rất thấp vì kích cỡ hạt nhỏ, hàm lượng dầu thấp nên giá trị chưa cao Năm 1990, sản lượng của xuất khẩu Việt Nam chỉ đạt 70 nghìn tấn trong khi tổng sản lượng sản xuất ra là 213 nghìn tấn.[23]

* Giá trị công nghiệp

Do giá trị dinh dưỡng của lạc, con người đã sử dụng như một nguồn thực phẩm quan trong Ngoài việc dùng để ăn dưới nhiều hình thức như luộc, rang, nấu xôi, làm bánh kẹo, chao dầu… lạc được dùng để ép dầu ăn và khô dầu để chế biến nước chấm và chế biến các mặt hàng khác.[17] Gần đây nhờ công nghiệp thực phẩm phát triển, người ta chế biến nhiều mặt hàng thực phẩm có giá trị từ lạc như lạc rút dầu, bơ lạc, chao, phomat sữa, sữa lạc,… được sử dụng chế biến nhiều loại thuốc trong y dược, dùng làm dầu nhờn để xoa máy, bỏ trục xe, loại dầu xấu dùng

để nấu xà phòng

* Giá trị nông nghiệp

Lạc là cây trồng có ý nghĩa nhất là đối với các nước nghèo vùng nhiệt đới Sản phẩm phụ của lạc là thức ăn quý cho động vật nuôi Khi ép dầu sản phẩm phụ

là khô dầu với lượng dinh dưỡng khá cao làm thức ăn cho gia súc gia cầm Dùng khô dầu trong khẩu phần thức ăn sẽ làm tăng sản lượng trứng của gà, làm lợn tăng trọng nhanh hơn Khi phân tích thân lá lạc thì có 47% đường bột, trên 15% chất hữu cơ chứa Nitơ và 1,8% chất béo nên thân lá lạc cũng có thể dùng làm thức ăn cho gia súc.[17]

Lạc có bộ rễ rất sâu và có nhiều nốt sần tự hút được đạm đáng kể Vì vậy trồng lạc có tác dụng cải tạo, bồi dưỡng, tăng độ phì nhiêu của đất, tạo điều kiện cho việc thâm canh tăng năng suất là đối với đất bạc màu, ở vùng Trung Du và đất bồi dốc, trồng lạc thu đông có tác dụng vừa sản xuất giống tốt, vừa làm cây phủ đất chống xói mòn trong mưa lũ Ngoài ra, lạc là loại cây trồng có khả năng trồng xen, trồng gối vụ với các cây hoa màu, cây công nghiệp khác cho năng suất và hiệu quả cao

Như vậy, lạc là loại cây trồng có nhiều giá trị cả về kinh tế, nông nghiệp và môi trường Để phát huy hiệu quả của cây lạc, chúng ta cần có nhiều đề tài nghiên

cứu nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả của cây lạc từ đó phát triển kinh tế nông thôn, cải tạo môi trường

1.2 Nhu cầu dinh dưỡng của cây lạc

1.2.1 Vai trò sinh lý của N (nitơ) và nhu cầu dinh dưỡng khoáng N ở cây lạc

Mỗi nguyên tố có vai trò quan trọng đối với hoạt động sinh lý của cây lạc: N cấu thành prôtêin và các hợp chất có N khác ở trong các bộ phận non của cây, N có mặt trong các enzim quan trọng trong các hoạt động sống của cây [17]

Đạm là thành phần không thể thiếu được ở prôtêin dự trữ trong hạt Ở thời kỳ sinh trưởng dinh dưỡng, N tập trung ở các phần non của cây, các mô phân sinh đang hoạt động, ở các phần sống của tế bào Khi hạt chín, phần lớn N trong cây tập trung ở hạt

Vì vậy thiếu đạm cây sinh trưởng kém, còi cọc, lá vàng, chất khô tích luỹ chất khô giảm, số quả và trọng lượng quả đều giảm, nhất là thiếu N ở thời kỳ sinh trưởng cuối Lượng N lạc hấp thu rất lớn, để đạt được 1 tấn lạc quả khô cần sử dụng tới

50 ÷ 75 kg đạm Thời kỳ lạc hấp thu nhiều đạm nhất là thời kỳ ra hoa - làm quả và

hạt Thời kỳ này chỉ chiếm 25% thời gian sinh trưởng của lạc, nhưng hấp thu tới

40 ÷ 45% nhu cầu đạm của cả chu kỳ sinh trưởng

Có hai nguồn cung cấp đạm cho cây lạc là do bộ rễ hấp thu từ đất và đạm

cố định ở nốt sần do hoạt động của vi khuẩn cộng sinh cố định đạm

Nguồn N cố định có thể đáp ứng được 50 ÷ 70% nhu cầu đạm của cây

ngoài ra, lá cũng có khả năng hấp phụ N Vì vậy phương pháp bón bổ sung N qua

lá rất có ý nghĩa, nhất là thời kỳ sinh trưởng cuối

1.2.2 Vai trò sinh lý của lân và nhu cầu dinh dưỡng lân ở cây lạc

Lân còn đóng vai trò quan trọng đối với sự cố định N và sự tổng hợp lipít ở hạt trong thời kỳ chín Ngoài ra, bón lân còn kéo dài thời kỳ ra hoa và tăng tỷ lệ hoa có ích Đối với quá trình cố định đạm, lân trong thành phần của mối liên kết cao năng ATP, chuyển năng lượng cho hoạt động cố định ở hạt khi chín, lân nằm trong các enzim xúc tiến tổng hợp lipít Người ta thấy rằng trong thời kỳ này, 50% lượng lân của cây tập trung ở hạt Bón đủ lân hàm lượng dầu trong cây tăng lên đáng kể [17]

1.2.3 Vai trò sinh lý của kali và nhu cầu dinh dưỡng kali ở cây lạc

Kali trong cây dưới dạng muối vô cơ hoà tan và muối của axít hữu cơ trong

tế bào Kali không trực tiếp đóng vai trò là thành phần cấu tạo của cây, nhưng tham gia vào hoạt động của các enzim, nó đóng vai trò chất điều chỉnh xúc tác Chính vì vậy kali tham gia chủ yếu vào các hoạt động chuyển hoá chất ở cây vai trò quan trọng nhất của kali là xúc tiến quang hợp và sự phát triển của quả, ngoài

ra kali còn làm tăng cường mô cơ giới, tăng tính chống đổ của cây

Trong cây kali tập trung chủ yếu ở các bộ phận non, lá non và lá đang hoạt động quang hợp mạnh Cây hấp thu kali tương đối sớm và tới 60% nhu cầu kali của cây được hấp thu trong thời kỳ ra hoa - làm quả Thời kỳ chín, nhu cầu về kali

hầu như không đáng kể (5 ÷ 7% nhu cầu kali)

Thiếu kali, thân cây chuyển thành màu đỏ sẫm và lá chuyển màu xanh nhạt Tác hại lớn nhất của thiếu kali là cây bị lùn, khả năng quang hợp và hấp thu N giảm, tỷ lệ quả một hạt tăng, trọng lượng hạt giảm và năng suất lạc giảm rõ rệt Lạc có thể hút lượng kali rất lớn, trong môi trường giàu kali, nó có khả năng hấp thu kali quá mức cần thiết

1.2.4 Vai trò sinh lý của canxi và nhu cầu dinh dưỡng canxi ở cây lạc

Dinh dưỡng canxi đối với lạc được coi là nguyên tố thường, lượng can xi

lạc hấp thu gấp gần 2 ÷ 3 lần lượng lân hấp thu

Các nhà khoa học đã đánh giá vai trò của can xi giúp ngăn ngừa tích luỹ nhôm và các cation gây độc, tăng hoạt động của vi khuẩn nốt sần, tăng hấp thu đạm Để quả phát triển bình thường, can xi phải có ở quả đang phát triển

