Bài giảng môn Tài chính Tiền tệ Chương 1 ThS Vũ Quang Kết

Sự ra đời của tiền được đánh dấu bởi sự phát triển của một loạt các hình thái giá trị: - Hình thái giá trị giản đơn hay ngẫu nhiên - Hình thái giá trị toàn bộ hay mở rộng - Hình thái giá

Trang 1

Prepared by VU QUANG KET 1

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG

BÀI GIẢNG MÔN

TÀI CHÍNH TIỀN TỆ

Giảng viên: ThS Vũ Quang Kết

Điện thoại/E-mail: quangketvu@gmail.com

Bộ môn: Kinh tế - Khoa QTKD1

BỘ MÔN KINH TẾ KHOA QTKD1 2

Tài liệu tham khảo

Giáo trình lý thuyết tài chính- tiền tệ

Trường ĐHKT TP HCM

Trường ĐH KTQD

Bài giảng Tài chính tiền tệ Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông ThS Vũ Quang Kết chủ biên

Các văn bản pháp luật có liên quan

Một số website hữu ích:

www.mof.gov.vn ; www.mot.gov.vn

www.vneconomy.com.vn Yahoo! Finance …

Nội dung và kết cấu môn học

Chương 1: Đại cương về tài chính- tiền tệ

Chương 2: Thị trường tài chính

Chương 3: Các tổ chức tài chính trung gian

Chương 4: Ngân hàng trung ương và chính sách

tiền tệ Chương 5: Tín dụng và lãi suất tín dụng

Chương 6: Tài chính doanh nghiệp

Chương 7: Tài chính công

Chương 8: Tài chính quốc tế

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH-TIỀN TỆ

I Ngồn gốc và các hình thái tiền tệ

II Bản chất và chức năng của tiền tệ III Cung cầu tiền tệ

IV Bản chất và chức năng của tài chính

V Hệ thống tài chính

Trang 2

Giảng viên VŨ QUANG KẾT

Nguồn gốc và các hình thái tiền tệ

Nguồn gốc tiền tệ

Tiền ra đời do nhu cầu trao đổi của con người gắn với sự ra

đời và phát triển của các hình thái tiền tệ Sự ra đời của tiền

được đánh dấu bởi sự phát triển của một loạt các hình thái

giá trị:

- Hình thái giá trị giản đơn hay ngẫu nhiên

- Hình thái giá trị toàn bộ hay mở rộng

- Hình thái giá trị chung

- Hình thái tiền tệ

Nguồn gốc và các hình thái tiền tệ Nguồn gốc tiền tệ

Tiền tệ là bất cứthứ gì được chấp nhận chung để đổi lấy hàng hoá, dịch vụ hoặc để thanh toán các khoản nợ

Đặc trưng của tiền tệ

Tiền tệ phụ thuộc vào nhu cầu trao đổi

Sức mạnh của tiền phụ thuộc vào sức mua của

nó

Sức mua của tiền được đo lường thông qua

khả năng mua được nhiều hay ít hàng hoá.

Nguồn gốc và các hình thái tiền tệ Các hình thái tiền tệ

Tiền tệ hàng hóa- Hóa tệ (commodity money)

Hoá tệ thực chất chính là một loại hàng hoá đồng thời thực hiện vai trò của đồng tiền

Hoá tệ gồm có hoá tệ phi kim và hoá tệ kim loại

Loại hoá tệ phổ biến nhất chính là Vàng

Trang 3

Các hình thái tiền tệ

Tiền danh nghĩa- tiền dấu hiệu giá trị (Fiat money)

Đồng tiền khi không hàm chứa trong nó đầy đủ giá trị mà nó

đại biểu thì lúc đó chỉ còn mang tính chất là một dấu hiệu của

giá trị mà thôi.

Loại tiền này có giá trị sử dụng lớn hơn giá trị

Nguyên nhân dẫn đến việc sử dụng các dấu hiệu giá trị có cả

chủ quan lẫn khách quan.

Có nhiều loại tiền có tính chất này.

Nguồn gốc và các hình thái tiền tệ Các hình thái tiền tệ

Tiền danh nghĩa- tiền dấu hiệu giá trị (Fiat money)

Tiều danh nghĩa bao gồm:

- Tiền xu kim loại

- Tiền giấy + Tiền giấy khả hoán + Tiền giấy bất khả hoán

- Tiền qua hệ thống ngân hàng + Tiền tín dụng

+ Tiền điện tử

Bản chất của tiền tệ

Về bản chất, tiền tệ là vật trung gian môi giới trong

trao đổi hàng hoá, dịch vụ, là phương tiện giúp cho

quá trình trao đổi được thực hiện dễ dàng hơn

Bản chất của tiền tệ được thể hiện rõ hơn qua hai

thuộc tính của tiền tệ

Bản chất và chức năng của tiền tệ

Bản chất của tiền tệ

Hai thuộc tính của tiền tệ.