Hàm lượng canxi cao trong lá ở mức tới hạn là 2%, các năng suất lạc cao đều chuyển tới các bộ phận của cây, kể cả hoa và tia đang phát triển, nhưng ngay sau khi tia quả đâm vào đất và phát triển quả, canxi từ rễ không được vận chuyển tới tia quả nữa mà để hình thành và phát triển quả, tia phải trực tiếp hút canxi từ đất điều này giải thích vì sao phải có canxi trực tiếp vùng hình thành quả .[17]

Hiện tượng quả lép, ốp thường xảy ra khi lượng canxi hữu hiệu trong đất thấp và do ảnh hưởng xấu có thể gây ra bởi các loại phân khoáng hoặc thời tiết đến sự hút canxi của quả

Canxi ít di động trong cây, và hàm lượng canxi ở các bộ phận của cây phụ thuộc vào sự cung cấp can xi ở thời điểm bộ phận đó hình thành Phân canxi được

sử dụng ở hầu hết các vùng sản xuất lạc to quả, các dạng canxi có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng hấp thu canxi của lạc

1.2.5 Vai trò sinh lý của Mg, S và nhu cầu dinh dưỡng Mg, S ở cây lạc

Mg là thành phần của diệp lục, vì vậy Mg có liên quan trực tiếp tới quang hợp của cây, nếu thiếu Mg cây giảm hàm lượng diệp lục ở lá, lá vàng úa, cây lùn

Lưu huỳnh là thành phần của nhiều loại axit amin quan trọng trong cây, vì vậy S có mặt trong thành phần prôtêin của lạc Thiếu S sự sinh trưởng của lạc bị cản trở, lá có biểu hiện vàng nhạt, cây chậm phát triển, tác dụng tăng năng suất lạc của thạch cao (CaSO4) ở Nigeria là nhờ S chứ không phải Ca Sự hút S có liên quan đến sự hút N và P2O5 để hình thành các axit amin, S có thể hấp thu bằng cả

rễ và quả, lượng S lạc hấp thu tương đương lân Reich xác định hàm lượng S trong

lá trong chu kỳ sinh trưởng của lạc là khoảng 0,2%

1.2.6 Vai trò sinh lý của Borax và nhu cầu dinh dưỡng Borax ở cây lạc

Borax, còn được biết dưới tên sodium borate (Na2B4O7.10H2), và axít boric (H3BO3) là những chất không màu, giống như muối và có thể ở dưới dạng bột trắng

Borax là nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu đối với cây trồng Ngày nay trên

70 quốc gia đã được phát hiện tình trạng thiếu Bo ở hầu hết các loại cây trên nhiều loại đất Phân Bo cũng đã được sử dụng rộng rãi trên thế giới Ở Việt Nam, kết quả nghiên cứu trong đất cho thấy có tới 78% các loại đất nghèo Bo [4] Nhìn chung, sự thiếu Bo trong đất thường xảy ra trong những điều kiện như :

- Những vùng có khí hậu nóng, ẩm, mưa nhiều (do Bo là nguyên tố dễ bị rửa trôi)

- Đất chua phát triển trên đá phún xuất, đất có pH < 4

- Đất phát triển trên đá vôi

- Đất có kết cấu thô, đất thoát nước tốt như đất dốc,…

Canxi là nguyên tố tương tác mạnh với Bo, nhu cầu Bo của cây thấp khi cây thiếu Canxi Ngược lại, Kali là nguyên tố đối kháng với Bo, nếu bón quá

nhiều Kali sẽ ức chế cây hút Bo làm giảm năng suất cây trồng

Vai trò của Bo trong cây:

- Bo rất cần thiết cho quá trình phân chia tế bào và quá trình thụ phấn của cây Giúp sự hình thành và phân hoá mầm hoa, tăng cường sức sống hạt phấn, tăng tỷ lệ đậu trái, giúp giảm rụng hoa và trái non

- Bo có liên quan đến quá trình tổng hợp Protein, Lipid, làm tăng hàm lượng đường và các Vitamin trong củ, quả, ngăn ngừa sự thối rữa, giúp bảo quản nông sản được lâu sau thu hoạch

- Bo ảnh hưởng đến sự hấp thu và sử dụng canxi, đồng thời giúp điều chỉnh tỷ lệ K/Ca trong cây

Các kết quả nghiên cứu trên thế giới và trong nước đều cho thấy khi bón

Bo vào gốc hoặc phun Bo qua lá đã làm gia tăng năng suất các loại cây trồng từ 6

- 48%, cải thiện chất lượng và màu sắc của nông sản cho người nông dân

Triệu chứng thiếu Bo ở lạc:

Bo là nguyên tố ít di động nên triệu chứng thiếu Bo thường xuất hiện ở các

bộ phận non của cây Ban đầu đỉnh sinh trưởng chùn lại, dần dần chết khô Các lá non thường bị biến dạng, gấp nếp và mỏng với màu xanh nhạt đến mất màu Trên

bề mặt lá thường có những đốm nhỏ màu vàng trắng

- Lá già có kết cấu dày, đôi khi cong lên và dòn

- Hoa ít hoặc không hình thành, rễ còi cọc

- Hoa, trái dễ bị thối và rụng non

Để khắc phục các triệu chứng thiếu Bo, nhằm nâng cao năng suất và phẩm chất lạc, chúng ta có thể bón các loại phân có chứa Bo vào gốc như: Borax, Boric acid… hoặc phun qua lá như sản phẩm Pisomix, đầu trầu Polyhumate,Komix,…

Trong quá trình canh tác, ngoài phương pháp bón phân vào đất, việc sử dụng phân bón lá để chủ động cung cấp thêm dinh dưỡng cho cây trồng ngày nay

đã trở thành một trong những biện pháp phổ biến với hầu hết bà con nông dân

1.3 Mối quan hệ giữa đất – cây trồng – phân bón

Đất là môi trường sống của cây ( chứa nhiều sinh vật lớn, nhỏ khác nhau) luôn luôn biến động, thay đổi Đất được hình thành với vai trò chủ yếu thuộc về thế giới sinh vật mà trước tiên là thực vật cây xanh và thế giới vi sinh vật Sự sống của sinh vật trên bề mặt lục địa ảnh hưởng trực tiếp đến tính chất lớp đất mặt Lớp đất mặt này là nguồn cung cấp thức ăn cho thực vật và qua thực vật cho động vật

và con người [12]

Phân bón là : Phân bón là nguồn cung cấp thức ăn chất khoáng thiết yếu cho cây trồng, thiếu chất khoáng cây không thể sinh trưởng và cho năng suất, phẩm chất cao Phân bón có vai trò rất quan trọng trong việc thâm canh tăng năng suất, bảo vệ cây trồng và nâng cao độ phì nhiêu của đất [32]

Phân bón là: Nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng hoặc có tác dụng cải tạo đất, trong thành phần chứa một hoặc nhiều yếu tố dinh dưỡng vô cơ đa lượng, trung lượng, vi lượng, đất hiếm, hữu cơ, axit amin, vitamin, axit humic, axit fulvic, vi sinh vật có ích, có một hoặc nhiều: chất giữ ẩm, chất hỗ trợ tăng hiệu suất sử dụng phân bón, chất điều hoà sinh trưởng thực vật, chất phụ gia

Cây hút thức ăn quan các con đường :

- Nhờ bộ rễ: Không phải toàn bộ các phần của rễ đều hút dinh dưỡng mà là nhờ miền lông hút rất nhỏ trên rễ tơ Từ một rễ cái, bộ rễ được phân nhánh rất nhiều cấp, nhờ vậy tổng cộng diện tích hút dinh dưỡng từ đất của cây rất lớn Rễ hút nước trong đất và một số nguyên tố hòa tan trong dung dịch đất như: đạm, lân, kali, lưu huỳnh, magê, canxi và các nguyên tố vi lượng khác, bộ rễ là cơ quan chính lấy thức ăn cho cây

- Nhờ bộ lá: Bộ lá và các bộ phận khác trên mặt đất, kể cả vỏ cây cũng có thể hấp thu trực tiếp các dưỡng chất [35] Ở trên lá có rất nhiều lỗ nhỏ (khí khổng) Khí khổng là nơi hấp thụ các chất dinh dưỡng bằng con đường phun qua

lá Trên cây một lá mầm (đơn tử diệp) khí khổng thường phân bố cả 2 mặt lá, thậm chí mặt trên lá nhiều hơn mặt dưới lá như: Lúa , lúa mì…, trên cây ăn trái (cây thân gỗ) khí khổng thường tập trung nhiều ở mặt dưới lá Khi dùng phân bón

lá phải theo đặc điểm cây trồng và đúng hướng dẫn thì lá cây mới hấp thụ cao được

Quan hệ đất - cây trồng - phân bón là mối quan hệ biện chứng tác động qua lại lẫn nhau và được thể hiện qua sơ đồ dưới đây:

Đất là môi trường sống , nơi chứa các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng.Cây trồng cung cấp một lượng lớn sinh khối từ thân, rễ, lá…tạo nên một tầng thảm mục trên bề mặt đất Đây là nguồn phân bón hữu cơ hết sức quan trọng giúp tăng độ phì nhiêu đất [35] Chính vì vậy mà cây trồng có thể sinh trưởng phát triển được trên đất mà không cần bón phân

Cây trồng có thể duy trì quá trình sinh trưởng phát triển của mình nhờ sự cung cấp dinh dưỡng từ đất mà không cần phân bón.Tuy nhiên để đạt năng suất cao, ổn định, chất lượng nông sản tốt thì bên cạnh các yếu tố như khí hậu, thời tiết, giống, kỹ thuật thâm canh,…Chúng ta cần phải thêm các loại phân vô cơ và các phân bón hữu cơ

1.4 Bón phân cân đối – hợp lý

1.4.1 Khái niệm bón phân cân đối – hợp lý

* Bón phân cân đối:

Là việc cung cấp đầy đủ các nguyên tố với số lượng và tỷ lệ thích hợp giữa các loại phân bón cho từng vùng sinh thái nhất định để đạt được năng suất cao nhất [32]

Bón phân cân đối phải đảm bảo các yếu tố dinh dưỡng cân đối: Cân đối giữa các nguyên tố đa lượng, trung lượng, vi lượng, cân đối giữa hàm lượng vô cơ

và hữu cơ, cân đối với từng lại cây trồng

Cây trồng có yêu cầu đối với các chất dinh dưỡng ở những lượng nhất định với những tỷ lệ nhất định giữa các chất Thiếu một chất dinh dưỡng nào đó, cây

Đất

sinh trưởng và phát triển kém, ngay cả những khi có các chất dinh dưỡng khác ở mức thừa thãi

Các nguyên tố dinh dưỡng không chỉ tác động trực tiếp lên cây mà còn có ảnh hưởng qua lại trong việc phát huy hoặc hạn chế tác dụng của nhau

Đối với mỗi loại cây trồng có những tỷ lệ khác nhau trong mức cân đối các yếu tố dinh dưỡng Tỷ lệ cân đối này cũng thay đổi tuỳ thuộc vào lượng phân bón được sử dụng Tỷ lệ cân đối giữa các nguyên tố dinh dưỡng cũng khác nhau ở các loại đất khác nhau

Điều cần lưu ý là không được bón phân một chiều, chỉ sử dụng một loại phân mà không chú ý đến việc sử dụng các loại đất khác

Bón phân không cân đối không những không phát huy được tác dụng tốt của các loại phân, gây lãng phí mà còn có thể gây ra những tác dụng không tốt đối với năng suất cây trồng và đối với môi trường

* Bón phân hợp lý:

Là sử dụng lượng phân bón thích hợp bón cho cây trồng đảm bảo tăng năng suất cây trồng với hiệu quả kinh tế cao nhất, không để lại hậu quả tiêu cực lên nông sản và môi trường sinh thái

Bón phân hợp lý là thực hiện bón phân cân đối và đảm bảo bốn đúng: đúng liều lượng, đúng loại phân, đúng tỷ lệ, đúng thời kỳ

1.4.2 Tác dụng của bón phân cân đối – hợp lý

Có nhiều quan niệm khác nhau về phân bón và cách bón phân cho cây trồng Bên cạnh những quan niệm cho rằng phân bón có ảnh hưởng tích cực đến cây trồng thì cũng không ít ý kiến cho rằng phân bón là hoá chất có ảnh hưởng xấu đến cây trồng và môi trường sinh thái [35]

Tuy nhiên, ý kiến này chỉ đúng khi sử dụng loại phân (chất khoáng ngoài nhu cầu của cây) hoặc liều lượng quá cao làm chất đất “mặn” hoặc thiếu cân đối (cân bằng về sinh lý) giữa các loại phân đã sử dụng Nếu chúng ta biết sử dụng phân bón một cách cân đối và hợp lý thì không những không huỷ hoại môi trường

mà còn làm tăng năng suất, sản lượng và chất lượng nông sản phẩm

Thực tế cho thấy bón phân cân đối và hợp lý đều có tác dụng:

- Ổn định và cải thiện độ phì nhiêu của đất do không làm cây trồng phải khai thác triệt để các chất dinh dưỡng trong đất mà con người không cung cấp đủ cho nó

- Tăng năng suất cây trồng, nâng cao hiệu quả sản xuất: Khi bón phân cân đối và hợp lý cây trồng có thể phát huy hết tiềm năng năng suất sẵn có

- Tăng chất lượng nông sản: Tăng hàm lượng protein trong hạt ngũ cốc, vitamin trong rau quả, đường trong mía, giảm tích luỹ nitrat trong rau, làm hình dáng nông sản hấp dẫn hơn,…

- Bảo vệ nguồn nước, đất hạn chế khí thải, chất thải độc hại làm ảnh hưởng đến môi trường

1.5 Cơ sở của việc bón phân qua lá

1.5.1 Khái niệm phân bón qua lá

Bón phân qua lá, kể cả đối với dinh dưỡng đa lượng và vi lượng, là cần thiết để lạc quan hóa về năng suất, chất lượng dẫn đến gia tăng lợi tức của nhà nông Đối với nhiều vụ mùa ở khắp nơi trên thế giới Bón phân qua lá đã minh chứng tính hiệu quả, tính hiệu lực của nó, do đó nông dân nên được khuyến khích

áp dụng phương pháp này kể cả trên các loại cây trồng chưa được khảo nghiệm tới [33]

Bón phân qua lá có vai trò quan trọng trong việc làm gia tăng chất dinh dưỡng cho cây trồng và đã được nông dân áp dụng nhiều năm nay ở khắp nơi trên thế giới, mặc dù thông tin về lĩnh vực này trên các tài liệu khoa học còn nhiều hạn chế Chỉ tới thời gian gần đây, các nhà khoa học mới chú tâm tới và điều này đã được chứng kiến bởi hàng trăm chuyên gia tham dự hội nghị quốc tế chuyên đề về Bón phân qua lá .[2]