- Giá trị sử dụng của tiền tệ là khả năng thoả mãn nhu cầu trao đổi của xã hội, nhu cầu sử dụng làm vật trung gian trong trao đổi

- Giá trị của tiền được thể hiện qua khái niệm “sức mua tiền tệ”, đó là khả năng đổi được nhiều hay ít hàng hoá khác trong trao đổi

Trang 4

Chức năng của tiền tệ

Phương tiện trao đổi

Tiền được sử dụng như là một trung gian trong trao

đổi mua bán hàng hoá

Nhờ có tiền nên xã hội sẽ giảm được các chi phí giao

dịch vì cần phải tìm được sự trùng hợp kép về nhu

cầu

Thước đo giá trị

Tiền thực hiện việcbiểu thịcho một lượng giá trị mà hàng hoá chứa trong nó thông qua việc quy đổi giá trị đó ra lượng tiền

Nhờ có tiền nên việc so sánh giá trị giữa các hàng hoá trở nên đơn giản hơn

Phương tiện cất trữ

Tiền được sử dụng như công cụ để cất trữ của

cải

Tiền là phương tiện cất trữ được ưa chuộng hơn

so với các phương tiện khác vì tính lỏng của tiền

là cao nhất

Tiền chỉ có thể thực hiện được chức năng cất trữ

khi nó còn được xã hội thừa nhận

Phương tiện thanh toán

Tiền làm một công cụ để thanh toán các khoản nợ

Tiền đã tham gia một cách hiện hữu vào giao dịch chứ không chỉ là trung gian trong giao dịch

Trang 5

Cầu về tiền tệ

Cung – cầu tiền tệ

Tổng hợp số lượngtiền tệ mà các chủ thể trong nền

kinhtế cầnđể thoả mãn các nhu cầu chi tiêuvà tch

lũy được gọilà mức cầu tiền tệ

Khái niệm

Bộ phận cầu tiền cho nhu cầu giao dịch

Các bộ phận hợp thành

Bộ phận cầu tiền cho nhu cầu dự phòng

Bộ phận cầu tiền cho nhu cầu cất trữ

Cung về tiền tệ

Mức cung tiền tệ là lượng tiền được cung ứng nhằm thoả mãn các nhu cầu thanh toán và dự trữ của các chủ thể trong nền kinh tế Mức cung tiền phải tương ứng với mức cầu về tiền tệ Sự thiếu hụt hay dư thừa của cung tiền tệ so với cầu đều có thể dẫn tới những tác động không tốt cho nền kinh tế.

Khái niệm

Các phép đo mức cung tiền tệ (khối tiền tệ)

- Các chứng khoán có giá: tín phiếu kho bạc, thương phiếu,

chấp phiếu ngân hàng…

- Các loại tiền gửi ở các định chế tài chính khác (ngoài

ngân hàng)

- Tiền gửi tiết kiệm

M3 M2

M 1

- Tiền mặt

- Tiền gửi không kỳ hạn tại ngân hàng (tiền

trong tài khoản séc)

Khối tiền tệ Thành phần trong mức cung tiền tệ

Sự hình thành mức cung tiền tệ

Phát hành qua thị trường mở Phát hành qua thị trường vàng và ngoại tệ Phát hành qua các ngân hàng trung gian Phát hành qua chính phủ

Trang 6

Bản chất và chức năng của tài chính

Bản chất của tài chính

Sự tồn tại của nền sản xuất hàng hoá – tiền tệ và nhà

nước được coi là những tiền đề phát sinh và phát triển

của tài chính.

Tài chính là quá trình phân phối các nguồn tài chính

nhằm đáp ứng nhu cầu của các chủ thể kinh tế Hoạt

động tài chính luôn gắn liền với sự vận động độc lập

tương đối của các luồng giá trị dưới hình thái tiền tệ

thông qua việc hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ

trong nền kinh tế.

Bản chất và chức năng của tài chính Bản chất của tài chính

Về bản chất, tài chính là các quan hệ kinh tế trong phân phối tổng sản phẩm xã hội dưới hình thái giá trị, thông qua đó tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng yêu cầu tích lũy và tiêu dùng của các chủ thể trong nền kinh tế

Bản chất của tài chính được thể hiện thông qua các quan hệ kinh tế chủ yếu trong quá trình phân phối tổng sản phẩm xã hội dưới hình thức giá trị

Các quan hệ tài chính tài chính

- Quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các cơ quan nhà nước,

đơn vị kinh tế, dân cư.

- Quan hệ kinh tế giữa các tổ chức tài chính trung gian với các

cơ quan, tổ chức kinh tế phi tài chính, dân cư.