Bón phân qua lá là một phương pháp dễ áp dụng và hiệu quả để gia tăng năng suất và chất lượng nông sản dẫn đến gia tăng lợi nhuận cho nhà nông nếu được áp dụng đúng cách Sự hiểu biết đầy đủ về Bón phân qua lá sẽ tránh được các lầm lẫn và sẽ làm cho nông dân có thu nhập cao hơn .[18]

Bón phân qua lá là biện pháp phun một hay nhiều chất dinh dưỡng cho cây trồng lên các phần ở phía trên mặt đất của cây ( lá, cuống, hoa, trái) với mục đích nâng cao sự hấp thu dinh dưỡng qua các phần trên mặt đất của cây trồng [18]

1.5.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng hút chất dinh dưỡng của rễ

Trong thực tế ta thấy rằng nếu đất bị dí chặt, mặt đất bị đóng váng, đất chứa nhiều chất hữu cơ chưa phân huỷ, trong đất tích tụ các chất độc đối với hô hấp của

rễ, đất phèn, mặn ngập úng lâu ngày có thể gây ra hô hấp yếm khí dẫn đến cản trở

sự hút dinh dưỡng của rễ và người ta gọi đây là hiện tượng “nghẹt rễ”.[14]

Ở các điều kiện gây ra nghẹt rễ cho cây, dù trong đất có thừa chất dinh dưỡng cây cũng chỉ hút dược một phần Khả năng lựa chọn "hút theo nhu cầu" của cây bị phá hủy

Những yếu tố ảnh hưởng đến sự hút dinh dưỡng của cây gồm:

* Dinh dưỡng trong đất: Các chất dinh dưỡng ở trong đất không phải chất nào cũng ở dạng “dễ tiêu”, vì vậy rễ cây cũng không thể hút được một số chất dinh dưỡng này, mặc dù cây đang rất cần .[28].Có rất nhiều hiện tượng xảy ra hàng ngày hàng giờ trong đất làm cho các chất dinh dưỡng trở nên khó tiêu, hoặc bị mất

đi

Lân dễ bị các nguyên tố như nhôm, sắt kết tủa, ở vùng đất chua phèn làm cho cây luôn bị thiếu lân Kali dễ bị rửa trôi do nước mưa, nước tưới Urê bón và đất nhanh chóng bị các vi sinh vật trong đất chuyển hóa thành dạng đạm nitrat Ở dạng này, đạm dễ bị rửa trôi hoặc bị chuyển hóa tiếp thành nitơ phân tử và bay vào khí quyển .[33] Vi sinh vật và cỏ dại cũng cạnh tranh dữ dội với cây trồng để hút dinh dưỡng Một gam đất có hàng tỷ vi khuẩn, nấm chúng hút chất dinh dưỡng và chỉ khi chúng chết đi mới hoàn trả lại các chất này cho vùng rễ

* Đất: Cây cần đất để sống nhưng chúng ta biết rằng trong một gram đất có chứa hàng tỷ vi sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau và các động vật hạ đẳng khác

Có loài có ích nhưng cũng có loài có hại cho hệ rễ, đặc biệt là tuyến trùng, khi chúng phát triển tới một số lượng cao thì toàn bộ rễ tơ và lông hút của rễ bị hủy diệt Sau khi đoàn tuyến trùng đã gây hại cho các đầu rễ có chứa nhiều tế bào lông hút nhất, chúng mở cửa cho các vi sinh vật gây bệnh (nấm, vi khuẩn, vi rút)

vào cây qua rễ và có thể gây tác hại nghiêm trọng đến sinh trường và phát triển của cây

* pH đất: pH đất là yếu tố ảnh hưởng lớn đến các phản ứng oxy hóa khử của đất và dinh dưỡng của rễ cây Ở đất kiềm (pH >7) hầu hết các chất vi lượng đều trở nên “khó hấp thụ”, cây cần mà không hút được Còn ở đất chua quá (pH < 4) một số kim loại độc cho rễ được giải phóng ở mức độ dư thừa làm tổn hại đối với các tế bào lông hút.Ở đất quá chua phèn, người ta thấy số lông hút trên mặt rễ

tơ giảm đi rất nhiều so với đất có pH từ 6 ÷ 6,5 Ở đất ngập úng, sự phân huỷ các

chất hữu cơ dẫn đến hình thành các chất độc như H2S, cản trở hô hấp của rễ, do đó cản trở hút chất dinh dưỡng

* Ẩm độ đất: Ở đất có độ ẩm quá thấp hoặc quá cao cây không hút được nước từ đất, sự hút dinh dưỡng từ đó cũng đình chỉ luôn

* Nhiệt độ: Nhiệt độ thay đổi cũng ảnh hưởng mạnh đến hoạt động của tế bào lông hút Ở vùng nhiệt đới như nước ta, nếu nhiệt độ xuống dưới 15oC là việc hút dinh dưỡng của cây bị chậm lại

Ngoài các yếu tố kể trên thì sự hút dinh dưỡng của bộ rễ còn bị ảnh hưởng của nhiều yếu tố ngoại cảnh khác nữa như con người, vi sinh vật, cỏ dại

Vì các yếu tố gây trở ngại nói trên mà gần đây người ta đã tìm hiểu các con đường khác để đưa chất dinh dưỡng vào cây để phụ thêm cho hoạt động của hệ rễ khi cần thiết Con đường dinh dưỡng ngoài rễ hữu hiệu nhất đối với cây trồng đó chính là con đường dinh dưỡng khoáng qua lá

1.5.3 Cơ chế của sự hấp thu và vận chuyển chất dinh dưỡng qua bộ lá

Để hiểu được chức năng của phương pháp Bón phân qua lá, cần giải thích

rõ ràng các quy trình sinh học khác nhau của cơ chế hấp thu qua lá và phân phối dinh dưỡng bên trong cây trồng [20] Để làm các nhiệm vụ bên trong lá hoặc vận chuyển các chất dinh dưỡng khoáng ra khỏi lá đến các bộ phận khác của cây trồng, một quy trình hấp thu thông qua màng tế bào ( plasma membrane), từ các gian bào bên trong lá (apoplast) vào bên trong tế bào ( symplat) sẽ xảy ra Theo Romheld và El- Fouly, ( 1999), sự hấp thu dinh dưỡng qua lá có 5 bước như sau:

Bước 1: Làm ướt bề mặt lá bằng dung dịch phân bón

Vách ngoài của những tế bào lá được bao phủ bởi lớp cutin và một lớp sáp

có đặc tính chống thấm nước rất mạnh Để việc hấp thu các chất dinh dưỡng dễ dàng, ta có thể bỏ thêm các chất phụ gia vào phân bón qua lá để giảm sức căng bề mặt

Bước 2: Khi phun dung dịch hòa tan phân bón lên bề mặt của lá cây, sự hấp

thu các ion có thể xảy ra theo 3 cách sau:

Cách 1: Qua các lỗ nhỏ li ti trên bề mặt lớp ngoại bì và vách tế bào

Cách 2: Qua các thủy khổng ở giữa các vách tiếp giáp các tế bào

Cách 3: Qua khí khổng giữa các tế bào bảo vệ

Theo Eichert Et Al, sự xâm nhập của chất lỏng xuyên qua bề mặt có sức căng cao và các khí khổng có thể xảy ra dưới một số điều kiện Một trong những điều kiện này là tạo các giọt nhỏ dung dịch vây với sự thoát hơi nước hòa tan thành dung dịch khoáng Khi sự thoát hơi nước xảy ra, mức độ xâm nhập các chất tan vào lá đạt cao nhất

Bước 3: Sự xâm nhập chất dinh dưỡng vào các gian bào bên trong lá cây

Các gian bào (apoplast) rất quan trọng để chứa các chất dinh dưỡng trước khi chúng được hấp thu vào bên trong từng tế bào Tiếp theo từ các tế bào lá, chất khoáng được vận chuyển theo hệ mạch dẫn của lá và đến tổng hợp các chất hữu cơ của quá trình quang hợp

Bước 4: Sự hấp thu chất dinh dưỡng vào bên trong tế bào:

Những nguyên tắc chung về việc hấp thu và vận chuyển chất dinh dưỡng khoáng từ các khoảng không bên trong từng tế bào lá cũng giống như sự hấp thu chất khoáng từ rễ

Sự hấp thu chất khoáng qua các tế bào lá có thể được điều khiển qua tình trạng dinh dưỡng của cây, nhưng đây không phải là quy luật chung mặc dù hiện tượng này đã được khám phá đối với sự hấp thu lân [3].Việc hấp thu lân qua lá và vận chuyển xuống rễ xảy ra nhanh hơn đối với cây đang thiếu lân

Khi áp dụng những chất dinh dưỡng lưu động ( mobile nutrients) cho các lá non, lá còn đang phát triển thì sự chuyển dịch xuống rễ chậm hơn , điều này kích thích sự hấp thu dinh dưỡng gây ra do sự hấp thu không đủ của bộ rễ Các chất dinh dưỡng bất động ( immobile nutrients) áp dụng trên cả lá già

và lá non sẽ chuyển dịch chậm xuống rễ, như vậy không gây nên sự thay đổi nào hoặc có thể làm gia tăng lượng dinh dưỡng hấp thu từ rễ

Bước 5: Sự phân bố chất dinh dưỡng trong lá và chuyển dịch chúng ra

ngoài

Sự phân bổ từng chất dinh dưỡng riêng biệt bên trong và chuyển dịch chúng ra ngoài là sau khi phun dung dịch phân bón thì tùy thuộc vào từng tính cơ động của hệ mao dẫn

1.5.4 Những lý do sử dụng phân bón qua lá

Hiện tượng thiếu dinh dưỡng xảy ra khi khả năng hấp thu của bộ rễ bị giới hạn hoặc bị ngăn cản trong một thời gian, do đó không đủ cung cấp theo nhu cầu của cây Những sự kiện liên quan tới vùng rễ có thể kể như sau: [18]

- Rễ bị tổn thương: Do bị bệnh hoặc tổn thương cơ học ( do xới xáo khi chăm bón làm đứt rễ)

- Những điều kiện của đất không thuận lợi cho bộ rễ hấp thu dinh dưỡng + Chất dinh dưỡng bị cố định do các vi sinh vật

+ Bị cố định do môi trường đất và các chất hữu cơ

+ Do sự nhiễm mặn

+ Sự mất cân đối dinh dưỡng trong đất

+ Thiếu Oxy ( đất quá ướt)

+ Khả năng hoạt động hấp thu khoáng chất của rễ thấp, ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh không thuận lợi ( nhiệt độ thấp quanh vùng rễ trong thời kì

ra hoa và đậu trái)

+ Đất thiếu nước ảnh hưởng đến sự xâm nhập và vận chuyển chất khoáng

- Nhu cầu dinh dưỡng ở đỉnh cao: Trong suốt thời kỳ phát triển nhanh, nhu cầu dinh dưỡng của cây vượt quá khả năng cung cấp khoáng của đất

- Bón phân qua lá cũng có thể được chỉ định khi nhu cầu tập trung dinh dưỡng vào các vị trí chuyên biệt bên trong cây vượt quá khả năng phối trí dinh dưỡng bên trong cây

- Điều này thường xảy ra nhất trong những vùng trọng điểm của các loại trái cây lớn hoặc các chùm đậu và liên quan tới cả hai sự kiện là nhu cầu tập trung cao độ vào một vùng chuyên biệt nhiều nguyên tố trong trái cây như N và K

- Khả năng di chuyển của các nguyên tố bên trong cây cũng có thể bị hạn chế nếu hoa phát triển trước lá và do đó dẫn đến tình trạng hạn chế sự chuyển dịch dinh dưỡng trong các mô mao dẫn

- Trong các thời kỳ hạn hán hoặc ẩm độ không khí cao cũng có thể hạn chế

sự vận chuyển các chất khoáng trong các mạch mao dẫn làm hạn chế sự phân bố

bình thường của các dưỡng chất trong cây

1.5.5 Ưu điểm của phân bón lá đối với cây trồng

Cũng giống như những loại phân bón nói chung, phân bón lá cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng, ngoài ra còn có những vai trò và ưu điểm mà các loại phân bón khác không có được, đó là: [27]

+ Đáp ứng nhanh nhu cầu dinh dưỡng của cây, giúp cây mau chóng phục hồi

+ Giúp cây sinh trưởng phát triển ổn định, chắc khỏe, ít sâu bệnh, khắc phục được các điều kiện bất thuận của ngoại cảnh đã làm hạn chế sự hút chất khoáng của rễ

+ Phân bón lá có thể cung cấp kịp thời, hiệu quả sử dụng phân bón cao + Tăng chất lượng nông sản và giá trị thương phẩm

+ Có thể sử dụng khắc phục tình trạng thiếu dinh dưỡng của cây khi bộ rễ gặp trở ngại

Mặc dù việc sử dụng phân bón qua lá có rất nhiều ưu điểm nhưng trong sản xuất không thể dùng phân bón qua lá để thay thế cho phân bón qua rễ

1.5.6 Các loại phân bón lá

Có thể chia phân bón lá thành các nhóm theo: dạng, thành phần dinh dưỡng

và theo cơ chế liên kết các nguyên tố dinh dưỡng [18]

- Phân bón lá được sản xuất có 2 đạng phổ biến lá bột hòa tan và dung dịch

- Theo thành phần có thể chia phân bón lá thành 3 nhóm: Chỉ có các yếu tố dinh dưỡng vô cơ riêng rẽ hoặc phối hợp (đa lượng, trung lượng và vi lượng); có

bổ dung chất điều hòa sinh trưởng (kích thích, ức chế,…); hoặc thuốc bảo vệ thực vật

- Theo cơ chế liên kết các nguyên tố dinh dưỡng thì phân bón lá được chia thành 2 nhóm: Dạng vô cơ; dạng hữu cơ, trong đó có chelat và hữu cơ-khoáng

1.5.7 Các biện pháp nâng cao hiệu quả của phân bón lá

Để sử dụng phân bón lá có hiệu quả cao phải: [27]

+ Chọn đúng loại phân thích hợp: Từng loại cây trồng cần phải có loại phân bón lá riêng Ví dụ muốn kích thích cây ra hoa trái mùa, kích thích đâm chồi, chín sớm, thì phải lựa chọn đúng loại kích thích sinh trưởng phù hợp cho từng loại cây

cụ thể

+ Cần phun đúng thời kỳ cần thiết của cây: Mỗi cây trồng đều có những thời kỳ quan trọng trong sinh trưởng và phát triển cần được đáp ứng đủ dinh dưỡng thì cây mới sinh trưởng tốt, cho năng suất cao

+ Phun đúng nồng độ, liều lượng: Tránh phun quá đậm đặc hay quá loãng, tránh phun quá nhiều làm lãng phí phân