- Quan hệ kinh tế giữa các cơ quan, đơn vị kinh tế, dân cư với

nhau Và các mối quan hệ kinh tế trong nội bộ các chủ thể đó.

- Quan hệ kinh tế giữ các quốc gia với nhau trên thế giới…

Chức năng của tài chính

Chức năng phân phối

- Chức năng phân phối của tài chính là chức năng mà nhờ đó, các nguồn tài lực đại diện cho các bộ phận của cải xã hội được đưa vào các quĩ tiền tệ khác nhau để sử dụng cho các mục đích khác nhau, đảm bảo cho những nhu cầu, lợi ích khác nhau của các chủ thể trong nền kinh tế xã hội.

- Đối tượng của phân phối tài chính

- Chủ thể phân phối tài chính

- Kết quả phân phối tài chính

- Đặc điểm của phân phối tài chính

Trang 7

Chức năng của tài chính

Chức năng giám đốc

Chức năng giám đốc tài chính là chức năng mà nhờ đó việc

kiểm tra giám sát bằng đồng tiền được thực hiện đối với quá

trình vận động của các nguồn tài chính để tạo lập các quĩ tiền

tệ hay sử dụng chúng theo các mục tiêu đã định.

- Đối tượng của giám đốc tài chính

- Chủ thể giám đốc tài chính

- Kết quả kết quả của tài chính

- Đặc điểm của giám đốc tài chính

Hệ thống tài chính Khái niệm hệ thống tài chính

Hệ Thống tài chính là tổng thể các hoạt động tài chính trong các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế quốc dân nhưng thông nhất với nhau về bản chất, chức năng và có liên hệ hữu cơ với nhau về sự hình thành

và sử dụng các quĩ tiền tệ ở các chủ thể kinh tế- xã hội hoạt động trong các lĩnh vực đó.

Hệ thống tài chính

Khái niệm hệ thống tài chính

Các khâu của hệ thống tài chính

- Tài chính công

- Tài chính doanh nghiệp

- Tài chính hộ gia đình

- Thị trường tài chính và trung gian tài chính

Cấu trúc của hệ thống tài chính

Tài chính công (NSNN)

Tài chính doanh nghiệp

Tài chính

hộ gia đình

Thị trường tài chính Trung gian tài chính

Sơ đồ 1.1 Cấu trúc hệ thống tài chính

Trang 8

Chức năng của hệ thống tài chính

Huy động tiết kiệm

Phân bổ vốn

Chuyển đổi và phân phối rủi ro

Giám sát doanh nghiệp

Huy động tiết kiệm và phân bổ vốn

Người tiết kiệm

• Hộ gia đình

• Hộ gia đình thông qua quỹ đầu tư, quỹ lương hưu, bảo hiểm

• Doanh nghiệp

• Chính phủ

• Nước ngoài

Các tổ chức trung gian tài chính

HUY ĐỘNG

Người vay tiền

• Hộ gia đình (vay nợ)

• Doanh nghiệp (vay nợ, vốn cổ phần, thuê mua)

• Chính phủ (vay nợ dưới hình thức trái phiếu)

• Nước ngoài (vay

nợ, vốn cổ phần)

Các thị trường tài chính

PHÂN BỔ

Rủi ro gắn liền với các giao dịch tài chính

Một hệ thống tài chính hoạt động tốt cung cấp các

phương tiện để đa dạng hóa hay tập trung rủi ro

giữa một số lượng lớn những người tiết kiệm và

đầu tư

Rủi ro được chuyển và phân phối giữa những

người tiết kiệm, đầu tư dưới nhiều hình thức và

bằng nhiều công cụ tài chính

Doanh nghiệp Sáng lập viên/Chủ

sở hữu duy nhất

Sở hữu 100% và chịu rủi ro 100%

Doanh nghiệp Sáng lập viên

(20%) Rủi ro được chuyển và phân phối giữa các nhà đầu tư khác nhau

Cổ đông khác (30%) Chủ nợ (50%)

Trang 9

Thông tin

Khó thu thập

và tốn kém

Hệ thống

tài chính

Cung cấp

Giám sát doanh nghiệp

và cho phép tách sở hữu khỏi quản lý

Hệ thống tài chính phân bổ vốn và đồng thời còn giám sát

việc sử dụng vốn.

Hệ thống tài chính hoạt động hiệu quả dẫn tới:

Tăng tiết kiệm và đầu tư

Tăng năng suất

Hệ thống tài chính hoạt động hiệu quả

Hàm sản xuất:

Y = f(K, L, R)

Phát triển tài chính theo chiều sâu tích lũy Tăng

vốn

Sàng lọc & hỗ trợ các dự án hiệu quả Tăng năng

suất

Tăng trưởng kinh tế

K

f

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	509,58 KB