+ Phun đúng thời điểm: Nên chọn lúc râm mát hoặc nắng nhẹ để phun; tránh phun lúc nắng gắt, lúc lá còn ướt do sương hoặc mưa

Khi sử dụng phân bón qua lá, cần đặc biệt chú ý đến nồng độ của phân bón

lá và ngưỡng chịu đựng của lá cây Ngưỡng chịu đựng của lá cây khi phun phân

bón quá lá được các nhà khoa học nghiên cứu và đưa ra kết quả ở Bảng 1.1

Bảng 1.1 Ngưỡng chịu đựng của lá cây với phân phun qua lá

1 ha

Đạm

Co(NH 2)2, (Urê) 3 – 5 (NH4)HPO4(DAP) 2 – 3 (NH4)2SO4 (SA) 2 – 3

NH4Cl (Amonclorua) 2 – 3 Lân

NH4HPO4 (MAP) 2 – 3

H3PO4 (Axit photphoric) 1,5 – 2,5 Dạng DAP, MAP như trên 2 – 3 Kali

KNO3 (Kalinitrat) 3 – 5

K2SO4 (Kalisunphat) 3 – 5 KCl (Kaliclorua) 3 – 5

Canxi CaCl2 (Canxiclorua) 3 – 6

Ca(NO3)2 (Canxinitrat) 3 – 6

Magie MgSO4 (Magiesunphat) 3 – 12

Mg(NO3)2 (Magienitrat) 3 – 12 Sắt FeSO4 (sắt sunphat) 2 – 12

Mangan MnSO4 (Mangan sunphat) 2 – 3

1.6.1 Tình hình sử dụng phân bón lá

Phân bón lá : Ngày nay người ta thường bổ sung nguyên tố vi lượng cho cây bằng biện pháp phun qua lá Phương pháp bổ sung các dinh dưỡng khoáng

qua lá là phương pháp đang ngày càng được phát triển Hiệu quả sử dụng phân qua lá tốt hơn là qua rễ, ít gây ô nhiễm môi trường Việc sử dụng dinh dưỡng khoáng qua lá có lợi ích đặc biệt lớn ở một số điều kiện nhất định Nhờ có những tiến bộ kỹ thuật về hoá học, sinh học, các dạng phân bón qua lá đã được cải tiến và

sử dụng có hiệu quả .[28] Phân bón lá được sử dụng như một phương tiện cung cấp dinh dưỡng vi lượng, đa lượng, hoóc môn kích thích sinh trưởng và những chất cần thiết cho cây Những ảnh hưởng quan sát được của việc bón phân qua lá

là tăng năng suất cây trồng, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh của cây, phản ứng của cây trồng phụ thuộc vào giống, dạng phân bón, nồng độ và số lần bón, cũng như từng giai đoạn phát triển của cây trồng

Người ta thường bổ sung phân bón lá vào thời kỳ cây sinh trưởng và phát triển mạnh nhất Sự hút các chất dinh dưỡng của cây vào thời kỳ đó là mạnh nhất nên hiệu quả của phân bón lá đạt cao .[5] Hiện nay, việc sản xuất phân phức hợp chứa những tỷ lệ khác nhau các nguyên tố dinh dưỡng cơ bản NPK cũng như các nguyên tố vi lượng là một trong những lĩnh vực phát triển mạnh mẽ nhất của Công nghiệp phân khoáng của các nước trên thế giới

Phân bón lá được sử dụng ở Việt Nam từ đầu những năm 1980 của thế kỷ trước, tuy nhiên phải đến năm 2000, thuật ngữ phân bón lá mới được chính thức

đề cập trong các văn bản pháp qui của Nhà nước (Nghị định số 113/2003/NĐ-CP ngày 07/10/2003 và các thông tư, quyết định của Bộ Nông nghiệp và PTNT) Vai trò của phân bón lá ngày càng tăng do việc sử dụng lâu dài các nguyên tố dinh dưỡng đa, trung lượng mà không có bổ sung các chất vi lượng; hơn nữa, nhiều nguyên tố, nhất là vi lượng dễ bị kết tủa khi thay đổi môi trường đất, rửa trôi nên việc đưa các nguyên tố này vào cây trồng thông qua lá là phương pháp hiệu quả Hầu hết phân bón lá cho hiệu lực nhanh, kinh tế hơn bón vào đất do cây sử dụng đến 95% lượng dinh dưỡng bón vào, trong khi hệ số sử dụng phân bón tương tự khi bón vào đất chỉ đạt 45-50%, thậm chí thấp hơn .[2]

Khi phun các loại phân bón lá cho các loại cây trồng khác nhau đều đem lại kết quả khả quan Qua đó cho thấy các nguyên tố trung lượng, vi lượng, axitamin, chất kích thích sinh trưởng có vai trò sinh lý quan trọng trong quá trình sinh

trưởng và phát triển của thực vật, nhưng nếu bón quá thừa, quá thiếu nột nguyên

tố vi lượng nào đó cũng gây ra sự kìm hãm hoặc phá vỡ các qua trình sinh hoá quan trọng nhất khiến cây phát triển không bình thường, không có khả năng cho năng suất cao ngay cả khi cung cấp đầy đủ các nguyên tố đa lượng .[28]

Do đó khi sử dụng phân vi lượng phải tuỳ theo điều kiện đất đai và đặc tính sinh lý của cây mà chọn cách sử dụng phân vi lượng phù hợp để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng trong cây làm cho cây sinh trưởng và phát triển tốt, cho năng suất và chất lượng cao Cần phải ngăn ngừa tình trạng bón quá liều Nếu khoảng nồng độ an toàn trong dung dịch đất của các nguyên tố đa lượng cơ bản tương đối rộng thì khoảng nồng độ tối ưu không gây hại của các nguyên tố vi lượng khá hẹp

1.6.2 Nghiên cứu về phân bón lá trên thế giới và Việt Nam

1.6.2.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới

Lạc là loài cây trồng rất khó dự đoán về năng suất vì bộ phận thu hoạch chính của lạc là quả lạc nằm bên dưới mặt đất Để góp phần nâng cao năng suất lạc, các nghiên cứu về phân bón đã đạt được những thành tựu đáng kể đặc biệt là các nghiên cứu về phân bón lá .[14]

Phân bón lá được phát hiện tại Viện đại học Michigan từ năm 1954 nhưng mãi đến thập niên 70 - 80 các nhà khoa học nhiều nơi, nhiều nước mới xác nhận là bón phân qua lá hiệu lực cao hơn, nhanh hơn, kinh tế hơn và tránh được nạn hoá chất làm ô nhiễm, chai cứng đất đai Sau đó các cơ quan nguyên tử năng lượng bằng cách dùng I - giô - tôp phóng xạ trộn vào phân bón lá rồi phun cho ướt một cái lá của cây mà thôi Sau đó dùng máy đo phóng xạ dò tìm thì chất phân bón lá I- giô - tôp (Isotopes) đã di chuyển khắp tất cả các lá, cành, tận từng đọt non cho đến rễ lớn nằm sâu dưới đất Như vậy hiệu quả sử dụng của phân bón lá rất cao.[18]

Phân bón qua lá đã được sử dụng phổ biến cho rất nhiều loại cây trồng trên thế giới và được chứng minh là loại phân đem lại hiệu quả cao cho nông nghiệp

Sự cần thiết phải sử dụng phân bón qua lá khi hiện tượng thiếu dinh dưỡng xảy ra khi khả năng hấp thu của bộ rễ bị giới hạn hoặc bị ngăn cản trong một thời gian,

do đó không đủ cung cấp theo nhu cầu của cây.[3] Những sự kiện liên quan tới

vùng rễ có thể kể như sau: Rễ bị tổn thương: Do bị bệnh hoặc tổn thương cơ học (

do xới xáo khi chăm bón làm đứt rễ).Những điều kiện của đất không hữu hảo cho

bộ rễ hấp thu dinh dưỡng Chất dinh dưỡng bị bất động hóa do các vi sinh vật Bị

cố định do môi trường đất và các chất hữu cơ Sự nhiễm mặn Sự bất cân đối dinh dưỡng trong đất Thiếu Oxy ( đất quá ướt) Sự hoạt động của rễ thấp ( nhiệt độ thấp quanh vùng rễ trong thời kì ra hoa và đậu trái) Thiếu nước để các chất dinh dưỡng ngấm vào ( quá khô)

Bón phân qua lá, kể cả đối với dinh dưỡng đa lượng và vi lượng, là cần thiết để lạc quan hóa về năng suất, chất lượng dẫn đến gia tăng lợi tức của nhà nông .[17].Đối với nhiều vụ mùa ở khắp nơi trên thế giới, Bón phân qua lá đã minh chứng tính hiệu quả, tính hiệu lực của nó, do đó nông dân nên được khuyến khích áp dụng phương pháp này kể cả trên các loại cây trồng chưa được khảo

Bón phân qua lá có vai trò quan trọng trong việc làm gia tăng chất dinh dưỡng cây trồng và đã được nông dân áp dụng nhiều năm nay khắp nơi trên thế giới, mặc dù thông tin về lĩnh vực này trên các tài liệu khoa học còn nhiều hạn chế .[5] Chỉ tới thời gian gần đây, các nhà khoa học mới chú tâm tới và điều này

đã được chứng kiến bởi hàng trăm chuyên gia tham dự hội nghị quốc tế chuyên đề

về Bón phân qua lá

Bón phân qua lá là một phương pháp dễ áp dụng và hiệu quả để gia tăng năng suất và chất lượng nông sản dẫn đến gia tăng lợi nhuận cho nhà nông nếu được áp dụng đúng cách

Như vậy, qua các nghiên cứu về phân bón lá trên thế giới ta thấy rằng: Mặc dù đang là phương pháp bổ sung dinh dưỡng nhưng nó đã cung cấp kịp thời, nhanh chóng chất dinh dưỡng cho lạc, loại bỏ được các bệnh sinh lý do thừa hoặc thiếu chất dinh dưỡng của đất Đây là một biện pháp hiệu quả giúp cho cây trồng hấp thụ các nguyên tố dinh dưỡng tốt hơn

1.6.2.2 Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam

Tại Việt Nam, thời gian gần đây đã xuất hiện nhiều loại phân bón qua lá nhằm bổ sung các chất dinh dưỡng cho cây trồng và được bà con nông dân sử

đụng khá phổ biến Các loại phân bón qua lá sử dụng cho cây lạc khá nhiều như : Komic, Kanphumat P, đầu trâu, Pisomix…., thành phần chính của các loại phân này ngoài các yếu tố đa lượng thì còn lại là các yếu tố vi lượng và chất điều hòa sinh trưởng.[18]

Mặc dù chỉ cần số lượng ít nhưng các nguyên tố vi lượng không thể thiếu đối với sự sinh trưởng, phát triển của cây lạc giúp cho quá trình hình thành quả lạc được tốt, tỉa quả không bị nứt, hạn chế nấm bệnh xâm nhập Thiếu Bo làm giảm tỉ

lệ đậu quả, hạt lép, sức sống hạt giống giảm Phun dung dich axit boric có thể làm tăng năng suất 4 - 10% Sử dụng Sunfat mangan cũng đã góp phần làm tăng năng suất lạc Theo thống kê phần lớn đất trồng lạc ở nước ta đều thiếu molipđen Khi phun molipden đã tăng năng suất lạc lên 16% Hiệu quả của phân vi lượng đến năng suất lạc đã thể hiện rõ khi phun kết hợp cả Mo, B, Mn với liều lượng một lần phun là 100g molipdatamon, 100g axit boric và 100g sunfat mangan/ha (nồng độ 1/1000) Theo kết quả nghiên cứu của Ngô Thế Dân (1999), phun dung dịch Mo khi lạc ra hoa không có hiệu quả rõ rệt Phun riêng lẻ Zn và Cu khi lạc bắt đầu ra hoa năng suất tăng từ 3,2 - 7,1% Nhưng nếu phun kết hợp cả 4 nguyên tố Zn, Cu,

Mo, B năng suất có thể tăng từ 19,1 đến 21,3%, hạt mẩy, to, hàm lượng prôtêin tăng lên rõ rệt .[17]

Bón phân qua lá, kể cả đối với dinh dưỡng đa lượng và vi lượng, là cần thiết để lạc quan hóa về năng suất, chất lượng dẫn đến gia tăng lợi tức của nhà nông Đối với nhiều vụ mùa ở khắp nơi trên thế giới, Bón phân qua lá đã minh chứng tính hiệu quả, tính hiệu lực của nó, do đó nông dân nên được khuyến khích

áp dụng phương pháp này kể cả trên các loại cây trồng chưa được khảo nghiệm tới

1.7 Diễn biến khí hậu, thời tiết từ tháng 1 – 5 năm 2014 ở huyện Diễn Châu

Thời tiết là một trong những yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất nông nghiệp Diễn biến thời tiết, khí hậu từ tháng 1 đến tháng 5 của huyện Diễn Châu được trình bày ở phần phụ lục

Về nhiệt độ : Nhìn chung năm 2014 nhệt độ các tháng 1.2 quá thấp, nhiệt

độ trung bình tháng 1 là 17,9 0C và tháng 2 là 18,3 0C Do thời tiết lạnh kéo dài

nên ảnh hưởng đến khả năng mọc mầm và cây lạc ra hoa muộn, ảnh hưởng đến khả năng ra hoa và hoa đậu quả của cây lạc Nhiệt độ thấp kéo dài làm khả năng ra hoa, số hoa ít và khả năng đậu quả thấp Thời tiết ở Nghệ An chịu ảnh hưởng của

3 – 4 đợt không khí lạnh và không khí lạnh tăng cường, có nhiều đợt mưa và mưa dầm kéo dài nên ra hoa rộ được tính vào đợt ra hoa rộ lần 2

Về lượng mưa : Lượng mưa khá nhiều và thuận lợi cho quá trình sinh trưởng của cây lạc vào thời gian cây con Nhưng vào tháng 3 lượng mưa giảm khiến khả năng ra hoa và đậu quả thấp Ảnh hưởng đến thụ tinh của cây lạc Nhưng đến tháng 4 thì lượng mưa tăng lên làm tăng khả năng đâm tia và hình thành quả tốt

Ẩm độ trung bình ở các tháng đồng đều, không quá cao cũng không quá thấp (khô) Vào tháng 1 ,2 độ ẩm phù hợp với sinh trưởng, phát triển của cây con Đến tháng 3 ,4 độ ẩm có tăng lên và làm ảnh hưởng đến quá trình hình thành hoa

và quả lạc

Lạc là cây ưa sáng nhưng phản ứng với ánh sáng không chặt Tuy nhiên ánh sáng có vai trò nhất định đến cây lạc Thời kỳ ra hoa và tạo quả số giờ nắng khá thấp, không thuận lợi cho quá trình ra hoa và tạo quả của cây lạc, từ đó ảnh hưởng rất nhiều đến năng suất lạc

Tóm lại, thời tiết vụ xuân 2014 của Tỉnh Nghệ An, ảnh hưởng rất nhiều đến sinh trưởng, phát triển, khả năng chống chịu và các yếu tố cấu thành năng suất của cây lạc Thời tiết năm 2014 không thuận lợi cho cây lạc phát triển nên năng suất lạc khá thấp

CHƯƠNG II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Vật liệu nghiên cứu

- Vật liệu nghiên cứu :

Thực hiện trên 2 giống lạc: L14, L20 Đây là 2 giống lạc đã được xác định

là cho năng suất cao, thời gian chín trung bình (120 ÷ 135 ngày), là những giống

được sản xuất trên diện tích lớn ở nước ta và được sản xuất phổ biến tại Nghệ An

Thử nghiệm 03 loại phân bón qua lá :

+ Phân bón lá Pisomix Y95 do Công ty YAMADA sản xuất

+ Phân bón lá Siêu lân của CHLB Đức

+ Phân bón lá Đầu trâu polyhumate đa năng do Công ty phân bón Bình Điền sản xuất

2.2 Phương pháp thực nghiệm

2.2.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm trên đồng ruộng

Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn: Thí nghiệm 2 nhân

tố : giống lạc và phân bón lá Phân bón qua lá trên ô lớn và giống ở ô nhỏ

Sơ đồ bố trí thí nghiệm như sau :

V1: Nền + Phun phân bón lá Pisomix Y95

V2: Nền + Phun phân bón lá Siêu lân của CHLB Đức

V3: Nền + Phun phân bón lá Đầu trâu polyhumate đa năng

Tổng số: B, Zn, Mn, Mg, Cu, S, Mo > 3% và phụ gia đặc biệt

Cách phun: 1 gói (10g) + 10 lít nước, phun 3 lần, mỗi lần cách nhau 7 ngày,

từ khi phân cành cấp 1

- Phân bón lá Siêu lân của CHLB Đức :

Thành phần: N 3%, P205 22%, K2O 3%, α NAA : 300 ppm, Ga 3 : 200 ppm, B : 500ppm, Cu: 500 ppm, Fe : 500 ppm, Mo : 500 ppm, Mn : 500 ppm, Ca: 500ppm, S: 500ppm

Cách phun: 25ml + 16 lít nước, cách 7 ngày phun 1 lần từ khi cây bắt đầu phân cành cấp 1

- Phân bón Đầu trâu PolyHumate đa năng

Thành phần : N 3%, P205 5%, K2O 2%, Mg : 0,5% ; α NAA : 0,5%; Cu : 100ppm; Axit humix 4 %, PH KCl : 5-7, Tỷ trọng 1.1 – 1.2, Bình 50 ml

Cách phun: 25ml + 16 lít nước, cách 7 ngày phun 1 lần từ khi cây bắt đầu phân cành cấp 1

- Các giống lạc nghiên cứu đều có triển vọng và được sử dụng là giống tốt

và được trồng phổ biến hiện nay

Tất cả các công thức, các ô thí nghiệm đều tiến hành trồng trong điều kiện mật độ, đất đai, phân bón, chăm sóc giống nhau (đồng nhất)

- Diện tích mỗi ô thí nghiệm: 1 x 10 = 10 m2

- Khoảng cách giữa các ô thí nghiệm là: 0,4 m (rãnh)

2.2.2 Quy trình trồng và chăm sóc cây lạc:

Áp dụng theo “Kỹ thuật thâm canh cây lạc phủ nilon” của Sở Nông Nghiệp

và Phát triển nông thôn tỉnh Nghệ An [20]

- Thời vụ gieo trồng: Vụ Xuân năm 2014, ngày gieo: 20/1/2014

- Làm đất : Đất được cày bừa kỹ 3 lần, cày sâu 25 cm, làm sạch cỏ, làm đất tơi xốp, phơi khô đất để đạt được độ ẩm thích hợp Trước khi gieo tiến hành cày trở đất, nhặt sạch cỏ dại, tàn dư cây trồng vụ trước và loại bỏ các nguồn sâu bệnh

Lên luống: luống rộng 1m, gieo 4 hàng lạc, luống phải phẳng, thoát nước tốt

- Bón lót: Phân (NPK 3 : 9 : 6) : 800 kg/ha + 10 tấn phân chuồng hoai/ha +

250 kg/ha vôi bột

- Khi lạc ra hoa rộ (80% cây có hoa) bón tiếp lượng vôi 250 kg/ha

- Lượng giống: 220 kg/ha Xử lý hạt giống bằng 2 sôi 3 lạnh, ngâm giống 5 giờ rồi vớt ra ủ 1 ngày đêm

- Mật độ gieo: 25 x 18 x 2 hạt/hốc (44 cây/m2)

- Cách gieo: sau khi rạch hàng, bón lót rồi rải một lớp đất mỏng để cách ly hạt giống với phân bón, gieo hạt theo đúng khoảng cách quy định Sau đó phủ nilon trên mặt luống, lấy đất lấp rãnh 2 bên tránh gió làm xê xịch nilon

- Chăm sóc: Khi lạc mọc mầm tiến hành bóc nilon cho lạc, theo dõi sâu bệnh hại và có biện pháp can thiệp kịp thời, nếu thời tiết khô hạn thì lấy nước vào nhưng không để ngập úng Tỉa dặm để đảm bảo mật độ

- Thu hoạch: Khi số quả chắc trên cây chín trên 85% thì thu hoạch, hái quả, đem phơi khô 5 nắng và bảo quản kín

2.2.3 Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi

* Các chỉ tiêu về sinh trưởng

- Chiều cao cây (cm/cây): Dùng thước chia vạch mm đo từ điểm phân cành cấp 1, vuốt cây lên đo đến đỉnh sinh trưởng của cây tại các thời kỳ theo dõi Mỗi lần theo dõi đo 10 cây đã được đánh dấu trước ở mỗi ô thí nghiệm, sau đó tính trung bình

Các thời kỳ theo dõi : cứ 10 ngày theo dõi 1 lần

+ Thời kỳ phân cành cấp 1

+ Thời kỳ ra hoa (80% cây có hoa)

+ Thời kỳ tắt hoa 7 ngày

+ Thời kỳ quả vào chắc

+ Thời kỳ thu hoạch

- Chiều dài cành cấp 1 đầu tiên (cm/cành) : Dùng thước chia vạch đến mm

đo từ điểm phân cành cấp 1 đến đỉnh sinh trưởng của cành tại các thời kỳ theo dõi Mỗi lần theo dõi đo 10 cây đã được đánh dấu trước ở mỗi ô thí nghiệm, sau đó tính trung bình

- Số lá xanh còn lại trên thân chính (lá/cây): Đếm số lá xanh còn lại trên thân chính tại các thời kỳ theo dõi Mỗi lần theo dõi đếm 10 cây ở đã được đánh dấu trước ở mỗi ô thí nghiệm, sau đó tính trung bình

- Số cành cấp 1 và 2 (cành/cây), chiều dài cành cấp 1 đầu tiên (cm/cành) : Đếm số cành cấp 1, cấp 2 ở thời kỳ thu hoạch ở 10 cây lấy mẫu Định kỳ theo dõi chiều dài cánh cấp 1 đầu tiên: Dùng thước có vạch mm để đo từ điểm phân cành đến đỉnh sinh trưởng của cành cấp 1 đầu tiên Mỗi lần theo dõi đo 10 cây đã đánh dấu trước ở mỗi ô thí nghiệm, sau đó tính trung bình